The full encyclopedia

Every leaf, region, and tradition.

695 articles.

All articles

695 pieces, latest first

— 01

7542

7542 — гэта не сорт гарбаты і не адна гара, а рэцэпт-唛号 mài hào шэн-пуэра ад 勐海茶厂 (фабрыка Мэнхай, брэнд 大益 dà yì), які рынак прыняў за кропку адліку: па ім калібруюць смак, цану і спеласць амаль
— 02

Fúʼān

Два перыферыйныя раёны — Fúʼān 福安 на ўсходзе і Jiànʼōu 建瓯 на поўначы правінцыі Фуцзянь — рэдка трапляюць на этыкеткі, але менавіта яны дабудоўваюць поўную карту белачайных тэруараў і дапамагаюць з
— 03

héyè

Сушоны ліст лотаса (荷叶 héyè) — адна з самых пазнавальных пазіцый у раздзеле «кветкі і сухое» і адначасова самая спрэчная з пункту гледжання чайнай класіфікацыі: гэта не ліст чайнай расліны, а значыц
— 04

Nàkǎ

Нака (Nàkǎ, 那卡) — лахуская вёска ў горным масіве Мэнсун (勐宋) павета Мэнхай, якая дае адзін з самых ураўнаважаных і сабраных шэн-пуэраў Сішуанбаньны: духмяны, салодкі, шчыльны.
— 05

Аньча

Аньча — адзін з самых загадкавых і самабытных чаёў Кітая, які стаіць асобна нават у межах шасціколернай класіфікацыі. Гэта традыцыйны постферментаваны прэсаваны чай з павета Цымэнь (Кімун) правінцыі Аньхой, гісторыя якога налічвае каля трохсот гадоў.
— 06

gǒuqǐ

Тып: чаезамяняльнік, раслінны настой (代用茶, dàiyòng chá*); не чай у батанічным сэнсе.
— 07

jiāyè

На паліцы габа-чай амаль ніколі не называецца габа-чаем.
— 08

lǜchá

Зялёная гарбата — гэта не адзін напой, а цэлая сям’я, аб’яднаная адзінай тэхналагічнай логікай: спыніць акісленне ў самым пачатку і захаваць «зялёнасць» ліста.
— 09

Туньлюй

Туньлюй (屯绿, túnlǜ) — скарочаная назва Туньсі Люйча (屯溪绿茶, Túnxī Lǜchá), аднаго з найбуйнейшых і гістарычна найважнейшых кітайскіх экспартных зялёных чаёў. Гэта не асобны сорт у вузкім сэнсе, а рэгіянальны брэнд, які аб’ядноўвае прадукцыю некалькіх паветаў паўднёвага Аньхоя, што на працягу паўтара стагоддзя збіралася,…
— 10

wòduī

Во дуй — гэта не гатунак чаю і не рэгіён, а тэхналагічны паварот, пасля якога свет пуэра падзяліўся на дзве часткі.
— 11

yì wǔ

Іу (易武, Yìwǔ) — адзін з самых услаўленых чайных рэгіёнаў правінцыі Юньнань, які даў назву цэламу стылю шэн пуэру з мяккім, мядово-салодкім характарам.
— 12

zhúyè

Лісце бамбука (竹叶, zhúyè) — высушанае лісце вечназялёных дрэвападобных злакаў роду філастахіс (Phyllostachys) і блізкіх родаў, якое ў Кітаю здаўна заварваюць гарачай вадой і п'юць як лёгкі асвяжальн
— 13

Хэчжоу Цзы Ча / Бабу Цзы Ча

Хэчжоу Цзы Ча — унікальны пурпурналісты чай з Гуансі-Чжуанскага аўтаномнага раёна, візітная картка гарадской акругі Хэчжоу. Яго адметная рыса — выключна высокае ўтрыманне антацыянаў у маладых парастках, што надае лісту інтэнсіўнае чырвона-фіялетавае адценне цэлы год.
— 14

bòhé yè

Мятны ліст трапляе ў раздзел «кветкі і сухая сыравіна» на тых самых правах, што і хрызантэма: гэта папулярны кампанент настояў, але не чайны ліст, і ў кітайскай класіфікацыі чаю ў яго няма ўласнай кле
— 15

càichá

Катэгорыя белага чаю (白茶, báichá) трымаецца на вузкім і пры гэтым строга акрэсленым коле сартоў: чатырох буйнапупышкавых «вялікіх белых» з нацыянальнымі рэгістрацыйнымі нумарамі 华茶 (huáchá) і стар
— 16

cúnchá · bǎozhìqī

Хатняе захоўванне гарбаты ўладкавана прасцей, чым прынята думаць, але патрабуе аднаго рашэння на ўваходзе: што менавіта мы захоўваем — свежасць або час.
— 17

gòngxī

贡熙 (gòngxī) — адзін з гістарычных экспартных грэйдаў кітайскай зялёнай гарбаты смажанага тыпу (chǎoqīng, 炒青), вядомы ў Еўропе XVIII стагоддзя пад імем Hyson і цесна звязаны з імем 熙春 (xīchūn).
— 18

guìhuā

Кветкі асмантуса (桂花, guìhuā) — высушаныя дробныя суквецці вечназялёнага хмызняку або невялікага дрэва асмантуса духмянага (Osmanthus fragrans) з сямейства маслінавых (Oleaceae, маслінавыя), якія ў
— 19

Хэй Ча

Галоўная асаблівасць тэхналогіі вытворчасці Хэй Ча — гэта *постферментацыя, гэта значыць ферментацыя, якая адбываецца ўжо пасля сушкі чайнага ліста, у працэсе захоўвання. Аднак канкрэтныя этапы і іх паслядоўнасць могуць адрознівацца* ў залежнасці ад рэгіёну і разнавіднасці Хэй Ча.
— 20

mǎ ròu

Пад мянушкай mǎ ròu (马肉, літаральна «каніна») ва Уішані разумеюць зусім не мяса, а ўлун жоугуй (肉桂, ròuguì), які вырас ва ўрочышчы Матоуянь (马头岩, mǎtóuyán) — Конскай скалы.
— 21

màihào

Чатырохзначны код накшталт 7542 на вокладцы пуэрнага бліна — гэта не год выпуску і не вага, а màihào (唛号), фабрычны нумар рэцэптуры.
— 22

méichá

Чжэньмэй (zhēnméi 珍眉) — галоўны экспартны зялёны чай Кітая, «броўны» ліст доўгага абсмажвальнага тыпу, чыё імя літаральна адсылае да скруткі «як брыво».
— 23

Цы Лань

Цы Лань («Цудоўная Архідэя») — фуцзянскі улун з выразным архідэйным водарам, які вырабляецца ў некалькіх рэгіёнах правінцыі Фуцзянь і набывае зусім іншы характар у залежнасці ад тэруару. У гарах Уішань ён становіцца скальным чаем (岩茶, Yán Chá) з мінеральнай глыбінёй;
— 24

shí rǔ

Шы жу (石乳, Shí rǔ), у перакладзе «каменнае малако» або «малако скалы», — гэта улун з сямейства уішаньскіх скальных чаёў (武夷岩茶, Wǔyí yánchá), які адносіцца да катэгорыі «праслаўленых кустоў» (名丛, míngc
— 25

táohuā

Кветкі персіка (桃花, táohuā) — гэта высушаныя напалову распушчаныя бутоны і расквітнелыя кветкі персікавага дрэва (Prunus persica), якія ў Кітаі заліваюць гарачай вадой і п'юць як духмяны веснавы нас
— 26

Улун

Тэхналёгія вытворчасьці улунаў - адна з самых складаных у чайным сьвеце. Яна ўключае ў сябе мноства этапаў, кожны зь якіх патрабуе ад майстра вялікага досьведу і ўвагі да дэталяў. Ключавыя асаблівасьці тэхналёгіі - *шматразовае ўзбоўтваньне і "адпачынак" лісьця, а таксама абсмажваньне*.
— 27

Xī Guī

Адзін з самых незвычайных прадстаўнікоў высакагорнай рэпутацыі Ліньцана ([临沧](https://thetea.app/be/article/lincang)), які расце дзіўна нізка — Xī Guī спалучае ледзяна-цукровую салодкасць з архідэйн
— 28

Я Бао

Я Бао — адзін з найбольш загадкавых і неадназначных прадуктаў у свеце гарбаты. Уяўляе сабой шчыльныя спячыя пупышкі, сабраныя з дзікарослых дрэў у горных лясах Юньнані ранняй вясной, да пачатку распускання лісця.
— 29

Белы чай

Тэхналогія вытворчасці белага чаю лічыцца *самай простай і натуральнай сярод усіх відаў гарбаты. Галоўная задача — максімальна захаваць* першапачатковы знешні выгляд, смак, водар і карысныя ўласцівасці чайнага ліста. Мінімальная апрацоўка — адметная рыса белага чаю.
— 30

bāngwǎi

Вёска Bāngwǎi (邦崴) у павеце Ланьцан акругі Пуэр вядомая перадусім адным дрэвам — старажытнай чайнай раслінай так званага пераходнага тыпу, якая ў гісторыі кітайскага чаю стала рэчавым аргументам у с
— 31

bǎzi chá

把子茶 bǎ zi chá — гэта імя формы, а не рэцэпту: чай, сабраны і звязаны «ў жменю», у пучок, замест таго каб быць спрэсаваным у блін, цэглу або точу.
— 32

Бэй Доу

Бэй Доу («Паўночны Коўш» — спасылка на астэрызм Вялікай Мядзведзіцы) — адзін з найбольш шанаваных уішаньскіх скальных улунаў (岩茶, Yán Chá), прамы нашчадак легендарнага Да Хун Пао (大红袍, Dà Hóng Páo).
— 33

Ча Гао

Ча Гао — канцэнтраваная «гарбатная паста» або «гарбатны экстракт», які атрымліваецца шляхам доўгага выварвання гарбатнай сыравіны, фільтрацыі і згушчэння да стану густой смалы альбо цвёрдай пліткі.
— 34

Даньцун

Тэхналогія вытворчасці Даньцуноў спалучае ў сабе традыцыйныя метады вырабу улунскіх чаёў і асаблівасці, характэрныя для рэгіёна Чаочжоў. Ключавыя моманты — *акуратнае, але інтэнсіўнае ўстрэсванне і шматразовая абжарка*.
— 35

Фо Шоу

Фо Шоу («Рука Будды») — адзін з самых самабытных фуцзяньскіх улунаў, які вылучаецца надзвычай буйным лістом і непаўторным водарам, што нагадвае плод цытрона (佛手柑, fóshǒugān). Пры агульнай тэхналагічнай блізкасці да Тэ Гуаньінь (铁观音, Tiě Guānyīn) і іншых міньнаньскіх чаёў Фо Шоу валодае выразнай фруктова-цытрусавай…
— 36

Гун Мэй

Тэхналогія вытворчасці Гун Мэй уяўляе сабой квінтэсенцыю філасофіі белага чаю: мінімальнае ўмяшанне ў натуральныя працэсы. Гэта адна з найбольш «беражлівых» тэхналогій у свеце чаю — без абсмажвання, без скручвання, без інтэнсіўнай ферментацыі. Усяго два ключавыя этапы плюс фінальнае сартаванне.
— 37

Хэй Цзінь

Хэй Цзінь — сучасны аўтарскі чырвоны чай з правінцыі Фуцзянь, чыя назва «Чорнае золата» дакладна перадае яго сутнасць: цёмныя, амаль чорныя чаінкі, усеяныя залацістымі тыпсамі, і каштоўная салодкасць, народжаная ўнікальнай тэхналогіяй глыбокага прагравання з дадаваннем цукровай пудры.
— 38

Чырвоны чай

Тэхналогія вытворчасці чырвонага чаю ўключае наступныя асноўныя этапы:
— 39

lǎocóng

Словазлучэнне lǎocóng трапляецца на уішаньскіх упакоўках часцей, чым любое іншае ўдакладненне, акрамя назвы сорту і ўчастка.
— 40

Líncāng

Ліньцан (Líncāng) — адзін з чатырох макратэруараў пуэру побач з Сішуанбаньнай, Пуэрам (Сымаа) і Баошанем, і пры гэтым найбуйнейшы пастаўшчык сыравіны ва ўсёй правінцыі Юньнань.
— 41

niú ròu

«Ялавічына» з чайнага слоўніка Уішань — не страва, а самы знакаміты адрас-гатунак скальнага чаю: ròuguì (肉桂), які вырас у цясніне Niúlánkēng (牛栏坑).
— 42

niúbàng

Абсмажаны корань лопуха вялікага — адзін з самых пазнавальных «нечайных настояў» кітайскага рынку: тэхналагічна ён бліжэй да абсмажанай гародніны, чым да ліста Camellia sinensis, і ў нашай класіфіка
— 43

qiáomài

Грэчка (荞麦, qiáomài) трапляе ў раздзел «flowers and dry» не як чай і не як кветкавая сыравіна для 窨制 (yìnzhì), а як «сухое» збожжавае сыравіна для настою — тыповы 代用茶 (dàiyòngchá), «заменнік чаю
— 44

Жоу Гуй

Вытворчасць Жоу Гуй — гэта складаны працэс, які патрабуе вялікага майстэрства. Ён уключае як традыцыйныя этапы вырабу улунскага чаю, так і асаблівасці, уласцівыя уішаньскім улунам, у прыватнасці, *працяглую пражарку на вугалях*.
— 45

xuěpiàn

Сюэпянь (xuěpiàn 雪片, «снежныя шматкі») — гэта не асобны гатунак, а асаблівы, позні збор феніксавых дань цунаў (dāncōng 單叢), які здымаюць на зыходзе восені і ў пачатку зімы.
— 46

yán chá

*Янь Ча* — гэта катэгорыя улунскіх чаёў, якія вырошчваюцца ў гарах Уішань (武夷山, Wǔyí Shān) у правінцыі Фуцзянь, Кітай.
— 47

Інь Ло

Тэхналогія вытворчасці Інь Ло ў цэлым аналагічная іншым скручаным зялёным гарбатам кітайскага тыпу. Ключавы этап — фарміраванне спіралі.
— 48

yǒng dé

Юндэ (永德, Yǒngdé) — геаграфічнае абазначэнне пуэру, які паходзіць з аднайменнага павета на захадзе правінцыі Юньнань (云南, Yúnnán), у складзе акругі Ліньцан (临沧, Líncāng).
— 49

zàngchá

Чорны чай (hēichá) з горада Яань на заходняй ускраіне Сычуаньскай катлавіны — гэта «тыбецкі чай» (zàngchá 藏茶), які стагоддзямі ішоў па караванных сцежках на высакагор'е Тыбету.
— 50

Бай Цзянь

Бай Цзянь — юньнаньскі белы чай, які вырабляецца з буйных, багата пакрытых ворсам вясновых пупышак культывара Цзінгу Да Бай Ча (景谷大白茶, Jǐnggǔ Dàbáichá) па класічнай тэхналогіі белага чаю: завяльванне і сушка без фіксацыі (шацын) і скручвання.
— 51

Бэнь Шань

Бэнь Шань — адзін з чатырох «Вялікіх улунаў Аньсі» (安溪四大名茶, Ānxī Sì Dà Míngchá) нараўне з Тэ Гуаньінь, Хуан Цзінь Гуй і Мао Се. Гэта спрадвечны, «карэнны» культывар павета Аньсі, гісторыя якога старэйшая за Тэ Гуаньінь, але лёс якога склаўся інакш: замест сусветнай славы — ціхае жыццё ў цені вялікага суседа.
— 52

bīng dǎo

Бін Дао (冰岛, Bīngdǎo) — знакамітая вёска і аднайменны мікратэруар у горным масіве Мэнку на паўднёвым захадзе правінцыі Юньнань, якія далі імя аднаму з самых дарагіх і вядомых шэн-пуэраў Кітая.
— 53

Bòhétáng

Bòhétáng (薄荷塘) — мікраўчастак gǔshù-сыравіны з дзяржаўнага лесу 易武 (Yìwǔ) на паўднёвым усходзе Сішуанбаньны, у лінейцы шэн-пуэра займае тыр S+: вельмі дэфіцытны, эталонна тонкі і адзін з самых д
— 54

chábóhuì

Чайная выстава ( chábóhuì, 茶博会) — гэта не проста гандлёвая пляцоўка, а спрэсаваны зрэз усёй галіны: за два-тры дні ў адной зале аказваюцца плантацыі, фабрыкі, дзяржстандарты, маркетынг і дэгустацыйн
— 55

Даецын

Тэхналогія вытворчасці Даецына ўнікальная сярод жоўтых чаёў. Галоўнае адрозненне — наяўнасць этапу завялення перад «забіваннем зеляніны», што нехарактэрна для дадзенага класа чаёў і збліжае працэс з апрацоўкай улунаў. Вытворчасць уключае пяць асноўных этапаў:
— 56

Дзянь Хун

Тэхналогія вытворчасці Дзянь Хуноў падобная да тэхналогіі вытворчасці іншых чырвоных чаёў, але мае свае асаблівасці, звязаныя з выкарыстаннем буйналістай сыравіны.
— 57

fānxiè yè

Лісце сенны — раслінная сыравіна, якую ў рускамоўным гандлі нярэдка падпісваюць словам «чай», хоць да chá 茶 яна не мае дачынення ні па сыравіне, ні па тэхналогіі, ні па сістэме класаў.
— 58

Габа чай

Ключавая асаблівасць вытворчасці Габа чаю — гэта *ферментацыя чайнага ліста ў бескіслародным асяроддзі, у атмасферы, узбагачанай азотам*. Гэты працэс стымулюе накапленне ў чайным лісце гама-амінамаслянай кіслаты (ГАМК).
— 59

Гулаоча

Гулаоча (古劳茶, gǔláochá) — гістарычны знакаміты зялёны чай Гуандуна, што нарадзіўся ў пасёлку Гулао (古劳镇) горада Хэшань (鹤山市) на берагах Сіцзяна (西江, «Заходняя рака»), у дэльце Чжуцзян. Гэта чай, пра які кажуць: «Яшчэ не было павета Хэшань — а чай Гулао ўжо быў» (未有鹤山县，先有古劳茶) — бо чай з’явіўся тут у эпоху Сун-Юань, а…
— 60

huā juǎn

Сямейства huā juǎn (花卷) — гэта лінейка прасаваных слупоў хэйча з павета Аньхуа, дзе вага, зашытая ў самую назву, выбудоўвае лесвіцу ад малога shí liǎng chá (十两茶) да легендарнага qiān liǎng chá (
— 61

Жоўты чай

Галоўная асаблівасць вытворчасці жоўтага чаю, якая адрознівае яго ад зялёнага — гэта *этап тамлення (闷黄 — mēnhuáng)*, які надае чаю характэрны жоўты колер, мяккі смак і асаблівы водар.
— 62

huāzhuān

Хуачжуань — адзін з «трох цаглін» (三砖) знакамітай трыяды аньхуаскага цёмнага чаю «тры вастракі, тры цагліны, адзін скрутак» (三尖三砖一卷).
— 63

jīn jiān

金尖 — адзін з двух класічных гатункаў прэсаванага цёмнага чаю з Яаня (雅安, Yǎ'ān), гістарычна прызначанага для памежнага гандлю (边销, biān xiāo) з тыбецкімі раёнамі.
— 64

Цзінь Сюань

Аўтар культывара — У Чжэньдо (吳振鐸, Wú Zhènduó, 1918–2000), першы дырэктар Тайваньскага чайнага паляпшальнага інстытута і прафесар Тайваньскага ўніверсітэта, вядомы як «Бацька пасляваеннага тайваньскага чаю» (戰後台茶之父).
— 65

Máo jiān

Слова máo jiān 毛尖 пазначае не канкрэтны чай, а тып ліста: тонкія, скручаныя варсістыя пупышкі.
— 66

měng hǎi

Мэнхай (勐海, Měnghǎi) — павет на паўднёвым захадзе правінцыі Юньнань (云南, Yúnnán), які ўваходзіць у склад Сішуанбаньна-Дайскай аўтаномнай акругі (西双版纳傣族自治州, Xīshuāngbǎnnà Dǎizú Zìzhìzhōu), і адначасова
— 67

míngzhài

Пуэр — адзіная кляса кітайскага чаю, дзе імя месца на абгортцы працуе як імя гатунку.
— 68

Пуэрча

Пуэрча — адзін з самых знакамітых і самабытных чаёў Кітая, які вырабляецца выключна ў правінцыі Юньнань з буйналіставай сыравіны Camellia sinensis var. assamica. Згодна з нацыянальным стандартам GB/T 22111-2008, пуэрча — гэта чай, выраблены з юньнаньскага буйналіставага гатунку шайцын маоча (晒青毛茶, shàiqīng máochá…
— 69

Шай Хун

Шай Хун — «высушаная на сонцы чырвоная гарбата» — асаблівая катэгорыя чырвонай гарбаты, аб’яднаная метадам фінальнай сушкі на сонцы замест стандартнай машыннай ці вугальнай. Гэтая старажытная тэхналогія, што паўстала з сялянскай практыкі Юньнані, стварае прадукт на стыку чырвонай гарбаты і пуэру: мяккі і салодкі ў…
— 70

Шоу Мэй

Шоу Мэй — самы дэмакратычны і масавы прадстаўнік фуцзяньскіх белых чаёў, на долю якога прыпадае больш за палову ўсяго аб’ёму вытворчасці белай гарбаты ў Кітаі. Пры бачнай прастаце гэты чай валодае дзіўнай глыбінёй: свежы Шоу Мэй (Сінь Ча, 新茶) дорыць шчыльны травяна-мядовы настой, а вытрыманы (Лао Ча, 老茶) з гадамі…
— 71

Сы Цзі Чунь

Сы Цзі Чунь — адзін з самых прадуктыўных і даступных тайваньскіх улунаў, які атрымаў шырокае распаўсюджанне дзякуючы непераборліваму культывару, здольнаму даваць да шасці-васьмі збораў у год. Чай адрозніваецца яркім кветкавым профілем з дамінуючай нотай гардэніі і мяккім, асвяжальным смакам, што зрабіла яго базавай…
— 72

xiāngmáo

Леманграс — самая пазнавальная «сухая» дабаўка ў паўднёвакітайскіх настоях, але з пункту гледжання кітайскай класіфікацыі чаю ён не 花茶 і не чай наогул: у яго няма чайнага ліста-асновы, а значыць, няма
— 73

xūnyīcǎo

Лаванда — адзін з самых пазнавальных «чайных» сухацветаў на паліцы, але ў кітайскай класіфікацыі чаю ў яе няма ўласнага радка: гэта не чайны ліст, і ў канон 花茶 (huāchá — кветкава-араматызаванага чаю
— 74

yuèjì huā

Сухія кветкі кітайскай ружы — тыповы «памежны» тавар паліцы FLOWERS AND DRY: сама па сабе yuèjì huā не з'яўляецца чайным лістом, а ў чайную сістэму ўваходзіць толькі як араматызавальная сыравіна аль
— 75

Бай Му Дань

Бай Му Дань — «белы півонь» — займае асаблівае месца ў іерархіі кітайскіх белых чаёў: ён стаіць паміж вытанчаным Бай Хао Інь Чжэнь (白毫银针) і больш дэмакратычным Шоу Мэй (寿眉), спалучаючы пяшчоту пупышкавай сыравіны з паўнатой і «целам», якія даюць маладыя лісты.
— 76

bǎihé huā

Кветкі лілеі — высушаныя кветкі і бутоны некалькіх відаў лілей, якія ў Кітаі заварваюць як духмяны настой светла-залацістага колеру.
— 77

bān zhāng

Баньчжан (班章, Bānzhāng) — адно з найбольш вядомых і прэстыжных месцаў паходжання шэн-пуэру (生普, shēngpǔ) у правінцыі Юньнань.
— 78

biànzi chá

Biànzi chá (辫子茶, «пляцёнка», «каса») — не рэцэпт і не сорт, а *форма*: ліст, скручаны ў жгут і заплецены ў касу.
— 79

Білочунь

Білочунь (碧螺春, bìluóchūn) — адзін з найвялікшых кітайскіх зялёных чаёў, які ўваходзіць у кананічны спіс «Дзесяці знакамітых чаёў Кітая» (中国十大名茶). Услаўлены сваімі «чатырма дасканаласцямі» (四绝): форма прыгажосці — туга скручаныя спіралі, якія нагадваюць ракавінкі смоўжыкаў;
— 80

dàmài chá

Ячменны чай (大麦茶, dàmài chá) — гэта гарачы або халодны настой абсмажаных зерняў звычайнага ячменю (Hordeum vulgare), які трывала ўвайшоў у штодзённую культуру Усходняй Азіі.
— 81

dùjuān huā

Dùjuān huā (杜鹃花) — кветкі рададэндрана/азаліі — рэгулярна ўсплываюць у размове пра «кветкавыя чаі», але ў даследчым каноне 花茶 яны адсутнічаюць: ні як араматызатар для 窨制, ні як самастойная пазіцыя.
— 82

fāng zhuān

方砖 — гэта не гатунак і не рэцэпт, а форма: плоская квадратная плітка прасаванага пуэру, якая стаіць у адным шэрагу з бліном (饼 bǐng), гняздом (沱 tuó) і прамавугольнай цаглінай (砖 zhuān).
— 83

guòlù liào

У размове пра пуэр рана ці позна ўсплывае выраз 过路料 (guòlù liào).
— 84

Гучжухун

Гучжухун — рэгіянальны чырвоны чай з легендарнай гары Гучжу ў павеце Чансін правінцыі Чжэцзян. Месца, дзе ў эпоху Тан чайны мудрэц Лу Юй пісаў «Чайны канон» і дзе амаль дзевяцьсот гадоў запар выраблялася імператарская даніна зялёны чай Цзысунь, у нашы дні нараджае і чырвоныя чаі — мяккія, мядово-салодкія, якія…
— 85

hòufājiào

Сярод шасці класаў кітайскага чаю 黑茶 (hēichá, «цёмны чай») стаіць асобна: яго колер, водар вытрыманасці і мяккасць нараджаюцца не на кусце і не ў печы, а ў кучы вільготнай сыравіны, дзе працуюць бак
— 86

jiǎogǔlán

Цзяогулань (绞股蓝, jiǎogǔlán), у батаніцы — гінастэма пяцілістая, уяўляе сабой шматгадовую травяністую ліяну сямейства гарбузовых, з лісця і маладых парасткаў якой у Кітаі рыхтуюць гаркавата-салодкі н
— 87

Цзінь Мудань

Цзінь Мудань — адзін з найбольш удалых селекцыйных сартоў чайнага куста, створаных у правінцыі Фуцзянь у другой палове XX стагоддзя. Успадкаваўшы ад маці — Тэ Гуань Інь (铁观音, Tiě Guānyīn) — глыбіню смаку і выразную «юнь» (韵, yùn), а ад бацькі — Хуан Дань (黄旦, Huáng Dān, ён жа Хуан Цзінь Гуй, 黄金桂, Huáng Jīn Guì) —…
— 88

jīnyínhuā

Кветкі бружмелі — высушаныя нераспусцілыя кветкавыя пупышкі павойнага кустоўя бружмелі японскай (Lonicera japonica), адна з самых вядомых раслінных сыравін, якія ў Кітаі заварваюць паводле «чайнага» з
— 89

júhuā chá

Хрызантэмавы чай — адзін з самых распаўсюджаных у Кітаі кветкавых настояў, які рыхтуюць з высушаных суквеццяў культурнай хрызантэмы (菊花, júhuā).
— 90

kǔguā chá

苦瓜茶 (kǔguā chá) — настой з высушанай горкай дыні (Momordica charantia), які адносіцца не да сапраўднай гарбаты з ліста Camellia sinensis, а да катэгорыі так званых заменнікаў гарбаты, альбо трав
— 91

Kǔ qiáo chá

Грэчышны чай — гэта не чай у батанічным сэнсе.
— 92

lán húdié

Сіні чай анчан — гэта высушаныя цалкам кветкі кліторыі трайчастай (Clitoria ternatea), трапічнай бабовай ліяны, настой якой мае насычаны сапфірава-сіні колер.
— 93

lǎo màn é

Лаа Маньэ (lǎo màn é 老曼峨) — старажытная вёска народнасці булан на горным масіве Булан у Мэнхаі, якая дала назву аднаму з самых вядомых пуэраў Сішуанбаньны: чаю, дзе экстрэмальная гарката абарочваецц
— 94

lǜchá fěn

Слова «чаёвы парашок» у краме можа азначаць тры зусім розныя прадукты, якія адрозніваюцца сыравінай, тэхналогіяй і паводзінамі ў вадзе.
— 95

mǔdān huā

Кветкі півоні (牡丹花, mǔdān huā) — гэта высушаныя пялёсткі і кветкавыя бутоны дрэвападобнай півоні, якія ў Кітаі заварваюць гарачай вадой як духмяны настой.
— 96

sānqī huā

Кветкі саньцы — высушаныя нераскрытыя суквецці-парасоны псеўдажэньшэню (三七, sānqī), шматгадовай травяністай расліны Panax notoginseng з сямейства араліевых (Araliaceae).
— 97

shài qīng

晒青 shài qīng — гэта зялёны чай паводле спосабу апрацоўкі і адначасова сыравіна, з якой нараджаецца пуэр.
— 98

shēng shú

Пуэр існуе ў дзвюх фундаментальна розных формах — «сыры» shēng chá (生茶) і «спелы» shú chá (熟茶).
— 99

Шуй Сянь

Тэхналогія вытворчасці Шуй Сянь падобная да тэхналогіі вытворчасці іншых улунаў, але мае свае нюансы, накіраваныя на захаванне і развіццё кветкавага водару.
— 100

Уню Цзао

Уню Цзао — адзін з самых ранніх зялёных чаёў Кітая, які апярэджвае знакаміты Сі Ху Лун Цзін на цэлы месяц. У назве ўжо закладзена яго галоўная асаблівасць: «早» (zǎo) — «ранні». Гэты чай, які мае больш чым трохсотгадовую гісторыю культывавання, з'яўляецца візітнай карткай павета Юнцзя правінцыі Чжэцзян і нацыянальным…
— 101

xiāngxíng

Феніксавыя дань цуны (fènghuáng dāncōng, 鳳凰單叢) — гэта улуны з гары Фэнхуан у Гуандуне, якія прынята адрозніваць не па форме ліста і не па фабрыцы, а перш за ўсё па водары.
— 102

yánggānjú

Рамонак — не чай: у яго настоі няма ніводнага ліста Camellia sinensis, і па кітайскай класіфікацыі ён застаецца па-за межамі шасці базавых класаў і нават па-за межамі 再加工茶 (zàijiāgōng chá, перапра
— 103

Ю Цзі Ча

Вытворчасць Ю Цзі Ча заснавана на строгім выкананні вызначаных прынцыпаў і стандартаў, якія ахопліваюць усе этапы ад пасадкі чайных кустоў да ўпакоўкі гатовага чаю:
— 104

Баохунча

Баохунча (宝洪茶, bǎohóngchá) — гістарычны зялёны чай з павета Ілян правінцыі Юньнань, адзіны драбналісты зялёны чай Юньнані (云南唯一的小叶种茶) у правінцыі, услаўленай буйналістымі пуэрамі і дзяньхунамі. Гэты чай, які атрымаў паэтычную мянушку «Юньнаньскі Лун Цзін» (云南龙井茶), знакаміты сваім выключна яркім водарам: мясцовая…
— 105

Да Шу Ча

Тэхналогія вытворчасці Да Шу Ча залежыць ад канкрэтнага выгляду чаю (Шэн Пуэр, Шу Пуэр, чырвоны, белы і г.д.). Агульныя прынцыпы:
— 106

Эньшы Юй Лу

Эньшы Юй Лу (恩施玉露, Ēnshī yùlù) — адзіны захаваны ў Кітаі да нашых дзён 蒸青 (чжэньцын) — прапараны зялёны чай, выраблены метадам паравой фіксацыі. Гэты чай — жывое ўвасабленне старажытнай тэхналогіі, апісанай яшчэ Лу Юем (陆羽, Lù Yǔ) у «Чайным каноне» (《茶经》, «Chá Jīng»): «蒸之、焙之» — «прапарыць парам, высушыць на агні».
— 107

Гун Фу Ча

Для правядзення Гун Фу Ча чаяпіцця традыцыйна выкарыстоўваецца наступны набор посуду і інструментаў, хаця на практыцы можна адаптаваць набор пад свае патрэбы і магчымасці:
— 108

Гу Шу Ча

Тэхналогія вытворчасці Гу Шу Ча залежыць ад канкрэтнага віду чаю (Шэн Пуэр, Шу Пуэр, чырвоны, белы і г.д.). Агульныя прынцыпы:
— 109

Хэ Хун Ча

Хэ Хун Ча — адна з найстаражытных чырвоных гарбат Кітая, якую нярэдка завуць «першапродкам кітайскай чырвонай гарбаты» (中国红茶鼻祖, Zhōngguó hóngchá bízǔ). Гарбата атрымала назву па гандлёвым мястэчку Хэкоу (河口镇, Hékǒu zhèn) у павеце Яньшань правінцыі Цзянсі, праз якое ў эпохі Мін і Цын праходзіў асноўны экспартны…
— 110

Хэфэн Ча

Хэфэн Ча — зборная назва зялёных чаёў з павета Хэфэн Эньшы-Туцзя-Мяоскай аўтаномнай акругі правінцыі Хубэй. Гэта адзін з найбуйнейшых чайных рэгіёнаў цэнтральнага Кітая, размешчаны ў сэрцы Улінскіх гор на «залатой чайнай шыраце» 30° паўн.ш.
— 111

huā chá pī

Язмінавы чай пачынаецца не з кветкі, а з базы — huā chá pī (花茶坯), адмыслова падрыхтаванага зялёнага чаю, які прыме на сябе водар язміну.
— 112

Хуймінча

Хуймінча (惠明茶, huìmíngchá) — гістарычны зялёны чай з Цзіннінскага аўтаномнага павета народнасці шэ (景宁畲族自治县) правінцыі Чжэцзян, які атрымаў знакавую перамогу на Панама-Ціхаакіянскай сусветнай выстаўцы 1915 года — залаты медаль (金质奖章), за што атрымаў ганаровае імя «Цзіньцзян Хуймінча» (金奖惠明茶, jīn jiǎng huìmíngchá,…
— 113

Цзіньфуюйцуй

Цзіньфуюйцуй (金佛玉翠, jīnfúyùcuì) — знакаміты зялёны чай з раёна Наньчуань (南川区, Nánchuān Qū) горада цэнтральнага падпарадкавання Чунцын (重庆, Chóngqìng), прадукт з ахоўваным геаграфічным указаннем нацыянальнага ўзроўню (国家农产品地理标志产品).
— 114

jīnzhǎn huā

Календула — сухацвет, які ў кітайскім чайным гандлі жыве побач з чаем, але не ўнутры яго: у сістэме 花茶 (huāchá) у яе няма ні ўласнага 茶坯, ні традыцыі 窨制.
— 115

Кан Чжуань

Кан Чжуань — флагман сычуаньскага памежнага чаю (四川边茶, Sìchuān Biān Chá) і галоўны прадстаўнік катэгорыі «Паўднёвы Шлях Бянь Ча» (南路边茶, Nánlù Biān Chá). На працягу больш за тысячу гадоў гэты чай быў галоўным таварам на легендарным Чайна-Конным Шляху, які звязваў правінцыю Сычуань з Тыбетам.
— 116

Канхэ Ча

Канхэ Ча (康禾茶, Kānghé chá) — гістарычны зялёны чай з пасёлка Канхэ (康禾镇) павета Дунъюань (东源县), горада Хэюань (河源市), правінцыя Гуандун — адзіны ў Гуандуне чай, пацьверджана пастаўляны двару пры чатырох імператарах запар: Кансі, Юнчжэн, Цяньлун і Цзяцын (康熙—雍正—乾隆—嘉庆, 1661–1820).
— 117

kāngnǎixīn

Гваздзік — адна з самых пазнавальных сухіх кветак на прылаўках «чайных» аддзелаў, але ў каноне кітайскага 花茶 яе няма: у нашым даследчым рэестры дзесяці тыпаў 花茶康乃馨 не фігуруе ніводным радком.
— 118

kǔdīng chá

Кудзін (苦丁茶, kǔdīng chá) — горкі настой з лісця вечназялёных раслін, які ў Кітаі заварваюць і п’юць паводле ўзору гарбаты, але гарбатай у батанічным сэнсе ён не з’яўляецца.
— 119

Kùnlù shān

Сярод імянных гор пуэру Кунь Лу Шань займае асаблівае месца: гэта не плантацыя і не чысты дзікарос, а bàn zāipéi 半栽培 — напаўакультураны гай старых дрэў, чыё лісце стагоддзямі ішло да двара.
— 120

liánzǐ xīn

Асяродак насення лотаса — гэта малюсенькі зялёны зародак, схаваны ўнутры насення лотаса арэханоснага (Nelumbo nucifera); яго здабываюць уручную, сушаць і заварваюць як выразна горкі настой.
— 121

máofēng

Слова 毛峰 (máofēng) сустракаецца ў назвах чаёў, якія належаць да розных класаў і даюць настоі рознага колеру.
— 122

Маосе Ча

Маосе Ча — адзін з чатырох вялікіх гатункаў павета Аньсі (安溪, Ānxī), побач з Те Гуаньінь (铁观音), Бэнь Шань (本山) і Хуан Дань (黄旦). Гэты чай належыць да катэгорыі «сэчжун» (色种, sèzhǒng) — «каляровых гатункаў» — і з’яўляецца галоўным экспартным улунам Аньсі: на долю Маосе і іншых сэчжунаў прыходзіцца звыш 70 % аб’ёму…
— 123

Мату Люй Ча

Мату Люй Ча (马图绿茶, Mǎtú lǜchá) — «Зялёны чай [вёскі] Мату» — высакагорны абсмажаны зялёны чай з вёскі Мату (马图村, Mǎtú Cūn) пасёлка Лунган (龙岗镇, Lónggǎng Zhèn) павета Фэншунь (丰顺县, Fēngshùn Xiàn), горад Мэйчжоу (梅州市, Méizhōu Shì), правінцыя Гуандун.
— 124

mídiéxiāng

Размарын — сухое рэзка-араматычнае сыравіна, якое часта аказваецца на чайных паліцах і ў «кветкавых» каталогах, але па кітайскай класіфікацыі чаем не з'яўляецца і ў канон 花茶 huā chá не ўваходзіць.
— 125

Му Дань Ван

Му Дань Ван — народнае і камерцыйнае абазначэнне найвышэйшага гатунку белага чаю Бай Му Дань (白牡丹, Bái Mǔdān), якое займае прамежкавае становішча паміж Бай Хао Інь Чжэнь (白毫银针) і стандартным Бай Му Дань.
— 126

Nánnuòshān

Наньношань (nán nuò shān, 南糯山) — адзін з гістарычных чайных масіваў павета Мэнхай (勐海) у Сішуанбаньна, вядомы сваімі старымі садамі, мяккім кветкава-мядовым профілем і легендарным «царом чайных дрэў
— 127

shílǐxiāng

Шы Лі Сян (shílǐxiāng, 十里香) — рэдкі зялёны чай з ваколіц Куньміна, сталіцы правінцыі Юньнань, чыё імя літаральна азначае «водар на дзесяць lǐ».
— 128

Суй Інь Цзы

Суй Інь Цзы — адзін з самых незвычайных і супярэчлівых прадуктаў у свеце сучаснага пуэру. Гэтыя маленькія, цвёрдыя, адпаліраваныя да бляску цёмныя гранулы, якія знешне нагадваюць россып старажытных срэбных манет, уяўляюць сабой глыбока перапрацаваную разнавіднасць Шу Пуэра, атрыманую з Лао Ча Тоу (老茶头, Lǎo Chá Tóu) —…
— 129

Тэ Лохань

Вытворчасць Тэ Лохань — гэта складаны працэс, які патрабуе вялікага майстэрства. Ён уключае ў сябе як традыцыйныя этапы вырабу улунскага чаю, так і асаблівасці, уласцівыя уішаньскім улунам, у прыватнасці, *працяглую абсмажванне на вуголлях*.
— 130

Тунцзюньмэй

Тунцзюньмэй — «бронзавыя высакародныя бровы» — трэці грэйд у славутай серыі Цзюньмэй (骏眉), створанай у 2005 годзе ў вёсцы Тунму (桐木村, Tóngmù Cūn) Нацыянальнага прыроднага запаведніка Уішань. Калі Цзінь Цзюньмэй (金骏眉, «залатыя бровы») — гэта квінтэсэнцыя выключна пупышак і ювелірнага майстэрства, а Інь Цзюньмэй (银骏眉,…
— 131

Уцзы Люй Ча

Уцзы Люй Ча — адзін з найбольш вядомых зялёных чаёў правінцыі Шэньсі, які паходзіць з самага паўночнага чаяводчага раёна Кітая. Назва чаю ўзыходзіць да даоскай святой гары Уцзышань (午子山), размешчанай уздоўж старажытнага гандлёвага шляху Цзыу — Уцзы (子午——午子).
— 132

Сішань Ча

Сішань Ча (西山茶, Xīshān chá) — знакаміты гуансійскі зялёны чай, народжаны на святой будыйскай гары Сішань (西山, «Заходняя гара»), дзе храмы, гаючая крыніца Жуцюань (乳泉, «Малочная крыніца») і тысячагадовыя чайныя кусты складаюць непадзельнае цэлае.
— 133

yìn jí chá

印级茶 ( yìn jí chá ) — пакаленне прасаванага шэн-пуэру эпохі дзяржаўнай кампаніі 中茶 ( Zhōngchá ) 1950–70-х гадоў, якое атрымала імя па колеры блячата-лагатыпу «中» на ўпакоўцы.
— 134

Yìwǔ Máhēi

Махэй (Máhēi, 麻黑) — вёска ў чайным масіве Іу (Yìwǔ, 易武) на поўдні Сішуанбаньна, чыё імя стала сінонімам самага працяглага паслясмаку сярод іускіх пуэраў.
— 135

zhōngqī chá

中期茶 (zhōngqī chá) — побытавая рынкавая катэгорыя пуэру: чай ужо не новы, але яшчэ і не антыкварны.
— 136

Аньцзи Бай Ча

Аньцзи Бай Ча (安吉白茶, Ānjí báichá) — кітайскі зялёны чай з павета Аньцзи правінцыі Чжэцзян, які вырабляецца з лісця ўнікальнага тэмпературна-адчувальнага белага мутантнага сорту чайнага куста. Нягледзячы на слова «белы» (白, bái) у назве, гэта менавіта зялёны чай паводле тэхналогіі апрацоўкі.
— 137

Бай Цзі Гуань

Вытворчасць Бай Цзі Гуань - гэта складаны і працаёмкі працэс, які патрабуе адточанага майстэрства. Ён уключае ў сябе як традыцыйныя этапы вырабу улунскага чаю, так і асаблівасці, уласцівыя уішаньскім улунам, у прыватнасці, *працяглае абсмажванне на вуголлі*.
— 138

Бай Мао Хоу

Бай Мао Хоу (白毛猴, bái máo hóu) — «Белая кудлатая малпа» — гістарычная назва, якая аб’ядноўвае *два прынцыпова розныя чаі* з правінцыі Фуцзянь, звязаныя толькі агульным імем «белая кудлатая малпа»:
— 139

Chá gāo, chá duōfēn (TP), chá huángsù (TF)

Пад «чаёвымі экстрактамі» ў кітайскай чайнай культуры і ў сучаснай чайнай індустрыі разумеюць некалькі розных рэчаў: гістарычны канцэнтрат-пасту chá gāo (茶膏), а таксама вылучаныя біяхімічныя фракцыі
— 140

dà hóng gān

Гань пу ча (柑普茶, gān pǔ chá) — гэта сямейства кітайскіх кампазітных чаёў, дзе высушаная цэдра мандарына з павета Сіньхуэй служыць пасудзінай для ферментаванага пуэру.
— 141

Да Хун Пао

1. *Кусты, размножаныя ад матчыных:* Найбольш блізкія да арыгінала, але ўсё роўна адрозніваюцца па сваіх характарыстыках.
— 142

dà xuě shān

Дасюэшань (大雪山, Dàxuěshān — «Вялікая снежная гара») — абагульненая назва некалькіх высакагорных масіваў у кітайскай правінцыі Юньнань (云南, Yúnnán) і адначасова абазначэнне шэн-пуэраў, вырабленых са са
— 143

dài pào chá

袋泡茶 (dài pào chá) — гэта не асобны від чаю, а форма расфасоўкі: здрабнёны або цэльны чайны ліст, змешчаны ў пранікальны фільтр-пакет для аднаразовага хуткага заварвання.
— 144

Эмэй Сюэ Я

Эмэй Сюэ Я — старажытны зялёны чай са святой гары Эмэй, адной з чатырох вялікіх будыйскіх гор Кітая і аб’екта Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА. Яго імя народжана самой прыродай: кожную вясну, калі на раўнінах Сычуані ўжо зелянеюць палі, у горных чайных садах Эмэйшань яшчэ ляжыць снег — і скрозь яго прабіваюцца…
— 145

fú lái qīng

Фу Лай Цін (fú lái qīng, 浮来青), вядомы таксама пад назвай «імэнскі зялёны» (yí méng lǜ, 沂蒙绿) — паўночны зялёны чай з павета Цзюй (莒县) у ваколіцах Ліньі (临沂), адзін з прадстаўнікоў шаньдунскай школы
— 146

Гань Цзе Ча

Існуе некалькі асноўных тэхналогій вытворчасці Гань Цзе Ча:
— 147

gāncǎo piàn

Лустачкі салодкі (甘草片, gāncǎo piàn) — гэта высушаныя карані салодкі, нарэзаныя ўпоперак тонкімі пласцінамі і завараныя гарачай вадой дзеля мяккага, выразна салодкага настою.
— 148

Guāfēngzhài

Гуафэнчжай (刮风寨, Guāfēngzhài) і яго легендарны ўчастак Чаваншу (茶王树, cháwángshù, «дрэва чайнага караля») — дзве з самых цяжкадаступных і шанаваных кропак на чайнай карце Іу (易武, Yìwǔ), дзе стары
— 149

guó yǒu lín

Высока ў дзяржаўных лясах гары Іу (易武, yì wǔ) растуць дрэвы, якія даюць самы дарагі і цяжкадаступны шэн пуэр усяго раёна Сішуанбаньна.
— 150

Гучжуцзы Сунь

Гучжуцзы Сунь (顾渚紫笋, Gùzhǔ Zǐ Sǔn) — адзін з найстарэйшых і найбольш гістарычна значных чаёў Кітая: імператарскі падносны чай (贡茶, gòngchá), які бесперапынна пастаўляўся да двара на працягу 876 гадоў — з 763 па 1375 год.
— 151

Jīn guānyīn

Сярод сучасных селекцыйных культывараў, выведзеных чайнай навукай Фуцзяні на аснове класічнай [铁观音](https://thetea.app/be/article/tie-guanyin) tiěguānyīn, асаблівае месца займаюць высокаараматычныя
— 152

Цзінь Цзюнь Мэй

Цзінь Цзюнь Мэй — вяршыня сучаснай кітайскай чырвонай гарбаты, створаная ў 2005 годзе на аснове чатырохсотгадовай традыцыі Чжэн Шань Сяо Чжун. Гэтая гарбата, вырабленая выключна з найдалікатных пупышак дзікарослых чайных дрэў запаведнай зоны Тунму, за лічаныя гады перавярнула ўяўленне аб чырвонай гарбаце ў Кітаі і…
— 153

Лао Ча Тоу

Лао Ча Тоу — адна з самых незвычайных з’яваў у свеце пуэра. Гэта не асобны сорт і не спецыяльна створаны прадукт, а *натуральны пабочны вынік* працэсу вільготнага скірдавання (渥堆, Wò Duī), пры якім чайнае лісце, багатае пектынамі, зліпаецца ў шчыльныя камякі, якія не паддаюцца падзелу.
— 154

Lǎobānzhāng

Калі ў пуэра ёсць свой эталон моцы, дык гэта Лао Баньчжан — вёска на гары Буланшань у павеце Мэнхай, якая дала чаю мянушку «Bānzhāng wáng (班章王)», кароль Баньчжана.
— 155

Лю Бао Хэй Ча

Лю Бао Ча — адзін з найбольш самабытных і гістарычна значных прадстаўнікоў катэгорыі Хэй Ча, які прайшоў шлях ад сціплага «чаю рабочых» да культавага «антыкварыяту, які можна піць». Гэты постферментаваны чай з Гуансі з паўтаратысячагадовай гісторыяй знакаміты сваімі «чатырма дасканаласцямі» — чырвоны, густы,…
— 156

luóbùmá chá

Чай лабума — гэта настой з высушанага і адмыслова апрацаванага лісця кендыру (лабумы), шматгадовай солеўстойлівай расліны Apocynum venetum з сямейства кутравых (Apocynaceae).
— 157

luòshén huā

Гібіскус — кісла-рубінавы настой з высушаных мясістых чашачак расліны Hibiscus sabdariffa (гібіскус сабдарыфа), у свеце шырока вядомага як каркадэ або разэла.
— 158

Молі Юй Дэ

Молі Юй Дэ — адзін з найбольш эстэтычна выразных прадстаўнікоў кітайскіх язмінавых чаёў. Кожная чаінка гэтага чаю ўручную сфармаваная ў фігурку, якая нагадвае матылька з раскрытымі крыламі, што ператварае працэс заварвання ў сапраўднае візуальнае відовішча.
— 159

Язмінавы чай

Вытворчасць язмінавага чаю – *працаёмкі і шматступеньчаты працэс, які патрабуе майстэрства, вопыту і ўвагі да дэталяў. Асноўны працэс уключае араматызацыю чайнага лісця свежымі кветкамі язміну*:
— 160

Мота Люй Ча

Мота Люй Ча (墨脱绿茶, Mòtuō lǜchá) — высакагорны арганічны зялёны чай з найбольш цяжкадаступнага павета Кітая, размешчанага ў цясніне ракі Ярлунг Цангпо (Брахмапутра) на паўднёвым усходзе Тыбета. Павет Мота — «апошні павет Кітая, які атрымаў аўтамабільную дарогу» (2013) — носіць тыбецкую назву, якая азначае «схаваны…
— 161

píngguǒ huā

Кветкі яблыні (苹果花, píngguǒ huā) — высушаныя распушчаныя і напалову распушчаныя кветкі культурнай яблыні, якія ў Кітаі заварваюць гарачай вадой і п’юць як духмяны напой.
— 162

Путо Фу Ча

Путо Фу Ча (普陀佛茶, Pǔtuó fúchá — «Будысцкі чай з гары Путо») — старажытны зялёны чай з вострава Путашань (普陀山, Pǔtuó Shān) — аднае з чатырох вялікіх будысцкіх гораў Кітая, жытла бадхісатвы Гуаньінь (观音菩萨, Guānyīn Púsà, санскр. Авалакітэшвара).
— 163

qí lái shān

Цылайшань (奇萊山, Qílái Shān) — тайваньскі высакагорны улун (高山烏龍茶, gāoshān wūlóng chá), названы па горным масіве Цылай у Цэнтральным хрыбце вострава.
— 164

qúntǐ zhǒng

У жоўтага чаю (huángchá, 黄茶) гатунак другасны.
— 165

sān bǎo zhā

«Тры скарбы» (三宝扎, sān bǎo zhā) — гуандунскі зборны раслінны прадукт у выглядзе перавязанага вузельчыка, дзе вытрыманая мандарынавая цэдра служыць адначасова абгорткай і адным з галоўных кампанентаў
— 166

shānzhā gān

Сушёны глог (山楂干, shānzhā gān) — гэта нарэзаныя кружочкамі і высушаныя плады кітайскага глогу, якія на поўначы Кітая здаўна заварваюць гарачай вадой як кіслы побытавы напой.
— 167

shèqián chá

Шэцянь (社前茶, shèqián chá) — гэта веснавая сялянская (农家) Любаа самага ранняга збору, да дня вясновага ахвярапрынашэння богу зямлі.
— 168

Шуймань Ча

Шуймань Ча — унікальны высакагорны чай трапічнага вострава Хайнань, які вырабляецца ў сэрцы горнага масіву Учжышань з дзікарослага буйналіставага гатунку, адамашненага народам лі (黎族). Гэта адзін з найстарэйшых і найбольш шанаваных хайнаньскіх чаёў: у эпоху Цын ён уваходзіў у лік паднашэнняў двару, а ў нашы дні стаў…
— 169

Сунло Ча

Сунло Ча (松萝茶, Sōngluó chá) — гістарычны зялёны чай з гары Сунлошань у павеце Сюнін правінцыі Аньхой, які займае асаблівае месца ў гісторыі сусветнага чаяводства: менавіта тут, у эпоху Мін, будыйскі манах па мянушцы «Дафан Хэшан» (大方和尚, Dàfāng Héshàng — «Манах Дафан») упершыню распрацаваў тэхналогію…
— 170

tiáowèi chá

Араматызаваныя чаі — шырокая катэгорыя, у якой гатовая базавая гарбата (улун, зялёны, чырвоны, белы, пуэр) аздабляецца знешнім водарам: натуральным, ідэнтычным натуральнаму або, радзей, штучным.
— 171

Тэ Гуаньінь

Тэ Гуаньінь — адзін з самых знакамітых і шанаваных улунаў Кітая, візітоўка павета Аньсі (安溪, Ānxī) правінцыі Фуцзянь. Гісторыя чаю налічвае больш за 300 гадоў; яго назва — «Жалезная Багіня Міласэрнасці» — адсылае да будыйскай бодхісатвы Гуаньінь і ахутаная мноствам легендаў.
— 172

Усі Хао Ча

Усі Хао Ча — сучасны зялёны чай з правінцыі Цзянсу, створаны ў выніку мэтанакіраванай навукова-селекцыйнай працы 1970-х гадоў. Яго адметная рыса — багаты белы ворс (毫, háo) на паверхні скручаных парасткаў, абумоўлены асаблівасцямі культывара Дахао (大毫), завезенага з Фуцзяні.
— 173

Тайваньскі Улун Уі

Тайваньская інтэрпрэтацыя класічных кітайскіх скальных чаёў, якая аб’ядноўвае кветкавыя ноты астраўных улунаў з мінеральнай глыбінёй традыцыйных яньча (岩茶). Гэтыя паўакісленыя чаі сярэдняй ферментацыі вырабляюцца ў павеце Наньтоў, пераважна ў раёне Мінцзянь (名間), і з’яўляюцца жывым сведчаннем шматвяковага культурнага…
— 174

Се Бэй Ча

Се Бэй Ча (斜背茶, xié bèi chá — «Чай з Касога хрыбта») — рэдкая фуцзяньская зялёная гарбата з высакагорнай вёскі Себэй (斜背村, 1248 м) раёна Сіньло горада Лун’янь — адзіная зялёная гарбата з Лун’яня, удастоеная ўключэння ў «Чжунго Чацзін» (中国茶经, «Чайны канон Кітая» — аўтарытэтную сучасную энцыклапедыю).
— 175

Сінь Лінюйлу

Сінь Лінюйлу (新林玉露, xīn línyùlù) — адзін з нямногіх кітайскіх зялёных чаёў, якія вырабляюцца метадам паравой фіксацыі (蒸青, zhēngqīng), а не абсмажвання. Гэтая старажытная тэхналогія, апісаная яшчэ Лу Юем (陆羽) у «Чайным каноне» (蒸之, 捣之 — «прапарвай, таўчы»), у самім Кітаі амаль знікла, перавандраваўшы ў Японію, дзе…
— 176

Сюйуэнь Люй Ча

Сюйуэнь Люй Ча — унікальны сартавы зялёны чай з павета Сюйуэнь (徐闻县, Xúwén Xiàn), размешчанага на самай паўднёвай ускраіне мацерыковага Кітая, на паўвостраве Лэйчжоу правінцыі Гуандун. Гэта адзін з нямногіх сучасных кітайскіх зялёных чаёў, якія вырабляюцца па тэхналогіі паравання (蒸青, zhēngqīng), што збліжае яго з…
— 177

Інь Цзюнь Мэй

Інь Цзюнь Мэй — «сярэбраны» грэйд у знакамітай серыі Цзюнь Мэй (骏眉), які займае месца паміж легендарным Цзінь Цзюнь Мэй (толькі пупышкі) і больш даступным Тун Цзюнь Мэй / Чыгань (адна пупышка з двума лістамі).
— 178

Юсі Люй Ча

Юсі Люй Ча — рэгіянальны фуцзяньскі зялёны чай, які вырабляецца ў павеце Юсі (尤溪县, Yóuxī Xiàn) гарадской акругі Саньмін правінцыі Фуцзянь. Адносіцца да катэгорыі хунцын люйча (烘青绿茶, hōngqīng lǜchá) — зялёных чаёў, высушаных гарачым паветрам. Прадукт абаронены геаграфічным указаннем (地理标志集体商标) з 2010 года.
— 179

Чжу Е Цін

Чжу Е Цін — адзін з самых пазнавальных сычуаньскіх зялёных чаёў, візітная картка свяшчэннай гары Эмэйшань. Яго плоскія ізумрудныя лісты, якія нагадваюць малады парастак бамбука, і чысты, свежы смак з доўгім зваротным салодкім паслясмакам зрабілі гэты чай класікай кітайскага чайнага мастацтва.
— 180

Цзысі Бай Ча

Цзысі Бай Ча — зялёны чай, які вырабляецца з белаліставага (альбіноснага) гатунку чайнага дрэва ў павеце Цзысі правінцыі Цзянсі. Нягледзячы на слова «белы» (白, bái) у назве, гэта менавіта зялёны чай па спосабе апрацоўкі, а не белы чай (白茶) у разуменні шасцікаляровай класіфікацыі.
— 181

Аньхуа Хэй Ча

Аньхуа Хэй Ча — зборная назва цэлага сямейства постферментаваных цёмных чаёў, якія вырабляюцца ў павеце Аньхуа (安化县, Ānhuà Xiàn) правінцыі Хунань. Гэта адзін з найстарэйшых і найбольш значных прадстаўнікоў катэгорыі Хэй Ча (黑茶, Hēichá) у Кітаі, якая ўключае знакамітыя «Тры вастрыні» (三尖, Sān Jiān), «Тры цэглы» (三砖,…
— 182

bái mòlì huā

Кветкі язміну (白茉莉花, bái mòlì huā) — высушаныя цэльныя кветкі і бутоны вечназялёнага кустоўя Jasminum sambac, якія ў Кітаі заліваюць гарачай вадой і п'юць як духмяны настой.
— 183

Бань Цянь Яо

Вытворчасць Бань Цянь Яо - гэта складаны працэс, які патрабуе вялікага майстэрства. Ён уключае ў сябе як традыцыйныя этапы вырабу улунскага чаю, так і асаблівасці, уласцівыя уішаньскім улунам, у прыватнасці, *працяглую абсмажку на вугалях*.
— 184

bù lǎng shān

Буланшань (布朗山, Bùlǎngshān) — адзін з найбольш вядомых чайных арэалаў поўдня правінцыі Юньнань, які дае шэн пуэр з магутным, «сілавым» характарам.
— 185

Тайваньскі Нефрытавы Улун

Тайваньскі Нефрытавы Улун — адзін з найбольш характэрных прадстаўнікоў сучаснай тайваньскай селекцыі, чай з выразным кветкавым водарам, створаны з культывару Цуй Юй (翠玉, Cuìyù), афіцыйна зарэгістраванага як Тайча №13 (臺茶13號, Táichá Shísān Hào).
— 186

Фу Чжуань Ча

Фу Чжуань Ча — цагляны хэй ча, славуты «Залатымі кветкамі» (金花, Jīnhuā) — калоніямі грыба Eurotium cristatum (冠突散囊菌, Guāntū Sǎnnángjūn), што фармуюць характэрны грыбна-мядовы водар і мяккую, саладкаватую тэкстуру настою.
— 187

Гаа Шань Ча

Гаа Шань Ча (高山茶, gāo shān chá) – гэта агульная назва для гатункаў гарбаты, якія вырошчваюцца ў высокагорных раёнах. Тэрмін «Гаа Шань» (高山) у кітайскай мове літаральна азначае «высокая гара» альбо «высакагор'е».
— 188

Гэлао Юй Цуй

Гэлао Юй Цуй (仡佬玉翠, Gēlǎo yù cuì) — «Нефрытавы ізумруд народа гэлао» — плоскі зялёны чай з Даачжэнь-Гэлаоскага і Мяоскага аўтаномнага павета (道真仡佬族苗族自治县, Dàozhēn Gēlǎozú Miáozú Zìzhìxiàn), правінцыя Гуйчжоў.
— 189

Гоугунао Ча

Гоугунао Ча — адзін з каштоўных імянітых чаёў правінцыі Цзянсі, уладальнік залатога медалю Панамска-Ціхаакіянскай міжнароднай выставы 1915 года і прадукт з абаронай геаграфічнага пазначэння (GI).
— 190

guìhuā báichá

Асмантусавы белы чай — гэта белы чай, насычаны водарам кветак асмантуса духмянага.
— 191

guìhuā wūlóng

Асмантусавы улун — самы распаўсюджаны з чаёў, насычаных водарам асмантуса.
— 192

hé huān shān

Хэхуаньшань (合欢山, Héhuānshān) — тайваньскі высакагорны улун, названы па аднайменным горным масіве ў цэнтральнай частцы вострава, у сістэме Цэнтральнага хрыбта (中央山脉, Zhōngyāng shānmài).
— 193

Hēizhuān chá

Чорная цэгла з павета Аньхуа — адна з «трох цаглін» у каноне аньхуаскага цёмнага чаю, шчыльна прэсаваны хэйча, з якога ў 1939 годзе пачалася сучасная гісторыя фабрычнай цаглянай вытворчасці Хунані.
— 194

Хун Лунчжу

Хун Лунчжу — чырвоны чай, у якім форма і зьмест зьліваюцца ў адно цэлае. Кожная туга скручаная «пярліна цмока» — гэта мініяцюрны канцэнтрат юньнаньскага сонца, горнага паветра і майстэрства чайнага рамесьніка.
— 195

Хуайцзі Люй Ча

Хуайцзі Люй Ча — зялёны чай з паўночнага захаду правінцыі Гуандун, які расце на стыку Гуандуна, Гуансі і Хунані, у горным раёне, дзе воблачнасць і высокая вільготнасць ствараюць умовы, звычайныя хутчэй для чайных зон Юньнані, чым для субтрапічнага ўзбярэжжа.
— 196

Хуан Мэй Гуй

Хуан Мэй Гуй («Жоўтая Ружá») — малады, але ўжо прызнаны уішаньскі скальны улун, створаны на скрыжаванні сучаснай селекцыі і шматвяковых традыцый яньча. Яго візітнай карткай з’яўляецца яркі, натуральны водар ружы, які ўзнікае без якіх-небудзь кветкавых дадаткаў, дзякуючы выключна генетыцы культывару і майстэрству…
— 197

Хуан Цзінь Гуй

Хуан Цзінь Гуй — адзін з чатырох знакамітых улунаў павета Аньсі поруч з Тэ Гуаньінь (铁观音), Бэнь Шань (本山) і Мао Се (毛蟹). Сярод усіх існуючых гатункаў улунаў гэты чай вылучаецца самымі раннімі тэрмінамі збору і надзвычай высокім, «прабіваючым неба» водарам, за што ў Аньсі яго здаўна называюць «Тоу Тянь Сян» (透天香) —…
— 198

Хубэй Цзы Цзін

Хубэй Цзы Цзін — зялёны чай з цэнтральнай часткі правінцыі Хубэй, які выпускаецца пераважна для экспартнага рынку. Назва «Цзы Цзін» (紫荆, «Багранік» або цэрцыс — Cercis chinensis) адсылае да мясцовай флоры або нясе сімвалічнае значэнне.
— 199

Цзетань Люй Ча

Цзетань Люй Ча (碣滩绿茶, Jiétān lǜchá) — хунаньскі зялёны чай скручанай формы, нацыянальны прадукт геаграфічнага ўказання (国家地理标志保护产品, guójiā dìlǐ biāozhì bǎohù chǎnpǐn, сертыфікаваны ў 2011 годзе).
— 200

Цзін Шань Ча

Цзін Шань Ча (径山茶, Jìngshān Chá) — гістарычны зялёны чай з гары Цзіншань у наваколлях Ханчжоу, які мае ўнікальнае значэнне для сусветнай чайнай культуры: менавіта тут зарадзілася «Цзіншаньская чайная цырымонія» (径山茶宴, Jìngshān cháyàn), якую японскія манахі ў XIII стагоддзі прывезлі на архіпелаг, даўшы пачатак японскай…
— 201

Jǐngmài shān

Цзінмай Шань (Jǐngmài shān, 景迈山) — гара ў павеце Ланьцан акругі Пуэр, якая дала імя аднаму з самых вядомых шэн-пуэраў Юньнані: чаю з выразным архісавым водарам, мяккай даўкасцю, якая пераходзіць у с
— 202

Цзюхуа Фу Ча

Цзюхуа Фу Ча (九华佛茶, Jiǔhuá fúchá — «Будыйскі чай з гары Дзевяці кветак») — гістарычны зялёны чай са свяшчэннай гары Цзюхуашань (九华山) — адной з чатырох вялікіх будыйскіх гор Кітая, мясціны бадхісатвы Дыцзан (地藏菩萨, Dìzàng Púsà, санскр. Кшытігарбха).
— 203

Лао Ча Ван

Лао Ча Ван („Стары Чайны Кароль“) — зборная назва для вытрыманых улунаў найвышэйшай якасці, чый узрост вылічаецца гадамі, а часам і дзесяцігоддзямі. Гэта не канкрэтны сорт, а *грэйд і катэгорыя*: лепшыя ўзоры Тэ Гуаньінь, Дун Дзін, Да Хун Пао, Шуй Сянь ці Жоу Гуй, якія прайшлі доўгае захоўванне з перыядычнымі…
— 204

lǎo qīng chá

老青茶 (lǎo qīng chá, «старая зялёная гарбата») — гэта не напой для кубка, а сыравінная база: грубаватая, вытрыманая цёмная сыравіна, з якой на поўдні правінцыі Хубэй прасуюць знакамітую зялёную цэглу
— 205

Лічуань Хун

Лічуань Хун — гунфу-чырвоны чай з заходняй Хубэй, які стаў адным з двух «дзяржаўных чаёў» (побач з Эньшы Юйлу) пасля знакамітага чайнага дыпламатычнага прыёму на возеры Дунху ў 2018 годзе. Унікальны феномен «халоднага памутнення», насычаны селенам тэруар і стагадовая гісторыя экспартнага чырвонага чаю робяць гэты чай…
— 206

Lìzhī wūlóng

Ли Чжи У Лун — араматызаваны улун з лічы, фруктовы чай Паўднёвага Кітая і Тайваня. Гэта сучасны прадукт XX стагоддзя: аснова — часткова акіслены улун (乌龙茶, wūlóng chá), араматызаваны пладамі і натуральным экстрактам лічы.
— 207

Lóngfēng chá

Лун Фэн ча (Lóngfēng chá 龙峰茶) — смажаны зялёны чай з павета Чжусі (Zhúxī 竹溪) на паўночным захадзе правінцыі Хубэй, які вылучаецца шчыльна скручаным лістом з выразным вастрыём і чыстым высокім вода
— 208

Лунцзі Люй Ча

Лунцзі Люй Ча (龙脊绿茶, Lóngjí lǜchá) — «Зялёны чай Хрыбта Дракона» — высакагорны зялёны чай з Луншэн-Многанацыянальнага аўтаномнага павета (龙胜各族自治县, Lóngshèng Gèzú Zìzhìxiàn) горада Гуйлінь (桂林市, Guìlín Shì), Гуансі-Чжуанскі аўтаномны раён.
— 209

lóngshén chá

Луншэнь ча (龙神茶) і Бікоў Лунцзін (碧口龙井) — роднасныя зялёныя чаі з паўднёвага Ганьсу, з берагоў Белай Драконавай ракі (白龙江, Báilóngjiāng).
— 210

Люй Ян Чунь

Люй Ян Чунь (绿杨春, lǜ yáng chūn) — «Вясна зялёных вербаў» — зялёны чай з гарадскога павета Ічжэн (仪征市, Yízhēng Shì) у складзе горада Янчжоу (扬州市), правінцыя Цзянсу (江苏省). Назва запазычана з вядомага паэтычнага вобразу Янчжоу: «绿杨城郭是扬州» — «Горад зялёных вербаў — гэта Янчжоу» — радок, які ўзыходзіць да танскай паэзіі і…
— 211

Люйбаашы Ча

Люйбаашы Ча (绿宝石茶, lǜbǎoshí chá — «Чай Зялёны ізумруд») — інавацыйны гуйчжоускі зялёны чай, створаны ў 2003 годзе «бацькам гуйчжоускага чаеводства» Моу Іншу (牟应书, Mù Yìngshū), чайным навукоўцам, які здзейсніў канцэптуальны прарыў: ён даказаў, што з сыравіны сярэдняй далікатнасці (адна пупышка з двума-трыма лісткамі) —…
— 212

Lǜchá gàishù

Вызначэнне: Зялёны чай — гэта тып чаю, які вырабляюць з лісця расліны Camellia sinensis*, што падвяргаецца мінімальнай акісляльнай апрацоўцы.
— 213

Мабянь Люй Ча

Мабянь Люй Ча (马边绿茶, Mǎbiān lǜchá) — зялёны чай з Мабяньскага аўтаномнага павета народнасці і (彝族, Yízú) правінцыі Сычуань, які расце ў самым сэрцы Малога Ляншаню (小凉山, Xiǎo Liángshān) — горнага масіву, які з’яўляецца часткай арэала пражывання гіганцкай панды.
— 214

Méichá jiāzú

Мэйчá (眉茶) — «бровы-чай» — гэта не адзін гатунак, а цэлая шкала гандлёвых градацый доўгай смажанай зялёнай гарбаты (长炒青 cháng chǎoqīng), якая стагоддзямі была галоўным тварам кітайскага зялёнага экс
— 215

Молі Лун Чжу

Молі Лун Чжу — адзін з найбольш вытанчаных і эстэтычна выразных прадстаўнікоў кітайскіх язмінавых чаёў. Шчыльна скручаныя ўручную шарыкі-жамчужыны з высакаякаснага зялёнага чаю, прасякнутыя водарам свежых кветак Jasminum sambac праз шматразовую тэхналогію іньхуа (窨花), пры заварванні павольна раскрываюцца, падобна…
— 216

Молі Інь Хао

Вытворчасць Молі Інь Хаа — двухэтапны працэс, які аб’ядноўвае выраб чайнай асновы і шматразовую араматызацыю язмінам. Ключавая асаблівасць — шматступеньчатая юньчжы (窨制, xūnzhì, араматызацыя), якая надае чаю глыбокі і ўстойлівы язмінавы водар.
— 217

Молі Інь Чжэнь

Галоўная асаблівасць вытворчасці Молі Інь Чжэнь — гэта *шматразовая араматызацыя найдалікатнейшага белага чаю свежымі кветкамі язміну, пры гэтым важна захаваць цэласнасць і знешні выгляд пупышак*.
— 218

Наньхай Люй Ча

Наньхай Люй Ча (南海绿茶, Nánhǎi lǜchá) — «Зялёны чай Паўднёвага мора» — зялёны чай з павета Дзін’ань (定安县, Dìng'ān Xiàn) правінцыі Хайнань (海南省, Hǎinán Shěng), які вырошчваюць на вулканічных глебах (火山灰及火山石, huǒshān huī jí huǒshān shí), натуральна ўзбагачаных селенам (硒, xī): утрыманне Se у глебе ў тры разы вышэйшае за…
— 219

niúròu mǎròu

Сярод уцёсных улунаў Уішань (武夷岩茶) склалася асаблівая мова знаўцаў, у якой сорт ròuguì (肉桂) перастае быць проста сортам і ператвараецца ў карту скал: чай называюць не па кусту, а па канкрэтнай раско
— 220

Піню Люй Ча

Піню Люй Ча (平武绿茶, Píngwǔ lǜchá) — «Зялёны чай [павета] Піню» — высакагорны зялёны чай з павета Піню (平武县, Píngwǔ Xiàn) правінцыі Сычуань, размешчанага на паўночным захадзе Сычуаньскай катлавіны, ля падножжа хрыбтоў Міньшань (岷山, Mínshān).
— 221

Пуэр Шу Ча

Пуэр Шу Ча — адзін з самых незвычайных чаёў у свеце, прадукт не толькі чайнага майстэрства, але і мікрабіялагічнай інжынерыі. Калі Шэн Пуэр — гэта час, спынены ў прэсаваным лісце і адпушчаны на волю дзесяцігоддзяў, то Шу Пуэр — дзёрзкая спроба чалавека гэты час сціснуць, атрымаць за лічаныя тыдні тое, на што прыродзе…
— 222

Пуань Хун Ча

Акрамя выкапнёвай спадчыны, у павеце захоўваецца найбуйнейшая на планеце папуляцыя дзікарослых дрэў чатырохкамернай гарбаты (Camellia tetracocca) — больш за 20 000 экзэмпляраў, з якіх звыш 3000 маюць узрост больш за тысячу гадоў.
— 223

qiáomù · guànmù · yèzhǒng

У апісаннях кітайскага чаю пастаянна сустракаюцца дзве групы слоў, якія выглядаюць падобна і таму лёгка зліпаюцца ў галаве ў адну шкалу.
— 224

Цюэ Шэ Люй Ча

Цюэ Шэ (雀舌, Quèshé) — «Вераб’іны язычок» — адна з найстаражытных і найбольш паэтычных формаў зялёнага чаю ў кітайскай традыцыі. Гэта не назва канкрэтнага гатунку або культавару, а *стандарт формы сухога ліста* (茶形标准): маленькія, плоскія, злёгку выгнутыя і завостраныя на канцы чаінкі, шырынёй 4–5 мм і даўжынёй 15–20…
— 225

rénshēn piàn

Ломцікі жэньшэня (人参片, rénshēn piàn) — гэта тонка нарэзаны і высушаны корань жэньшэня сапраўднага (Panax ginseng), які ў Кітаі заліваюць гарачай вадой і п'юць як настой, а таксама дадаюць у таніза
— 226

Жычжао Люй Ча

Жычжао Люй Ча (日照绿茶, Rìzhào lǜchá) — зялёны чай з горада Жычжао правінцыі Шаньдун, адзін з самых паўночных зялёных чаёў Кітая і «новая зорка» (中国绿茶新贵, «зялёная арыстакратыя новага пакалення») у свеце кітайскага чаю.
— 227

Жушань Люй Ча

Жушань Люй Ча (乳山绿茶, Rǔshān lǜchá) — зялёны чай «крайняй поўначы» (中国极北茶, Zhōngguó jí běi chá): горад Жушань размешчаны на паўвостраве Цзяодун правінцыі Шаньдун, на 37° паўночнай шыраты — гэта адзін з самых паўночных пунктаў прамысловага чаяводства ў Кітаі і ў свеце.
— 228

Шэн Тай Ча

Вытворчасць Шэн Тай Ча грунтуецца на цэлым шэрагу экалагічных прынцыпаў і практык, якія ахопліваюць розныя аспекты чайнай гаспадаркі:
— 229

Шоў Гун Ча

Шоў Гун Ча (手工茶, shǒugōng chá) – гэта агульная назва для чаёў, вырабленых уручную, у адрозненне ад чаёў, вырабленых з выкарыстаннем механізаванага абсталявання. Гэты тэрмін падкрэслівае традыцыйныя метады вытворчасці чаю, якія перадаваліся з пакалення ў пакаленне і цэняцца за іх майстэрства, увагу да дэталяў і…
— 230

Шуй Цзінь Гуй

Вытворчасць Шуй Цзінь Гуй — гэта складаны працэс, які патрабуе вялікага майстэрства. Ён уключае ў сябе як традыцыйныя этапы вырабу улунскага чаю, так і асаблівасці, уласцівыя уішаньскім улунам, у прыватнасці, *працяглую абсмажванне на вуголлях*.
— 231

Shuǐxiān bái

Shuǐxiān bái 水仙白 — гэта белы чай павета Цзяньян на поўначы Фуцзяні, выраблены не са звычайных для катэгорыі дробналіставых кустоў, а з буйналіставога сорту shuǐxiān 水仙.
— 232

Таолінь Люй Ча

Таолінь Люй Ча — рэгіянальны зялёны чай з пасёлка Таолінь (桃林镇, Táolín Zhèn) горада Ліньсян (临湘市, Línxiāng Shì), які ўваходзіць у гарадскую акругу Юэян (岳阳, Yuèyáng) на паўночным усходзе правінцыі Хунань (湖南).
— 233

Wénjūn lǜchá

Зялёны чай з сычуаньскага горада Цюнлай, скручаны ліст з багатым бялёсым ворсам і паэтычная гістарычная назва ў гонар Чжо Вэньцзюнь — такім з'яўляецца Wénjūn lǜchá, адзін з вядомых «іменных» чаёў за
— 234

wǔzǐ xiānháo

Уцзы Сяньхао — зялёны чай правінцыі Шэньсі, родам з павета Сісян (西乡) у акрузе Ханьчжун (汉中), пазнавальны па плоска-выгнутай «архідэйнай» форме ліста, багатаму ворсу і каштанаваму водару.
— 235

Сіньян Хун

Сіньян Хун — самы «паўночны» чырвоны чай Кітая, народжаны ў 2010 годзе на радзіме легендарнага зялёнага чаю Сіньян Маоцзянь (信阳毛尖, Xìnyáng Máojiān). Гэта прадукт рэвалюцыйнага пераасэнсавання дзвюхтысячагадовай зялёнай традыцыі: той жа тэруар, тыя ж дробналістыя кусты, але зусім іншая тэхналогія — поўнае акісленне,…
— 236

Сюэ Я Люй Ча

Сюэ Я Люй Ча (雪芽绿茶, xuě yá lǜchá) — абагульняючая назва зялёных чаёў, вырабленых з самых ранніх, далікатных пупышак (тыпсаў), густа пакрытых серабрыста-белым пушком, які нагадвае іней ці снег. Назва «Снежная пупышка» (雪芽) мае двайны сэнс: літаральны — пупышкі збіраюцца ранняй вясной, калі ў горных чайных садах яшчэ…
— 237

Яань Хэй Ча

Яань Хэй Ча, больш вядомы пад назвай Яань Цзан Ча (雅安藏茶, Yǎ'ān Zàngchá) — «Яаньскі тыбецкі чай», — адзін з найстаражытнейшых і найважнейшых «памежных чаёў» (边茶, biānchá) Кітая. На працягу больш за 1300 гадоў ён з’яўляўся жыццёвай неабходнасцю для народаў Тыбецкага нагор’я і галоўным таварам легендарнага Чайна-коннага…
— 238

Яньтай Люй Ча

Яньтай Люй Ча — зялёны чай з горада Яньтай (烟台市, Yāntái Shì) правінцыі Шаньдун, самы высокашыротны зялёны чай Кітая. Прадукт абаронены геаграфічным указаннем з 2016 года (国家地理标志产品保护). Візітная картка Яньтай Люй Ча — трыяда «чарнільная зеляніна, водар смажанага боба, бурштынавы настой» (墨玉绿、焙豆香、琥珀汤, mòyù lǜ, bèidòu…
— 239

Е Шэн Ча

Тэхналогія вытворчасці Е Шэн Ча залежыць ад канкрэтнага віду гарбаты (Шэн Пуэр, Шу Пуэр, чырвоная, белая і г.д.). Агульныя прынцыпы:
— 240

Ібінь Цзаа Ча

Ібінь Цзаа Ча (宜宾早茶, Yíbīn zǎochá) — «Раньні чай Ібіня» — зялёны чай з горада Ібінь на поўдні правінцыі Сычуань, размешчанага ля зліцця трох вялікіх рэк — Цзіньшацзян (金沙江, Jīnshājiāng, верхняе цячэнне Янцзы), Міньцзян (岷江, Mínjiāng) і ўласна Янцзы (长江, Chángjiāng).
— 241

Імэн Юй Я

Імэн Юй Я (沂蒙玉芽, Yíméng yù yá) — «Нефрытавая пупышка [гор] Імэн» — плоскі зялёны чай з павета Цзюйнань (莒南县, Jǔnán Xiàn) горада Ліньі (临沂市, Línyí Shì) правінцыі Шаньдун (山东省), прадстаўнік «другой хвалі» шаньдунскага руху «Паўднёвы чай — на Поўнач» (南茶北引, Nánchá Běiyǐn).
— 242

Індэ Люй Ча

Індэ Люй Ча (英德绿茶, Yīngdé lǜchá) — найбуйнейшы зялёны чай правінцыі Гуандун, які вырабляецца ў гарадской акрузе Індэ на поўначы правінцыі. Хаця Індэ найбольш вядомы як радзіма знакамітага чырвонага чаю Індэ Хунча (英德红茶), яго зялёны «сабрат» — не менш прыкметны: выраблены з буйналіставога юньнаньскага культывару, ён…
— 243

Yíxīng zǐshā

Гліняныя чайнікі з Ісіна (Yíxīng 宜兴) — ледзь ці не самы вядомы прадмет кітайскай чайнай культуры: порыстая, «дыхальная» кераміка колеру запечанай зямлі, якую знаўцы лічаць неаддзельнай часткай самог
— 244

Юэ Гуан Бай

Юэ Гуан Бай («Белы месячны свет») — юньнаньскі чай, які часцей за ўсё адносяць да белых па тэхналогіі (завільванне + сушка) і па мяккаму профілю, але пры гэтым ён робіцца з буйналіставай сыравіны *да е чжун* (Camellia sinensis var. assamica).
— 245

Юньнань Люйча

Юньнань Люйча (云南绿茶, Yúnnán lǜchá), таксама вядомы пад скарочанай назвай Дзянь Люй (滇绿, Diān Lǜ), — шырокая катэгорыя зялёных чаёў, якія вырабляюцца ў правінцыі Юньнань (云南, Yúnnán) на паўднёвым захадзе Кітаю.
— 246

Чжэнмэй Ча

Чжэнмэй Ча — унікальная параная зялёная гарбата (蒸青绿茶, zhēngqīng lǜchá) з паўднёва-заходняй Юньнані, створаная на аснове буйналіставай юньнаньскай сыравіны з ужываннем тэхналогіі паравай фіксацыі (蒸青, zhēngqīng), запазычанай з традыцыі Эньшы Юйлу.
— 247

Цзыян Люй Ча

Цзыян Люй Ча (紫阳绿茶, Zǐyáng lǜchá) — найстаражытнейшы зялёны чай паўночна-заходняга Кітая, чыя гісторыя ўзыходзіць да эпохі Заходняга Чжоу (XI–VIII стст. да н. э.) — больш за тры тысячы гадоў таму.
— 248

Qī wǔ qī èr

7572 — гэта не гатунак і не мясцовасць, а màihào (唛号), завадскі рэцэпт-нумар, які стаў негалосным эталонам для ўсяго жанру шу-пуэру (熟普, shú pǔ'ěr).
— 249

Байша Люй Ча

Байша Люй Ча — унікальны зялёны чай з вострава Хайнань, які расце ў адным з самых незвычайных тэруараў на планеце — у кратары старажытнага метэарыта. Гэты чай з'яўляецца нацыянальным прадуктам з геаграфічным указаннем (中国国家地理标志产品) і візітнай карткай чайнай культуры самай паўднёвай правінцыі Кітая.
— 250

Було Хун Ча

Було Хун Ча — чырвоны чай, выраблены з той жа сыравіны і ў тым жа рэгіёне, што і знакаміты зялёны чай Дунцін Білуочунь (洞庭碧螺春, Dòngtíng Bìluóchūn), але апрацаваны па тэхналогіі поўнага акіслення.
— 251

Боло Хун Ча

Боло Хун Ча — чырвоны чай, які вырабляюць у павеце Боло правінцыі Гуандун, на стыку славутых горных масіваў Лофушань і Сянтоушань. Гэта чырвоная іпастась вядомага «Байтан Шань Ча» (柏塘山茶) — аднаго з нямногіх драбналіставых горных чаёў паўднёвага Кітая, чыя гісторыя прасочваецца больш чым на 1 700 год.
— 252

Чаюй Хун Ча

Чаюй Хун Ча — чырвоны чай з «Даху свету»: адзін з самых высакагорных чырвоных чаёў планеты, народжаны ў павеце Чаюй (察隅县, Cháyù Xiàn) Тыбецкага аўтаномнага раёна. Гэты чай — жывое сведчанне таго, што Тыбет, які тысячагоддзямі ўвозіў чай звонку, навучыўся вырабляць уласны, прычым выдатнай якасці.
— 253

Дэнцунь Люй Ча

Дэнцунь Люй Ча (邓村绿茶, Dèngcūn lǜchá) — высакагорны зялёны чай з воласці Дэнцунь (邓村乡) раёна Ілін (夷陵区) горада Ічан (宜昌市), правінцыя Хубэй — зямлі, якую Лу Юй (陆羽), «Чайны святы» (茶圣), назваў лепшай у сваім «Чайным каноне»: «З [чаёў] горнага поўдня — [чай] Сячжоу найвышэйшы» (山南，以峡州上).
— 254

Эмэй Хуан Я

У эпоху Сун (宋, Sòng, 960–1279) чаяводства на Эмэйшань дасягнула значнага размаху: манастыры і даоскія прытулкі разбівалі чайныя сады на схілах ад 800 да 2000 м. Паэт Лу Ю (陆游, Lù Yóu) у «Вершах аб варцы чаю» (《煮茶诗》) захапляўся: «Снежныя пупышкі здабыты каля Эмэй — не саступаюць чырвоным пакетам з Гучжу»…
— 255

Эмэй Мао Фэн

Эмэй Мао Фэн — зялёны чай з чайнага рэгіёну Мэншань у правінцыі Сычуань, які атрымаў сусветнае прызнанне на 24-й Міжнароднай выставе харчовых прадуктаў у 1985 годзе. Яго адметная рыса — аўтарская тэхналёгія «тры абсмажванні, тры скручванні, чатыры прасушкі» (三炒三揉四烘), якая спалучае перавагі абсмажаных і прасушаных…
— 256

Фудин Бай Ча

Фудин Бай Ча — зборная назва белых чаёў з горада Фудин у правінцыі Фуцзянь. Для многіх аматараў менавіта Фудин служыць «кропкай адліку» смаку белага чаю: чыстая салодкасць, кветкава-травяная празрыстасць у маладым узросце і высакародная мядова-фруктовая глыбіня пры вытрымцы.
— 257

Фуяо Сяньчжы

Фуяо Сяньчжы (浮瑶仙芝, Fúyáo xiānzhī)
— 258

Гун’і Хуача

Галоўная асаблівасць вытворчасці Гунъі Хуача - гэта *ручное звязванне* чайных лістоў і кветак у бутоны, якія пры заварванні распускаюцца, імітуючы цвіценне.
— 259

Гу І Хэй Ча

Гу І Хэй Ча — цёмны постферментаваны чай з павета Ісянь (黟县, Yī Xiàn) правінцыі Аньхой, вядомы таксама пад гістарычнай назвай Ань Ча (安茶, Ān Chá) — «Чай з Аньхоя». Гэты чай, некалі ўслаўлены хуэйшанямі (徽商) (徽商, Huī shāng) — гандлярамі з Хуэйчжоу, — прайшоў шлях ад імператарскіх палацаў да аптэк Паўднёва-Усходняй…
— 260

Гуй Фэй Улун

Гуй Фэй Улун («Улун Імператарскай Наложніцы») — тайваньскі улун з мядовым і фруктовым водарам, які фарміруецца дзякуючы ўкусам зеленакрылай цыкадкі (Jacobiasca formosana). Ён належыць да той самай сям’і «цыкадачных чаёў», што і Дунфан Мэй Жэнь, але адрозніваецца сярэдняй (а не высокай) ступенню ферментацыі і…
— 261

guìhuā hóngchá

Асмантусавая чырвоная гарбата — гэта гатовая чырвоная гарбата (红茶, hóngchá), насычаная водарам жывых кветак асмантуса духмянага па тэхналогіі 窨制 (yìnzhì).
— 262

Guìzhōu lǜchá

Высакагорнае плато Гуйчжоу доўгі час заставалася ў цені больш гучных чайных правінцый, але менавіта тут, на вільготных смуглаватых схілах, склалася адна з самых выразных школ кітайскага зялёнага чаю.
— 263

Гуйчжоў Лу Чжу

Гуйчжоў «Лу Чжу» («Каплі расы») — арганічны высакагорны зялёны чай з правінцыі Гуйчжоу, які ўяўляе сабой прыкметны выпадак «крос-рэгіянальнай» адаптацыі: культывар Фудзін Сяо Бай (福鼎小白, Fúdǐng Xiǎobái), традыцыйна асацыяваны з белымі чаямі ўзбярэжжа Фуцзянь, тут апрацаваны па тэхналогіі зялёнага чаю і вырашчаны на…
— 264

hào jí · yìn jí

Калі калекцыянеры гавораць пра «сапраўдны» вытрыманы пуэр, яны амаль заўсёды маюць на ўвазе дзве эпохі — hào jí (号级) і yìn jí (印级).
— 265

hóng qiǎo méi

Хунцяомэй — гэта высушаныя кветкавыя галоўкі, якія ў Кітаі заварваюць і падаюць нароўні з чаем, хоць да сапраўднага чаю з лісця Camellia sinensis яны дачынення не маюць.
— 266

Хуан Гуань Інь

Хуан Гуань Інь («Жоўтая Багіня Міласэрнасці») — селекцыйны ўлунскі культывар, які аб'яднаў лепшыя якасці двух знакамітых фуцзяньскіх гатункаў: выбуховую кветкавую араматыку Хуан Цзінь Гуй (黄金桂) і насычаную шчыльнасць Це Гуаньинь (铁观音).
— 267

Хуэйдун Люй Ча

Хуэйдун Люй Ча — гэта зборная назва зялёных чаёў, вырабленых у павеце Хуэйдун (惠东县) горада Хуэйчжоу (惠州市) правінцыі Гуандун. Гэта адносна малады рэгіянальны брэнд, які фармуецца вакол канцэпцыі «Хуэйдун Ляньхуашань Ча» (惠东莲花山茶, «Чай Лотасавых Гор Хуэйдуна»), што аб’ядноўвае мясцовыя горныя зялёныя чаі з разнастайнай…
— 268

Хуйлун Люй Ча

Хуйлун Люй Ча (回龙绿茶, Huílóng lǜchá) — высакагорны зялёны чай з паўднёва-заходняй правінцыі Юньнань, які ўваходзіць у дзясятку лепшых зялёных чаёў правінцыі. Гэты чай, народжаны ў туманных гарах Дэхуна на вышыні 1500–1800 метраў, уяўляе сабой рэдкі прыклад юньнаньскай буйналіставай сыравіны, апрацаванай па традыцыйнай…
— 269

jiàn'ōu báichá

Цзяньоу (jiàn'ōu 建瓯) — адзін з перыферыйных, але характэрных адрасоў вытворчасці белага чаю ў паўночнай Фуцзяні (mǐn běi 闽北).
— 270

Цзетань Хэй Ча

Цзетань Хэй Ча — постферментаваная версія знакамітай гарбаты Цзетань (碣滩茶), гістарычна вядомай перш за ўсё як высакакласная зялёная гарбата правінцыі Хунань. Брэнд «碣滩茶» аб’ядноўвае сёння цэлую лінейку прадуктаў — зялёную, чырвоную, белую і цёмную гарбату, — вырабленых з сыравіны горных экалагічных плантацый павета…
— 271

Цзіньдзін Люйча

Цзіньдзін Люйча (金鼎绿茶, Jīndǐng lǜchá) — высакагорны абсмажаны зялёны чай з вострава Хайнань (海南, Hǎinán), які вырабляецца на паўднёвых схілах святой гары Учжышань (五指山, Wǔzhǐ Shān) — самай высокай вяршыні Хайнаня (1867 м).
— 272

Цзін’ань Бай Ча

Цзін’ань Бай Ча — каштоўны зялёны чай з бялёсага (альбіноснага) культывара, які расце ў павеце Цзін’ань (靖安县, Jìng'ān Xiàn) правінцыі Цзянсі. Нягледзячы на назву «белы чай» (白茶), па тэхналогіі вытворчасці Цзін’ань Бай Ча з’яўляецца неферментаваным зялёным чаем — «белізна» ў яго назве паказвае не на метад апрацоўкі, а…
— 273

Цзіньган Бі Люй

Цзіньган Бі Люй (金刚碧绿, jīngāng bì lǜ) — кітайскі высакагорны зялёны чай камбінаванага тыпа апрацоўкі (烘炒型, hōngchǎo xíng), які вырабляецца на схілах галоўнай вяршыні хрыбта Дабешань — піка Цзіньгантай — у павеце Шанчэн правінцыі Хэнань.
— 274

jīnhuá báichá

Цзіньхуа байча — зборная назва чаёў, якія вырошчваюцца ў акрузе Цзіньхуа (金华) правінцыі Чжэцзян са светлалістых («альбіносных») культывараў і апрацоўваюцца па тэхналогіі зялёнага чаю.
— 275

jīnhuā liùbǎo

Цзінь Хуа Лю Бао — асаблівы, «аўтарскі» ізвод класічнага цёмнага чаю liùbǎo (六堡) з Гуансі, у якім пры вытрымцы наўмысна развіваецца jīnhuā (金花) — «залатыя кветкі», калоніі грыба *Eurotium cristatu
— 276

Лаошань Люй Ча

Лаошань Люй Ча — самы паўночны з шырока культываваных зялёных чаёў Кітая, народжаны на стыку гранітных скал святой даоскай гары Лаошань і салёных брызаў Жоўтага мора. Гэты чай — жывое сведчанне поспеху маштабнага агранамічнага эксперыменту «Нань ча бэй ін» (南茶北引, Nán chá běi yǐn) — «Перасяленне паўднёвага чаю на…
— 277

Лін’юнь Люй Ча

Лін’юнь Люй Ча (凌云绿茶, Língyún lǜchá) — зялёны чай з павета Лін’юнь (凌云县, Língyún Xiàn) горада Байсэ (百色市, Bǎisè Shì), Гуансі-Чжуанскі аўтаномны раён (广西壮族自治区), выраблены з унікальнага культывара *Лін’юнь Баймао (凌云白毫种, Língyún Báiháo Zhǒng), вядомага як Хуача № 26 (华茶26号)* — аднаго з першых 21 нацыянальнага…
— 278

Лю Ань Хэй Ча

Пад назвай «Лю Ань Хэй Ча» аб’ядноўваецца малавядомая, але гістарычна значная традыцыя цёмнага чаю з правінцыі Аньхой. У адрозненне ад услаўленага зялёнага чаю Лю Ань Гуапянь (六安瓜片), аньхойскі цёмны чай належыць да іншага смакавога і тэхналагічнага свету — свету постферментацыі, працяглай вытрымкі і гаючай рэпутацыі.
— 279

Люлун Люй Ча

Люлун Люй Ча (六龙绿茶, Liùlóng lǜchá) — «Зялёны чай Шасці Драконаў» — высокагорны зялёны чай з павета Наньдань (南丹县, Nándān Xiàn) горада Хэчы (河池市, Héchí Shì), Гуансі-Чжуанскі аўтаномны раён. Назва «六龙» («Шасць Драконаў») запазычана з «Кнігі Пераменаў» («І Цзін», 《易经》, Yìjīng): «时乘六龙以御天» — «У час асядлаўшы Шасць…
— 280

Лі Чжы Хун Ча

Лі Чжы Хун Ча — араматызаваны чырвоны чай з лічы, адзін з найстарэйшых фруктовых чаёў Паўднёвага Кітая. Створаны ў 1950-х гадах на аснове гуандунскага чырвонага чаю-гунфу з выкарыстаннем натуральных пладоў лічы.
— 281

lǜchá zàoxíng

Форма зялёнага чаю — не асобная катэгорыя, а скразная вось класіфікацыі: вынік скручвання (róu niǎn 揉捻) і фармоўкі (zuò xíng 做形), якая пранізвае ўсе рэгіянальныя традыцыі і робіць чай пазнавальным
— 282

Лушань Юнь У

Лушань Юнь У (庐山云雾, Lúshān yún wù) — адзін з найстарэйшых і найбольш славутых кітайскіх зялёных чаёў, які ўваходзіць у кананічны спіс «Дзесяці знакамітых чаёў Кітая» (中国十大名茶). Яго назва — «Воблачны туман гары Лушань» — дакладна перадае сутнасць: чай расце літаральна ў аблоках, на схілах свяшчэннай гары, ахутанай…
— 283

Мэйтань Цуй Я

Мэйтань Цуй Я (湄潭翠芽, Méitán cuì yá) — плоскі зялёны чай з павета Мэйтань правінцыі Гуйчжоу, адзін з найбольш паспяховых «новых» чайных брэндаў Кітая. Створаны ў 1940 годзе ў дзяржаўнай эксперыментальнай чайнай лабараторыі і першапачаткова называўся «Мэйтань Лунцзин» (湄潭龙井), гэты чай за восем дзесяцігоддзяў вырас з…
— 284

Молі Фэн Янь

Молі Фэн Янь — мастацкі жасмінавы чай, кожная чаінка якога ўручную сфармавана ў вытанчаную выцягнутую форму, якая нагадвае вока міфічнай птушкі-фенікса. Гэты чай належыць да элітнай катэгорыі фігурных жасмінавых чаёў (工艺花茶, gōngyì huāchá), дзе візуальная прыгажосць неаддзельная ад водару і смаку.
— 285

Молі Пяо Сюэ

Молі Пяо Сюэ — візітная картка сычуаньскай школы язмінавых чаёў, чай, у якім паэзія закладзена ў самой назве: «Пархаючы снег» — беласнежныя пялёсткі язміну, што кружацца сярод цёмна-зялёных чаінкаў, быццам першы снегапад над смарагдавай гладдзю сажалкі.
— 286

Мото Хун Ча

Мото Хун Ча — чырвоны чай з павета Мото (墨脱县, Mòtuō Xiàn), размешчанага ў глыбіні Вялікага каньёна Ярлунг-Цангпо на паўднёвым усходзе Тыбецкага аўтаномнага раёна. Гэта адзін з самых маладых рэгіянальных чырвоных чаёў Кітая: прамысловае чаяводства пачалося тут толькі ў 2010-х гадах, аднак унікальны субтрапічны…
— 287

nèifēi · nèipiào · dàpiào

Прасаваны пуэр прыходзіць да пакупніка не голым.
— 288

níngméng piàn

Лустачкі сушанага лімона (柠檬片, níngméng piàn) — высушаныя папярочныя зрэзы пладоў лімона (Citrus limon), якія ў Кітаі заварваюць гарачай вадой і п'юць як кісла-араматычны настой.
— 289

Нюйуа Інь Фэн

Нюйуа Інь Фэн (女娲银峰, Nǚwā yín fēng) — «Срэбраны пік [гары] Нюйва» — зялёная гарбата з павета Пінлі (平利县, Pínglì Xiàn) горада Анькан (安康市, Ānkāng Shì), правінцыя Шэньсі (陕西省, Shǎnxī Shěng). Гарбату вырошчваюць на гары Нюйвашань (女娲山, Nǚwāshān) — святым месцы, звязаным з адной з цэнтральных постацей кітайскай міфалогіі:…
— 290

Pǔ'ān gǔshù lǜ

Зялёны чай з паўднёва-заходняга кутка Гуйчжоу, які выходзіць на рынак раней амаль за любы іншы чай у Кітаі і абапіраецца на ўнікальны генафонд старых чайных дрэў — Pǔ'ān gǔshù lǜ (普安古树绿) злучае дзве
— 291

Пубу Мао Фэн

Пубу Мао Фэн (瀑布毛峰, pùbù máo fēng) — «Варсісты пік ля Вадаспаду» — зялёная гарбата з горада Аньшунь (安顺市, Ānshùn Shì), правінцыя Гуйчжоу, якая вырошчваецца ў гарах вакол *вадаспаду Хуангошу* (黄果树瀑布, Huángguǒshù Pùbù) — найбуйнейшага вадаспаду Кітая і аднаго з найвялікшых вадаспадаў свету (вышыня — да 77,8 м, шырыня…
— 292

Цяньдао Юй Е

Цяньдао Юй Е — малады, але ўжо заслужаны зялёны чай з правінцыі Чжэцзян, народжаны на берагах знакамітага возера Тысячы Астравоў (千岛湖, Qiāndǎo Hú). Створаны ў 1982 годзе на аснове тэхналогій Сі Ху Лун Цзін з выкарыстаннем мясцовага культывару Цзюкэн, ён хутка заваяваў прызнанне: атрымаў імя ад легендарнага прафесара…
— 293

Цы Мэнь Хун Ча

Цы Мэнь Хун Ча — адзін з дзесяці знакамітых чаёў Кітая (中國十大名茶) і адзіны чырвоны чай у гэтай элітнай дзясятцы. Уваходзіць у «сусветную тройку высокаараматных чырвоных чаёў» (世界三大高香紅茶) поруч з індыйскім Дарджылінгам і цэйлонскай Ува.
— 294

Цы Мэнь Цзінь Чжэнь

Цы Мэнь Цзінь Чжэнь — прэміяльны разнавід знакамітага Цымэнь Хун Ча (祁门红茶, Qímén Hóngchá), вядомага на Захадзе як Кімун (Keemun). Адносіцца да групы так званых «новых тэхналогій» (创新工艺, chuàngxīn gōngyì) цымэньскага чырвонага чаю: у адрозненне ад класічнага Цымэнь Гунфу, які праходзіць складаную шматступенную сістэму…
— 295

sǎmiàn · gàimiàn

Прэсаваны чай — катэгорыя, дзе знешні выгляд вырабу і яго змесціва могуць адрознівацца прынцыпова.
— 296

Shuāngjǐng lǜ

Скручаны пухнаты зялёны чай з павета Сюшуй на паўночным захадзе Цзянсі, чыё імя назаўсёды звязана з вёскай Шуанцзін і сунскім літаратарам Хуан Цінцзянем, які назваў яго 草茶第一 — «першым сярод лугавых ча
— 297

Сунсі Бай Ча

Сунсі Бай Ча — белыя гарбаты з павета Сунсі на поўначы Фуцзяні. У прафесійным кантэксце рэгіён часта згадваюць праз мясцовую сыравіну *Цзюлун Да Бай (九龙大白)*: буйналіставы культывар, на аснове якога выпускаюць як рассыпныя, так і прэсаваныя белыя гарбаты з шчыльнай тэкстурай і добрым патэнцыялам вытрымкі.
— 298

Тайху Цуй Чжу

Тайху Цуй Чжу — элегантны зялёны чай з Усі, які нарадзіўся на берагах возера Тайху ў канцы 1980‑х гадоў. Яго візітная картка — плоская, злёгку выгнутая чаінка, што нагадвае бамбукавы ліст: завараная ў празрыстым шкле, яна раскрываецца, устаючы вертыкальна, і ператварае кубак у мініяцюрны бамбукавы гай.
— 299

Тацюань Юнь У

Тацюань Юнь У — гістарычны зялёны чай з паўднёвай часткі правінцыі Аньхой, вядомы таксама пад назвай «Гаофэн Юнь У» (高峰云雾, Gāofēng Yún Wù — «воблачны туман Высокага піка»). Яго гісторыя цягнецца ад эпохі Усходняй Цзінь, калі чай з Сюаньчэна ўжо падносіўся да двара, праз росквіт пры Цын да амаль поўнага забыцця ў гады…
— 300

Тунбай Юй Е

Тунбай Юй Е — візытовая картка чайнага павета Тунбай у правінцыі Хэнань, плоскі (扁形) зялёны чай, тэхналагічна і эстэтычна роднасны Сі Ху Лун Цзіну. Назва перакладаецца як «Яшмавы ліст Тунбая», і гэта не перабольшанне: гладкі, плоскі, ізумрудна-алейны ліст, абрыкосава-зялёны празрысты настой, доўгі стойкі водар і…
— 301

Сі Ху Лун Цзін

Сі Ху Лун Цзін (西湖龙井, Xīhú lóngjǐng) — адзін з найбольш знакамітых кітайскіх зялёных чаёў, які ўзначальвае спіс «Дзесяці знакамітых чаёў Кітая» (中国十大名茶). Гэты плоскі чай з характэрнымі «чатырма дасканаласцямі» — колерам зеляніны (色绿), водарам духмянасці (香郁), смакам мяккасці (味醇) і формай прыгажосці (形美) — увасабляе…
— 302

Xīnhuì chénpí

Знакамітая вытрыманая цэдра з павета Сіньхуэй у правінцыі Гуандун — не гарбата ў строгім сэнсе, але адзін з ключавых спадарожнікаў кітайскай гарбаты: аснова для гань-пуэра (gānpǔ chá 柑普茶) і самастой
— 303

Інь Сы Люй Ча

Інь Сы Люй Ча — «зялёны чай срэбных нітак» — уяўляе сабой не строга геаграфічна прывязаны гатунак, а хутчэй тып высокаякаснага зялёнага чаю, які вызначаецца перш за ўсё формай сыравіны і візуальным характарам гатовага прадукту: тонкія, выцягнутыя чайныя іголкі, пакрытыя серабрыстым ворсам, што нагадваюць шаўковыя…
— 304

Юнтай Люй Ча

Юнтай Люй Ча — рэгіянальны зялёны чай з павета Юнтай правінцыі Фуцзянь, удастоены статусу прадукту з абароненым геаграфічным указаннем (国家农产品地理标志). Яго эталонныя якасці коратка апісваюцца як «высокі водар, чысты смак, празрысты настой, сакавіты колер» (香高、味醇、汤清、色润).
— 305

Юэсі Цуй Лань

Юэсі Цуй Лань (岳西翠兰, Yuèxī cuì lán — «Смарагдавая архідэя з Юэсі») — аньхойскі зялёны чай з рэкордна высокім змяшчэннем амінакіслот (≥6,3%) і рэкордна нізкім змяшчэннем поліфенолаў (≤19,5%) — суадносіны, якія забяспечваюць выключную салодкасць і мяккасць, амаль не маючую аналагаў сярод кітайскіх зялёных чаёў.
— 306

yún wù lǜ chá

Юньу Люйча (云雾绿茶, yúnwù lǜchá) — зборная назва зялёных чаёў, якія вырошчваюць у высакагор’ях Кітая, дзе вяршыні і схілы большую частку года ўкрыты воблакамі і туманам.
— 307

Юнькэн Люй Ча

Юнькэн Люй Ча — адзіны ў свеце зялёны чай, які вырошчваюць у метэарытным кратары. Плантацыі знаходзяцца ўнутры і вакол Байша-кратара на востраве Хайнань — адзінага навукова пацверджанага метэарытнага кратара ў Кітаі, які ўзнік каля 700 тысяч гадоў таму.
— 308

Юньлун Люй Ча

Юньлун Люй Ча — высакагорны зялёны чай з павета Юньлун Далі-Байскага аўтаномнага раёна правінцыі Юньнань. Вырабляецца з лісця юньнаньскага буйналістовага чайнага куста (Camellia sinensis var. assamica) на вышынях 1800–2600 м — адных з самых высокіх чайных плантацый Кітая.
— 309

Юньу Гун Ча

Юньу Гун Ча (云雾贡茶, yúnwù gòngchá) — адзін з найстарэйшых гістарычных чаёў правінцыі Гуйчжоу, адзіны ў правінцыі чай з дакументальна пацверджаным статусам прыдворнага паднашэння, захаваным у каменнай стэле.
— 310

Чжэнчжай Ча

У эпоху Паўднёвая Сун (南宋, Nán Sòng) гісторык і энцыклапедыст Чжэн Цяо (郑樵, Zhèng Qiáo, 1104–1162) у паэме «Цайча-сін» (采茶行, «Песня пра збор чаю») паставіў Чжэнчжай Ча нароўні з праслаўленым уішаньскім чаем, назваўшы іх «двума жамчужынамі паднашэнняў». У часы дынастыі Цын (清, Qīng) чай дасягнуў зеніту славы.
— 311

Чжуцзы Ма Цзянь

Mǎ Jiàn Chá — малады, але амбітны зялёны чай з пасёлка Мацзянь (马剑镇) у павеце Чжуцзы (诸暨市), правінцыя Чжэцзян. Створаны ў 1990-х гадах мясцовымі чайнымі майстрамі, ён хутка заваяваў рэпутацыю чаю са стылем — прамыя, нібы лязо мяча, пупышкі, каштанавы водар і дзівоснае відовішча «падводнага лесу» (海底森林), калі…
— 312

Чжусі Маоцзянь

Чжусі Маоцзянь (竹溪毛尖, Zhúxī máojiān) — высокагорны арганічны зялёны чай з павета Чжусі (竹溪县, Zhúxī Xiàn), правінцыя Хубэй (湖北省, Húběi Shěng), размешчанага ў самым сэрцы Цыньба-шаньцюй (秦巴山区) — горнага рэгіёна на стыку хрыбтоў Цыньлін і Дабашань, дзе сходзяцца межы трох правінцый: Хубэй, Шэньсі і горада Чунцын.
— 313

Цзыцзинь Хун Ча

Цзыцзинь Хун Ча — чырвоны чай з павета Цзыцзинь (紫金縣) гарадской акругі Хэюань (河源市), правінцыя Гуандун (廣東省). Цзыцзинь — адзін з «сотні наймацнейшых чайных паветаў Кітая» (中國茶業百強縣), з амаль сямісотгадовай гісторыяй чаяводства.
— 314

Цзыян Хэй Ча

Цзыян Хэй Ча — цёмны чай з павета Цзыян на поўдні правінцыі Шэньсі, які вырас на старажытных сэленавых глебах хрыбта Цыньба. Спалучэнне ўнікальнага фу-чжуаньскага працэсу «развіцця залатых кветак» з прыродным высокім утрыманнем селену ў сыравіне робіць гэты чай сапраўдным «залатым скарбам гор Цыньба» (秦巴山区的金花瑰宝).
— 315

Цзуньі Хун Ча

Цзуньі Хун Ча — сучасны гунфу-чырвоны чай з правінцыі Гуйчжоу, адноўлены на аснове гістарычнага «Мэй Хун» (湄红) 1940-х гадоў, які стаў адным з чатырох флагманскіх брэндаў правінцыі ў межах праграмы «Тры зялёныя — адзін чырвоны» (三绿一红, Sān Lǜ Yī Hóng).
— 316

7542 qīng bǐng

7542 — самы вядомы 唛号 (màihào, рэцэптурны код) прасаванага шэн-пуэру, які выпускаецца Мэнхайскай чайнай фабрыкай (勐海茶厂, цяпер марка 大益 Dàyì).
— 317

7581

7581 — гэта легендарны shú zhuān (熟砖), прасаваная цэгла чорнага пуэру вытворчасці карпарацыі Чжунча (中茶) на Куньмінскім чайным заводзе, які ўвайшоў у гісторыю як адзін з першых стандартызаваных рэцэ
— 318

Ай Цзяо Улун

Ай Цзяо Улун — адзін з найстаражытных гатункаў улунавага чаю кітайскай правінцыі Фуцзянь, чыё імя «карлік» адлюстроўвае кампактную прыроду чайнага куста. Вырошчваны на радзіме сярод скалістых гор Уішань і ў гістарычных садах павета Цзяньоу, гэты чай займае ўнікальнае месца ў сусветнай чайнай культуры: менавіта яго…
— 319

Алішань Улун

Алішань Улун — адзін з найбольш вядомых і папулярных высакагорных тайваньскіх улунаў, візітоўка горнага раёна Алішань у павеце Цзяі. Прахалодны клімат, частыя туманы і значныя перапады дзённых і начных тэмператур фармуюць чай з тонкім кветкавым водарам, пяшчотнай салодкасцю і характэрным «высакагорным характарам»…
— 320

Бай Лінь Гунфу

Бай Лінь Гунфу — адзін з «Трох вялікіх гунфу Фуцзяні» (闽红三大工夫, mǐnhóng sān dà gōngfu), побач з Таньян Гунфу (坦洋工夫) і Чжэнхэ Гунфу (政和工夫). Народжаны на той самай зямлі, што і легендарны Бай Хаа Інь Чжэнь, і зроблены з таго ж культывара Фудзін Да Бай Ча, гэты чырвоны чай спалучае «белую» спадчыну Фудзіна з «чырвоным»…
— 321

Байча Лунчжу

Байча Лунчжу — белы чай, уручную скручаны ў форму шчыльных шарыкаў-«жамчужын». Гэтая форма з’яўляецца сучасным пераасэнсаваннем старажытнай традыцыі прэсаванага чаю (团茶, tuánchá), адаптаванай да далікатнай сыравіны белых чаёў.
— 322

Бай Хао Інь Чжэнь

Бай Хао Інь Чжэнь — гэта найвышэйшая ступень сярод белых чаёў Кітая, якая вырабляецца выключна з нераспусцілых вясновых пупышак, густа пакрытых серабрыста-белым ворсам. Гэты чай увасабляе прынцып мінімальнага ўмяшальніцтва: два асноўныя этапы апрацоўкі — завяльванне і сушка — захоўваюць прыродную чысціню сыравіны і…
— 323

báilán huā chá

Араматызаваны зялёны чай, насычаны густым кветкавым подыхам белай магноліі (Michelia × alba, кіт.
— 324

Байма Цзюнь Хун

У XX стагоддзі рэгіён перажываў хвалі ўздыму і спаду: у 1960-х гадах на востраве былі створаныя базы вытворчасці чырвонага чаю для экспарту, і хайнаньскі чырвоны сечаны чай (红碎茶) пастаўляўся ў дзясяткі краін. Аднак да сярэдзіны 1990-х экспарт чырвонага чаю рэзка скараціўся, многія чайныя гаспадаркі заняпалі.
— 325

Байша Хун Ча

Прамысловае чаяводства пачалося ў канцы 1950-х гадоў: у 1958 годзе быў заснаваны Байшаскі дзяржгас, на базе якога разгарнулася планавае асваенне чайных плантацый. Першапачаткова гаспадарка арыентавалася на мясцовыя і юньнаньскія буйналіставыя гатункі і вырабляла пераважна чырвоны чай для экспарту.
— 326

Банан Інь Чжэнь

Банан Інь Чжэнь (巴南银针, Bānán yín zhēn) — высокаякасны ігольчаты зялёны чай з раёна Банань горада Чунцын, візітная картка чайнай культуры гэтага мегаполіса. Чай вырошчваецца на гары Байсяншань («Белы Слон», 白象山) на вышыні 800–1200 м, у воблачным поясе хрыбта Мін’юэшань (明月山), і вырабляецца па нематэрыяльнай культурнай…
— 327

Баньлань Хун Ча

Баньлань Хун Ча — араматызаваны чырвоны чай (调味茶, tiáowèi chá / 添香茶, tiānxiāng chá), у якім аснова з хайнаньскага чырвонага чаю спалучаецца з лісцем пандану (斑兰, bānlán) — трапічнай расліны з выразным саладкава-травяным водарам, празванай «усходняй ваніллю» (东方香草).
— 328

cháyè xiāngxíng

香型 (xiāngxíng) — літаральна «тып водару».
— 329

chúnliào · pīnpèi

У пуэры ёсць развілка, да якой рана ці позна прыходзіць любая размова пра якасць: перад намі блін з сыравіны аднаго месца — або складзеная сумесь.
— 330

Дафу Лун Цзін

Дафу Лун Цзін (大佛龙井, Dàfú lóng jǐng) — найбуйнейшы рэгіянальны брэнд гарбаты тыпу лунцзін за межамі знакамітай зоны Сіху, які вырабляецца ў павеце Сіньчан правінцыі Чжэцзян. Назва аб'ядноўвае два вобразы: «Дафо» (大佛, «Вялікі Буда») — адсылка да знакамітага будыйскага храма Дафосы (大佛寺) у Сіньчане, і «Лун Цзін» (龙井,…
— 331

dàidài huā chá

Араматызаваны чай, у якім зялёная чайная аснова насычаецца пахам белых кветак горкага апельсіна дайдай.
— 332

Дзін Гу Да Фан

Дзін Гу Да Фан — вышэйшы грэйд легендарнага чаю Лао Чжу Да Фан (老竹大方), прызнанага «прабацькам усіх плоскіх зялёных чаёў Кітаю» (扁形茶鼻祖). Створаны будысцкім манахам Да Фанем у эпоху Мін на хрыбтах Лаочжулін, гэты чай прадвызначыў з’яўленне славутага Лунцзіна і заставаўся імператарскім данніцкім чаем (贡茶) на працягу…
— 333

Эмэй Чжуецын

Эмэй Чжуецын (峨眉竹叶青, Éméi zhúyèqīng) — знакаміты сычуаньскі зялёны чай, які вырошчваюць на схілах святой гары Эмэйшань (峨眉山) — адной з чатырох вялікіх будысцкіх гор Кітая, аб’екце Сусветнай спадчыны ЮНЭСКА.
— 334

Гун Цін Пуэр

Гун Цін Пуэр (宫廷普洱, gōngtíng pǔ'ěr) — «Палацавы пуэр» — *вышэйшы грэйд рассыпнога Шу Пуэра (熟普洱散茶) у сыстэме клясыфікацыі постфэрмэнтаваных юньнаньскіх чаёў. Згодна са стандартам Мэнхайскага чайнага альянсу T/MHC 003-2020 «Мэнхай Ча Пуэрча», рассыпны шу пуэр падзяляецца на 13 грэйдаў*: 宫廷 (Гун Цін), 特级…
— 335

Гуансі Сюэ Я

Гуансі Сюэ Я — сучасны аўтарскі зялёны чай з горнага раёна Байсэ ў Гуансі-Чжуанскім аўтаномным раёне, створаны на стыку дзвюх традыцый: далікатная сыравіна культывара Фудзін Да Бай Хао (福鼎大白毫), традыцыйна прызначаная для вытворчасці белых чаёў, апрацоўваецца па тэхналогіі зялёнага чаю з высокатэмпературнай фіксацыяй.
— 336

guì zhōu qū lǜ

Гуйчжоускі скручаны зялёны (贵州曲绿, Guìzhōu qū lǜ) — гэта не асобны імянны сорт, а стылёвая і рэгіянальная катэгорыя зялёнага чаю, якая аб'ядноўвае скручаныя (曲形, qūxíng) зялёныя чаі з горнай правінцыі
— 337

Гуйдзін Сюэ Я

Гуйдзін Сюэ Я (贵定雪芽, Guìdìng xuě yá) — высакагорны спіральны зялёны чай з павета Гуйдзін правінцыі Гуйчжоу, найвышэйшая катэгорыя знакамітага «Гуйдзін Юньу Гунча» (贵定云雾贡茶, «Данінны воблачны чай Гуйдзіна»).
— 338

guìhuā lóngjǐng

Асмантусавы лунцзін — гэта зялёны чай лунцзін (龙井, lóngjǐng), насычаны водарам жывых кветак асмантуса духмянага (桂花, guìhuā).
— 339

Хайма Гун Ча

Тэхналогія Хайма Гун Ча адрозніваецца ад усходнекітайскіх жоўтых чаёў акцэнтам на трохразовае скручванне і працяглае «вочжуй» (渥堆, вільготнае тамленне ў кучцы), а не «мэньхуан у абгортачнай паперы», як у Мэндын Хуан Я. Поўны цыкл — больш за 30 гадзін ручной працы.
— 340

Хэшань Хун Ча

«Не было яшчэ павета Хэшань, а чай хэшаньскі ўжо быў» (未有鶴山縣，先有鶴山茶) — гэтая прыказка адлюстроўвае глыбіню чайных традыцый Хэшаня, якія сыходзяць у эпоху Сун (宋, 960–1279). Хэшань Хун Ча — чырвоны чай з горада Хэшань (鶴山市) гарадской акругі Цзянмэнь (江門市), правінцыя Гуандун (廣東省).
— 341

Хунбаошы Ча

Хунбаошы Ча (红宝石茶, Hóngbǎoshí chá), літаральна «чай Чырвоны рубін», — гуйчжоўскі чырвоны чай гранулярнай формы з павета Фэнган (凤冈县, Fèng'gāng Xiàn), горад Цзуньі (遵义市, Zūnyì Shì), правінцыя Гуйчжоу (贵州省, Guìzhōu Shěng).
— 342

Хуайцзы Хун Ча

Хуайцзы Хун Ча — зборная назва чырвоных чаёў павета Хуайцзы (怀集县, Huáijí Xiàn) правінцыі Гуандун, найбольш вядомым прадстаўніком якіх з’яўляецца *Сіньган Хун Ча (新岗红茶, Xīngǎng Hóngchá)* — чырвоны чай з пасёлка Цяшуй (洽水镇), які атрымаў у 2018 годзе статус прадукту з геаграфічным указаннем.
— 343

Цзетань Хун Ча

Цзетань Хун Ча — чырвоны чай з сямейства знакамітых Цзетань ча (碣滩茶), якія вырабляюцца ў павеце Юаньлін (沅陵县, Yuánlíng Xiàn) правінцыі Хунань. Цзетань — перш за ўсё легендарны зялёны чай, які падаваўся да імператарскага двара пачынаючы з эпохі Тан, аднак з развіццём чайнай індустрыі рэгіёну была створана і чырвоная…
— 344

Цзіньгуа Гун Ча

Цзіньгуа Гун Ча — легендарны прадстаўнік сямейства пуэраў, які валодае ўнікальнай формай, што нагадвае гарбуз (南瓜, nánguā), і статусам самага каштоўнага гістарычнага артэфакта ў свеце кітайскага чаю. У гангатайскай (港澳台) чайнай супольнасці яго паважліва называюць «Тай Шан Хуан пуэра» (太上皇, «Вярхоўны імператар»).
— 345

Цзіньша Гун Ча

Цзіньша Гун Ча (金沙贡茶, Jīnshā gòngchá) — кітайская зялёная гарбата з больш чым двухтысячагадовай гісторыяй, якая вырошчваецца на высакагорных плантацыях павета Цзіньша правінцыі Гуйчжоу. Гэта адна з самых старажытных «падаткавых гарбат» (贡茶, gòngchá) Кітая, звязаная з эпохай кіравання ханьскага імператара У-дзі.
— 346

Цзіньтань Цюэ Шэ

Цзіньтань Цюэ Шэ (金坛雀舌, Jīntán què shé) — знакаміты зялёны чай з раёна Цзіньтань горада Чанчжоу правінцыі Цзянсу. Яго назва «Вераб’іны язычок з Цзіньтаню» дакладна апісвае форму: мініятурныя плоскія чаінкі, стройныя і завостраныя, што нагадваюць маленечкія птушыныя язычкі.
— 347

Цзюцюй Хун Мэй

Цзюцюй Хун Мэй — адзіны чырвоны чай сярод дваццаці васьмі знакамітых чаёў правінцыі Чжэцзян, які заслужыў паэтычную мянушку «адна пунсовая кропка ў моры зеляніны» (万绿丛中一点红). Гэты гунфу-хунча з амаль двухсотгадовай гісторыяй нарадзіўся на стыку фуцзяньскай традыцыі чырвонага чаю і ўнікальнага тэруару заходняга…
— 348

Лі Шань Улун

Лі Шань Улун — адзін з самых высакагорных і прэстыжных тайваньскіх улунаў, які вырошчваюць на «Грушавай гары» (梨山, Lí Shān) у цэнтральным горным хрыбце Тайваня на вышынях 1600–2600 м. Гэта «столь» тайваньскага чаяводства: толькі Да Ю Лін (大禹嶺, ~2600 м) размяшчаецца вышэй.
— 349

Ліцзян Люй Ло

Тэхналогія вытворчасці Ліцзян Люй Ло тыповая для спіралепадобных (螺形, luóxíng) зялёных чаёў, якія належаць да класа чаацын (炒青, chǎoqīng, «абсмажаных»). Ключавая асаблівасць — ручное або машыннае скручванне ліста ў тугія спіралі, якія нагадваюць ракавіну смаўжа, што родніць гэты чай з тэхналогіяй знакамітага Бі Ло…
— 350

Лінлун Люй Ча

Лінлун Люй Ча (玲珑绿茶, Línglóng lǜchá) — зялёны чай унікальнай «кручкападобнай» формы з павета Гуйдун (桂东县, Guìdōng Xiàn) правінцыі Хунань, размешчанага ў самым сэрцы хрыбта Лосяо (罗霄山脉, Luóxiāo Shānmài) — горнага водападзелу паміж Хунанню і Цзянсі.
— 351

Лінтоу Цы Лань

У ходзе развіцця жаопінскага чаяводства з папуляцыі Цы Лань шляхам адбору была вылучана і асобная лінія — Лінтоу Даньцун (岭头单丛, Lǐngtóu Dāncóng), таксама вядомая як Бай Е Даньцун (白叶单丛, «белалісты даньцун»), якая ў 1988 годзе была зацверджана як правінцыйны сорт, а ў 2002 годзе — як нацыянальны сорт чайнага куста.
— 352

Лінюнь Бай Ча

Лінюнь Бай Ча — белы чай з павета Лінюнь (Гуансі), заснаваны на мясцовай буйналіставай сыравіне, вядомай як *Лінюнь Бай Мао Ча / Лінюнь Бай Хао* (凌云白毛茶/凌云白毫). Гэты куст афіцыйна прызнаны чайным культиварам (у кітайскіх рэестрах значыцца як «Хуача №26»), а мясцовы ліст цэняць за выразную экстрактыўнасць і «горны»…
— 353

Ліньчжы Чунь Люй

Ліньчжы Чунь Люй (林芝春绿, Línzhī chūn lǜ — «Вясенняя зелень Ліньчжы») — самы высакагорны арганічны зялёны чай у свеце, які вырошчваецца на вышынях 1900–2300 метраў у Тыбецкім аўтаномным раёне. Чайныя сады месцяцца ў даліне Ігун (易贡, Yìgòng) павета Бомі (波密, Bōmì) горада Ліньчжы — месцы, дзе ледавіковыя снягі Гімалаяў…
— 354

Лю Ань Гуа Пянь

Лю Ань Гуа Пянь — адзіны ў свеце зялёны чай, які вырабляецца выключна з асобных ліставых пласцінак, без пупышак і чаранкоў. Яго назва — «Гарбузовыя семачкі з Люаню» — апісвае форму ліста, якая пасля апрацоўкі нагадвае семачку.
— 355

Лунцзі Хун Ча

Лунцзі Хун Ча — чырвоны чай з горнага раёна Лунцзі (龙脊, «Хрыбет Дракона») у павеце Луншэн, Гуансі-Чжуанскі аўтаномны раён. Сыравінай служаць лісце дзікарослых і паўдзікіх дрэвападобных чайных дрэў узростам ад 100 да 500 гадоў, якія растуць на схілах знакамітых рысавых тэрас Лунцзі — аднаго з найбольш фотагенічных…
— 356

Lǜchá xiànjǐng

Зялёны чай (绿茶 lǜchá) — найбуйнейшы клас кітайскага чаю і таму рэкардсмен па блытаніне імёнаў: у ім больш за ўсё знакамітых гатункаў (名茶 míngchá), а гістарычныя назвы складваліся па форме ліста, к
— 357

màn lǚ dà shān

Маньлю Дашань (曼吕大山, Mànlǚ Dàshān) — лінейка сырога (шэн) пуэру, якая выпускаецца пад маркай Бо’ю (博友, Bóyǒu) і названая па горным чайным масіве каля дайскай вёскі Маньлю на поўдні правінцыі Юньнань.
— 358

méiguī huā chá

Ружовы чай — зборная назва для напояў на аснове бутонаў і пялёсткаў руж: ад араматызаванай ружай сапраўднай гарбаты да травянога настою з адных сушаных кветак.
— 359

Мэй Жэнь Хун Ча

Мэй Жэнь Хун Ча — элітны фуцзяньскі чырвоны чай, выраблены выключна з далікатных нераспушчаных пупышак (тыпсаў) чайнага куста, густа пакрытых залацістым ворсам. Назва «美人» (měirén) — «прыгажуня» — адлюстроўвае грацыю і вытанчанасць гэтага чаю: ад знешняга выгляду залацістых пупышак да далікатнага мядова-ванільнага…
— 360

Магань Хуан Я

Тэхналогія жоўтай версіі Магань Хуан Я характарызуецца формулай «边烘边闷，固质挥香» (biān hōng biān mèn, gù zhì huī xiāng) — «сушыць і тамліць адначасова, фіксаваць субстанцыю і вызваляць водар». Вытворчасць уключае восем этапаў:
— 361

Мото Чжуань Ча

Мото Чжуань Ча — унікальны тыбецкі цагляны чай, народжаны ў адным з самых цяжкадаступных і экалагічна чыстых куткоў планеты — павеце Мота (墨脱县, Mòtuō Xiàn) на паўднёвым усходзе Тыбету. Гэта адзіны прадстаўнік катэгорыі Хэй Ча, які вырабляецца на тэрыторыі Тыбецкага аўтаномнага раёна, на вышынях ад 800 да 2200 метраў,…
— 362

Наньчуань Люй Ча

Наньчуань Люй Ча (南川绿茶, Nánchuān lǜchá) — «Зялёны чай [раёна] Наньчуань» — зялёны чай з раёна Наньчуань (南川区, Nánchuān Qū) горада цэнтральнага падпарадкавання Чунцын (重庆市), які расце на схілах гары Цзіньфошань (金佛山, Jīnfóshān, «Залатая гара Буды», 2238 м) — аб’екта Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА (з 2014 года, у складзе…
— 363

Наньхай Хун Ча

Наньхай Хун Ча — гістарычная марка хайнаньскага чырвонага чаю, непарыўна звязаная з Паўднёваморскім дзяржгасам (南海农场, Nánhǎi Nóngchǎng) і аднайменнай чайнай фабрыкай (南海茶厂, Nánhǎi Cháchǎng) у павеце Дзін’ань правінцыі Хайнань.
— 364

niánfèn biāozhù

Год, надрукаваны на абгортцы бліна або на скрынцы, чытаецца пакупніком як адно простае сцвярджэнне: «гэтай гарбаце столькі гадоў».
— 365

Паньань Юнь Фэн

Паньань Юнь Фэн (磐安云峰, Pánān yún fēng) — «Воблачны пік [павета] Паньань» — зялёны чай з павета Паньань (磐安县) горада Цзіньхуа (金华市), правінцыя Чжэцзян, размешчанага ў горным масіве Дапаньшань (大盘山脉) — які называюць «群山之祖、诸水之源» («Прабацька гор, выток усіх вод»): тут бяруць пачатак *чатыры буйныя рачныя сістэмы* —…
— 366

Цянь Лян Ча

Цянь Лян Ча — легендарны цыліндрычны хэй ча з павета Аньхуа, змешчаны ў бамбукавую «кошыкавую» абвязку (篾篓, mièlǒu). Гэта адзін з самых уражвальных і самабытных прасаваных чаёў у свеце: гіганцкі цыліндр даўжынёй каля 1,5 м і дыяметрам каля 0,2 м, вагой у тысячу старых лянаў (прыкладна 36,25 кг), ствараўся як…
— 367

Жэньхуа Інь Хао

Жэньхуа Інь Хао (仁化银毫, Rénhuà yín háo) — высакагорны зялёны чай тыпу хуншао (烘青绿茶, hōngqīng lǜchá) з павета Жэньхуа (仁化县) правінцыі Гуандун, які вырабляюць каля падножжа гары Даньсяшань (丹霞山) — аб’екта Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА (2010).
— 368

Жэньшэнь Улун

Жэньшэнь Улун — незвычайны гібрыд чайнай і травяной традыцый: улунскі чай, абвалены ў парашку жэньшэню і спадарожных траваў, якія фармуюць характэрную «глазурную» абалонку на кожнай грануле. Гэта чай з выразным «аздараўленчым» пазіцыянаваннем: ён аб'ядноўвае мяккае танізавальнае дзеянне ўлуну з адаптагеннымі…
— 369

Санчжы Бай Ча

Санчжы Бай Ча — белы чай з павета Санчжы (Чжанцзяцзе, правінцыя Хунань). Рэгіён горны і лясісты, з вільготным паветрам і туманамі. На кітайскім рынку Санчжы Бай Ча актыўна прасоўваецца як мясцовы брэнд, а ў 2019 годзе абазначэнне «桑植白茶» атрымала статус нацыянальнага геаграфічнага ўказання ў фармаце доказавага…
— 370

Саньцзян Люй Ча

Саньцзян Люй Ча (三江绿茶, Sānjiāng lǜchá) — «Першы ранневясновы чай кантынентальнага Кітая» (中国大陆早春第一茶) з адзінага ў Гуансі Дун-Мяа-Чжуанскага аўтаномнага павета, што ляжыць на сутыку трох правінцый — Хунані, Гуйчжоу і Гуансі.
— 371

Сунфэн Люй Ча

Сунфэн Люй Ча (松峰绿茶, Sōngfēng lǜchá) — хубэйская зялёная гарбата, названая асабіста заснавальнікам дынастыі Мін Чжу Юаньчжанам (朱元璋) у 1368 годзе. Менавіта тут, ля падножжа гары Сунфэншань (松峰山, «Гара сасновага піка»), у старажытным чайным пасёлку Янлоудун (羊楼洞, Yánglóudòng), быў рэалізаваны знакаміты імператарскі…
— 372

Тайваньская Сэнча

Тайваньская сэнча — рэдкі прыклад сінтэзу японскай тэхналёгіі прапарваньня і тайваньскага тэруару, народжаны каланіяльнай спадчынай і ўвасоблены праз культывар Цын Сінь Да Мао (青心大冇) — адзін з «чатырох вялікіх сартоў» выспы.
— 373

Тяньфу Лун Я

Тяньфу Лун Я — флагманскі правінцыйны брэнд сычуаньскага чаю, унікальны тым, што аб’ядноўвае пад адной назвай усе шэсць катэгорый кітайскага чаю паводле мадэлі «6+X». У гэтым артыкуле разглядаецца зялёны чай Тяньфу Лун Я — аснова і візітная картка брэнда, якая ўвасабляе шматтысячагадовую чайную традыцыю Сычуані.
— 374

Цяньшань Люй Ча

Цяньшань Люй Ча — гістарычны зялёны чай з усходняй часткі правінцыі Фуцзянь, які прызнаны адным з лепшых узораў фуцзяньскага хунцыну (烘青, hōngqīng — зялёнага чаю, высушанага гарачым паветрам). Чай славіцца формулай «чатырох вартасцей»: высокі водар, насычаны смак, ізумрудны колер і ўстойлівасць да шматразовага…
— 375

У Лін Улун

У Лін улун багаты на:
— 376

Удан Дао Ча

Удан Дао Ча — адзін з чатырох знакамітых «характарных чаёў» Кітая (四大特色名茶), які стаіць у адным шэрагу з Сі Ху Лун Цзінам, скальным чаем Уішань і манастырскім чаньча. Гэта рэгіянальны брэнд, які аб’ядноўвае чайныя сады горада Шыянь (十堰, Shíyàn) у паўночна-заходнім Хубэй, ля падножжа святых гор Удан — галоўнай абіцелі…
— 377

Уян Чунь Юй

Уян Чунь Юй — сучасная аўтарская зялёная гарбата з правінцыі Чжэцзян, адзін з дзесяці знакамітых чаёў правінцыі і флагман чайнай індустрыі павета Уі (武义), першага ў Кітаі «Краю арганічнай гарбаты».
— 378

xī hú hóng chá

Чырвоны чай з Сіху (西湖红茶, Xīhú hóngchá) — рэгіянальны стыль кітайскага чырвонага чаю (红茶, hóngchá), які вырабляюць у пагорыстых ваколіцах возера Сіху ў горадзе Ханчжоу правінцыі Чжэцзян.
— 379

Сячжоу Біфэн

Сячжоу Біфэн (峡州碧峰, Xiázhōu bìfēng) — кітайскі зялёны чай паўабсмажанага паўабпальванага тыпу (半烘炒条形绿茶, bàn hōngchǎo tiáoxíng lǜchá), спецыялітэт павета Ілін горада Ічан правінцыі Хубэй. Прадукт нацыянальнага геаграфічнага ўказання (国家地理标志产品, guójiā dìlǐ biāozhì chǎnpǐn), сертыфікаваны ў 2017 годзе.
— 380

Сіньян Бай Ча

Сіньян Бай Ча — белы чай з Сіньяна (правінцыя Хэнань), рэгіёна, які гістарычна знакаміты зялёным чаем Сіньян Маацзянь. Белы чай тут — параўнальна новы кірунак, цікавы тым, што фарміруецца ў *больш паўночным і прахалодным тэруары*, чым класічныя белыя чаі Фуцзяні.
— 381

Ігун Хун Ча

Ігун Хун Ча — чырвоны чай, які вырабляецца на Ігунскім чайным саўгасе (易贡茶场, Yìgòng Cháchǎng), найстарэйшай і найбуйнейшай чайнай гаспадарцы Тыбета. Размешчаны на беразе маляўнічага высакагорнага возера Ігун у павеце Бомі, на вышыні больш за 2 000 м, саўгас з’яўляецца адной з самых высакагорных арганічных чайных…
— 382

Іхун Гун Фу

Іхун Гун Фу — адзін з трох вялікіх гунфу-чырвоных чаёў Кітая нароўні з Цымэнь Хун Ча (祁门红茶, Qímén Hóngchá) і Дзянь Хун (滇红, Diān Hóng). Гэты гістарычны чырвоны чай зарадзіўся ў XIX стагоддзі ў гарах заходняга Хубэя і на працягу паўтара стагоддзя ўвасабляе рамесную чырвоную чайную традыцыю рэгіёну.
— 383

Ін Дэ Хун Ча

Ін Дэ Хун Ча — славуты чырвоны чай з правінцыі Гуандун, які імкліва заваяваў міжнароднае прызнанне ў другой палове XX стагоддзя. Разам з юньнаньскім Дзянь Хун і аньхойскім Цымэнь Хун Ча, Ін Дэ Хун Ча ўваходзіць у тройку найбольш вядомых чырвоных чаёў Кітая.
— 384

Ісін Хун Ча

Ісін Хун Ча — чырвоны чай з горада Ісін правінцыі Цзянсу, чый лёс непарыўна пераплецены з іншай вялікай мясцовай традыцыяй — ісінскімі чайнікамі з пурпуровай гліны цзыша. Гэта рэдкі выпадак, калі чай і посуд для яго заварвання народжаны адной зямлёй, сілкуюцца аднымі мінераламі і на працягу стагоддзяў эвалюцыянавалі…
— 385

yún wù wū lóng

Юньу Улун (云雾乌龙, Yúnwù Wūlóng) — стылявое і рэгіянальнае абазначэнне улунаў, вырашчаных у высакагор'і, дзе чайныя сады значную частку года ахутаныя воблакамі і туманам.
— 386

Чжаоань Ба Сянь

Увесну 1965 года тэхнік-ацэншчык чаю павятовай закупачнай станцыі Чжэн Чжаацынь (郑兆钦, Zhèng Zhàoqīn) падчас абследавання старых чайных садоў у пасёлку Сюйчжуань (秀篆镇) на мяжы з Гуандунам выявіў варыятыўны сеянец сярод абарыгенных чайных кустоў.
— 387

Чжаапін Люй Ча

Чжаапін Люй Ча (昭平绿茶, Zhāopíng lǜchá) — кітайская зялёная гарбата камбінаванага тыпу апрацоўкі (烘炒结合型, hōngchǎo jiéhé xíng), якая вырабляецца ў павеце Чжаапін Гуансі-Чжуанскага аўтаномнага раёна.
— 388

Чжэнхэ Бай Ча

Чжэнхэ Бай Ча — белыя чаі з павета Чжэнхэ ў паўночнай частцы Фуцзяні. У параўнанні з прыбярэжнымі зонамі белага чаю тут часцей адчуваецца «горны характар»: настой больш шчыльны, водар можа быць больш насычаным і кветкавым, а вытрыманыя партыі даюць глыбокія мядовыя-травяныя адценні.
— 389

Чжэжун Бай Ча

Чжэжун Бай Ча — белыя чаі з павета Чжэжун у Нінда (Фуцзянь). Рэгіён вядомы як зона *высакагорнага белага чаю*: прахалодныя вышыні і туманы робяць настой больш духмяным і «халадкаватым» па адчуванню, а вытрыманыя партыі часта даюць мяккую мядова-травяную глыбіню.
— 390

Цзыцзюань Хун Ча

У 1985 годзе навуковы супрацоўнік Юньнаньскага НДІ чаю выявіў у эксперыментальным садзе (200+ му, 60+ тысяч кустоў юньнаньскага буйналіставага сорту) адну анамальную расліну: пупышкі, маладыя лісты і сцеблы былі цалкам пурпуровага колеру.
— 391

Цзыян Хун Ча

Цзыян Хун Ча — гэта чырвоны чай з павета Цзыян (紫阳县) на поўдні правінцыі Шэньсі, самага паўночнага з гістарычных чайных рэгіёнаў Кітая. Галоўная асаблівасць, якая вылучае Цзыян сярод усіх кітайскіх чырвоных чаёў, — прыроднае ўзбагачэнне селенам: павет размешчаны ў адным з двух найбуйнейшых селенаносных геалагічных…
— 392

Алішань Хун Ча

Алішань Хун Ча — высакагорны тайваньскі чырвоны чай, народжаны ў гарах, якія праславіліся на ўвесь свет сваімі улунамі. Гэты чай-«навічок» у рэгіёне, традыцыйна прыналежным да паўферментаваных чаёў, за кароткі тэрмін заваяваў прызнанне аматараў дзякуючы ўнікальнаму спалучэнню поўнай ферментацыі з высакагорным тэруарам…
— 393

Аньхуа Сун Чжэнь

Аньхуа Сун Чжэнь (安化松针, Ānhuà sōng zhēn — «Сасновая іголка з Аньхуа») — знакамітая хананьская зялёная гарбата, якая ўваходзіць у «Тройку знакамітых іголак Кітая» (中国三针, Zhōngguó Sānzhēn) разам з Наньцзін Юй Хуа Ча і Эньши Юй Лу.
— 394

Ба Шань Цюэ Шэ

Ба Шань Цюэ Шэ (巴山雀舌, Bā shān què shé) — знакаміты плоскі зялёны чай з глыбіні гор Башань (大巴山) на паўночным усходзе Сычуані, адзін з «дзесяці знакамітых чаёў правінцыі Сычуань» (四川十大名茶). Гэты чай носіць падвойную карону: «Кароль багатых селенам чаёў, каштоўнасць сярод вераб'іных язычкоў» (富硒茶王、雀舌珍品, fùxī chá wáng,…
— 395

běigǎng máojiān

Бэйган Маацзянь (běigǎng máojiān, 北港毛尖) — жоўты дробналіставы чай (huáng xiǎo chá, 黄小茶) з павета Юэян правінцыі Хунань, які жыве ў цені свайго знакамітага земляка — ігольчатага jūnshān yínzhēn.
— 396

Bīngdǎo lǎozhài

Маленькая вёска на заходнім схіле Měngkù у павеце Shuāngjiāng (Ліньцан) дала імя аднаму з самых дэфіцытных і вядомых шэн-пуэраў Юньнані — чаю, які зрабіў «халодны» паўночны захад правінцыі роўным
— 397

Цайхуа Маоцзянь

Цайхуа Маоцзянь (采花毛尖, Cǎihuā máo jiān) — флагманскі зялёны чай правінцыі Хубэй, які нязменна займае першае месца ў рэйтынгу «Дзесяці знакамітых чаёў Хубэй» (湖北十大名茶之首). Вырабляецца ва Уфэнскім аўтаномным павеце народнасці тудзя (五峰土家族自治县) — на легендарнай 30-й паралелі паўночнай шыраты, «залатым поясе сусветнага…
— 398

cǎizhāi biāozhǔn

У пашпарце гарбаты радок «стандарт збору» выглядае коратка: «адзіночная пупышка», «пупышка і адзін ліст», «пупышка і два лісты», «збор па разгорнутым лісце».
— 399

Цаншань Сюэ Люй

Цаншань Сюэ Люй (苍山雪绿, Cāngshān xuě lǜ) — юньнаньскі зялёны чай скручанай формы, які належыць да тыпу хунцын (烘青, hōngqīng — «сушаны на агні»). Створаны ў 1964 годзе на знакамітай Сягуаньскай чайнай фабрыцы (下关茶厂, Xiàguān Cháchǎng) у Далі.
— 400

Цуй Луань Улун

Цуй Луань Улун («Улун Ізумрудных Вяршынь») — адзін з найбольш прэстыжных высакагорных тайваньскіх улунаў, які расце на паўночных схілах горнага масіва Лі Шань (梨山, Lí Shān) на вышынях 1800–2200 м.
— 401

Дянь Хун Гунфу

Дянь Хун Гунфу — флагман юньнаньскага чырвонага чаяводства і адзін з самых знакамітых чырвоных чаёў Кітая. Народжаны ў 1938 годзе «бацькам дзяньхуна» Фэн Шаоцю з буйналіставой юньнаньскай сыравіны па матывах цымэньскай тэхналогіі, ён імгненна ўразіў свет: «Залацістыя варсінкі па ўсёй паверхні, настой чырвоны, яркі,…
— 402

Дзянь Хун Цзінь Сы

Дзянь Хун Цзінь Сы — элітны юньнаньскі чырвоны чай, чые найтонкія чаінкі, што нагадваюць залатыя шаўковыя ніткі, з’яўляюцца адной з вяршынь майстэрства вытворцаў Дзянь Хун. Гэты чай шануецца за бездакорную прыгажосць сухога ліста, мяккі мядовы-саладовы смак і выразны шматслойны водар.
— 403

Дянь Хун Цзинь Я

Дянь Хун Цзинь Я — адзін з найбольш вытанчаных прадстаўнікоў юньнаньскіх чырвоных чаёў, выраблены выключна з няраспушчаных пупышак (тыпсаў), пакрытых густым залацістым ворсам. Гэты чай увасабляе самую далікатную грань лінейкі Дянь Хун (滇红, Diānhóng), прапаноўваючы мяккі, мядова-салодкі смак без горычы і даўкасці.
— 404

Дунфан Мэй Жэнь

Дунфан Мэй Жэнь — адзін з самых незвычайных і каштоўных тайваньскіх улунаў, абавязаны сваім нараджэннем саюзу чалавечага майстэрства і маленькага насякомага — чайнай зялёнай цыкадкі. Ні адзін іншы чай у свеце не залежыць ад шкодніка так арганічна: менавіта ўкусы цыкадак запускаюць у лісьце каскад біяхімічных рэакцый,…
— 405

Дауюнь Маоцзянь

Дауюнь Маоцзянь (都匀毛尖, Dūyún máo jiān) — адзін з вялікіх кітайскіх зялёных чаёў, які ўваходзіць у кананічны спіс «Дзесяці знакамітых чаёў Кітая» (中国十大名茶). Галоўная візуальная асаблівасць гэтага чаю — «тры зеляніны, працятыя жоўтым» (三绿透黄色, sān lǜ tòu huángsè): сухі ліст — зялёны з залацістым адценнем, настой —…
— 406

Фэнкай Хун Ча

Чайная гісторыя гары Байма сыходзіць углыб стагоддзяў. Паветавая хроніка «Фэнчуань сянь чжы» (《封川縣志》) эпохі Цын (перыяд Даагуан, 道光, 1821–1850) фіксуе: «Гара Байма вырабляе чай; колер чырвоны, смак духмяны» (白馬山產茶，色紅味香).
— 407

Гуйлінь Маоцзянь

Гуйлінь Маоцзянь (桂林毛尖, Guìlín máo jiān) — зялёны чай тыпу хуншао (烘青绿茶) са сталіцы карставых ландшафтаў — горада Гуйлінь, Гуансі-Чжуанскі аўтаномны раён. Чай створаны ў пачатку 1980‑х гадоў Гуансі‑Гуйліньскім навукова-даследчым інстытутам чаю (广西桂林茶叶科学研究所) ля падножжа гары Яошань (尧山, Yáo Shān) — у гістарычным…
— 408

Гучжан Хун Ча

Гучжан Хун Ча вырабляецца па тэхналогіі гунфу хунча (工夫红茶) з шэрагам лакальных асаблівасцей. Адметнай рысай з’яўляецца наяўнасць дзвюх дадатковых аперацый — сонечнага прагрэву і прагрэву на чыгуннай патэльні (铁锅提香), — якія ўзмацняюць водар і надаюць сухому лісту характэрную шчыльнасць.
— 409

Хуншуй Улун

Хуншуй Улун — адзін з найбольш самабытных тайваньскіх улунаў, які ўвасабляе традыцыйную тэхналогію апрацоўкі чаю з характэрным для рэгіёну Дундзін сярэдне-цяжкім акісленнем і дбайнай пражаркай. Назва «чырвоная вада» дакладна апісвае залаціста-бурштынавы, з чырванаватым адценнем настой, які адрознівае гэты чай ад…
— 410

Huá gāng wūlóng

Тып:* Улун (звычайна слабаферментаваны, бліжэй да зялёных чаёў, ступень акіслення каля 10-25%).
— 411

Цзяньян Бай Ча

Цзяньян Бай Ча — белыя чаі з раёна Цзяньян (Наньпін, Фуцзянь). Для энтузіястаў белага чаю Цзяньян асабліва цікавы праз *Чжандун (漳墩)* — мясцовасць, якую часта называюць радзімай «малога белага чаю» (小白茶) і адной з гістарычных кропак фармавання катэгорыі Гун Мэй.
— 412

Цзіньдзін Хун Ча

Цзіньдзін Хун Ча — чырвоны чай з паўднёвага схілу гары Учжышань (五指山, Wǔzhǐ Shān) на востраве Хайнань, адзін з найбольш самабытных прадстаўнікоў трапічнага чырвонага чайнага вытворчасці Кітая. Вырабляецца чайным прадпрыемствам «Цзіньцзян» (金江农场茶场) — былою дзяржаўнай чайнай фабрыкай Учжышань, першым спецыялізаваным…
— 413

Цзін’ань Хун Ча

Цзін’ань Хун Ча (靖安红茶, Jìng'ān hóngchá) — рэгіянальны чырвоны чай з павета Цзін’ань (靖安县, Jìng'ān Xiàn), правінцыя Цзянсі (江西省, Jiāngxī Shěng). Гэты чай з’явіўся як «чырвоная» іпастась мясцовай сыравіны, услаўленай перш за ўсё дзякуючы знакамітаму Цзін’ань Бай Ча (靖安白茶, Jìng'ān Báichá) — унікальнаму «белалістаму»…
— 414

Цзінга́н Цуй Люй

Цзінга́н Цуй Люй — знакаміты зялёны чай правінцыі Цзянсі, які расце ў маляўнічым высакагорным раёне Цзінга́ншань (井冈山, Jǐnggāngshān) — горнага масіву, авеянага рэвалюцыйнай славай і ахутанага воблакамі круглы год.
— 415

Цзінцін Люй Сюэ

Цзінцін Люй Сюэ — адна з найстарэйшых гістарычных зялёных гарбатаў Кітая, створаная ў эпоху Мін і ўганараваная статусам падатковай гарбаты (гунча) пры дварах Мін і Цын. Гэтая гарбата, тэхналогія якой была згубленая пад канец эпохі Цын і адноўленая толькі ў 1978 годзе, уваходзіць у тройку вялікіх гарбатаў правінцыі…
— 416

Лаошань Хун Ча

Лаошань Хун Ча — чырвоны чай з аднаго з самых паўночных раёнаў прамысловага чаяводства Кітая, які вырабляюць на схілах святой даоскай гары Лаошань ля берагоў Жоўтага мора. Унікальны прыбярэжна-горны тэруар, гранітныя глебы і суровыя зімы фармуюць чай выключнай натуральнай салодкасці з шакаладна-карамельным профілем і…
— 417

Лін'юнь Хун Ча

Лін'юнь Хун Ча — гэта красны чай з высакагорнага павета Лін'юнь (凌云) на паўночным захадзе Гуансі, выраблены з унікальнага культавару Лін'юнь Байхао (凌云白毫, Língyún Báiháo) — аднаго з 30 дзяржаўных элітных сартоў чайнага дрэва Кітая і адзінага ў Азіі сорту, здольнага даваць прадукцыю ўсіх шасці чайных катэгорый.
— 418

Ліпін Сян Ча

Ліпін Сян Ча (黎平香茶, Lípíng xiāngchá) — «Араматны чай Ліпіна» — масавы зялёны чай з павета Ліпін (黎平县, Lípíng Xiàn), размешчанага ў Цяньдуннань-Мяо-Дунскай аўтаномнай акрузе (黔东南苗族侗族自治州, Qiándōngnán Miáozú Dòngzú Zìzhìzhōu) правінцыі Гуйчжоу.
— 419

Liùbǎo chóngchá

Сярод прадуктаў любаоскай традыцыі ёсць адзін, які стаіць асобна, — chóng chá (虫茶), ён жа chóng shǐ chá (虫屎茶), «чай з насякомых» або, даслоўна, «чай з экскрыментаў насякомых».
— 420

Люлун Хун Ча

У 1930-х гадах (згадваецца 1932 год) мясцовае чаяводства атрымала новы імпульс: былі закладзены першыя буйныя плантацыі. У 1960-х гадах, у рамках агульнанацыянальнай мадэрнізацыі сельскай гаспадаркі, пачаліся работы па стандартызацыі вытворчасці.
— 421

Мэй Чжань Улун

Мэй Чжань («Сліва, якая заняла першынство») — адзін з самых універсальных і самабытных фуцзяньскіх культывараў: з адной і той жа сыравіны майстры ствараюць улуны (ад светлых аньсійскіх да глыбока пражаных уцёсных), чырвоныя чаі і нават белыя.
— 422

Мэндин Гань Лу

Мэндин Гань Лу (蒙顶甘露, Méngdǐng gān lù) — адзін з найстаражытных імянных чаёў Кітая, найстарэйшы прадстаўнік скручаных (揉捻, róuniǎn) зялёных чаёў. Вырабляецца на гары Мэндыншань (蒙顶山, Méngdǐng Shān) у правінцыі Сычуань і шануецца як «чай-патрыярх» (茶中故旧, chá zhōng gùjiù) і «прадцеча імянных чаёў» (名茶先驱, míngchá…
— 423

Méngdǐng shíhuā

Мэндын Шыхуа — Méngdǐng shíhuā, «каменная кветка з вяршыні Мэн» — плоская, прамая серабрыставорсістая зялёная гарбата з гары Мэндын у Яані (Сычуань), якую традыцыя залічвае да найстарэйшых рассыпных
— 424

mínyíng cháchǎng

Паміж двума полюсамі, пра якія часцей за ўсё гавораць у сувязі з пуэрам — дзяржаўнымі заводамі-гігантамі і вясковымі майстэрнямі, — ляжыць самы шматлікі і самы дрэнна апісаны пласт вытворцаў: прыватны
— 425

mòjiāng yúnzhēn

Рэдкі юньнаньскі зялёны чай іголкападобнай выдзелкі, у якім буйналісты сорт yúnnán dàyèzhǒng апрацоўваецца не звыклай для рэгіёну пражаркай, а парай — прыём, нячасты ў кантынентальным Кітаі.
— 426

Молі Нюйэр Хуань

Молі Нюйэр Хуань — адзін з найрэдкіх і эстэтычна найвытанчанейшых язьмінавых чаёў Кітаю, у якім чайнае лісце рукамі фармуецца ў зграбныя колцы, што нагадваюць мініятурныя завушніцы. Гэты чай належыць да катэгорыі мастацкіх чаёў (工艺花茶, gōngyì huāchá), дзе форма ўзведзена ў ранг мастацтва, а працэс заварвання…
— 427

Наньюэ Юньуча

Наньюэ Юньуча (南岳云雾茶, Nányuè yúnwùchá) — «Воблачны чай Паўднёвага Піка» — зялёны чай з гары Хэншань (衡山, Héngshān, 1300,2 м) — адной з «Пяці святых гор Кітая» (五岳, Wǔ Yuè), якую называюць «Паўднёвы Пік» (南岳, Nányuè).
— 428

píngshuǐ zhūchá

Píngshuǐ zhūchá (平水珠茶), вядомы на сусветных рынках як gunpowder, — гэта ікона кітайскага экспартнага зялёнага чаю: шчыльна скатанае ў шарыкі лісце з мясцовасці Píngshuǐ (平水) каля Шаосіна ў правінцыі
— 429

Пуэр Шэн Ча

Пуэр Шэн Ча — адзін з найбольш самабытных і шматгранных чаёў Кітая, здольны да шматгадовай натуральнай ферментацыі, падчас якой яго смак, водар і колер бесперапынку трансфармуюцца. Вырабляецца са свежага ліста буйналіставых сартоў юньнаньскага чайнага дрэва па тэхналогіі шайцін (晒青 — сонечная сушка), з наступнай…
— 430

Пуцзян Цюэ Шэ

Пуцзян Цюэ Шэ (蒲江雀舌, Pújiāng què shé) — знакаміты сычуаньскі зялёны чай, эталонны прадстаўнік катэгорыі «цюэ шэ» (雀舌, «вераб’іны язычок»). Гэта першы і адзіны чай Чэнду, які атрымаў статус прадукту з ахоўваемым геаграфічным указаннем.
— 431

Шымэнь Інь Фэн

Шымэнь Інь Фэн — «Срэбны Пік з Каменнай Брамы» — малады, але імкліва набыўшы рэпутацыю зялёны чай з павета Шымэнь на паўночным захадзе правінцыі Хунань. Створаны ў 1991 годзе на аснове старажытнага імператарскага чаю «Нюдзі» (牛抵茶) пад кіраўніцтвам прафесара Чжу Сяньміна з Хунаньскага аграрнага ўніверсітэта, Шымэнь Інь…
— 432

Шоу Мэй Лао Ча

Шоу Мэй Лао Ча — вытрыманы белы чай з спелага ліста і чаранкоў. Гэта адзін з самых папулярных фарматаў старога белага чаю: настой густы і бурштынавы, водар сыходзіць у мёд, сухафрукты і цёплыя травы, а чай выдатна падыходзіць для варэння і тэрмасу.
— 433

Шоу Мэй Сінь Ча

Шоу Мэй Сінь Ча — свежы ліставы белы чай катэгорыі «Шоу Мэй». У адрозненне ад пупышкавых гатункаў, тут больш сталага ліста і чаранкоў, таму настой атрымліваецца шчыльнейшым і «дамашнейшым»: травяна-мядовы водар, мяккая салодкасць і добрая ўстойлівасць да гарачай вады.
— 434

Shú pǔ'ěr děngjí

Саспелы (熟) пуэр ацэньваюць не столькі па рэгіёне, колькі па далікатнасці сыравіны, закладзенай у вільготнае скірдаванне.
— 435

Сун Чжэнь Люй Ча

Сун Чжэнь Люй Ча (松针绿茶, sōng zhēn lǜchá) — абагульняючая назва зялёных чаёў, форма якіх імітуе хваёвую іголку: тонкія, прамыя, шчыльныя ніткі з завостранымі канцамі (紧细圆直, jǐn xì yuán zhí — «шчыльныя, тонкія, круглыя ў перасеку, прамыя»).
— 436

Тайпін Хоу Куй

Тайпін Хоу Куй (太平猴魁, Tàipíng hóu kuí) — адзін з дзесяці вялікіх чаёў Кітая, «кароль зялёных чаёў». Гэта буйналіставы зялёны чай класа цзяньча (尖茶, jiānchá — «востры чай»), знакаміты сваёй незвычайнай плоскай формай, архідэйным водарам і асаблівым характарам, які называюць «малпавы шарм» (猴韵, hóu yùn).
— 437

Тайшань Хун Ча

Тайшань Хун Ча — рэгіянальны чырвоны чай з аднаго з самых незвычайных чаяводчых куткоў Гуандуну: горада-павета Тайшань, знакамітага «першага эмігранцкага горада Кітая» (全国第一侨乡). Размешчаны на паўднёвым захадзе дэльты Жамчужнай ракі, абмываны цёплым Паўднёва-Кітайскім морам, Тайшань аб’ядноўвае субтрапічны прыморскі…
— 438

Таньтан Маоцзянь

Таньтан Маоцзянь — гонар чайнай культуры Гуансі-Чжуанскага аўтаномнага раёна і адзін з чатырох знакамітых гуансійскіх чаёў побач з Гуйпін Сішань Ча (桂平西山茶), Лінъюнь Байхао (凌云白毫) і Учжоу Любао Ча (梧州六堡茶).
— 439

Таньян Гун Фу

Таньян Гун Фу — найстарэйшы і найбольш вядомы з «трох вялікіх гунфу-чырвоных чаёў Фуцзяні» (闽红三大工夫, Mǐnhóng sān dà gōngfū), побач з Байлінь Гун Фу (白琳工夫) і Чжэнхэ Гун Фу (政和工夫). Гэты чай, народжаны ў горнай вёсцы Таньян ля падножжа гары Байюньшань, стаў легендай міжнароднага чаёвага рынку яшчэ ў XIX стагоддзі і…
— 440

Цяньмуху Бай Ча

Цяньмуху Бай Ча — гарбата з раёна возера Цяньму (Ліян, Цзянсу), якая па тэхналогіі адносіцца *да зялёных гарбат*, хоць у назве прысутнічае «白茶» («белая гарбата»). Гэтая блытаніна тыповая: тут «белы» — адсылка да культывара з вельмі светлым маладым лістом, а не да тэхналогіі белай гарбаты.
— 441

Тунбай Хун Ча

Тунбай Хун Ча, вядомы пад камерцыйным брэндам «Тунбай Хун» (桐柏紅), — чырвоны чай з павета Тунбай (桐柏縣) гарадской акругі Наньян (南陽市), правінцыя Хэнань (河南省). Тунбай знаходзіцца ў самым сэрцы аднайменнага горнага хрыбта (桐柏山) каля вытокаў вялікай ракі Хуайхэ (淮河) і з’яўляецца адным з найстарэйшых чаяводчых рэгіёнаў…
— 442

wéishān máojiān

У сям'і жоўтых чаёў (黄茶) Вэйшань Маацзянь займае асаблівае месца: гэта адзіны прадстаўнік катэгорыі, які да класічнага тамлення mèn huáng (闷黄) дадае вытрымку над хваёвым дымам (松烟熏).
— 443

Вэньшань Хун Ча

Вэньшань Хун Ча — эксперыментальны прэміяльны чырвоны чай з горнага раёна Вэньшань на поўначы Тайваня, выраблены з культывара Цын Сінь Улун (青心烏龍), які традыцыйна выкарыстоўваецца для вырабу знакамітага Вэньшань Баочжун.
— 444

Уфэн Маоцзянь

Уфэн Маоцзянь — гістарычны зялёны чай з заходняга Хубэя, які вырас у гарах, дзе, паводле слоў Лу Юя (陆羽, Lù Yǔ), «сустракаліся чайныя дрэвы, якія двое ледзьве маглі абхапіць рукамі». Раён Уфэн (五峰) уваходзіць у лік ключавых чайных зон басейна Янцзы, а сам чай вызначаецца выразным каштанавым водарам (栗香, lì xiāng) і…
— 445

Уюань Сянь Чжы

Уюань Сянь Чжы — адзін з найбольш характэрных прадстаўнікоў чайнай традыцыі павета Уюань, які славіцца зялёнымі чаямі з незапамятных часоў. Назва «Сянь Чжы» (仙枝, «нябесная галіна») узыходзіць яшчэ да пераліку знакамітых чаёў Хуйчжоу, зафіксаванага ў «Хунчжы Хуйчжоу фу чжы» (弘治徽州府志) канца XV стагоддзя, дзе «сянь чжы»…
— 446

Сянюань У Я

Сянюань У Я — высакагорная зялёная гарбата з павета Чжэньань правінцыі Шэньсі, вядомая як «самая паўночная высакагорная гарбата Кітая». Візітнай карткай гэтай гарбаты з’яўляецца глыбокі каштанавы водар, абумоўлены суседствам гарбатных садоў з каштанавымі лясамі, а таксама доўгі салодкі прысмак.
— 447

Янцянь Сюэ Люй

Янцянь Сюэ Люй — сучасны імянны зялёны чай з правінцыі Хэнань, створаны ў пачатку 1980-х гадоў на стыку кітайскай і японскай чайных традыцый. Вырабляецца на паўночных схілах гары Найнай Дзянь у хрыбце Дабешань, дзе горная вясна сустракаецца са снежным покрывам вяршыняў, а чайныя сады ахутаныя рассеяным святлом…
— 448

Янсянь Сюэ Я

Янсянь Сюэ Я — сучаснае ўвасабленне адной з самых старажытных і найбольш літаратурна праслаўленых чайных традыцый Кітая. Назва «Снежны парастак з Янсяні» ўзыходзіць да вершаў Су Шы, а карані чаю сягаюць у эпоху Тан, калі Лу Юй асабіста рэкамендаваў мясцовы чай імператарскаму двару, і ён стаў першым у гісторыі Кітая…
— 449

Ін Хун №1

Ін Хун №1 — адзін з першых селекцыйных гатункаў чайнага куста, выведзеных спецыяльна для вытворчасці чырвонага чаю ў субтрапічных умовах правінцыі Гуандун. Зацверджаны ў 1987 годзе як нацыянальны гатунак Кітая, ён належыць да сямейства Ін Дэ Хун Ча (英德红茶, Yīngdé Hóngchá) — чырвоных чаёў з горада-павета Індэ, якія з…
— 450

Юнсі Хо Цін

Юнсі Хо Цін (涌溪火青, Yǒngxī huǒ qīng) — унікальны жамчужны зялёны чай з павета Цзінсянь правінцыі Аньхой, адзін з нешматлікіх кітайскіх зялёных чаёў, скручаных у шчыльныя круглявыя гранулы, што нагадваюць жэмчуг.
— 451

Юаньань Хуан Ча

Тэхналогія Юаньань Хуан Ча — адзіная ў правінцыі Хубэй, якая ўключае сапраўднае мэньхуан. Пяць аперацый, цалкам ручное выкананне. Галоўныя асаблівасці: кучкавае тамленне пад вільготнай тканінай і сушка на сасновым вуголлі.
— 452

yún nán bái chá

Юньнаньскі белы чай (云南白茶, Yúnnán báichá) — катэгорыя белага чаю, якую вырабляюць у правінцыі Юньнань на паўднёвым захадзе Кітая з ліста буйналіставых разнавіднасцей чайнага дрэва (大叶种, dàyèzhǒng), ты
— 453

Юнькэн Хун Ча

Юнькэн Хун Ча — чырвоны чай, які літаральна вырас у метэарытным кратары: адзіным пацверджаным імпактным кратары Кітая і адным з усяго 13 кратараў свету, дзе выяўлены фрагменты самога метэарыта. 700 000 гадоў таму невялікі астэроід дыяметрам каля 380 метраў абрынуўся на востраў Хайнань, утварыўшы кальцавую катлавіну…
— 454

zhū lán huā chá

Чжулань хуа ча (zhū lán huā chá, 珠兰花茶) — адзін з найстарэйшых араматызаваных зялёных чаёў Кітая, у якім ліставую аснову насычаюць тонкім, працяглым водарам дробных кветак хларантуса каласковага (*Ch
— 455

Цзыян Маоцзянь

Цзыян Маоцзянь — гістарычны зялёны чай з павета Цзыян правінцыі Шэньсі, размешчанага на паўночным схіле хрыбта Дабашань каля верхняга цячэння ракі Ханьцзян. Галоўная адметная рыса гэтага чаю — прыроднае ўзбагачэнне селенам: Цзыян з'яўляецца адным з двух найбуйнейшых прыродных селенаносных раёнаў Кітая, і ў 1989 годзе…
— 456

Аньцзі Хуан Цзінь Я

Аньцзі Хуан Цзінь Я – адзін з самых незвычайных і рэдкіх зялёных чаёў Кітая, чые лісты захоўваюць залаціста-жоўты колер на працягу ўсяго вегетацыйнага сезона. Гэты чай, нярэдка называны «чайнай пандай» (茶中大熊猫, chá zhōng dà xióngmāo), з’яўляе сабой дзіўны прыклад прыроднай мутацыі, ператворанай высілкамі селекцыянераў…
— 457

Байма Лін Люй Ча

Байма Лін Люй Ча (白马岭绿茶, Báimǎ lǐng lǜchá) — высакагорная зялёная гарбата з хрыбта Баймалін («Хрыбет Белага Каня») у самым сэрцы трапічнага вострава Хайнань, з глыбіні горнага масіву Учжышань (五指山, «Пяць Пальцаў»).
— 458

Далі Гань Тун Ча

Гань Тун Ча — адзін з найстаражытных імянных чаёў Юньнані, непарыўна звязаны з будыйскім манастыром Гань Тун Сы (感通寺, Gǎntōng Sì) на схілах горнага хрыбта Цаншань. З эпохі Мін гэты чай уваходзіў у тройку славутых юньнаньскіх чаёў побач з пуэрам і чаем Тайхуа, а цынскі (清代) літаратар Юй Хуай (余怀, Yú Huái) у трактаце…
— 459

Дянь Хун Цзинь Ло

Дянь Хун Цзинь Ло — адзін з найбольш вядомых прадстаўнікоў юньнаньскіх чырвоных чаёў, які адрозніваецца характэрнай спіралепадобнай формай чаінак, запазычанай з тэхналогіі вытворчасці Бі Ло Чунь.
— 460

Дзінцзюнь Мін Мэй

Дзінцзюнь Мін Мэй (定军茗眉, Dìngjūn míng méi) — зялёны чай з гары Дзінцзюнь (定军山, Dìngjūn Shān) — легендарнага поля бою эпохі Трохцарства, на якім шускі генерал Хуан Чжун (黄忠) абезгаловіў вэйскага палкаводца Сяхоу Юаня (夏侯渊) у 219 годзе.
— 461

Дун Дзін Улун

Дун Дзін Улун — легендарны тайваньскі улун з больш чым паўтарастагадовай гісторыяй, які лічыцца пачынальнікам тайваньскай улунскай традыцыі. Вядомы на востраве як «чай сярод святынь» (茶中聖品, chá zhōng shèngpǐn), ён разам з Вэньшань Баочжунам утварыў двухполюсную структуру тайваньскага чайнага свету — «Баочжун на…
— 462

Гаоцяо Інь Фэн

Гаоцяо Інь Фэн (高桥银峰, Gāoqiáo yín fēng) — асаблівы зялёны чай смажання, створаны ў 1959 годзе Хунаньскім правінцыйным навукова-даследчым інстытутам чаю як «падарунак да дзесяцігоддзя Новага Кітая» (国庆十周年献礼). Гэта першы «новы знакаміты чай» (新创名茶), распрацаваны ў Хунані пасля 1949 года.
— 463

Гуйчжоу Хуан Ча

Гуйчжоу Хуан Ча — зборная назва жоўтых чаёў, якія вырабляюцца ў горных раёнах правінцыі Гуйчжоу (贵州省) на паўднёвым захадзе Кітая. Галоўны і найбольш вядомы прадстаўнік — *Хайма Гун Ча* (海马宫茶, Hǎimǎ Gōng Chá), які вырабляецца ў воласці Хаймагун павета Дафан (大方县, Dàfāng Xiàn).
— 464

Гучжан Маоцзянь

Гучжан Маоцзянь (古丈毛尖, Gǔzhàng máo jiān) — знакаміты зялёны чай з павета Гучжан Сянсі-Тудзя-Мяоскай аўтаномнай акругі правінцыі Хунань, размешчанага ў сэрцы горнага хрыбта Уліншань (武陵山脉) на «залатым трыццатым градусе» — легендарнай шыраце, якая дае лепшыя чаі Кітая.
— 465

Хуанюнь Цуй Чжу

Хуанюнь Цуй Чжу — зялёны чай з рэгіёну Ханьчжун (汉中) правінцыі Шэньсі, размешчанага на паўднёвым схіле хрыбта Ціньлін (秦岭). Ханьчжун прызнаны адным з найбольш экалагічна чыстых чайных рэгіёнаў Кітаю: высокая шырата, значная вышыня над узроўнем мора, частыя воблакі і туманы, узбагачанасць глебаў цынкам і селенам пры…
— 466

Хубэй Цын Чжуань

Хубэй Цын Чжуань — легенда Ваньлі Чадао (万里茶道, Wànlǐ Chádào — «Чайнага шляху ў дзесяць тысяч лі»), цагляны цёмны чай, які на працягу трох стагоддзяў быў асноўным кітайскім чаем, экспартаваным у Манголію і Расію.
— 467

Хошань Хуан Я

Тэхналогія Хошань Хуан Я адрозніваецца ад іншых жоўтых чаёў метадам пажаўцення: тут выкарыстоўваецца не абгортачнае тамленне (як у Мэндын Хуан Я) і не кучкавае вочжуй (як у Хайма Гун Ча), а «тань-фан хуанбянь» (摊放黄变, «раскладанне для пажаўцення») — ліст проста раскладваюць тонкім слоем і дазваляюць яму павольна…
— 468

Цзінсянь Тэ Цзянь

Цзінсянь Тэ Цзянь (泾县特尖, Jīngxiàn tè jiān) — гістарычны прагрэўны зялёны чай з паўднёва-ўсходніх горных раёнаў павета Цзінсянь правінцыі Аньхой, зямляк знакамітага Юнсі Хо Цына і спадкаемца старадаўняй аньхойскай традыцыі «цзяньча» (尖茶, jiānchá — «востраканцовы чай»).
— 469

Цзіньцзін Маа Цзянь

Цзіньцзін Маа Цзянь — прадстаўнік хунаньскай школы зялёных чаёў тыпу маа цзянь (毛尖, máo jiān — «варсістыя кончыкі»), які вылучаецца характэрнай прыкметай «трох зялёных» (三绿, sān lǜ): зялёны колер сухога ліста, зялёны настой і зялёнае чайнае дно.
— 470

Цзюньшань Інь Чжэнь

1. У дождж не збіраць (雨天不采).
— 471

Кайхуа Лун Дзін

Кайхуа Лун Дзін (开化龙顶, Kāihuà lóng dǐng) — вядомы зялёны чай з павета Кайхуа на захадзе правінцыі Чжэцзян, які ў 2004 годзе заняў першае месца ў рэйтынгу «Дзесяці вядомых чаёў Чжэцзяна» (浙江省十大名茶).
— 472

Ланьлін Маа Цзянь

Ланьлін Маа Цзянь (兰岭毛尖, Lánlǐng máo jiān), таксама вядомы як «Ланьлін Люй Чжы Цзянь» (兰岭绿之剑, Lánlǐng Lǜ zhī Jiàn, «Зялёны меч Ланьліна»), — плоскі зялёны чай з павета Сян’інь (湘阴县) правінцыі Хунань, размешчанага на паўднёвым беразе возера Дунтынху (洞庭湖) — другога па велічыні прэснаводнага возера Кітая.
— 473

Лінтоу Дань Цун

Лінтоу Дань Цун — адзін з двух галоўных прадстаўнікоў гуандунскіх даньцунаў побач з Фэнхуан Дань Цун (凤凰单丛). Гэты чай уславіўся сваёй унікальнай «мядовай мелодыяй» (蜜韵, mì yùn) — спалучэннем кветкавага водару і глыбокай мядовай салодкасці, якое не мае аналагаў сярод іншых улунаў.
— 474

Мэй Чжань Хун Ча

Мэй Чжань Хун Ча — чырвоная гарбата з аднаго з самых універсальных культавараў Кітая: Мэй Чжань (梅占), «Сліва, якая захапіла першынство». Гэты легендарны сорт з Аньсі — адзін з «Шасці знакамітых аньсійскіх гарбатаў» (安溪六大名茶) — уславіўся як «хамелеон чайнага свету»: з яго атрымліваюцца цудоўныя улуны, чырвоныя, зялёныя…
— 475

Мучжа Цегуаньінь

Мучжа Цегуаньінь — тайваньскі улун з глыбокай вуглевай прасмажкай, які вырабляецца ў аднайменным чайным раёне на поўдні Тайбэя. Гэты чай спалучае ў сабе генетычную спадчыну знакамітага фуцзяньскага культывару Цегуаньінь і ўнікальную тайваньскую тэхналогію шматразовага вуглавога абпалу, дзякуючы якой фармуецца…
— 476

Най Сян Улун

Най Сян Улун — адзін з самых пазнавальных араматызаваных чаёў у свеце, які здабыў вялізную папулярнасць дзякуючы характэрнаму сметанкова-карамельнаму водару і мяккаму, ахінальнаму смаку. Пад гэтай агульнай назвай хаваюцца два прынцыпова розныя прадукты: натуральны Цзінь Сюань (金萱, Jīn Xuān) з ледзь прыкметным…
— 477

Наньчуань Хун Ча

Прамысловая апрацоўка чырвонага чаю пачалася ў раёне адносна нядаўна. У 1920-х гадах мясцовыя гаспадаркі выраблялі пераважна зялёны чай. У 1980-х гадах быў праведзены шэраг агранамічных даследаванняў паўднёвачуаньскага вялікага дрэва (Camellia nanchuanica), якія пацвердзілі яго прыдатнасць для вытворчасці чырвонага…
— 478

Нінхун Гун Фу

Нінхун Гун Фу — адзін з самых старажытных і найбольш услаўленых гунфу-чырвоных чаёў Кітая, вырабляны ў павеце Сюшуй (修水县) правінцыі Цзянсі. Па словах «бацькі сучаснага кітайскага чаязнаўства» У Цзюэнуна (吴觉农, Wú Juénóng), «Нінхун — самая ранняя галіна: Нінхун апярэдзіў Цымэнь на дзевяноста гадоў;
— 479

Пуцзян Чунь Хао

Пуцзян Чунь Хао (浦江春毫, Pǔjiāng chūn háo) — чжэцзянскі зялёны чай новага пакалення, створаны ў 1981 годзе і ўжо да 1989-га ўганараваны званнем «Знакаміты чай Кітая». Вырабляецца цалкам уручную па аўтарскай методыцы «падкідвання і ўстрэсвання» (抛抖结合, pāo dǒu jiéhé) з фінальным прагрэвам на драўняным вугалі.
— 480

Qiānjiāzhài bādá

У пантэоне юньнаньскага пуэру ёсць фігуры, якія цэняцца не за аб'ём чаю ў кубку, а за тое, што яны ўвогуле існуюць, — рэліктавыя дзікія чайныя дрэвы-патрыярхі.
— 481

Цынчэн Сюэ Я

Цынчэн Сюэ Я (青城雪芽, Qīngchéng xuě yá — «Снежны парастак Цынчэна») — знакаміты сычуаньскі зялёны чай, які расце на святой даоскай гары Цынчэншань (青城山, Qīngchéng Shān) — адной з «Калысак даасізму» (道教发源地, dàojiào fāyuándì), аб’екце Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
— 482

Жыюэтань Хун Ча

Жыюэтань Хун Ча — гонар тайваньскага чырвонага чаяводства, народжаны ў адным з наймаляўнічых куточкаў вострава — на берагах возера Сонца і Месяца. Гэты чай — плод паўвякавой селекцыі, якая злучыла кроў індыйскага Асама і дзікага тайваньскага горнага чаю.
— 483

Санься Бі Ло Чунь

Санься Бі Ло Чунь — тайваньскі зялёны чай, створаны на аснове ўнікальнага эндэмічнага культывара Цын Сінь Гань Цзай (青心柑仔), які расце толькі ў раёне Санься. Гэта чай з 260-гадовай гісторыяй чаяводства рэгіёна, што перажыў эпохі улунаў, чорных чаёў для Брытанскай імперыі, японскага «Нітто коця» і пасляваеннага…
— 484

Санься Лун Цзін

Санься Лун Цзін (三峡龙井, Sānxiá lóng jǐng) — хубэйскі зялёны чай, які спалучае класічную тэхналогію лун цзіна з тэруарам Трох Цяснін Янцзы. Вырабляецца ў раёне вадасховішча найбуйнейшай у свеце ГЭС «Тры цясніны», на схілах, якія Лу Юй (陆羽) ацаніў найвышэйшым балам — «Чай Сячжоу — лепшы» (峡州上).
— 485

Шанжао Бай Мэй

Шанжао Бай Мэй — асаблівы зялёны чай з правінцыі Цзянсі, візітная картка чайнай спадчыны раёна Гуансінь горада Шанжао. Сваю паэтычную назву — «Белая Броў з Шанжао» — ён атрымаў дзякуючы багатаму серабрыстаму пушку на паверхні ліста, які нагадвае сівую брыву даоскага мудраца-доўгажыхара.
— 486

Шань Лінь Сі Улун

Шань Лінь Сі Улун — адзін з найбольш пазнавальных тайваньскіх высакагорных улунаў, які вырошчваюць у прахалодных туманных лясах павета Наньтоу. Гэты чай славіцца характэрным «халодным водарам» (冷香, lěng xiāng) з нотамі ігліцы крыптамерыі і архідэі, масляністай тэкстурай настою і працяглым вяртаючымся салодкім…
— 487

Сычуань Бянь Ча

Тэхналогія вытворчасці Сычуань Бянь Ча мае свае асаблівасці, звязаныя з выкарыстаннем спелай сыравіны і неабходнасцю працяглага захоўвання і транспарціроўкі чаю. Ключавым этапам з’яўляецца *постферментацыя*, якая адбываецца ўжо пасля прасавання.
— 488

Суньян Інь Хоў

Суньян Інь Хоў (松阳银猴, Sōngyáng yín hóu — «Срэбная малпачка з Суньяна») — унікальная зялёная гарбата з павета Суньян правінцыі Чжэцзян, якую называюць «скарбам сярод гарбат» (茶中瑰宝, chá zhōng guībǎo) за незвычайную форму: шчыльна скручаныя парасткі, густа пакрытыя серабрыстым ворсам, выгнутыя гаплікамі, што нагадваюць…
— 489

Цяньтай Хуан Ча

Цяньтай Хуан Ча — адзін з самых незвычайных чаёў сучаснага Кітая: яго лісты залаціста-жоўтыя ад прыроды, а не ў выніку апрацоўкі. Гэта не класічны жоўты чай з этапам мэнь-хуан (闷黄), а так званы «сартавы жоўты чай» (品种黄茶, pǐnzhǒng huángchá) — чай з унікальнага мутантнага культывару з прыроднай жоўтай пігментацыяй,…
— 490

Цяньчжу Цзянь Хаа

Цяньчжу Цзянь Хаа — зялёны чай са старажытным радаводам, які расце на схілах гары Цяньчжу (天柱山, Tiānzhù shān) — «Нябеснага слупа», адной з самых знакамітых вяршыняў Аньхоя. Чай з гэтых мясцінаў усхвалялі Лу Юй, Лі Бо і Шэнь Ко;
— 491

Уцзятай Гун Ча

Уцзятай Гун Ча — зялёны чай з «селенавай сталіцы» Кітая, адзначаны імператарскай ласкай і які захоўвае памяць аб той самай кубку, што пакарыла Цяньлуна ў 1784 годзе. «Цзяцзы цуйлюй лю іцю, гунча і бэй сян мань тан» (甲子翠绿留乙丑，贡茶一杯香满堂) — «Ізумрудная зеляніна года Цзяцзы захоўваецца да года Іцю, адна кубка паднашэння…
— 492

Xiàguān tiě bǐng

Сярод фабрычных рэцэптур пуэра ёсць пазіцыі, якія чытаюцца як код, і 8653 — адна з самых выразных: «класіка 下关», запячатаная ў шчыльны «жалезны блін» tiě bǐng (铁饼).
— 493

Сяньжэньчжан Ча

Сяньжэньчжан Ча (仙人掌茶, xiānrénzhǎng chá — «Чай-Далонь неўміручага») — адзіны чай у гісторыі, названы асабіста вялікім паэтам Лі Бо (李白, Lǐ Bái, 701–762). Створаны ў 760 годзе манахам Чжунфу (中孚禅师, Zhōngfú Chánshī) — пляменнікам Лі Бо па клане Лі — у будыйскім манастыры Юйцюаньсы (玉泉寺, «Нэфрытавая крыніца») правінцыі…
— 494

Сяньчжы Чжу Цзянь

Сяньчжы Чжу Цзянь — высакагорная плоская зялёная гарбата з Эмэйшань, якая мае статус прадукта з нацыянальным геаграфічным указаннем (国家地理标志产品). Яе візітная картка — плоскія лісты колеру «даліннага золата» (谷黄), устойлівы каштанавы водар і доўгая зваротная саладосць.
— 495

Сіньян Маоцзянь

Сіньян Маоцзянь — адзін з самых паўночных выдатных зялёных чаёў Кітая, які вырас далёка за межамі традыцыйнага «чайнага пояса» паўднёвых правінцый. Ягоная радзіма — горы павета Сіньян у правінцыі Хэнань, дзе халаднаваты пераходны клімат, доўгія туманы і багатыя гумусам глебы фармуюць чай з незвычайна высокім…
— 496

Яньдан Мао Фэн

Яньдан Мао Фэн — гістарычны кітайскі зялёны чай з больш чым 1600-гадовай гісторыяй, які вырабляюць на схілах знакамітай гары Яньдан (雁荡山, Yàndàngshān) у правінцыі Чжэцзян. Старажытныя назвы «Яньмін» (雁茗) і «Яньдан Юньу» (雁荡云雾, «Воблачная смуга Яньдана») адлюстроўваюць шматвяковую сувязь гэтага чаю з туманнымі…
— 497

Ян’янь Гоу Цын

Ян’янь Гоу Цын — флагманскі зялёны чай горада Ліньхай у правінцыі Чжэцзян, адзін з яскравых прадстаўнікоў чайнай культуры рэгіёна Тайчжоу. Чай быў створаны ў 1984 годзе на гары Ян’янь і атрымаў назву па двух ключавых прыкметах: месцы паходжання і характэрнай выгнутай (勾曲, gōuqū) форме ліста.
— 498

Юнчуань Сю Я

Юнчуань Сю Я (永川秀芽, Yǒngchuān xiù yá — «Зграбны парастак з Юнчуаня») — флагманскі зялёны чай горада цэнтральнага падпарадкавання Чунцын (重庆, Chóngqìng), створаны ў 1959 годзе і названы ў 1964 годзе вялікім чаязнаўцам, прафесарам *Чэнь Чуанем (陈椽, Chén Chuán, 1908–1999)* — бацькам сучаснай кітайскай навукі аб чаі,…
— 499

Юэгуан Цзінь Чжы

Юэгуан Цзінь Чжы — дзяньхун гунфу-класа, які прадстаўляе сучасную лінейку юньнаньскіх чырвоных чаёў прэміяльнага сегменту. Назва, літаральна «Месяцавае святло, залатыя галіны», спалучае паэтычную вобразнасць з акцэнтам на багацце залатых тыпсаў — візітнай карткі гэтага чаю.
— 500

Юэян Хуан Я

Юэян Хуан Я вырабляецца па ўнікальнай тэхналогіі «двайнога мэньхуан з накіраванай сушкай» (双闷黄 + 定向烘焙, shuāng mèn huáng + dìngxiàng hōngbèi), якая з’яўляецца інавацыяй юэянскіх чаяводаў і лічыцца першай у Кітаі сістэмай двухстадыйнай кіраванай ферментацыі жоўтага чаю.
— 501

Юэян Хуан Ча

Юэян Хуан Ча — гэта не проста напой, а цэлы свет, які раскінуўся на берагах вялікага возера Дунцінху ў правінцыі Хунань. Яго гісторыя ўзыходзіць да танскай дынастыі, яго флагман — легендарны Цзюньшань Інь Чжэнь — быў кароннай каштоўнасцю імператарскага двара, а яго ўнікальная тэхналогія «падвойнага тамлення» (双闷黄,…
— 502

yún nán hóng chá

Юньнаньскі чырвоны чай (云南红茶, Yúnnán hóngchá), больш вядомы пад кароткай назвай Дзянь Хун (滇红, Diān hóng), — гэта група чырвоных чаёў, якія вырабляюцца на паўднёвым захадзе Кітая, у правінцыі Юньнань.
— 503

yún nán máo fēng

Юньнань Маафэн (云南毛峰, Yúnnán Máofēng) — зялёны чай, які вырабляецца ў правінцыі Юньнань на паўднёвым захадзе Кітая з сыравіны буйналіставай разнавіднасці чайнага куста.
— 504

Чжаопін Хун Ча

Чжаопін Хун Ча — гунфу-чырвоны чай з павета Чжаопін Гуансі-Чжуанскага аўтаномнага раёна, выраблены на аснове зялёначайнага культавару Фуюнь Люхао (福云六号, Fúyún Liùhào) па чырвоначайнай тэхналогіі.
— 505

Чунцын То Ча

Чунцын То Ча — легендарны прасаваны чай у форме «гнязда» (沱, tuó), вытворчасць якога пачалася ў 1953 годзе на Чунцынскай чайнай фабрыцы (重庆茶厂, Chóngqìng Cháchǎng) — найбуйнейшым чайным прадпрыемстве Новага Кітая.
— 506

Zǐyá zǐjuān

Пад «пурпурным пуэрам» аб'ядноўваюць дзве розныя з'явы Юньнані: 紫娟 (zǐjuān) — выведзены сорт з высокім утрыманнем антацыянаў, і 紫芽 (zǐyá) — пурпурны фенатып пупышак на дзікіх і старых дрэвах.
— 507

Цзуньі Маафэнча

Цзуньі Маафэнча — гуйчжоўскі зялёны чай, створаны ў 1974 годзе Гуйчжоўскім навукова-даследчым інстытутам чаю ў гонар саракагоддзя Цзуньіскай нарады (遵义会议, Zūnyì Huìyì, 1935) — пераломнай падзеі ў гісторыі Камуністычнай партыі Кітая.
— 508

Бай Му Дань Лао Ча

Бай Му Дань Лао Ча — вытрыманы «белы піён». З узростам ён губляе частку веснавой травяна-кветкавай рэзкасці і робіцца больш «уютам»: з'яўляюцца мёд, сухафрукты, цёплыя травы, а настой пераходзіць у бурштынавыя адценні. Для многіх аматараў гэта адзін з самых гарманічных фарматаў старога белага гарбаты.
— 509

Бай Му Дань Сінь Ча

Бай Му Дань Сінь Ча — «свежы белы півонь»: белы чай бягучага сезона з пупышкі і верхніх лістоў. Ён займае «залатую сярэдзіну» паміж звышдалікатным Інь Чжэнем і больш шчыльным Шоу Мэй: водар кветкавы і ясны, а смак — ужо прыкметна аб’ёмны і гастранамічны.
— 510

biānxiāo ∕ qiáoxiāo

Цёмны чай (黑茶, hēichá) — адзіная вялікая катэгорыя кітайскага чаю, чыя гісторыя вызначалася не смакавымі салонамі, а лагістыкай і геапалітыкай: куды ішоў прасаваны «цэгла» і хто яго піў.
— 511

bù lǎng shēng chá

Булан Шэн Ча (布朗生茶, Bùlǎng shēng chá) — сыры (недаспелы) пуэр, які вырабляецца з лісця чайных дрэў горнага масіву Булан (布朗山, Bùlǎng shān) на поўдні павета Мэнхай (勐海县, Měnghǎi xiàn) у Сішуанбаньна-Да
— 512

Чуаньхун Гун Фу

Чуаньхун Гун Фу — адзін з трох вялікіх высокаараматных гунфу-чырвоных чаёў Кітая разам з Ціхунам (祁红) і Дзяньхунам (滇红). Візітная картка чайнай культуры правінцыі Сычуань, чай з характэрным водарам апельсінавай карамелі (橘糖香, jútiáng xiāng), які стаў яго галоўным арганалептычным маркерам на сусветным рынку.
— 513

Да Ю Лін Улун

Да Ю Лін Улун — самы высокагорны улун у свеце і безумоўная вяршыня тайваньскага чайнага майстэрства. Чайныя сады размешчаны на вышынях ад 2200 да 2600 метраў над узроўнем мора, у зоне, дзе воблакі і туманы ахутваюць горныя схілы больш за 200 дзён у годзе.
— 514

Дзянь Хун Цзінь Чжэнь

Дзянь Хун Цзінь Чжэнь — высакаякасны юньнаньскі чырвоны чай, які вылучаецца характэрнай ігольчатай формай чаін: тонкія, прамыя, шчыльна скручаныя «залатыя іголкі», пакрытыя залацістым ворсам. Сярод разнастайных Дзянь Хуняў (滇红, Diānhóng) Цзінь Чжэнь займае асаблівае месца — гэта чай з выразнай формай і шчодрым,…
— 515

Дзянь Хун Сун Чжэнь

Дзянь Хун Сун Чжэнь — элегантны прадстаўнік юньнаньскай лінейкі чырвоных чаёў, які атрымаў сваю назву за доўгія, прамыя чаінкі, што нагадваюць хваёвыя іголкі. Гэты чай займае ўнікальную нішу паміж элітным цэльнапупышкавым Цзінь Чжэнь і класічным Дзянь Хун Гунфу, прапаноўваючы выдатныя суадносіны якасці і кошту.
— 516

Дзянь Хун Е Шэн

Сярод незлічоных чырвоных чаёў правінцыі Юньнань — калыскі сусветнага чаяводства — Дзянь Хун Е Шэн займае зусім асаблівае месца. Гэта не проста «яшчэ адзін Дзянь Хун»: гэта чай, сыравіну для якога збіраюць з дзікарослых чайных дрэваў, што жывуць у горных лясах без усялякага ўмяшання чалавека.
— 517

Дуншань Сю Фэн

Дуншань Сю Фэн (东山秀峰, Dōngshān xiù fēng) — высакагорная зялёная гарбата з павета Шымэнь (石门县) правінцыі Хунань, адна з «дзесяці знакамітых гарбат Хунані» (湖南十大名茶, 2005). Гарбата створаная ў 1986 годзе на дзяржаўнай чайнай ферме «Дуншаньфэн» (东山峰茶厂) — на вышыні 1200–1498,5 м, у зоне, дзе больш за 180 дзён у годзе…
— 518

Фаньцзіншань Люй Ча

Фаньцзіншань Люй Ча — зялёны чай, народжаны на схілаh гары Фаньцзіншань (梵净山), галоўнай вяршыні хрыбта Улін (武陵山脉) у правінцыі Гуйчжоу. Фаньцзіншань — аб’ект Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА і адзін з самых экалагічна чыстых горных масіваў паўднёва-заходняга Кітая, які ўваходзіць у праграму «Чалавек і біясфера» ААН.
— 519

gān cāng — shī cāng

Пуэр — бадай ці не адзіная катэгорыя кітайскага чаю, дзе ўзрост лічыцца годнасцю, а не дэфектам.
— 520

Ханьчжун Сянь Хао

Ханьчжун Сянь Хао — флагманскі зялёны чай правінцыі Шэньсі, які аб’яднаў пад адзіным парасонавым брэндам некалькі гістарычных найменняў: «У Цзы Сянь Хао» (午子仙毫), «Дзін Цзюнь Мін Мэй» (定军茗眉) і «Нінцян Цюэшэ» (宁强雀舌).
— 521

Хун’ань Лаацзюньмэй

Хун’ань Лаацзюньмэй — хубэйская зялёная гарбата камбінаванага тыпу «хуншаа» (烘炒, hōng chǎo — «падсушка і абсмажванне»), якая вырабляецца ў павеце Хун’ань ля паўднёвага падножжа горнага хрыбта Дабешань.
— 522

jiē yáng chǎo chá

Цзеян чао ча (揭阳炒茶, Jiēyáng chǎo chá) — зялёны чай пан-абсмажачнага тыпу (炒青, chǎoqīng), які вырабляецца ў горных раёнах гарадской акругі Цзеян (揭阳, Jiēyáng) на ўсходзе правінцыі Гуандун (广东, Guǎngdōn
— 523

jīn zhēn bái lián

Цзіньчжэнь Байлянь (金针白莲, Jīnzhēn Báilián — «залатыя іголкі і белы лотас») — высокагатунковы шу-пуэр (熟茶, shúchá), гэта значыць постферментаваны «спелы» пуэр з правінцыі Юньнань (云南, Yúnnán).
— 524

Цзін’ян Фу Чжуань

Цзін’ян Фу Чжуань (泾阳茯砖, Jīngyáng fú zhuān) — легендарны цёмны чай з павета Цзін’ян правінцыі Шэньсі, празваны «Чорным золатам Шаўковага шляху». Яго візітная картка — багатая «залатая квецень» (冠突散囊菌, Eurotium cristatum), унікальны мікраклімат Цзін’яна і больш чым 600-гадовая гісторыя, непарыўна звязаная з…
— 525

Кайян Фу Сі Ча

Кайян Фу Сі Ча (开阳富硒茶, Kāiyáng fù xī chá) — «Багаты селенам чай з Кайяна» — зялёны чай з павета Кайян (开阳县, Kāiyáng Xiàn), горада Гуйян (贵阳市), правінцыя Гуйчжоу (贵州省), які расце на глебах з рэкордным для Кітая ўтрыманнем селену: *3,24 мг/кг* — у 8–10 разоў вышэй за сярэднекітайскі паказнік.
— 526

Маошань Цын Фэн

Маошань Цын Фэн (茅山青锋, Máoshān qīng fēng) — «Зялёны клінок гары Маошань» — плоская абсмажаная зялёная гарбата з раёна Цзіньтань (金坛区, Jīntán Qū) горада Чанчжоу (常州市, Chángzhōu Shì), правінцыя Цзянсу.
— 527

měng kù chūn jiān

Мэнку чунь цзянь (勐库春尖) — рашчынны вясновы шэн-пуэр з горнага раёна Мэнку (勐库, Měngkù) на захадзе правінцыі Юньнань.
— 528

Мэндын Хуан Я

Тэхналогія Мэндын Хуан Я — адна з самых складаных сярод жоўтых чаёў. Яе візітная картка — метад «саньчао саньмэнь» (三炒三闷, sān chǎo sān mèn) — «тры абсмажванні, тры тамленні», які забяспечвае паступовае, паслойнае фармаванне «жоўтага» характару. Поўны цыкл уключае восем этапаў:
— 529

Мэн Дзін Мао Фэн

Мэн Дзін Мао Фэн (蒙顶毛峰, Méngdǐng máo fēng) — зялёны чай, народжаны на схілах легендарнай гары Мэндыншань (蒙顶山, Méngdǐng Shān) у правінцыі Сычуань — месцы, дзе, паводле падання, больш за дзве тысячы гадоў таму былі высаджаны першыя ў гісторыі культурныя чайныя кусты.
— 530

Нанкін Юй Хуа Ча

Нанкін Юй Хуа Ча — адна з дзесяці вялікіх гарбатаў Кітая і адначасова адна з самых маладых сярод іх: яе гісторыя налічвае менш за семдзесят гадоў. Створаная ў 1959 годзе як даніна памяці рэвалюцыянерам, пакараным у раёне Юйхуатай, гэта гарбата ўвасобіла ў сабе філасофію стойкасці і вечназялёнай памяці — і аблачыла яе…
— 531

Нінцян Цюэ Шэ

Нінцян Цюэ Шэ (宁强雀舌, Níngqiáng què shé) — «Вераб’іны язычок [павета] Нінцян» — зялёны чай з павета Нінцян (宁强县, Níngqiáng Xiàn), горада Ханьчжун (汉中市), правінцыя Шэньсі, размешчанай ля *вытокаў ракі Ханьцзян* (汉江源头, Hànjiāng Yuántóu) — найбуйнейшага прытоку Янцзы, якая дала назву дынастыі Хань, народу хань і…
— 532

Цынляншань Ча

Цынляншань Ча (清凉山茶, Qīngliángshān chá) — кітайскі зялёны чай катэгорыі хунцын (烘青, hōngqīng, сушка гарачым паветрам), які вырабляюць у горным масіве Цынляншань на тэрыторыі раёна Мэйцзян горада Мэйчжоу правінцыі Гуандун.
— 533

Жучэн Бай Мао Ча

Жучэн Бай Мао Ча — рэдкі і каштоўны чай, які вырабляюць з унікальнага мясцовага буйналістовага дзікарослага чайнага рэсурсу з выяўленым апушанасцю. Гэта адначасова назва сыравіны (батанічнай папуляцыі) і гатовага прадукту.
— 534

Шэнчжоу Хуй Бай

Шэнчжоу Хуй Бай — адзін з нямногіх захаваных прадстаўнікоў кітайскіх кругласкручаных зялёных чаёў. Гэты чай з правінцыі Чжэцзян, які набыў вядомасць яшчэ пры дынастыі Цын як паднашэнне двару, адрозніваецца характэрнай формай «быццам круглы, але не круглы» і ўнікальнай тэхналогіяй нізкатэмпературнага хуйго — павольнай…
— 535

Шуйчэн Чунь Ча

Шуйчэн Чунь Ча (水城春茶, Shuǐchéng chūnchá — «Вясновы чай з Шуйчэна») — высакагорны гуйчжоускі зялёны чай, які трымае тытул *«Першы веснавы збор Гуйчжоу» (贵州早春茶第一采)*: ягоны ўраджай пачынаецца на 10–15 дзён раней за асноўных гуйчжоускіх вытворцаў і на 10–25 дзён раней за чжэцзянскія і цзянсускія чаі.
— 536

Тайшань Нюй Эр Ча

Тайшань Нюй Эр Ча — адзін з нямногіх зялёных чаёў крайняй поўначы чайнага пояса Кітая, што вырас ля падножжа святой гары Тайшань. Назва, якая літаральна азначае «чай дачкі Тайшаня», сыходзіць каранямі ў літаратурную традыцыю эпохі Мін, хоць сучасны чай з лісця камеліі кітайскай вырабляецца тут толькі з 1960-х гадоў.
— 537

Учжышань Хун Ча

Учжышань Хун Ча — адзіны ў Кітаі трапічны высакагорны чырвоны чай, які вырабляецца на востраве Хайнань з эндэмічнага буйналіставага культывару Хайнань Дае Чжун. Адметная візітная картка гэтага чаю — «хупо тан, най мі сян» (琥珀汤、奶蜜香, «бурштынавы настой, малако́ва-мядовы водар»), формула, якая стала афіцыйным слоганам…
— 538

Сяншань Гун Ча

Сяншань Гун Ча (香山贡茶, Xiāngshān gòngchá) — гістарычны зялёны чай з павета Фэнцзе (奉节县, Fèngjié Xiàn), размешчанага ля ўваходу ў вялікія Тры цясніны Янцзы (长江三峡), у падножжа легендарнай крэпасці Белага Імператара Байдзічэн (白帝城, Báidìchéng).
— 539

Сіннін Дань Цун

Тэхналогія Сіннін Дань Цун атрымлівае ў спадчыну базавыя прынцыпы чаачжоўскага даньцуна, аднак мае лакальную спецыфіку, якую майстры фармулююць як «лёгкае ўстрэсванне, інтэнсіўная фіксацыя» (轻摇重炒, qīng yáo zhòng chǎo): час устрэсвання карацейшы, чым у класічных фэнхуанскіх даньцунаў, што захоўвае свежасць і яркасць…
— 540

Ін Хун №9

Ін Хун №9 — знакавы чырвоны чай правінцыі Гуандун, які ўяўляе сабой рэдкі выпадак у сусветнай чайнай індустрыі, калі назва селекцыйнага культывара стала адначасова найменнем гатовага прадукту і рэгіянальным публічным брэндам.
— 541

Іньшань Юнюча

Іньшань Юнюча (英山云雾茶, Yīngshān yúnwùchá) — зялёны чай з павета Іньшань (英山县, Yīngshān Xiàn), гарадской акругі Хуанган (黄冈市, Huánggāng Shì), правінцыі Хубэй (湖北省), размешчанага на паўднёвых схілах хрыбта Дабешань (大别山, Dàbiéshān) — найбуйнейшага горнага водападзелу між басейнамі Янцзы і Хуайхэ.
— 542

Юцэ Хэй У Лун

Юцэ Хэй У Лун — незвычайны прадстаўнік свету улунаў, які стаіць на скрыжаванні традыцыйнага фуцзяньскага чайнага рамяства і японскай маркетынгавай культуры. Гэта паўторна апрацаваны (再加工, zài jiāgōng) улун, які прайшоў інтэнсіўную двайную вуглевую пражарку, у выніку якой ліст набывае вугальна-чорны колер, а ўтрыманне…
— 543

Чжэцзян Сун Чжэнь

Чжэцзян «Сун Чжэнь» («Сасновыя Іголкі») — зялёны чай з павета Чуньань (淳安) правінцыі Чжэцзян, размешчанага на берагах знакамітага Возера Тысячы Астравоў (千岛湖, Qiāndǎo Hú). Галоўная асаблівасць гэтага чаю — спалучэнне нетыповага для Чжэцзяна гібрыднага культывару на аснове Camellia sinensis var.
— 544

zhēngqīng jiānchá

Чжэнцин цзянча 蒸青煎茶 — гэта кітайскі зялёны чай паравой фіксацыі, выпрацаваны ў стылістыцы японскай сенчы і прызначаны галоўным чынам для кантрактнага (OEM) экспарту ў Японію.
— 545

Алішань Чжу Лу Ча

Вытворчасць Алішань Чжу Лу Ча спалучае класічную тэхналогію тайваньскіх паўсферачных улунаў з лёгкай ферментацыяй і традыцыйным вугольным абсмажваннем. Ключавы прынцып — «лёгкая рука» (輕手法, qīng shǒufǎ): мяккае падвяльванне, далікатныя ўстрэсванні і беражлівая скрутка, якія дазваляюць максімальна раскрыць кветкавы…
— 546

Аньшунь Пу Бу Люй Ча

Аньшунь Пу Бу Люй Ча (安顺瀑布绿茶, Ānshùn Pùbù Lǜchá) — рэгіянальны публічны брэнд зялёнай гарбаты горада Аньшунь, правінцыя Гуйчжоу, адзін з «пяці знакамітых гарбат Гуйчжоу» (贵州五大名茶). Гарбата вырабляецца ў наваколлях найвялікшага вадаспаду Азіі — Хуангошу (黄果树瀑布, Huángguǒshù Pùbù), на карставым пласкагор’і з унікальным…
— 547

chén nián hóng chá

Вытрыманы чырвоны чай (陈年红茶, chén nián hóng chá) — гэта цалкам акіслены кітайскі чай катэгорыі 红茶 (hóngchá; у заходняй традыцыі яго называюць «чорным чаем»), які прайшоў доўгае, звычайна шматгадовае з
— 548

chì gān xiǎo zhǒng

Чыгань Сяачжун (赤甘小种, chì gān xiǎo zhǒng) — чырвоны чай (红茶, hóngchá) з групы дробналіставых сяачжунаў, які паходзіць з горнага раёна Уішань (武夷山, Wǔyí shān) на поўначы правінцыі Фуцзянь (福建, Fújiàn).
— 549

Дацянь Мэй Жэнь Ча

Дацянь Мэй Жэнь Ча — мацерыковая кітайская версія знакамітага тайваньскага «чаю ўсходняй прыгажуні», якая вырошчваецца ў высакагорных раёнах павета Дацянь правінцыі Фуцзянь. Гэты глыбока ферментаваны улун адрозніваецца характэрным «пяціколерным» сухім лістом і складаным «шасціараматным» профілем, сфарміраваным…
— 550

Зялёны чай са старых дрэў з Дэхуну

Дэхунскі зялёны чай са старых дрэў — рэдкі і нетрывіяльны прадстаўнік свету зялёных чаёў, народжаны на заходніх рубяжах Юньнані, ля падножжа хрыбта Гаалігуншань. Яго ўнікальнасць палягае ў парадаксальным спалучэнні: буйналіставая сыравіна са шматгадовых дрэў, якая ў пераважнай большасці выпадкаў ідзе на вытворчасць…
— 551

Дзянь Хун Да Цзінь Я

Дзянь Хун Да Цзінь Я — прэміяльны юньнаньскі чырвоны чай, візіткай якога з’яўляюцца надзвычай буйныя, мясістыя залацістыя пупышкі, якія вылучаюць яго сярод іншых прадстаўнікоў лінейкі Дзянь Хун (滇红, Diānhóng).
— 552

Дун Цін Бі Ло Чунь

Вытворчасць сапраўднага Дунцін Бі Ло Чунь — цалкам ручны працэс, прызнаны нематэрыяльнай культурнай спадчынай КНР. Тэхналогія вылучаецца тым, што абсмажванне, скручванне, фармаванне і сушка адбываюцца ў адным катле (锅, guō), практычна без перапынку.
— 553

fèng qìng hóng chá

Фэнцинскі чырвоны чай — адно з ключавых выражэнняў юньнаньскага чырвонага чаю, вядомага пад агульнай назвай дзяньхун (滇红, Diānhóng).
— 554

Fènghuáng shuǐxiān

Фэн Хуан Шуй Сянь (fènghuáng shuǐxiān, 鳳凰水仙) — гэта базавая чайная папуляцыя з гары Фэнхуан (鳳凰山) у Гуандуне, тая аснова, з адбору лепшых кустоў якой вырасла ўся слава феніксавых дань цунаў (*dāncōn
— 555

Фушоушань Улун

Фушоушань Улун багаты:
— 556

Хуаншань Мао Фэн

Хуаншань Мао Фэн — адзін з дзесяці вялікіх чаёў Кітая (中国十大名茶, Zhōngguó Shí Dà Míng Chá), візітоўка правінцыі Аньхой і эталон катэгорыі «хунцын» (烘青, hōngqīng) — зялёных чаёў, высушаных метадам прагрэву.
— 557

jǐnyā chá

Прэсаваны чай 紧压茶 (jǐnyā chá) — гэта не сорт і не тэхналогія апрацоўкі ліста, а спосаб яго канчатковай упакоўкі: гатовую сыравіну прапарваюць і ўшчыльняюць ва ўстойлівае цела пэўнай геаметрыі.
— 558

Цзюцэн Шань Люй Ча

Цзюцэн Шань Люй Ча (九层山绿茶, Jiǔcéng shān lǜchá) — кітайскі высакагорны зялёны чай з правінцыі Гуйчжоу, які вырабляецца ў горным масіве Цзюцэншань на тэрыторыі Лючжы-Тэцюй горада Люпаньшуй. Чай адрозніваецца ўнікальным тэруарам «нізкіх шыротаў, вялікай вышыні і малой інсаляцыі» (低纬度、高海拔、寡日照), з 2017 года абаронены як…
— 559

lā lā shān wū lóng

Лалашань Улун — высакагорны тайваньскі улун (高山茶, gāoshān chá), які вырошчваюць на схілах гары Лалашань (拉拉山, Lālāshān) на поўначы вострава Тайвань.
— 560

Лаошань Да Бай Хао

Лаошань Да Бай Хао (崂山大白毫, Láoshān dà bái háo) — «Вялікі белы ворс [гары] Лаошань» — вышэйшы гатунак зялёнага чаю Лаошань (崂山绿茶, Láoshān Lǜchá), які адрозніваецца ад базавага «Лаошань Люй Ча» максімальнай канцэнтрацыяй белага ворсу (白毫, báiháo) на паверхні чаінкі.
— 561

Лэчан Бай Мао Ча

Лэчан Бай Мао Ча (乐昌白毛茶, Lèchāng bái máochá — «Белы варсісты чай з Лэчана») — старажытны гуандунскі зялёны чай з унікальнай радаводнай: «чайны мудрэц» Лу Юй (陆羽) асабіста наведаў Лэчан дзеля вывучэння мясцовага чаю і пакінуў надпіс «枢室» (shūshì, «восевая пакой») на скале Сішыянь (西石岩洞) — адно з нешматлікіх…
— 562

méng dǐng hóng chá

Мэндин хунча (蒙顶红茶, Méngdǐng hóngchá) — чырвоны (у заходняй традыцыі «чорны», цалкам акіслены) чай, які вырабляюць на схілах гары Мэншань (蒙山, Méngshān) у павеце Міншань гарадской акругі Яань, правінц
— 563

měng kù gǔ huā chá

Мэнку гухуа ча (勐库谷花茶, Měngkù gǔhuā chá) — гэта восеньская сыравіна для пуэру (шэн-пуэр), сабраная ў горным масіве Мэнку на паўднёвым захадзе правінцыі Юньнань.
— 564

Саньцыншань Бай Ча

Саньцыншань Бай Ча (三清山白茶, Sānqīngshān báichá) — рэдкі цзянсійскі зялёны чай з белаліснага мутантнага культывару, які вырошчваецца ля падножжа святой даоскай гары Саньцыншань (三清山) — аб’екта Сусветнай спадчыны ЮНЭСКА.
— 565

Шаннань Цюань Мін

Шаннань Цюань Мін — высакаякасная зялёная гарбата з павета Шаннань (商南县, Shāngnán Xiàn) гарадской акругі Шанло (商洛市, Shāngluò Shì) правінцыі Шэньсі. Гэта прадукт з геаграфічным указаннем (地理标志产品), які атрымаў ахоўны статус у 2007 годзе.
— 566

Сы Цзы Чунь «Чырвоная Жамчужына»

Сы Цзы Чунь «Чырвоная Жамчужына» — моцнаакіслены тайваньскі улун, выраблены з лісця знакамітага культывара Сы Цзы Чунь (四季春, Sìjì Chūn), або «Вясна Чатырох Сезонаў». Гэты чай займае ўнікальнае прамежкавае становішча паміж класічным улунам і чорным (чырвоным паводле кітайскай класіфікацыі) чаем: ступень акіслення…
— 567

Тунчэн Сяо Хуа

Тунчэн Сяо Хуа — гістарычны зялёны чай з правінцыі Аньхой, які належыць да сямейства «ланьхуа ча» (兰花茶, «чай з водарам архідэі»). Яго ўнікальнасць — не ў араматызацыі, а ў натуральным архідэйным водары, народжаным дзікімі архідэямі, што растуць разам з чайнымі кустамі на схілах гор Лунмянь.
— 568

Xiāofǎ Tuó

Xiāofǎ tuó (销法沱) — завадская туа-форма шу-пуэру з Сягуаня (下关), створаная для экспарту ў Францыю.
— 569

Сянцао Лань Люй Ча

Сянцао Лань Люй Ча (香草兰绿茶, xiāngcǎo lán lǜchá) — адзіны ў свеце зялёны чай, араматызаваны натуральнай ваніллю (Vanilla planifolia), «Каралём харчовых араматаў свету» (世界天然食品香料之王). Прадукт нарадзіўся на востраве Хайнань (海南) — адзіным трапічным рэгіёне Кітая, дзе ваніль можа расці, — як навуковы праект Інстытута…
— 570

Сіньі Хэ Ло Лой Ча

Сіньі Хэ Ло Лой Ча (信宜合箩绿茶, Xìnyí hé luó lǜchá) — рэдкая гуандунская зялёная гарбата, якая вырошчваецца ў расколінах гіганцкіх валуноў, складзеных у форму «бамбукавага кораба» (合箩石, hé luó shí).
— 571

Юэсян Лун Цзін

Юэсян Лун Цзін — найбуйнейшы па аб’ёме вытворчасці рэгіянальны брэнд лунцзінскага чаю ў Кітаі, на долю якога прыходзіцца каля траціны ўсяго выпушчанага ў краіне Лун Цзіну. Вырабляецца ў горадзе Шэнчжоу (嵊州市) правінцыі Чжэцзян — на радзіме кітайскай оперы юэцзюй (越剧), што і адлюстравана ў назве брэнда.
— 572

Чжанчжоу Сэ Чжун

Чжанчжоу Сэ Чжун — унікальны купажны улун з паўднёвай Фуцзяні, які аб’ядноўвае ў адным кубку характар некалькіх класічных міньнаньскіх культывараў. Створаны майстрамі Чжанчжоускай чайнай фабрыкі ў 1950‑х гадах, гэты чай стаў сімвалам традыцыйнага чаявання рэгіёна і візітоўкай чжанчжоускага «гунфу ча».
— 573

zhè jiāng máo jiān

Чжэцзян Маацзянь (浙江毛尖, zhèjiāng máojiān) — зялёны чай, які аб’ядноўвае пад агульнай назвай шэраг чаёў стылю «маацзянь» (毛尖, máojiān — «варсістыя кончыкі»), якія вырабляюцца ў правінцыі Чжэцзян на ўсх
— 574

zhōng chá shú bǐng

Чжунча шу пуэр (中茶熟饼, Zhōngchá shú bǐng) — гэта вытрыманы (штучна ферментаваны) пуэр, спрасаваны ў форме бліна, які выпускаецца пад найстарэйшай і найбольш вядомай кітайскай чайнай маркай «Чжунча» (中茶
— 575

zhōng huáng yī hào

Чжунхуан №1 (中黄一号, Zhōnghuáng Yīhào) — гэта адначасова сучасны чайны культывар з залаціста-жоўтым лісцем і жоўты чай (黄茶, huángchá), які вырабляецца з яго ў правінцыі Чжэцзян (浙江, Zhèjiāng).
— 576

Да Цзінь Я Шу Пуэр

Да Цзінь Я (大金芽, Dà Jīn Yá) — «Вялікія залатыя пупышкі» — камерцыйны грэйд Шу Пуэра, які вылучаюць па *візуальнай прыкмеце: буйныя, мясістыя пупышкі, густа пакрытыя залаціста-рудым варсам* (金毫, jīn háo).
— 577

Дань Цун Сун Чжун

Тэхналогія вытворчасці Дань Цун Сун Чжун спалучае ў сабе традыцыйныя метады вырабу улунскіх чаёў і асаблівасці, характэрныя для рэгіёна Чаочжоу.
— 578

Фаньцзіншань Хун Ча

Фаньцзіншань Хун Ча — чырвоны чай з тэрыторыі аб’екта Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА гары Фаньцзіншань у правінцыі Гуйчжоу. Гэта частка парасонавага брэнда «Фаньцзіншань Ча» (梵净山茶), які атрымаў статус прадукта з геаграфічным указаннем у 2016 годзе.
— 579

Фэнган Сінь Сі Ча

Фэнган Сінь Сі Ча — унікальная зялёная гарбата з павета Фэнган правінцыі Гуйчжоў, адметнай рысай якой з’яўляецца прыроднае ўзбагачэнне мікраэлементамі цынкам і селенам. Гэта адзіны ў Кітаі рэгіён, дзе глебы адначасова змяшчаюць абодва элементы ў значных канцэнтрацыях, што робіць гарбату не проста напоем, а свайго роду…
— 580

Хун Фэн Гао Сян

Хун Фэн Гао Сян — высокаараматны чырвоны чай катэгорыі Гунфу Хун (工夫红, gōngfu hóng), які вырабляецца з буйналіставай юньнаньскай сыравіны з выкарыстаннем тэхнікі «высокага водару» (高香, gāo xiāng).
— 581

Цзяншань Люй Му Дань

Цзяншань Люй Му Дань — адзін з гістарычных зялёных чаёў правінцыі Чжэцзян, які атрымаў назву за падабенства раскрыванага ў вадзе ліста да кветкі піёна і насычаны ізумрудны колер. Вядомы таксама пад старадаўнім найменнем Сянься Хуа Лун (仙霞化龙, Xiānxiá Huà Lóng).
— 582

jiē yáng chǎo chá A

Цзеян чаоча (揭阳炒茶, Jiēyáng chǎochá) — зялёны чай з акругі Цзеян на ўсходзе правінцыі Гуандун, якая ўваходзіць у гісторыка-культурны рэгіён Чаошань (潮汕, Cháoshàn).
— 583

Цзінь Мао Хоу Хун Ча

Цзінь Мао Хоу Хун Ча (金毛猴红茶, jīn máo hóu hóngchá), даслоўна «чырвоны чай Залатая малпа», — назва, якая аб’ядноўвае два істотна розныя чаі: (а) *хунаньскі аўтарскі* — інавацыйны чай кампаніі «Сянча Гаокэцзі» з гары Тяньцзышань у Чжанцзяцзе, апісаны ў гэтым артыкуле;
— 584

Лэйшань Інь Цю Ча

Лэйшань Інь Цю Ча (雷山银球茶, Léishān yín qiú chá) — «Срэбны шарык [гары] Лэйшань» — адзіны ў Кітаі зялёны чай у форме *ідэальнага шара (球形, qiúxíng): кожны шарык важыць роўна 2,5 грама (±0,2 г), мае дыяметр 18–20 мм, срэбна-шэра-зялёнага колеру і скачаны ўручную* без клею, формы або механічнага прэса —…
— 585

Лі Шань Хун Улун

Лі Шань Хун Улун — адзін з найбольш рэдкіх і высока шанаваных улунаў Тайваня. Гэты чай вырабляецца на вяршынях «Грушавай гары» метадам глыбокага акіслення без фінальнага абсмажвання, што надае яму выключную складанасць водару і мядовую-фруктовую глыбіню смаку, нехарактэрную для большасці высакагорных улунаў вострава.
— 586

Пін’ян Хуан Тан

Тэхналогія Пін’ян Хуан Тан — самая працяглая і шматэтапная сярод усіх жоўтых чаёў. Поўны цыкл «цзю хун цзю мэнь» (九烘九闷) займае больш за 72 гадзіны. Сумарная працягласць тамлення — 18–22 гадзіны, размеркаваных па трох асноўных цыклах з паступовым нарастаннем тэмпературы і вільготнасці. Працэс уключае наступныя этапы:
— 587

Шэньнунцзя Хун Ча

Шэньнунцзя Хун Ча — высакагорны чырвоны чай з адзінага ў Кітаі адміністрацыйнага раёна, які носіць назву «Лясная акруга» (林区). Шэньнунцзя — рэліктавае нагор’е ў паўночна-заходнім Хубэі, размешчанае на той жа шыраце, што і найстаражытнейшыя чайныя арэалы Кітая, але на значна большай вышыні.
— 588

Тайвань Ці Юнь №23

Тайвань Ці Юнь №23 — найноўшы дробналіставы чырвоны чай Тайваня, прамы нашчадак славутага кітайскага Цымэнь Хун Ча (祁門紅茶). Яго прыродны водар, які дзівосна нагадвае бергамот, фарміруецца выключна за кошт генетыкі культывару і тэруару — без ніякай араматызацыі.
— 589

Тайвань Уі Хун Ча

Тайвань Уі Хун Ча — рэдкі чырвоны чай, які вырабляецца з гістарычнага фуцзяньскага культывару Уі (武夷, Wǔyí), больш за два стагоддзі таму завезенага на Тайвань перасяленцамі з Фуцзяні і з таго часу адаптаванага да мясцовага тэруару.
— 590

У Ню Цзао Хун Ча

У Ню Цзао Хун Ча — чырвоны чай з правінцыі Чжэцзян, выраблены з аднаго з самых раннепаспяваючых чайных культывараў Кітая — У Ню Цзао (乌牛早). Калі зялёны чай «Юнцзя Уню Цзао» (永嘉乌牛早) даўно заваяваў рэпутацыю «першага чаю вясны», то яго чырвоная версія — адносна маладая з’ява, якая дэманструе імкненне чжэцзянскіх…
— 591

Юнфу Гаашань Ча

У 1996 годзе тайваньскі чаявод Се Дунцын (谢东庆, Xiè Dōngqìng) з павета Наньтоу (南投, Nántóu) выявіў, што клімат, вышыня і шырата пасёлка Юнфу практычна ідэнтычныя ўмовам Алішаня — аднаго з прэстыжнейшых чайных раёнаў Тайваня.
— 592

Юй Лань Сян Даньцун

Аднак гісторыя самага чайнага дрэва, якое спарадзіла юйланьсянскі клон, сыходзіць глыбей. Матчына расліна была ўпершыню размножана тронкаваннем у 1961 годзе. Пазней чаявод Вэй Лімінь (魏立民, Wèi Lìmín) з пасёлка Фэнхуан выявіў, што дадзены асобнік адрозніваецца выдатнай энергіяй росту, высокай почкаўтваральнай…
— 593

yún nán hóng bǎo tǎ

Юньнаньскія чырвоныя вежы (云南红宝塔, Yúnnán hóng bǎotǎ) — гэта фігурны (фармаваны) чырвоны чай з правінцыі Юньнань на паўднёвым захадзе Кітая, выраблены на аснове класічнага юньнаньскага чырвонага чаю дз
— 594

Чжанпін Шуй Сянь

Чжанпін Шуй Сянь — адзіны ў свеце прэсаваны улун, візітная картка гарадскога павета Чжанпін правінцыі Фуцзянь. Гэты чай спалучае тэхнікі паўночнафуцзяньскіх (闽北, Mǐnběi) і паўднёвафуцзяньскіх (闽南, Mǐnnán) улунаў і выпускаецца ў характэрнай форме квадратных брыкетаў, загорнутых у паперу.
— 595

Чжанчжоу Лю Сян

Чжанчжоу Лю Сян — адзін з трох класічных чайных прадуктаў дзяржаўнай фабрыкі Чжанчжоу, разам з Сэ Чжун (色种, Sèzhǒng) і І Чжы Чунь (一枝春, Yī Zhī Chūn). Гэта прыклад рэдкага ў сучасным Кітаі «састаўнога» улуна: сыравіна з розных раёнаў Фуцзяні праходзіць адзіную нэн’і-працэдуру (精制, jīngzhì) — рафінаванне, купажаванне і…
— 596

Чжанчжоу Ічжычунь

Ічжычунь — прадукт двухступеньчатага вытворчага працэсу. На першым этапе са свежага ліста вырабляецца грубы паўфабрыкат (毛茶, máo chá) па класічнай міньнаньскай улунскай тэхналогіі. На другім — ключавым для маркі — этапе паўфабрыкаты розных сезонаў, сартоў і лакацый праходзяць працэдуру рафінавання (精制, jīngzhì):…
— 597

zhào qìng huáng chá

Чжаоцын Хуанча (肇庆黄茶, Zhàoqìng huángchá) — жоўты чай, які вырабляецца ў гарадской акрузе Чжаоцын на захадзе правінцыі Гуандун (广东, Guǎngdōng).
— 598

Аньшунь Пу Бу Хун Ча

Аньшунь Пу Бу Хун Ча — чырвоны чай з правінцыі Гуйчжоу, прадукт рэгіёну, які ўславіўся зялёным чаем "Пу Бу Мао Фэн" (瀑布毛峰, Pù Bù Máo Fēng). Назва "Пу Бу" (瀑布, "вадаспад") адсылае да знакамітага вадаспаду Хуангошу (黄果树瀑布, Huángguǒshù Pùbù), візітнай карткі Аньшуня.
— 599

Дань Цун Бай Жуй Сян

Бай Жуй Сян — адзін з менш распаўсюджаных, але глыбока шануемых знаўцамі араматычных тыпаў Фэн Хуан Дань Цун. Яго назва адсылае да водару кветак роду Daphne (瑞香, ruìxiāng), а характар гарбаты спалучае вытанчаны кветкавы водар з мінеральнай глыбінёй, уласцівай гарам Фэнхуан.
— 600

Гуй Хуа Сян Даньцун

Гуй Хуа Сян Даньцун — адзін з дзесяці класічных араматычных тыпаў (十大香型, shí dà xiāngxíng) фэнхуанскага даньцуна, чый сухі ліст і настой выпраменьваюць надзіва дакладную копію водару квітнеючай восеньскай асмантусавай гаі.
— 601

Хуаншань Юнь У

Хуаншань Юнь У — класічны высакагорны зялёны чай з шматвяковай гісторыяй, народжаны ў таямнічых туманах Жоўтых гор. Гэты чай лічыцца гістарычным папярэднікам знакамітага Хуаншань Мао Фэн і належыць да шырокай катэгорыі «воблачных чаёў» (云雾茶, yúnwù chá) — зялёных чаёў, якія вырошчваюцца на высакагор’ях, ахінутых…
— 602

Хошань Хуандача

Тэхналогія Хуандача — самая «грубая» і самая «агнявая» сярод усіх жоўтых чаёў. Тры яе асновы: трохкатловае абсмажванне, тыднёвае кіпнае тамленне і «працяжка старога агню» пры экстрэмальна высокай тэмпературы.
— 603

Цзюцэн Шань Хун Ча

Цзюцэн Шань Хун Ча — высокагорны чырвоны чай з правінцыі Гуйчжоу, народжаны на схілах гары Дзевяці Ярусаў ва ўнікальных умовах «нізкай шыраты, высокай вышыні і малога сонца». Славіцца спляценнем мядова-цукровага і архідэйнага водараў — вынікам рэвалюцыйнай адаптацыі шры-ланкійскай тэхналогіі да кітайскай горнай…
— 604

jú pǔ · jú hóng · jú bái

橘普 (jú pǔ), 橘红 (jú hóng) і 橘白 (jú bái) — гэта сямейства састаўных чаёў, у якіх высушаная цытрусавая скурка служыць адначасова пасудзінай і араматычным кампанентам, а ўнутр закладваецца чайны ліс
— 605

Ляньюньган Юньуча

Ляньюньган Юньуча (连云港云雾茶, Liányúngǎng yúnwùchá) — «Воблачны чай горада Ляньюньган» — адзін з «трох знакамітых чаёў Цзянсу» (江苏三大名茶), побач з Наньцзін Юйхуа Ча (南京雨花茶) і Сучжоу Білочунь (苏州碧螺春).
— 606

Пінхэ Бай Я Ці Лань

Пінхэ Бай Я Ці Лань — адзін з ключавых міньнаньскіх улунаў, візітная картка чаёвай вытворчасці павета Пінхэ ў правінцыі Фуцзянь. Гэты чай вылучаецца сярод паўднёвафуцзяньскіх улунаў сваім выразным і ўстойлівым водарам архідэі, які стаў асновай яго назвы і камерцыйнай ідэнтычнасці.
— 607

Тайвань Хун Юй №18

Хун Юй — «Чырвоны Нефрыт» — унікальны тайваньскі чырвоны чай, які не мае аналагаў у свеце. Створаны шляхам скрыжавання бірманскага буйналіставага чаю і тайваньскага дзікарослага горнага чаю, гэты культывар падарыў свету чырвоны чай з непаўторным араматычным подпісам: натуральнымі нотамі карыцы і свежай мяты, якія не…
— 608

Цяньтайшань Юньуча

Цяньтайшань Юньуча — адзін з найстаражытнейшых зялёных чаёў Кітая, з гісторыяй культывавання, якая налічвае больш за 1700 гадоў. Гэты «воблачна-туманны чай» з гор Цяньтай у правінцыі Чжэцзян займае выключнае месца ў сусветнай чайнай культуры: менавіта адсюль чайнае насенне і тэхналогіі былі перанесены ў Японію і…
— 609

Вэньшань Баочжун

Вэньшань Баочжун — адзін з найстарэйшых і найбольш элегантных тайваньскіх улунаў, які займае ўнікальную нішу паміж зялёнай гарбатай і класічнымі паўферментаванымі улунамі. Яго візітная картка — характэрная паласавая (не шарыкавая) скрутка, мінімальная ступень акіслення і надзвычай насычаны кветкавы водар, які прынёс…
— 610

Сянцао Лань Хун Ча

Сянцао Лань Хун Ча — унікальны араматызаваны чырвоны чай з правінцыі Хайнань, які спалучае высакаякасную чайную аснову з натуральным экстрактам ванілі (香草兰, Vanilla planifolia), «караля сусветных харчовых араматызатараў».
— 611

Сіньі Хэ Ло Хун Ча

Сіньі Хэ Ло Хун Ча — чырвоны (цалкам акіслены) чай, які вырабляецца з сыравіны знакамітага Хэ Ло Ча (合箩茶, Hé Luó Chá), гістарычна вядомага як адзін з пятнаццаці імянных чаёў правінцыі Гуандун. Традыцыйны Хэ Ло Ча — гэта зялёны чай катэгорыі дробналіставых гатункаў (小种茶, xiǎozhǒng chá), аднак у апошнія гады мясцовыя…
— 612

zhè jiāng xiǎo zhǒng

Чжэцзян сяочжун (浙江小种, Zhèjiāng xiǎozhǒng) — чырвоны (у заходняй тэрміналогіі чорны) чай сяочжуннага тыпу, які вырабляецца ў правінцыі Чжэцзян (浙江省, Zhèjiāng shěng) на ўсходзе Кітая.
— 613

bù lǎng shān shú bǐng

Буланшань шу бін — прасаваны постферментаваны чай пуэр, выраблены з буйналíставай сыравіны з горнага масіву Буланшань (布朗山, Bùlǎng Shān) у павеце Мэнхай на поўдні правінцыі Юньнань.
— 614

Дань Цун Мі Лань Сян

Тэхналогія вытворчасці Мі Лань Сян спалучае традыцыйныя метады вырабу улунскіх чаёў і асаблівасці, характэрныя для рэгіёна Чаочжоу.
— 615

Дань Цун Я Шы Сян

Тэхналогія вытворчасці Дань Цун Я Шы Сян спалучае ў сабе традыцыйныя метады вырабу улунскіх чаёў і асаблівасці, характэрныя для рэгіёна Чаочжоу.
— 616

Фуцзянь Сюэ Я Хун Ча

Фуцзянь Сюэ Я Хун Ча — «Фуцзяньскі чырвоны чай са снежных нырак» — элітны тыпсавы чырвоны чай, выраблены выключна з нераскрытых чайных нырак, густа пакрытых серабрыста-белым пушком. Гэты далікатны «мех» на сухіх нырках стварае ўражанне інею або снежнага пылу, што і надало чаю яго паэтычную назву.
— 617

jiāo lǐng chǎo lǜ chá

Цзяолін чао люйча (焦岭炒绿茶, Jiāolǐng chǎo lǜchá) — зялёны чай, які належыць да вялікага сямейства абсмажаных зялёных чаёў (炒青绿茶, chǎoqīng lǜchá), у якіх фіксацыя зеляніны і дасушванне выконваюцца не пар
— 618

jīn guān yīn hóng chá

Цзінь Гуаньінь хунча (金观音红茶, Jīn Guānyīn hóngchá) — чырвоная (у заходняй тэрміналогіі «чорная») цалкам акісленая гарбата, якая выпрацоўваецца з ліста селекцыйнага сорту гарбатнага куста Цзінь Гуаньінь
— 619

jīn xuān gōng fu hóng

Цзінь Сюань гунфухун — чырвоны чай (па заходняй класіфікацыі чорны), выраблены з ліста сартавога куста Цзінь Сюань (金萱, Jīn Xuān) па тэхналогіі тонкага чырвонага чаю стылю гунфу.
— 620

měng hǎi wèi shú bǐng

Мэнхай Вэй Шу Бін (勐海味熟饼, Měnghǎi wèi shú bǐng) — гэта не адзіночны таварны гатунак, а зборная назва прасаваных у блін спелых (шу) пуэраў, якія нясуць характэрны «мэнхайскі смак» (勐海味, Měnghǎi wèi).
— 621

Шангуань Сянь Ху Ча

Шангуань Сянь Ху Ча — рэгіянальная зялёная гарбата з горнага масіву Сяньху (仙湖) у правінцыі Гуандун, прадукт з нацыянальным геаграфічным указаннем. Яе адметная рыса — «тры зеляніны» (三绿, sān lǜ): ізумрудна-зялёны скручаны ліст, нефрытава-зялёны празрысты настой і пяшчотна-зялёнае аднароднае чайнае дно.
— 622

Шань Лінь Сі Хун Улун

Шань Лінь Сі Хун Улун — высакагорны тайваньскі чырвоны улун, народжаны на стыку дзвюх традыцый: тэхналогіі цяжкага акіслення «紅烏龍» (хун улун), распрацаванай на ўсходзе Тайваня ў 2008 годзе, і выключнага тэруару горнага масіва Шань Лінь Сі — аднаго з трох вялікіх высакагорных чайных рэгіёнаў вострава.
— 623

Шэньнунцзя Чао Цін

Шэньнунцзя Чао Цін (神农架炒青, Shénnóngjià chǎo qīng) — зялёная гарбата з *«Радзі́мы гарбаты»*: запаведнага ляснога раёна Шэньнунцзя (神农架林区, Shénnóngjià Línqū) у правінцыі Хубэй — месца, дзе, паводле падання, міфічны Боскі Земляроб Шэньнун (神农氏, Shénnóng Shì) упершыню адкрыў гаючыя ўласцівасці гарбаты, спрабуючы сотні…
— 624

Шучэн Сяо Лань Хуа

Шучэн Сяо Лань Хуа — аньхойскі зялёны чай, чый выгляд нагадвае толькі што расквітнелую кветку архідэі, а водар нясе ў сабе сапраўдную архідэйную ноту. За гэтым дзіўным супадзеннем формы і паху стаіць больш як трохсотгадовая традыцыя майстэрства і ўнікальны тэруар усходніх перадгор'яў Дабешаня.
— 625

Тайшунь Сань Бэй Сян

Тайшунь Сань Бэй Сян — рэгіянальны зялёны чай з павета Тайшунь на поўдні правінцыі Чжэцзян, знакаміты сваёй устойлівасцю: нават пасля трох запарванняў водар застаецца выразным і паўнавартасным. Менавіта гэтая ўласцівасць і падарыла чаю яго паэтычную назву.
— 626

Тайвань Цын Сінь Бай Ча

Тайвань Цын Сінь Бай Ча — інавацыйны тайваньскі белы чай, створаны на аснове класічнага улуновага культывара Цын Сінь Гань Чжы (青心柑仔, Qīngxīn Gānzǐ), які традыцыйна прызначаўся для вытворчасці улуноў і «Усходняй прыгажуні» (東方美人, Dōngfāng Měirén).
— 627

tóng mù guān hóng chá

Тунмугуаньскі чырвоны чай (桐木关红茶, Tóngmù Guān hóngchá) — зборная назва чырвоных (у заходняй тэрміналогіі — чорных) чаёў, якія нараджаюцца ў вёсцы Тунму і вакол горнага праходу Тунмугуань, у самым сэрц
— 628

yún nán hóng máo fēng

Юньнаньскі чырвоны Маафэн (云南红毛峰, Yúnnán hóng máofēng) — стыль юньнаньскага чырвонага чаю сямейства дзяньхун (滇红, Diānhóng), для якога характэрныя багацце залацістага пушку на пупышках і скручана-выгн
— 629

Юньнань Гу Шу Хун Ча

Гісторыя Гу Шу Хун Ча як асобнай рынкавай катэгорыі параўнальна кароткая. Сучасную вытворчасць дзяньхуна распачаў Фэн Шаоцю (馮紹裘) у 1938–1939 гадах на фабрыцы ў Фэнцыне — гэта былі першыя чырвоныя чаі Юньнані, створаныя па тэхналогіі гунфу хунча для экспарту.
— 630

Юньнань Цзінмай Улун

Юньнань Цзінмай Улун — смелы экспэрымэнт на скрыжаваньні дзьвюх вялікіх чайных традыцыяў Кітаю: тэхналёгіі апрацоўкі улуну, прынесенай тайваньскімі майстрамі, і ўнікальнага тэруару найстаражытнейшых чайных садоў гары Цзінмай (景迈山) — першага ў сьвеце абʼекту Сусьветнай спадчыны ЮНЭСКА, прысьвечанага выключна чайнай…
— 631

Чжэн Шань Сяо Чжун

Чжэн Шань Сяо Чжун — першы ў свеце чырвоны чай, прабацька ўсіх чырвоных (чорных) чаёў планеты. Выпадкова створаны ў гарах Тунму больш за 400 гадоў таму, ён прайшоў шлях ад памылкі вясковых майстроў да сімвала Кітая ў Еўропе, натхняльніка брытанскай чайнай культуры і асновы, на якой пазней выраслі Цымэнь, Дзянь Хун,…
— 632

Чжы Лань Сян Дань Цун

Чжы Лань Сян Дань Цун — адзін з самых вытанчаных і пазнавальных араматычных тыпаў у вялізнай сям’і феніксавых улунаў. Яго фірмовы водар архідэі — пранізлівы, кветкавы, з лёгкай саладкавасцю і мінеральнай глыбінёй — зрабіў гэтую гарбату ўзорам высакагорнага Гуандуну і нязменным удзельнікам цырымоній Чаачжоу Гунфу Ча.
— 633

Аньхуа Цянь Цзянь Хэй Ча

Цянь Цзянь — вышэйшы гатунак у сістэме «Сань Цзянь» (三尖, Sān Jiān — «Тры Вастрыні»), гістарычнай іерархіі рассыпных цёмных чаёў з павета Аньхуа правінцыі Хунань. Гэта адзіны прадстаўнік Аньхуа Хэй Ча, які вырабляўся выключна з першакласнай сыравіны і прызначаўся для імператарскага двара.
— 634

bái yīng shān hóng chá

Чырвоны чай Байіншань (白莺山红茶, Báiyīngshān hóngchá) — гэта юньнаньскі чырвоны чай (у заходняй тэрміналогіі — чорны, цалкам акіслены), які вырабляецца з сыравіны, сабранай у гарах Байіншань на заходнім
— 635

Бай Хао Інь Чжэнь Лао Ча

Бай Хао Інь Чжэнь Лао Ча — вытрыманая версія «срэбных іголак». З узростам сыходзіць веснавая «крышталёвая» свежасць, затое з’яўляецца тое, за што цэняць стары белы чай: мядовыя і сухафруктовыя глыбіні, бурштынавы настой і мяккая, круглая тэкстура без рэзкай даўкасці.
— 636

Бай Хао Інь Чжэнь Сінь Ча

Бай Хао Інь Чжэнь Сінь Ча — «свежы» (цяперашняга сезону) срэбны ігольчаты белы чай, выраблены з адборных веснавых пупышак. Яго каштоўнасць — у максімальнай далікатнасці: светлы настой, тонкі кветкава‑мядзяны водар і амаль шаўкавістая саладосць пры акуратным заварванні.
— 637

Fúdǐng vs Zhènghé

Белы чай ( báichá , 白茶) склаўся як самастойная катэгорыя ў Фуцзяні, і дзве мясцовасці — Фудзін ( Fúdǐng , 福鼎) і Чжэнхэ ( Zhènghé , 政和) — да гэтага часу дзеляць паміж сабой званне яго калыскі.
— 638

guì zhōu hóng máo fēng

Гуйчжоу хун мао фэн (贵州红毛峰, Guìzhōu hóng máofēng) — чырвоная (цалкам акісленая) гарбата, якую вырабляюць у правінцыі Гуйчжоу на паўднёвым захадзе Кітая і выконваюць у стылістыцы «маафэн», з захаваннем
— 639

Мачэн Гуй Шань Люй Ча

Мачэн Гуй Шань Люй Ча (麻城龟山绿茶, Máchéng guī shān lǜchá) — «Зялёная гарбата Чарапашай гары горада Мачэн» — зялёная гарбата з гары Гуйфэншань (龟峰山, Guīfēngshān, «Пік Чарапахі», 1320 м), размешчанай у хрыбце Дабешань (大别山) на тэрыторыі горада Мачэн (麻城市), правінцыя Хубэй.
— 640

Саньсі Цін Сінь Хун Ча

Саньсі Цін Сінь Хун Ча — тайваньскі чырвоны чай з выразным натуральным мядовым водарам (蜜香, Mìxiāng), які вырабляюць у акрузе Саньсі з лісця ўнікальнага мясцовага культывара Цін Сінь Гань Цзы. Гэты чай — яркі прыклад сінэргіі прыроды і майстэрства тайваньскіх чаяводаў: яго непаўторны смака-араматычны профіль…
— 641

wǔ yí shān méi zhàn yá

Уішань Мэйчжань Я (武夷山梅占芽, Wǔyíshān Méizhàn yá) — чырвоны чай (红茶, hóngchá), які вырабляюць у раёне горнага масіву Уішань на поўначы правінцыі Фуцзянь з сыравіны сартавой разнавіднасці куста Мэйчжань
— 642

Юньнань Улян Хун Ча

Юньнань Улян Хун Ча — высакагорны чырвоны чай з гор Уляншань (无量山, Wúliàng Shān), аднаго з найстаражытнейшых чайных масіваў свету, размешчанага ў павеце Цзіндун (景东, Jǐngdōng) правінцыі Юньнань. Горы Уляншань — частка асяродку паходжання чайнага дрэва, дзе дагэтуль расце дзікі чайны кароль узростам каля 2700 гадоў.
— 643

Баоцзін Хуан Цзінь Ча

Баоцзін Хуан Цзінь Ча (保靖黄金茶, Bǎojìng Huángjīn Chá — «Залаты чай з Баацзіна») — легендарны хунаньскі зялёны чай, названы «чаем, які можна піць як музейны экспанат» (可以喝的文物, kěyǐ hē de wénwù). Гэта адзіны чай у Кітаі, чыя назва звязана з рэальным золатам: у 1539 годзе мінскі інспектар Лу Цзе (陆杰, Lù Jié), атручаны…
— 644

Дань Цун Сін Жэнь Сян

Тэхналогія вытворчасці Дань Цун Сін Жэнь Сян спалучае ў сабе традыцыйныя метады вырабу улунскіх чаёў і асаблівасці, характэрныя для рэгіёну Чаочжоу.
— 645

Фуцзянь Гаа Шань Хун Ча

Фуцзянь Гаа Шань Хун Ча — высакагорны чырвоны чай з правінцыі Фуцзянь, выраблены з тайваньскага культывару Цзінь Сюань (金萱, Jīn Xuān). Гэты чай з’яўляецца яскравым прыкладам міжрэгіянальнага абмену чайнымі тэхналогіямі і гатункамі: знакаміты тайваньскі культывар, традыцыйна выкарыстоўваны для вытворчасці улунаў, тут…
— 646

Гуйчжоу Лэйгуншань Ча

Лэйгуншань Ча — зборная назва высакагорных зялёных чаёў, якія вырабляюцца на схілах гары Лэйгуншань і прылеглых тэрыторыях павета Лэйшань у правінцыі Гуйчжоу. Гэтыя чаі аб’ядноўваюць туманны горны тэруар нацыянальнага прыроднага запаведніка, мяккі амінакіслотны профіль і чысты, «празрысты» характар настою, які…
— 647

Гуйчжоу Маодун Хун Ча

Гуйчжоу Маодун Хун Ча — самабытны чырвоны чай з высакагорнага раёна Маодун павета Фэнган правінцыі Гуйчжоу. Гэты чай вылучаецца сярод кітайскіх чырвоных чаёў незвычайна лёгкім, цытрусава-кветкавым профілем з поўнай адсутнасцю соладавасці, што тлумачыцца паніжанай ступенню акіслення і асаблівасцямі мясцовага…
— 648

Хуан Мэй Гуй Сяо Чжун

Хуан Мэй Гуй Сяо Чжун — сучасная інтэрпрэтацыя легендарнага уішаньскага чырвонага чаю Чжэн Шань Сяо Чжун (正山小种, Zhèng Shān Xiǎo Zhǒng), вядомага на Захадзе як Lapsang Souchong. Унікальнасць гэтага чаю – у выкарыстанні культывару Хуан Мэй Гуй (黄玫瑰, Huáng Méigui — «Жоўтая Ружа»), першапачаткова выведзенага для…
— 649

Хуан Чжы Сян Дань Цун

Хуан Чжы Сян Дань Цун — адзін з дзесяці асноўных араматычных тыпаў (十大香型, Shí Dà Xiāng Xíng) у сямействе Фэнхуан Дань Цунаў (凤凰单丛, Fènghuáng Dāncóng), які лічыцца эталонам кветкавага кірунку сярод гуандунскіх улунаў.
— 650

Мі Сян Цзінь Я Хун Ча

Мі Сян Цзінь Я Хун Ча — тайваньскі чырвоны чай з выразным мядовым водарам, які абавязаны сваёй унікальнай смака-араматычнай палітрай маленькай зелянакрылай цыкадцы. Версія «Цзінь Я» (залатыя пупышкі) уяўляе сабой прэміяльную інтэрпрэтацыю тайваньскага мядовага чырвонага чаю, у якой акцэнт зроблены на адборную…
— 651

Тайвань Мі Сян Хун Ча

Тайваньскі мядовы чырвоны чай «Мі Сян» — адзін з самых незвычайных чырвоных чаёў у свеце, чый знакаміты мядовы водар узнікае не дзякуючы дадаткам або араматызацыі, а ў выніку прыроднага ўзаемадзеяння паміж чайным кустом і маленькай зялёнай цыкадай.
— 652

Тайвань Сы Цзі Чунь Хун Ча

Тайвань Сы Цзі Чунь Хун Ча — гэта чырвоны чай, выраблены з сыравіны славутага тайваньскага ўлуннага культывара Сы Цзі Чунь (四季春, Sìjìchūn), «Вясна чатырох сезонаў». Гэты чай з'яўляецца яскравым прыкладам інавацыйнага падыходу тайваньскіх майстроў, якія раскрываюць у традыцыйна ўлунным гатунку зусім новыя грані смаку…
— 653

Юэян Хуан Ча Чжуань

Юэянскі жоўты чайны цагляны брыкет — адзін з самых незвычайных і парадаксальных чаёў у кітайскай традыцыі. Гэта прасаваны жоўты чай, які змяшчае «залаты кветкападобны грыб» (金花, jīn huā) — калоніі карыснага грыба Eurotium cristatum, які дагэтуль асацыіраваўся выключна з цёмнымі чаямі (хэй ча).
— 654

yún nán jīn yá hóng chá

Юньнань цзінья хунча — гэта прэміяльны чырвоны чай (у кітайскай класіфікацыі 红茶, hóngchá; у заходняй традыцыі яго называюць «чорным») з правінцыі Юньнань, які вырабляецца амаль выключна з адзіночных н
— 655

Юньнань Далі Ча Інь Чжэнь

Юньнань Далі Ча Інь Чжэнь — унікальны белы чай катэгорыі «сярэбраныя іголкі», выраблены з пупышак дзікарослага рэліктавага віду Camellia taliensis (大理茶, Dàlǐ Chá) — аднаго з найстаражытнейшых прадстаўнікоў чайнага роду, які разглядаецца як магчымы продак культурнага чаю Camellia sinensis.
— 656

Цзінь Сюань Гао Шань Хун Ча

Цзінь Сюань Гао Шань Хун Ча — тайваньскі высакагорны чырвоны чай, выраблены з сыравіны знакамітага культывара Цзінь Сюань (金萱, Jīn Xuān), больш вядомага як Тай Ча №12 (台茶12號, Táichá Shí'èr Hào).
— 657

liù bǎo · chá chuán gǔ dào

Любаа (liù bǎo, 六堡) — вытрыманы цёмны чай (黑茶) з Гуансі, чыя ідэнтычнасць складаецца з дзвюх непадзельных частак: высакагорныя чырвона-жоўтыя глебы роднай воласці і водная экспартная артэрыя, якая с
— 658

Мачэн Гуй Шань Хун Ча

Мачэн Гуй Шань Хун Ча — чырвоны чай, які вырабляецца на схілах гары Гуйфэншань (龟峰山, «Чарапахавы пік») у павеце Мачэн правінцыі Хубэй. Гэты раён з’яўляецца адной з найстаражытных чайных зон Цэнтральнага Кітая: яго чайная гісторыя прасочана да эпохі Тан і засведчана самім Лу Юем у «Ча цзіне» (《茶经》).
— 659

Мэндзіншань Люй Маафэн

Мэндзіншань Люй Маафэн (蒙顶山绿毛峰, Méngdǐngshān lǜ máo fēng) — «Зялёны ворсісты пік гары Мэндзін» — тонкі сушаны зялёны чай з гары Мэндзіншань (蒙顶山, Méngdǐng Shān, 1456 м) у горадзе Яань (雅安市, Yǎ'ān Shì), правінцыя Сычуань — легендарнай «калыскі сусветнага чаяводства», дзе, паводле падання, даоскі манах У Лічжэнь (吴理真,…
— 660

shú pǔ lóng zhū měng hǎi

Шу пуэр Лунчжу Мэнхай — гэта ферментаваны ("спелы") пуэр з павета Мэнхай (勐海, Měnghǎi) на поўдні правінцыі Юньнань, уручную скатаны ў невялікія шчыльныя шарыкі-"жамчужыны".
— 661

yún nán huāng yě bái chá

Юньнаньскі дзікі белы чай (云南荒野白茶, Yúnnán huāngyě báichá) — гэта белы чай з паўднёва-заходняй кітайскай правінцыі Юньнань (云南, Yúnnán), які вырабляецца з лісця буйналіставай асамскай разнавіднасці чай
— 662

bǎiliǎng chá - shíliǎng chá

Сямейства «кветкавых скруткаў» хуацзюань (花卷, huā juǎn) — гэта лінейка прасаваных слупоў хэйча з павета Аньхуа, дзе вага, зашытая ў самую назву, выбудоўвае лесвіцу ад малога Шылян (十两茶, *shí liǎng c
— 663

Баоцзын Хуан Цзынь Хун Ча

Баоцзын Хуан Цзынь Хун Ча — чырвоны чай, выраблены з сыравіны легендарнага культавара Баоцзын Хуанцзыньча (保靖黄金茶, Bǎojìng Huángjīn Chá), старажытнага і генетычна ўнікальнага сорту з глыбіняў горнай краіны Сянсі (湘西) на захадзе правінцыі Хунань.
— 664

Гуандун Дань Цун Хун Ча

Гуандун Дань Цун Хун Ча — унікальны чырвоны чай з правінцыі Гуандун, выраблены з сыравіны культывараў Дань Цун (单丛, Dāncóng), якія традыцыйна прызначаюцца для вырабу знакамітых Фэнхуан Дань Цун улунаў.
— 665

Gǔshù, dàshù, yěshēng, táidì

У свеце пуэру (普洱 pǔ'ěr) няма больш важнай — і больш спекулятыўнай — характарыстыкі, чым узрост і паходжанне чайнага дрэва.
— 666

Мін Цзянь Мі Сян Хун Ча

Мін Цзянь Мі Сян Хун Ча — тайваньскі чырвоны чай з геаграфічнай прывязкай да воласці Мінцзянь у павеце Наньтоу, адзін з найбольш яскравых прадстаўнікоў сямейства «мядовых» чаёў Тайваня. Яго непаўторны водар — вынік унікальнага ўзаемадзеяння чайнага лісця з зялёнакрылай цыкадкай і адмовы ад выкарыстання пестыцыдаў, што…
— 667

Yuèyáng huángchá zhī xiāng

Юэян (岳阳, yuèyáng) на поўначы правінцыі Хунань — галоўны цэнтр вытворчасці жоўтага чаю (黄茶, huángchá) у Кітаі: на яго прыпадае каля 70 % усяго аб'ёму, і менавіта за гэтым рэгіёнам замацавалася імя
— 668

bāng hǎi lǎo shù shēng chá

Банхай лаошу шэнча — сыры (шэн) пуэр, выраблены з лісця старых чайных дрэў мясцовасці Банхай у правінцыі Юньнань на паўднёвым захадзе Кітая.
— 669

huá zhú liáng zi shēng chá

Хуачжулянцзы шэнча — гэта сыры (зялёны) пуэр (生茶, shēngchá), які вырабляецца з сыравіны з гары Хуачжулянцзы (滑竹梁子, Huázhú Liángzi) і прылеглых да яе чайных садоў у чайным раёне Мэнсун (勐宋, Měngsòng) п
— 670

nán guǎng gāo shān bái chá

Наньгуанскі высакагорны белы чай (南广高山白茶, Nánguǎng gāoshān báichá) — прадстаўнік катэгорыі белых чаёў (白茶, báichá), выпрацаваны з сыравіны з высакагорных чайных плантацый мясцовасці Наньгуан.
— 671

Тайча 23 Хао Ці Юнь Бай Ча

Тайча 23 Хао Ці Юнь Бай Ча — тайваньскі белы чай новага пакалення, выраблены з культывару TTES №23 «Ці Юнь» (祁韻, «Цымэньская мелодыя»), выведзенага на аснове насення знакамітага кітайскага чырвонага чаю Цымэнь (Кімун).
— 672

Тайвань Юйчы Асам Хун Ча

Тайвань Юйчы Асам Хун Ча — тайваньскі чырвоны чай, які вырабляецца ў раёне возера Жыюэтань (日月潭, Rìyuètán, «Возера Сонца і Месяца») з нашчадкаў індыйскіх асамскіх чайных дрэваў. Гэты чай з’яўляецца яркім прыкладам таго, як запазычаны культывар набывае зусім новае гучанне ва ўнікальных умовах тайваньскага тэруару.
— 673

Юньнань Матай Гушу Хун Ча

Юньнань Матай Гушу Хун Ча — прэміяльны юньнаньскі чырвоны чай катэгорыі Дзянь Хун (滇红, Diān Hóng), выраблены з сыравіны шматвекавых дрэвападобных чайных раслін вёскі Матай у акрузе Ліньцан. Гэта чай для ўдумлівага, медытацыйнага чаявання, у кожным кубку якога зняволена памяць старажытных дрэў, сіла высакагорнага…
— 674

Юньнань Е Шэн Цзы Я Бай Ча

Юньнань Е Шэн Цзы Я Бай Ча — рэдкі белы чай, выраблены з дзікарослага (野生, yěshēng) юньнаньскага буйналіставога сыравіны з натуральнай пурпурнай пігментацыяй маладых парасткаў. Гэты чай знаходзіцца на перакрыжаванні двух унікальных з'яў: *дзікае паходжанне* (сыравіна збіраецца з нерукатворных, насенных чайных дрэў…
— 675

Тайча 18 Хао Хун’юй Бай Ча

Тайча 18 Хао Хун’юй Бай Ча — эксперыментальны тайваньскі белы чай, выраблены з знакамітага культывару TTES №18 «Хун’юй» (紅玉, «Чырвоны нефрыт»), першапачаткова створанага для вытворчасці чырвонага чаю.
— 676

Тайваньскі Жасмінавы Улун Сы Цзі Чунь

Тайваньскі Жасмінавы Улун Сы Цзі Чунь — араматызаваны чай, у якім прыродная кветкавасць культывару «Вясна Чатырох Сезонаў» (四季春, Sìjìchūn) узмацнёная і ўзбагачаная шматразовай араматызацыяй свежымі бутонамі язміну (Jasminum sambac).
— 677

tǔ lín fèng huáng shēng chá

Тулінь Фэнікс (土林凤凰, Tǔlín Fènghuáng) — марка сырога пуэру, якая выпускаецца адным з буйных рэгіянальных вытворцаў у горадзе Пуэр правінцыі Юньнань.
— 678

Янь Сун Сяо Чжун Хун Ча

Янь Сун Сяо Чжун Хун Ча — рэдкі некапчаны чырвоны чай з гор Уішань (武夷山), які ўяўляе сабой арыгінальную варыяцыю на тэму легендарнага Чжэн Шань Сяо Чжун (正山小种). Калі класічны «Лапсанг Сушонг» уславіўся магутным водарам хваёвага дыму, то Янь Сун Сяо Чжун адкрывае зусім іншую грань уішаньскага чырвонага чаю — чысты,…
— 679

Юньнань Е Шэн Цзы Я Хун Ча

Юньнань Е Шэн Цзы Я Хун Ча — рэдкі чырвоны чай, выраблены з лісця дзікарослых чайных дрэваў з натуральнай пурпурнай пігментацыяй парасткаў. Пурпурны колер абумоўлены высокім утрыманнем антацыянаў — магутных прыродных антыаксідантаў, што робіць гэты чай унікальным як па біяхімічным складзе, так і па смака-араматычным…
— 680

Тайвань Янь Сяо Чжун Хун Ча

Тайвань Янь Сяо Чжун — тайваньская інтэрпрэтацыя знакамітага вэнджанага чырвонага чаю Лапсанг Сушонг, вядомая ў міжнародным гандлі пад назвай Tarry Lapsang Souchong. Адрозьніваецца ад фуцзяньскага арыгіналу інтэнсіўным гарачым вэнджаньнем з даданьнем хваёвай смалы, выкарыстаньнем буйналіставай асамскай сыравіны і…
— 681

Юньнань Цзындзянь 1938 Хун Ча

Юньнань Цзындзянь 1938 — легендарны юньнаньскі чырвоны чай катэгорыі Дзянь Хун (滇红, Diān Hóng), увекавечыў у сваёй назве год нараджэння ўсёй юньнаньскай чырвоначайнай індустрыі. Гэты чай, створаны ў агні Другой сусветнай вайны як экспартны прадукт для выратавання нацыянальнай эканомікі, стаў адным з эталонаў…
— 682

Вытрыманы Цын Сінь Улун 2003 года

Рэдкі калекцыйны тайваньскі улун катэгорыі лао ча (老茶, lǎo chá — «стары чай»), сабраны ў 2003 годзе ў высокагорным садзе Ушэ (霧社, Wùshè) павета Наньтоу і які прайшоў больш за дваццаць гадоў кантраляванага выспявання з перыядычным вуглявым прапяканнем.
— 683

Лун Фэн Ся Гаошань Улун

Эталонны высакагорны тайваньскі улун з цясніны Цмока і Фенікса — самай высокай і прэстыжнай кропкі чайнага рэгіёну Шань Лінь Сі (杉林溪, Shānlínxī). Выраблены са шляхетнага культывара Цын Сінь (青心, Qīng Xīn) на вышыні да 1800 метраў, гэты чай увасабляе канцэпцыю шань цы (山氣, shān qì) — «горнай энергіі», што фарміруецца…
— 684

Táiwān 'jiǎ chūn' qīngxīn lǜchá

«Фальшывая вясна» — чай-феномен, чай-загадка, чай-дакумэнт.
— 685

yún nán zǎo chūn xiǎo bái háo

Юньнаньскі ранневясновы белы Сяабайхаа (云南早春小白毫, Yúnnán zǎochūn xiǎobáiháo) — белы чай з паўднёва-заходняй кітайскай правінцыі Юньнань, выпрацаваны з самай ранняй вясновай сыравіны мясцовых буйналіста
— 686

Гуансі Раннявеснавы Інь Чжэнь Бай Ча

Гуансі Раннявеснавы Інь Чжэнь Бай Ча — белы чай катэгорыі Бай Хао Іньчжэнь (白毫银针), які вырабляецца ў горных раёнах Гуансі-Чжуанскага аўтаномнага раёна (广西壮族自治区) з сыравіны культывара Фудзін Да Бай Хао (福鼎大白毫), сабранай у самым пачатку вясны.
— 687

Тайвань Е Шэн Шань Ча Хун Ча

Тайваньскі дзікі чай «Шань Ча» (山茶, «горны чай») — адзін з найрэдкіх і найбольш незвычайных чырвоных чаёў свету, выраблены з лістоў Camellia formosensis — эндэмічнага тайваньскага віду чайнай расліны, генетычна адрознага ад звыклых Camellia sinensis і Camellia sinensis var. assamica.
— 688

yǒu jī yún nán lóng zhū lǜ chá

Арганічны юньнаньскі зялёны жэмчуг дракона (有机云南龙珠绿茶, yǒujī Yúnnán lóngzhū lǜchá) — гэта зялёны чай з паўднёва-заходняй кітайскай правінцыі Юньнань, лісце якога ўручную скатана ў шчыльныя акруглыя шар
— 689

Юньнань Цзінмай Е Шэн Хун Ча

Юньнань Цзінмай Е Шэн Хун Ча — унікальная чырвоная гарбата, вырабленая з лісця дзікарослых і паўдзікіх чайных дрэў, што растуць у старажытных чайных лясах гары Цзінмайшань (景迈山, Jǐngmàishān) — першага ў свеце аб’екта Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА, прысвечанага чайнай культуры.
— 690

lǎo pǐn zhǒng lǎo shù sōng zhēn

Лао Піньчжун Лаошу Сунчжэнь (老品种老树松针) — кітайскі чырвоны чай (红茶, hóngchá), назва якога даслоўна раскрывае тры яго вызначальныя прыкметы: стары сартатып (老品种, lǎo pǐnzhǒng), старыя чайныя дрэвы (老树, l
— 691

Чжанпин Шуй Сянь Хун Ча Бин

Чжанпин Шуй Сянь Хун Ча Бин — сучасная разнавіднасць знакамітага прэсаванага чаю з гарадской акругі Чжанпин (漳平, Zhāngpíng), правінцыя Фуцзянь. У адрозненне ад класічнага Чжанпин Шуй Сянь, які традыцыйна з’яўляецца улунам і адзіным у свеце прэсаваным чаем катэгорыі улун, гэтая версія ўяўляе сабой цалкам ферментаваны…
— 692

zhè jiāng míng qián huáng jīn yá

Хуанцзінь я (黄金芽, huángjīn yá — «залаты расток») — гэта чай з правінцыі Чжэцзян (浙江, Zhèjiāng), сыравінай для якога служыць рэдкі святлоадчувальны сорт чайнага куста з прыродна жоўта-залацістым лісцем
— 693

guǎn yáng gāo shān rì shài bái chá

Гуаньян гаошань жышай байча (管阳高山日晒白茶) — высакагорны белы чай сонечнай сушкі, які паходзіць з воласці Гуаньян (管阳镇, Guǎnyáng zhèn) гарадскога павета Фудзін (福鼎市, Fúdǐng shì) на паўночным усходзе праві
— 694

měng hǎi qiáo mù yuán chá shú bǐng

Мэнхайскі шу пуэр з вялікіх дрэў (勐海乔木圆茶熟饼, měnghǎi qiáomù yuánchá shúbǐng) — гэта ферментаваны (шу) пуэр, выраблены ў павеце Мэнхай на поўдні правінцыі Юньнань з сыравіны з высокаствольных чайных дрэ
— 695

Тунму Е Шэн Чжэн Шань Сяо Чжун

Тунму Е Шэн Чжэн Шань Сяо Чжун — гэта найвышэйшае ўвасабленне дзікага чырвонага чаю з запаведнага сэрца гор Уішань. «Дзікарослы сапраўдны горны малы від з Тунмугуаня» — так даслоўна перакладаецца яго поўная назва — вырабляецца з сыравіны здзічэлых чайных кустоў узростам ад 60 да 100 і болей гадоў, якія растуць без…

Every leaf, region, and tradition.

695 pieces, latest first

7542

Fúʼān

héyè

Nàkǎ

Аньча

gǒuqǐ

jiāyè

lǜchá

Туньлюй

wòduī

yì wǔ

zhúyè

Хэчжоу Цзы Ча / Бабу Цзы Ча

bòhé yè

càichá

cúnchá · bǎozhìqī

gòngxī

guìhuā

Хэй Ча

mǎ ròu

màihào

méichá

Цы Лань

shí rǔ

táohuā

Улун

Xī Guī

Я Бао

Белы чай

bāngwǎi

bǎzi chá

Бэй Доу

Ча Гао

Даньцун

Фо Шоу

Гун Мэй

Хэй Цзінь

Чырвоны чай

lǎocóng

Líncāng

niú ròu

niúbàng

qiáomài

Жоу Гуй

xuěpiàn

yán chá

Інь Ло

yǒng dé

zàngchá

Бай Цзянь

Бэнь Шань

bīng dǎo

Bòhétáng

chábóhuì

Даецын

Дзянь Хун

fānxiè yè

Габа чай

Гулаоча

huā juǎn

Жоўты чай

huāzhuān

jīn jiān

Цзінь Сюань

Máo jiān

měng hǎi

míngzhài

Пуэрча

Шай Хун

Шоу Мэй

Сы Цзі Чунь

xiāngmáo

xūnyīcǎo

yuèjì huā

Бай Му Дань

bǎihé huā

bān zhāng

biànzi chá