Магу Ча (Mágū chá, 麻姑茶) — зялёны чай гары Магу (麻姑山) у павеце Наньчэн (南城县) гарадской акругі Фучжоу на ўсходзе правінцыі Цзянсі. Гара носіць імя несмяротнай Магу, і паданне звязвае з ёй і сам чай. З 2016 года Магу Ча — сельскагаспадарчы прадукт з геаграфічным указаннем, з 2025 года — прадукт з геаграфічным указаннем. Рэгламент 2016 года апісвае ручную працу з сушкай у цені, патрабаванні 2025 года — кароткую схему з сушкай у цяпле.
1. Класіфікацыя і Паходжанне
- Тып: Зялёны чай (绿茶, lǜchá), неферментаваны; так яго прама называе рэгламент 2016 года.
- Катэгорыя: Горны зялёны чай усходу Цзянсі; сельскагаспадарчае геаграфічнае ўказанне (2016), прадукт з геаграфічным указаннем (2025) і сертыфікацыйны таварны знак «南城麻姑茶».
- Паходжанне: Кітай, правінцыя Цзянсі (江西, Jiāngxī), гарадская акруга Фучжоу (抚州, Fǔzhōu), павет Наньчэн (南城, Nánchéng), гара Магу.
- Зона аховы: Паводле абодвух дакументаў аховы — пасёлкі Цзяньчан (建昌镇), Чжулян (株良镇) і Хунмэнь (洪门镇), воласці Цяньцзін’юань (天井源乡) і Сюньсі (浔溪乡). Плошча па рэгістрацыі 2016 года — 866,67 га, гадавы аб’ём — 306 т.
- Геаграфічныя каардынаты: 116°24′42″–116°57′24″ у. д. і 27°18′51″–27°47′49″ пн. ш.
2. Гісторыя і Культурнае Значэнне
- Паданне. Паводле легенды, пры Усходняй Хань на гары жыла несмяротная Магу: вясной яна збірала пяшчотныя парасткі, заварвала іх вадой крыніцы Шэньгунцюань (神功泉) і частавала гасцей.
- Гісторыя:
- Тан. Даведнік прыводзіць «Летапіс павета Наньчэн» (《南城县志》): вытворчасць чаю Магу расквітнела пры Тан.
- Мін. Паводле даведкавых пераказаў, Сюй Гуанцы ў «Поўным трактаце аб земляробстве» (《农政全书》) назваў наньчэнскі чай Магу «найвышэйшым з чаёў» (为茶之极品), а Лі Дун’ян, Сяо Сянь і Лі Шышы ўславілі яго ў вершах. З першакрыніцамі цытаты не звераны.
- Цын. Паводле даведніка, у пачатку дынастыі чай увайшоў у лік дароў двару. Там жа са спасылкай на часопіс «Шыпінь кэцзі» (《食品科技》, 1982) сказана, што пасля нараджэння будучага імператара Тунчжы ў 1856 годзе ў месячнае забеспячэнне яго маці, будучай імператрыцы Цысі, уключылі чатырнаццаць лянаў чаю Магу.
- 1985. Паводле даведніка, чай атрымаў званне правінцыйнага «якаснага традыцыйнага знакамітага чаю» і ішоў таксама ў Ганконг і Паўднёва-Усходнюю Азію.
- 2016. Рэгістрацыя як сельскагаспадарчага прадукту з геаграфічным указаннем (пасведчанне AGI01815); трымальнік — павятовы цэнтр распаўсюджвання сельскагаспадарчай тэхнікі.
- 2022. Паводле паведамлення партала інтэлектуальнай уласнасці Міністэрства камерцыі, павятовая асацыяцыя мясцовай прадукцыі атрымала пасведчанне на сертыфікацыйны знак «南城麻姑茶».
- 2025. Аб’яўленнем Дзяржаўнага ўпраўлення інтэлектуальнай уласнасці (CNIPA) № 640 ад 16 ліпеня 2025 года чай прызнаны прадуктам з геаграфічным указаннем у агульным спісе з 1409 прадуктаў; заяўнік — навукова-даследчы цэнтр сельскагаспадарчай навукі і тэхнікі павета Наньчэн.
- Назва: 麻姑 (Mágū) — імя несмяротнай, па якой названа гара.
- Культурнае значэнне: Гара Магу — даоская святыня: паводле «Запісаў аб знакамітых гарах» (《名山志》) у пераказе даведніка, толькі ў яе ёсць і «пячорнае неба», і «блаславёная зямля». На схілах — грот Данься (丹霞洞天) і манастыр Сюньчжэньсы (寻真寺).
3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна
- Гатунак / Культывар: Зарэгістраванага гатунку няма. Рэгламент 2016 года загадвае браць маткавыя расліны з мясцовых, прыродна растучых кустоў гары Магу і размнажаць чаранкаваннем; патрабаванні 2025 года называюць сыравінай «гатунак Магу» (麻姑茶品种) і таксама патрабуюць чаранкавання. Паводле даведніка, мясцовая папуляцыя — сярэднялістовы хмызняк з моцна апушчанымі парасткамі; сто парасткаў «пупышка з трыма лістамі» важаць 36,1 г.
- Збор: Паводле рэгламенту 2016 года — са свята Цынмін; паводле патрабаванняў 2025 года — з канца сакавіка да канца мая, ад адзіночнай пупышкі да парасткаў з чатырма лістамі. Паводле даведніка, ураджай — больш за 100 кг чаю з му.
- Стандарт збору: Для лепшага чаю — толькі «пупышка з лістом» (一旗一枪, yī qí yī qiāng), парастак даўжынёй 2–3 см; ліст у праветрываных бамбукавых кошыках адразу вязуць на перапрацоўку.
4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання
- Рэгіён: Гара Магу — за 10 км на паўднёвы захад ад павятовага цэнтра, адгор’е хрыбта Уішань.
- Клімат і вышыні: Сярэднесубтрапічны мусонны, вільготны, з частымі туманамі. Паводле рэгламенту 2016 года — вышыня 600–1176 м, ападкаў 1700 мм, сонечных гадзін 2000–2230 у год, сярэдняя тэмпература каля 15 °C, сутачны перапад каля 10 °C. Даведнік дае сады на 500–1000 м і 2300 мм ападкаў, патрабаванні 2025 года — вышыню 600–1000 м. Наборы разыходзяцца.
- Глебы: Паводле рэгламенту 2016 года — чырваназёмы, жоўта-бурыя і пясчаныя, pH 4,0–6,5; паводле патрабаванняў 2025 года — жоўта-бурыя, глыбокія і ўрадлівыя, pH 4,8–6,5.
- Догляд саду: Угнаенні ў асноўным арганічныя, нітратны азот забаронены; адна святлалоўка на 50 му.
5. Тэхналогія Вытворчасці
Паводле рэгламенту сельскагаспадарчага GI 2016 года:
- Астыванне (凉青, liángqīng): Слоем 2–3 см на плеценых падносах, 6–12 гадзін.
- Фіксацыя (杀青, shāqīng): У шырокім жалезным катле пры 150–200 °C, каля 2 кг ліста за раз, паводле правіла «высокая тэмпература, мала ліста». Гатова, калі ліст мяккі, без бляску і травяністага паху.
- Скручванне (揉捻, róuniǎn): Парасткі грубаватыя, з тоўстым чаранком, таму іх скручваюць гарачымі, на слабым агні, у камяк або ў жгут.
- Сушка (干燥, gānzào): На бамбукавых цыноўках у цені, без прамога сонца, да вільготнасці 3–5 %. У дождж — павольная сушка пры нізкай тэмпературы.
- Выбарка і прасейванне (精挑, 筛分, jīngtiāo, shāifēn): Уручную прыбіраюць падгарэлыя лісты і камякі, сіты дзеляць чай па гатунках.
Патрабаванні 2025 года даюць іншую схему: фіксацыя → скручванне → абсмажванне (炒青, chǎoqīng) → сушка ў цяпле (烘干, hōnggān). Як суадносяцца дзве схемы, дакументы не тлумачаць.
6. Арганалептычныя Характарыстыкі
Апісанні даюць рэгламент 2016 года («па рэгістрацыі»), патрабаванні 2025 года і даведнік.
- Вонкавы выгляд сухога ліста: Па рэгістрацыі — пухлыя пупышка з лістом колеру жадэіту (色如翡翠), у шчыльных скрутках. Паводле патрабаванняў 2025 года — прамыя, моцныя, роўныя жгуцікі з бачнай пупышкай. Паводле даведніка — шчыльныя скруткі з ворсам, серабрыста-шэрыя з сакавітай зелянінай (银灰翠润).
- Водар сухога ліста: Асобнага апісання ў знойдзеных крыніцах няма.
- Водар настою: Высокі і ўстойлівы (香气高扬且持久).
- Смак: Па рэгістрацыі — лёгкі і свежы, са салодкім паслясмакам (滋味清淡鲜爽，回味甘而生津); паводле даведніка — шчыльны, саладкавата-бадзёры (醇厚甘爽). Крыніцы разыходзяцца.
- Колер настою: Свежы зялёны, празрысты (鲜绿透亮).
- Чайнае дно (завараны ліст): Роўнае, пяшчотна-зялёнае, яркае (匀整、嫩绿明亮); паводле патрабаванняў 2025 года кожны парастак адрозны (芽叶朵朵可辨).
Чай, паводле рэгламенту 2016 года, вытрымлівае шмат заварак (耐泡).
7. Хімічны Склад
Рэгламент 2016 года задае нормы:
| Паказчык | Норма |
|---|---|
| Вільгаць | не больш за 7,0 % |
| Попел | не больш за 7,0 % |
| Водарастваральныя экстрактыўныя рэчывы | не менш за 36,0 % |
| Сырая абалоніна | не больш за 14,0 % |
| Тэанін (茶氨酸) | не менш за 2,1 % |
Патрабаванні 2025 года: агульны попел не больш за 6,5 %, сырая абалоніна не больш за 10,5 %, экстрактыўныя рэчывы не менш за 36 %, амінакіслоты не менш за 5,5 %.
Даведнік прыводзіць для сухога ўзору «пупышка з двума лістамі» 3,0 % амінакіслот, 26,6 % поліфенолаў, 12,8 % катэхінаў і 5,9 % кафеіну, без метаду; з нормай 2025 года па амінакіслотах гэта разыходзіцца.
8. Заварванне
Практыка класа для зялёнага чаю.
- Тэмпература вады: 80–85 °C.
- Колькасць чаю: 3 г на 150 мл.
- Посуд: Шкляны стакан або белая гайвань.
- Працэс:
- Прагрэць посуд.
- Пакласці чай і наліць ваду па сценцы.
- Першы настой — праз 40–60 секунд.
- Піць, пакідаючы частку настою.
- Даліць ваду.
- Два-тры паўторныя залівы і больш.
9. Захоўванне
Практыка класа. У шчыльна закрытым слоіку, у халадзільніку пры 0–5 °C, без вільгаці, святла і пабочных пахаў. Лепш выпіць на працягу года.
10. Кошт і Падробкі
Даных пра цэны ў знойдзеных крыніцах няма. Паводле даведніка, гатовы чай дзеляць на пяць гатункаў.
- Як пазбегнуць падробак:
- Шукаць знак геаграфічнага ўказання або сертыфікацыйны знак «南城麻姑茶» (па каталогу — № 40782709).
- Правяраць, што вытворца з пяці пералічаных адзінак павета Наньчэн.
11. Цікавыя Факты
- Рэгламент 2016 года прама забараняе сушыць чай пад пякучым сонцам.
- Рэгламент 2016 года нармуе тэанін, а патрабаванні 2025 года замест яго — амінакіслоты.
- Мясцовая назва збору «пупышка з лістом» — «сцяг і дзіда» (一旗一枪).
12. Параўнанне з Іншымі Чаямі
- Цзысі Бай Ча (资溪白茶): Зялёны чай з белаліставога гатунку павета Цзысі той жа акругі Фучжоу.
- Лічуань Байча (黎川白茶): Чай павета Лічуань той жа акругі; яго клас дакументам не ўстаноўлены.
- Лушань Юнь У (庐山云雾): Адзін з самых вядомых горных зялёных чаёў Цзянсі.
- Гоугунао Ча (狗牯脑茶): Зялёны чай Цзянсі з залатым медалём 1915 года.
Напрыканцы:
Магу Ча — горны зялёны чай павета Наньчэн, названы па даоскай гары. Рэгламент 2016 года апісвае ручную працу: фіксацыю ў катле пры 150–200 °C, гарачае скручванне і сушку ў цені. Воблік — шчыльныя скруткі колеру жадэіту і празрысты зялёны настой; пра смак крыніцы спрачаюцца. Старая слава чаю трымаецца на пераказах, з першакрыніцамі не звераных.
Крыніцы
Геаграфічнае ўказанне
Поўны спіс — на старонцы «Крыніцы»