Dǒnghé bìzhēn chá

Дунхэ Бічжэнь Ча (Dǒnghé bìzhēn chá, 董河碧珍茶) — прамы зялёны чай пасёлка Саньхуа (散花镇) павета Сішуй (浠水县) гарадской акругі Хуанган на ўсходзе правінцыі Хубэй. Імя чытаецца як «ізумрудная каштоўнасць з Дунхэ»; Дунхэ — вёска ў зоне аховы і мясцовая чайная гаспадарка. Сады ляжаць ніжэй за 600 м вакол гары Цыншы (青狮山), на паўднёвым схіле гары Цзянцзяшань — адгор’я хрыбта Дабешань, — паміж Янцзы і возерам Цэху. Гатовы чай — тонкія шчыльныя прамыя чаінкі з адкрытым белым варсам. У 2020 годзе імя атрымала сельскагаспадарчае геаграфічнае ўказанне, у 2025 годзе ўвайшло ў пералік прадуктаў з геаграфічным указаннем Дзяржаўнага ўпраўлення інтэлектуальнай уласнасці Кітая.

1. Класіфікацыя і Паходжанне

Тып: Зялёны чай (绿茶, lǜchá), прамы (直条形, zhítiáoxíng). Клас названы ў самым апісанні ахоўванага прадукта: «董河碧珍茶属直条形绿茶» — «адносіцца да прамых зялёных чаёў».
Катэгорыя: Павятовы зялёны чай Хубэя; прадукт з геаграфічным указаннем.
Паходжанне: Кітай, правінцыя Хубэй (湖北, Húběi), гарадская акруга Хуанган (黄冈, Huánggāng), павет Сішуй (浠水, Xīshuǐ), пасёлак Саньхуа (散花, Sànhuā).
Зона аховы: Паводле даведачнага апісання — сем адзінак пасёлка Саньхуа: вёскі Дунхэ (董河村), Цяньжаньсы (天然寺村), Сіньмяа (新庙村), Шаянху (沙洋湖村), Юэфань (月畈村), Сяньфэн (先丰村) і лясгас Цяньжаньсы (天然寺林场). Каталог указанняў піша шырэй — «цяперашняя адміністрацыйная тэрыторыя павета Сішуй»; з тэкстам аб’явы разыходжанне не зверана.
Геаграфічныя каардынаты: Паводле даведачнага апісання — 30°16′30″–30°19′05″ пн. ш. і 115°13′25″–115°15′46″ у. д.

2. Гісторыя і Культурнае Значэнне

Гісторыя:
- Да 2020 года. Звестак пра паходжанне назвы, першыя згадкі і заснаванне гаспадаркі Дунхэ ў знойдзеных крыніцах няма.
- 2020 — сельскагаспадарчае ўказанне. 19 мая 2020 года партал «Цзінчу ван» (荆楚网) паведаміў, што Міністэрства сельскай гаспадаркі і сельскіх спраў аб’явай № 290 выдала пасведчанні сельскагаспадарчага геаграфічнага ўказання дзевятнаццаці прадуктам Хубэя; Дунхэ Бічжэнь Ча — у іх ліку. Нумар рэгістрацыі ў каталогу ўказанняў — AGI02944.
- Узнагароды. Турыстычны партал павета называе чай уладальнікам асаблівай прэміі конкурсу «агульнанацыянальных знакамітых чаёў» (全国名优茶特等奖), але не паведамляе ні года, ні арганізатара. «Хубэй жыбаа» ў 2026 годзе піша ў агульным выглядзе пра «многія правінцыйныя і дзяржаўныя галіновыя ўзнагароды», не пералічваючы іх.
- 2025 — пералік Дзяржаўнага ўпраўлення. Аб’явай № 640, падпісанай 16 ліпеня і апублікаванай 13 жніўня 2025 года, Дзяржаўнае ўпраўленне інтэлектуальнай уласнасці прызнала прадуктамі з геаграфічным указаннем 1409 найменняў; каталог указанняў адносіць Дунхэ Бічжэнь Ча да гэтай аб’явы.
- 2026. Паводле паведамлення «Хубэй жыбаа», 26 мая 2026 года чай паказалі ва Ухані на трэцяй выставе-прэзентацыі знакамітых прадуктаў з геаграфічным указаннем.
Назва: «Дунхэ» (董河) — імя вёскі і чайнай гаспадаркі; «бі» (碧) — ізумрудны, сіне-зялёны; «чжэнь» (珍) — каштоўнасць.
Культурнае значэнне: «Хубэй жыбаа» называе чай характэрным знакамітым прадуктам радзімы Вэнь Ідо (闻一多).

3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна

Сорт / Культывар: У знойдзеных крыніцах сорт не названы.
Сыравіна: Адна пупышка з адным лістом або адна пупышка з двума ледзь раскрытымі лістамі (一芽一叶或一芽二叶初展) — так сказана ў апісанні ахоўванага прадукта.
Час збору: Дакладных тэрмінаў у знойдзеных крыніцах няма.

4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання

Рэгіён: Усход Хубэя, каля Янцзы. Паводле даведачнага апісання, на ўсходзе зона мяжуе з паветам Цычунь (蕲春县), на поўначы — з пасёлкам Ланьсі (兰溪镇), на поўдні ляжыць возера Цэху (策湖), на захадзе цячэ Янцзы. Зона — 12 на 10 км, 40,3 км²; горы займаюць 38,5 % плошчы, узгоркі — 41,2 %, рачныя раўніны — 20,3 %.
Вышыня вырошчвання: Ніжэй за 600 м — паводле апісання турыстычнага партала павета.
Клімат: Паводле апісання партала, сады з трох бакоў аточаны вадой — Янцзы, возера Цэху, вадасховішчы. Туманы даюць рассеянае святло, а вада змякчае зіму: сутачны перапад тэмператур невялікі, і кусты менш пакутуюць ад замаразкаў.
Глебы: Даных у знойдзеных крыніцах няма.
Суседства: Паводле матэрыялу партала «Цзінчу ван», чайная гаспадарка Дунхэ суседнічае з будыйскім манастыром Цяньжаньсы (天然寺).
Маштаб: Паводле даведачнага апісання, пад чаем у зоне 200 га, гадавы выпуск — 150 т; год даных не пазначаны.
Экалагічныя патрабаванні: Даведачнае апісанне прывязвае агратэхніку да галіновых стандартаў «зялёнай прадукцыі» (绿色食品) — NY/T 391-2013, NY/T 393-2013, NY/T 394-2013 і NY/T 288-2012. Асабліва атрутныя пестыцыды забаронены, у продаж чай ідзе толькі пасля праверкі на іх рэшткі.

5. Тэхналогія Вытворчасці

Апісанне ахоўванага прадукта гаворыць толькі, што чай «выпрацаваны па асаблівай тэхналогіі» (以特殊工艺加工制成). «Хубэй жыбаа» дадае, што чай перапрацоўваюць з ужываннем «перадавых запатэнтаваных тэхналогій і інтэлектуальнага абсталявання» (先进的专利技术和智能化设备); якіх менавіта, газета не піша. Парадку аперацый і параметраў у знойдзеных крыніцах няма.

Для прамога зялёнага чаю звычайная паслядоўнасць такая:

Раскладванне свежага ліста (摊放, tānfàng).
Фіксацыя (杀青, shāqīng): Награванне спыняе акісленне.
Скручванне і выпростванне (揉捻, róuniǎn; 理条, lǐtiáo).
Сушка (干燥, gānzào).

Гэта агульная схема класа, а не апісанне тэхналогіі Дунхэ Бічжэнь Ча.

6. Арганалептычныя Характарыстыкі

Апісанне ніжэй — з апісання ахоўванага прадукта ў каталогу ўказанняў; турыстычны партал павета паўтарае яго і дадае смак.

Знешні выгляд сухога ліста: Тонкія шчыльныя прамыя чаінкі (条索紧细), белы ворс адкрыты (白毫显露), партыя аднародная (均匀一致).
Пах сухога ліста: Апісанняў у знойдзеных крыніцах няма.
Пах настою: Чысты і ўстойлівы (持久清香).
Смак: Асвяжальны, з вяртальнай саладосцю, доўгі (爽口回甘，滋味绵长).
Колер настою: Далікатна-зялёны і яркі (嫩绿明亮).
Чайнае дно (завараны ліст): Цэлае, зялёнае і светлае, пупышкі бачны раўнамерна (完整绿亮，显芽均匀).

Партал «Цзінчу ван» (2020) апісвае колер ліста як ізумрудны, настой — як ярка-зялёны, а водар — як «глыбокі, высокі і ўстойлівы» (香气幽高持久).

7. Хімічны Склад

Даведачнае апісанне прадукта задае такія мінімумы:

Паказчык	Патрабаванне
Экстрактыўныя рэчывы	не менш за 40 %
Чайныя поліфенолы	не менш за 16 %
Свабодныя амінакіслоты	не менш за 2,8 %

З тэкстам патрабаванняў Дзяржаўнага ўпраўлення лікі не звераны; даных пра кафеін няма.

8. Заварванне

Практыка класа для зялёнага чаю.

Тэмпература вады: 80–85 °C.
Колькасць чаю: 3 г на 150 мл.
Посуд: Шкляная шклянка або белы гайвань.
Працэс:
1. Прагрэць посуд.
2. Пакласці чай і наліць ваду па сценцы.
3. Першы настой — праз 40–60 секунд.
4. Піць, пакідаючы частку настою.
5. Даліць ваду.
6. Два-тры паўторныя залівы.

9. Захоўванне

Практыка класа. У герметычнай упакоўцы, у халадзільніку пры 0–5 °C, без святла, вільгаці і пахаў. Лепш выпіць на працягу года.

10. Цана і Падробкі

Даных пра цэны ў знойдзеных крыніцах няма.

Як пазбегнуць падробак:
- Шукаць знак геаграфічнага ўказання на ўпакоўцы.
- Правяраць паходжанне: каталог указанняў называе зонай павет Сішуй, даведачнае апісанне — сем адзінак пасёлка Саньхуа.
- Ліст — тонкі, шчыльны, прамы, з адкрытым белым варсам; у завараным лісце роўна бачны пупышкі.

11. Цікавыя Факты

Зона аховы паводле даведачнага апісання — каля 40 км²: дзясятак кіламетраў у кожны бок паміж Янцзы і возерам Цэху.
У аб’яве міністэрства 2020 года разам з ім указанне атрымалі яшчэ пяць хубэйскіх чаёў: чырвоны Ічан Іхун (宜昌宜红), Тан’я Ча (唐崖茶), Байчжантань Ча (百丈潭茶), Лоцянь Сянлу Ча (罗田香露茶) і Цюйсі Люйча (曲溪绿茶), а акрамя іх — рапс, палын, лотас, памела і нават рыба ўюн.
Павет Сішуй — радзіма паэта Вэнь Ідо, і мясцовая прэса прадстаўляе чай як знакаміты прадукт яго малой радзімы.

12. Параўнанне з іншымі зялёнымі чаямі Хуангана і Хубэя

Іншань Юньуча (英山云雾茶): Зялёны чай павета Іншань той жа акругі, з паўднёвых схілаў Дабешаня; Дунхэ Бічжэнь Ча расце на адгор’і таго ж хрыбта, але ніжэй за 600 м і каля вады.
Мачэн Гуй Шань Люй Ча (麻城龟山绿茶): Горны зялёны чай гары Гуйфэншань у Дабешані, таксама Хуанган.
Лоцянь Сянлу Ча (罗田香露茶): Плоскі зялёны чай павета Лоцянь той жа акругі; указанне атрымаў у той жа хубэйскай партыі 2020 года.
Цайхуа Мао Цзянь (采花毛尖): Флагманскі зялёны чай захаду Хубэя — для параўнання з чаем усходняй ускраіны правінцыі.

У заключэнне:

Дунхэ Бічжэнь Ча — невялікі зялёны чай з гары Цыншы каля Янцзы: тонкія прамыя чаінкі з белым варсам, далікатна-зялёны настой, устойлівы чысты водар і доўгая саладосць. Дакументы гавораць пра зону, аблічча і рэгістрацыю, але маўчаць пра сорт, тэрміны збору і тэхналагічную карту.