Bǎisè hóngchá

Байсэ Хунча (Bǎisè hóngchá, 百色红茶) — чырвоны чай гарадской акругі Байсэ (百色市) на захадзе Гуансі-Чжуанскага аўтаномнага раёна, каля мяжы з Юньнанем і В’етнамам. Гэта акруговая назва: зона аховы ахоплівае дзесяць паветаў і раёнаў, але не цалкам, а 39 валасцей і пасёлкаў і 118 вёсак у іх. Сыравіна — мясцовы сорт Лін’юнь Байхаа (凌云白毫茶), ён жа дзяржаўны сорт Хуача № 26. З 2016 года назва — сельскагаспадарчае геаграфічнае ўказанне, у 2024 годзе для яе выпушчаны групавы стандарт, а ў 2025-м яна ўвайшла ў пералік прадуктаў з геаграфічным указаннем CNIPA.

1. Класіфікацыя і Паходжанне

Тып: Чырвоны чай (红茶, hóngchá), цалкам акіслены. Клас названы ў імені і ў назве групавога стандарту 2024 года.
Катэгорыя: Акруговы чырвоны чай Гуансі; сельскагаспадарчае геаграфічнае ўказанне (2016) і прадукт з геаграфічным указаннем у пераліку CNIPA (2025).
Паходжанне: Кітай, Гуансі-Чжуанскі аўтаномны раён (广西, Guǎngxī), гарадская акруга Байсэ (百色, Bǎisè).
Зона аховы: Паводле аб’явы Міністэрства сельскай гаспадаркі № 2384 (2016) — 39 валасцей і пасёлкаў і 118 адміністрацыйных вёсак у дзесяці паветах, гарадах і раёнах акругі: Юцзян (右江), Пінгуа (平果), Дэбаа (德保), Цзінсі (靖西), Напо (那坡), Лін’юнь (凌云), Лэе (乐业), Цяньлінь (田林), Лунлінь (隆林) і Сілінь (西林).
Геаграфічныя каардынаты: 104°42′–107°48′ у. д., 22°53′–25°02′ пн. ш.

2. Гісторыя і Культурнае Значэнне

Гісторыя:
- Раннія запісы. Паводле апісання ўказання, пісьмовыя згадкі пра чаяводства ў акрузе пачынаюцца з гадоў Хунчжы (弘治) імператара Сяацзуна дынастыі Мін — з 1488 года. Там жа сказана, што ў акрузе захавалася шмат дзікіх старых чайных дрэў.
- 1970–1980-я. Паводле таго ж апісання, Байсэ быў дзяржаўнай базай вытворчасці рэзанага чырвонага чаю на экспарт (红碎茶).
- 2001. Паводле апісання ўказання, «гунфу чырвоны чай, першы сорт» атрымаў золата на III Міжнародным конкурсе знакамітых чаёў.
- 2009–2014. Паводле апісання ўказання, на VIII–X конкурсах «Чжунча бэй» (中茶杯) 2009–2013 гадоў з 79 вышэйшых узнагарод у групе чырвонага чаю па краіне 15 дасталіся чаям Байсэ, а на I–III конкурсах «Гоінь бэй» (国饮杯) 2010–2014 гадоў — 15 з 42.
- 2016. Міністэрства сельскай гаспадаркі аб’явай № 2384 ад 31 сакавіка 2016 года зарэгістравала Байсэ Хунча ў першай партыі сельскагаспадарчых геаграфічных указанняў таго года. Заяўнік — акруговы цэнтр развіцця чаю (百色市茶叶开发中心); нумар тэхнічнай нормы якасці — AGI2016-01-1855.
- 2024. 21 мая, у Міжнародны дзень чаю, Асацыяцыя чайнай галіны Гуансі выпусціла групавыя стандарты T/TEAGX 006-2024 «Сельскагаспадарчы прадукт з геаграфічным указаннем. Байсэ Хунча» і T/TEAGX 007-2024 аб тэхналогіі яго перапрацоўкі; абодва дзейнічаюць з 21 чэрвеня 2024 года. Мяркуючы па назвах, першы задае патрабаванні да прадукту, другі — да тэхналогіі перапрацоўкі. Тэксту стандартаў я не бачыў.
- 2025. Назва ўвайшла ў пералік прадуктаў з геаграфічным указаннем, зацверджаны аб’явай CNIPA № 640.
Назва: «Байсэ» (百色) — імя гарадской акругі; «хунча» (红茶) — «чырвоны чай».
Культурнае значэнне: Акруговы брэнд над чаямі дзесяці паветаў і раёнаў; у 1970–1980-я акруга, паводле апісання ўказання, была дзяржаўнай базай экспартнага рэзанага чырвонага чаю.

3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна

Сорт: Лін’юнь Байхаа (凌云白毫茶) — у 1985 годзе прызнаны дзяржаўнай камісіяй па сортах сельскагаспадарчых культур у першай партыі дзяржаўных сартоў чаю пад імем Хуача № 26 (华茶26号), нумар GS13026-1985. Паводле апісання ўказання, ліст у сорту даволі тонкі і мяккі, апушэнне вельмі багатае, пупышкі буйныя.
Розныя класы з аднаго сорту. З Лін’юнь Байхаа робяць і зялёны, і чырвоны чай — гл. раздзел 13. Для Байсэ Хунча з яго робяць чырвоны.
Стандарт збору і тэрміны: Дадзеных у знойдзеных крыніцах няма.

4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання

Паводле апісання ўказання:

Рэльеф: Пераход ад Юньнань-Гуйчжоўскага нагор’я да пагоркаў Лінаня. У цэнтры — катлавіна даліны Юцзяна, па баках — горы; на поўдні пераважаюць вапняковыя горы, на поўначы — горы з мяккімі глебамі.
Вышыня вырошчвання: 600–1800 м.
Кліматычныя зоны: Субтрапічны мусонны клімат дзеліцца тут на тры зоны — цёплую і гарачую даліну Юцзяна, умерана цёплыя горы поўначы і поўдня і прахалоднае высакагор’е. Сады ў асноўным ляжаць ва ўмерана цёплай зоне.
Клімат умерана цёплай зоны: Сярэднегадавая тэмпература 18–20 °C, бязмарозны перыяд 340–350 дзён, сонечнае ззянне 1400–1600 гадзін у год, ападкі 1600–1700 мм. Зіма цёплая, сутачны перапад тэмператур вялікі.
Лес і вільготнасць: Пакрыццё лесам каля 75 %, сярэднегадавая адносная вільготнасць паветра 80 %, частыя туманы.
Глебы: Чырваназёмы на пясчаніках і сланцах, жоўта-чырвоныя і жоўтыя глебы, таўшчынёй больш за 1 м, у асноўным суглінкі.

Паказчык глебы	Значэнне
pH	4,5–6,5
Арганічнае рэчыва	20–35 г/кг
Агульны азот	0,6–1,0 г/кг
Агульны фосфар	0,35–0,80 г/кг
Агульны калій	8–15 г/кг
Рухомы калій	40–80 мг/кг

Апісанне ўказання называе глебы багатымі селенам, але лікаў не прыводзіць.

5. Тэхналогія Вытворчасці

Тэхналогію задае групавы стандарт T/TEAGX 007-2024; яго тэксту я не бачыў, таму параметраў не прыводжу. Ніжэй — агульная схема гунфу чырвонага чаю, а не апісанне менавіта гэтага чаю:

Завяльванне (萎凋, wěidiāo): Ліст губляе вільгаць і становіцца мяккім.
Скручванне (揉捻, róuniǎn): Клеткі ліста разбураюцца, сок выходзіць на паверхню.
Акісленне (发酵, fājiào): Ліст чырванее, утвараюцца тэафлавіны і тэарубігіны.
Сушка (干燥, gānzào): Акісленне спыняюць, ліст дасушваюць.

У 1970–1980-я акруга, паводле апісання ўказання, рабіла рэзаны чырвоны чай на экспарт, а ўзнагарода 2001 года дадзена гунфу чырвонаму чаю.

6. Органалептычныя Характарыстыкі

Паводле апісання ўказання:

Знешні выгляд сухога ліста: Палоскі шчыльныя, буйныя, колер цёмны з бляскам, залатыя тыпсы добра бачныя (色泽乌润, 金毫显露, 条索紧结肥壮).
Арамат сухога ліста: Асобнага апісання ў знойдзеных крыніцах няма.
Арамат настою: Салодкі, з ясным «пушковым» араматам (甜香, 浓毫香显).
Смак: Насычаны, моцны і свежы, мякка-салодкі, з салодкім вяртаннем (浓强鲜爽, 甜醇回甘). Чай вытрымлівае шмат заліванняў.
Колер настою: Ярка-чырвоны, празрысты (红艳明亮).
Чайнае дно (завараны ліст): Чырвоны, яркі, роўны (红亮匀整).

7. Хімічны Склад

Фізіка-хімічных нормаў у знойдзеных крыніцах няма; патрабаванні да якасці задае групавы стандарт 2024 года, якога я не бачыў. Апісанне ўказання называе чай багатым селенам і «ўнутранымі рэчывамі» (内含物丰富), але лікаў не дае.

8. Заварванне

Практыка класа для чырвонага чаю.

Тэмпература вады: 90–95 °C.
Колькасць чаю: 3–5 г на 150 мл.
Посуд: Гайвань або фарфоравы чайнік.
Працэс:
1. Прагрэць посуд.
2. Пакласці чай.
3. Хутка апаласнуць ліст гарачай вадой і зліць.
4. Першы настой — 10–20 секунд у гайвані або каля хвіліны ў чайніку.
5. Разліць настой цалкам.
6. Паўтараць, падаўжаючы настой.

9. Захоўванне

Практыка класа. У сухім цёмным месцы пры пакаёвай тэмпературы, у шчыльнай упакоўцы, далей ад пахаў і вільгаці.

10. Цана і Падробкі

Дадзеных аб цэнах у знойдзеных крыніцах няма.

Як пазбегнуць падробак:
- Шукаць знак сельскагаспадарчага геаграфічнага ўказання і правяраць, што сыравіна з зоны — 118 вёсак дзесяці паветаў акругі Байсэ.
- Не блытаць з імёнамі павятовага ўзроўню: у Лін’юнь Байхаа свая рэгістрацыя.
- Ліст — шчыльныя цёмныя палоскі з залатымі тыпсамі, настой — ярка-чырвоны.

11. Цікавыя Факты

Даўготны размах зоны — больш за тры градусы, але ахоўваюцца ў ёй толькі 118 вёсак.
Унутры зоны ляжыць павет Лін’юнь — радзіма сорту і асобнага ахоўнага імя. Найменні абараняюць розныя прадукты, а не дзеляць зямлю.
Групавыя стандарты імя выпусцілі 21 мая 2024 года, у Міжнародны дзень чаю, адным пакетам з тэхнічным рэгламентам перапрацоўкі цёмнага чаю Заходняй Гуансі (桂西黑茶).

12. Параўнанне з іншымі чаямі

Лін’юнь Хунча (凌云红茶): Чырвоны чай павета Лін’юнь з таго ж сорту; павятовы прадукт, а Байсэ Хунча — акруговае імя, куды Лін’юнь уваходзіць адным з дзесяці паветаў.
Лін’юнь Люйча (凌云绿茶): Зялёны чай з таго ж сорту — прыклад таго, як Лін’юнь Байхаа сыходзіць у розныя класы.
Чжаапін Хунча (昭平红茶): Гунфу чырвоны чай усходу Гуансі.
Цымэнь Хунча (祁门红茶): Самы вядомы гунфу чырвоны чай Кітая, з правінцыі Аньхой.

У заключэнне:

Байсэ Хунча — акруговы чырвоны чай захаду Гуансі: адно імя на дзесяць паветаў, 118 вёсак і вышыні ад 600 да 1800 м, адзін сорт — Лін’юнь Байхаа — і рэгістрацыя 2016 года. Дакументы апісваюць яго падрабязна на ўзроўні зямлі — клімат, глебы, каардынаты — і скупа на ўзроўні кубка: шчыльныя цёмныя палоскі з залатымі тыпсамі, ярка-чырвоны настой, салодкае вяртанне. Лічбы якасці — у стандарце 2024 года.