Lāgōu gōnggǎn yáochá

Лагоу Гунгань Яоча (Lāgōu gōnggǎn yáochá, 拉沟公敢瑶茶) — чай са старых чайных дрэў гары Гунгань у вёсцы Дапін (大坪村) воласці Лагоу (拉沟乡) павета Лучжай (鹿寨县) гарадской акругі Лючжоў, Гуансі-Чжуанскі аўтаномны раён. Геаграфічнага ўказання няма. У красавіку 2026 года зарэгістраваны звычайны таварны знак «公敢», а заяўку на геаграфічны сертыфікацыйны знак павет яшчэ рыхтуе, і імя будучага знака дакументы пішуць па-рознаму — «拉沟公敢瑶茶» або «拉沟公敢茶». Клас не замацаваны ніводным дакументам: асноўны прадукт фабрыкі «公敢瑶茶» паводле апісанняў вытворчасці — чырвоны чай, але пад імем «公敢» робяць і зялёны, а з ліста дрэў на апецы, паводле паведамленняў 2026 года, можна зрабіць і белы.

1. Класіфікацыя і Паходжанне

Тып: Не ўстаноўлены. Стандарту, патрабаванняў да якасці або дакумента знака, які замацоўваў бы клас, няма, а афіцыйныя паведамленні апісваюць пад адным іменем некалькі класаў. Чырвоны: гарадское ўпраўленне сельскай гаспадаркі Лючжоу паведамляла, што ў 2023 годзе спецыялісты дапамаглі распрацаваць чырвоны чай са старых дрэў (古树红茶), а вясной 2024 года з ліста старых дрэў Лагоу зрабілі больш за 4000 цзіняў чырвонага чаю; паведамленне воласці 2023 года называе настой чырвоным, рэпартажы 2025 і 2026 гадоў апісваюць на фабрыцы завяльванне, скручванне і ферментацыю, а паведамленне павятовага савета ліпеня 2025 года — «традыцыйную тэхналогію чырвонага чаю» (传统红茶技艺). Зялёны: у 2017 годзе воласць пісала, што чай старых дрэў Гунгань робяць уручную «па-вясковаму» (土法) — фіксацыяй (杀青), скручваннем і сушкай; у красавіку 2025 года на фабрыцы гатавалі малочны чай з «公敢红茶» і «公敢绿茶», а справаздача студэнцкага атрада ліпеня 2026 года называе ў цэху фіксацыю (杀青). Белы: паводле паведамленняў красавіка 2026 года, той, хто ўзяў дрэва на апецы, можа зрабіць з яго ліста на фабрыцы зялёны, чырвоны або белы чай, а госць з аграрнага ўніверсітэта расказваў, што спрабаваў чай Гунгань усіх трох класаў.
Катэгорыя: Чай са старых чайных дрэў Гуансі; імя месца, а не класа.
Статус аховы: Не геаграфічнае ўказанне. Зарэгістраваны звычайны таварны знак «公敢» на сельскагаспадарчы сэрвісны цэнтр воласці Лагоу, пасведчанне ўручана 22 красавіка 2026 года. Заяўку на геаграфічны сертыфікацыйны знак, паводле паведамлення павятовага ўпраўлення рынкавага нагляду таго ж красавіка, яшчэ рыхтуюць; пададзенай заяўкі і заяўленай зоны ў знойдзеных крыніцах няма. У выніковым аглядзе павета за 2021–2025 гады (жнівень 2026 года) з зарэгістраваных геаграфічных знакаў павета названы адзін — «寨沙头菜», гародніна.
Імя будучага знака: Не ўстаялася. Адказ павета, апублікаваны ў лютым 2026 года, гаворыць пра збор матэрыялаў для «拉沟公敢瑶茶»; сама прапанова ў павятовы савет і паведамленне ўпраўлення рынкавага нагляду красавіка 2026 года — пра знак «拉沟公敢茶». Павятовыя паведамленні завуць чай то «公敢瑶茶», то «公敢茶», то «公敢古树茶».
Паходжанне: Кітай, Гуансі-Чжуанскі аўтаномны раён (广西, Guǎngxī), гарадская акруга Лючжоў (柳州, Liǔzhōu), павет Лучжай (鹿寨, Lùzhài), воласць Лагоу (拉沟, Lāgōu), вёска Дапін, гара Гунгань.
Геаграфічныя каардынаты: Воласьць Лагоу — каля 24,6° пн. ш. і 110,0° у. д.

2. Гісторыя і Культурнае Значэнне

Гісторыя:
- Узрост. Прапанова члена павятовага Народнага палітычнага кансультатыўнага савета (адказ павета апублікаваны ў 2026 годзе) называе ўзрост дрэў «сотні і нават тысячы гадоў», без вымярэнняў, а гісторыі чаю — больш за трыста гадоў. Павятовыя паведамленні сціплейшыя: у 2017 годзе дрэвы апісаны стагадовымі, вышынёй 4–5 м, а пасля абследавання, паводле паведамлення 2026 года, у садзе налічылі 40 дрэў старэйшых за сто гадоў. Прапанова дэпутата гарадскога сходу Лючжоу (2024) адносіць пачатак развядзення — перасадку дзікіх сеянцаў на гару Гунгань — да 150 гадоў таму.
- 2015. Паводле паведамлення воласці ад лютага 2015 года, вёска Дапін зарэгістравала таварныя знакі «公敢古树茶» і «古报尾茶»; працу над заяўкай пачалі ў красавіку 2013 года. Тады ў вёскі было па 200 му кожнага саду, «公敢古树茶» даваў больш за 500 кг у год, лепшы прадавалі да 1000 юаняў за кілаграм.
- 2023. Паводле прапановы ў павятовы савет, развіццё старых дрэў Гунгань стала ключавой прапановай гарадскога савета, і ў Лагоу «упершыню ў гісторыі» распрацавалі «公敢瑶茶». Паводле паведамлення воласці, у тым жа годзе мясцовыя прадпрымальнікі заснавалі чайнае прадпрыемства; вясновы чай даў больш за 1600 цзіняў. Гарадское ўпраўленне сельскай гаспадаркі ў адказе на прапанову гарадскога савета (чэрвень 2023 года) піша, што кампанію 广西柳州茗芊农林科技有限公司 стварылі ў воласці пры садзейнічанні сельскагаспадарчых ведамстваў, а спецыялісты дапамаглі распрацаваць адзін прадукт — чырвоны чай са старых дрэў.
- 2024. Тэхналогія чаю Гунгань (鹿寨公敢茶制作技艺) увайшла ў шостую партыю спісу нематэрыяльнай культурнай спадчыны павета — пастанова павятовага ўрада ад 19 студзеня 2024 года (鹿政发〔2024〕1号), раздзел «традыцыйныя тэхналогіі»; клас чаю ў ім не названы. Паводле павятовага паведамлення красавіка 2024 года, гэта адзіны захаваны ў Лучжаі сад старых чайных дрэў, ён ляжыць у запаведніку Лагоу, фабрыка дае каля 1600 цзіняў (каля 800 кг) сухога чаю ў год. Паводле адказу гарадскога ўпраўлення сельскай гаспадаркі (чэрвень 2024 года), кампанія 茗芊 пабудавала цэх 470 м² і арандавала 700 му старога саду, а вясной 2024 года з каля 40 000 цзіняў свежага ліста старых дрэў Лагоу зрабілі больш за 4000 цзіняў чырвонага чаю. Разыходжанне з павятовай лічбай крыніцы не тлумачаць.
- 2025. Рэпартаж павятовага медыяцэнтра (красавік): ядро саду — 450 му на гары Гунгань вышэй за 1200 м, цэх — 470 м². У паведамленні пра выязное пасяджэнне павятовага савета ў ліпені сказана, што чай робяць па традыцыйнай тэхналогіі чырвонага чаю і заяўляюць у гарадскі спіс спадчыны і на дзяржаўную ахову як прадукт з геаграфічным указаннем (国家地理标志保护产品); больш познія дакументы гавораць ужо толькі пра сертыфікацыйны знак. У лістападзе павет адкрыў майстэрню спадчыны «鹿寨公敢茶制作技艺».
- Знак. Паводле адказу павета, эксперты рэкамендавалі спачатку зарэгістраваць звычайны знак «公敢»; заяўнік — сельскагаспадарчы сэрвісны цэнтр воласці. 29 жніўня 2025 года Дзяржаўнае ўпраўленне інтэлектуальнай уласнасці адхіліла заяўку: знак палічылі падобным да знака кампаніі 茗芊农林科技有限公司, які заставаўся пад аховай да 27 верасня. Паўторная заяўка прайшла папярэднюю экспертызу 27 снежня 2025 года, а 22 красавіка 2026 года павятовае ўпраўленне рынкавага нагляду ўручыла пасведчанне. Для геаграфічнага знака павет збірае матэрыялы; будучы знак называюць то «拉沟公敢瑶茶», то «拉沟公敢茶».
- 2026. Тэхналогія чаю старых дрэў Лагоу Гунгань (拉沟公敢古树茶制作技艺) увайшла ў дзясятую партыю спісу нематэрыяльнай культурнай спадчыны гарадской акругі Лючжоу — паводле паведамлення павета ад 10 студзеня 2026 года. З красавіка старыя дрэвы можна ўзяць на апецы.
Назва: «Лагоу» (拉沟) — імя воласці; «Гунгань» (公敢) — паводле паведамлення воласці 2015 года, назва мясцовасці ў вёсцы Дапін, так называецца і гара; значэнні саміх іерогліфаў крыніцы не тлумачаць. «Яоча» (瑶茶) — «чай яа»: павятовае паведамленне называе Лагоу яоскай воласьцю (瑶乡). Слова гаворыць пра народ, а не пра клас чаю.
Культурнае значэнне: На выязным абмеркаванні 2024 года члены павятовага савета прапаноўвалі сабраць гісторыю, звычаі, песні і прыёмы чаю Гунгань (茶俗、茶歌、茶技). Саміх запісаў у знойдзеных крыніцах няма.

3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна

Сорт: Старыя чайныя дрэвы мясцовай папуляцыі; сорт і батанічная разнавіднасць у знойдзеных крыніцах не названыя. Паводле расказу сакратара партыйнай арганізацыі вёскі Дапін у рэпартажы 2017 года, дрэвы саду выраслі самасевам з насення старых кустоў. На доследным участку воласці ў 2024 годзе высадзілі 30 ліній, адабраных з мясцовай папуляцыі.
Плошча: Паводле прапановы, старых дрэў — больш за 1300 му, у працу ўзята 274 му; ядро саду ў іншых паведамленнях — 200 му (2015 і 2017), каля 400 му (2023), каля 350 му (прапанова дэпутата гарадскога сходу, 2024), 450 му (2025); кампанія 茗芊 у 2024 годзе арандавала 700 му.
Збор: Паведамленне воласці 2023 года адносіць пачатак збору да месяца пасля Цынміна (清明). Ліст, сабраны раніцай, прывозяць на фабрыку яшчэ вільготным ад туману — паводле рэпартажу 2025 года. Стандарту збору ў знойдзеных крыніцах няма.
Патрабаванні да сыравіны: Даных у знойдзеных крыніцах няма.

4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання

Вышыня вырошчвання: Сад на гары Гунгань ляжыць вышэй за 1200 м — паводле паведамленняў 2023, 2025 і 2026 гадоў. Рэпартаж 2017 года называе для гары Гунгань вышыню крыху больш за 900 м. Разыходжанне крыніцы не тлумачаць.
Запаведнік: Паводле павятовага паведамлення, сад ляжыць у запаведніку Лагоу (拉沟自然保护区).
Асяроддзе: Павет называе Лагоу «кіслароднай зонай» (天然氧吧) і краем лекавых траў; рэпартаж — садам у аблоках і туманах.
Клімат і глебы: Апісанні гавораць толькі пра мяккі клімат і ўрадлівую глебу; лікаў у знойдзеных крыніцах няма.

5. Тэхналогія Вытворчасці

Зацверджанай тэхналогіі няма — ні стандарту, ні патрабаванняў да якасці. Павятовыя крыніцы апісваюць розныя працэсы, і адзін клас з іх не складваецца.

Чырвоны чай фабрыкі. Асноўны прадукт «公敢瑶茶» паводле рэпартажаў 2025 і красавіка 2026 года; паводле паведамлення павятовага савета ліпеня 2025 года, яго робяць па традыцыйнай тэхналогіі чырвонага чаю.

Завяльванне (萎凋, wěidiāo): Параметраў рэпартаж не прыводзіць.
Скручванне (揉捻, róuniǎn): На скручвальнай машыне каля паўтары гадзіны — пакуль каля 90 % ліста не згорнецца ў жгут (成条率) і не разбурыцца каля 80 % клетак.
Ферментацыя (发酵, fājiào): Ключавы этап. Ліст вытрымліваюць у памяшканні з адпаведнай тэмпературай, вільготнасцю і доступам кіслароду; лікаў няма.
Сушка (烘干, hōnggān): «Замацоўвае водар» (烘干定香).
Давядзенне водару (提香, tíxiāng): Названа ў паведамленні 2026 года без параметраў.

Гэта паслядоўнасць чырвонага чаю: акісленне ідзе пасля скручвання, фіксацыі нагрэвам да яго няма.

Зялёны чай. У красавіку 2025 года на занятку для школьнікаў на фабрыцы малочны чай гатавалі з «公敢红茶» і «公敢绿茶». Справаздача студэнцкага атрада аграрнага прафесійнага ўніверсітэта Гуансі (ліпень 2026 года) называе ў цэху фабрыкі «公敢瑶茶» фіксацыю (杀青, shāqīng), скручванне і сушку (干燥, gānzào) — паслядоўнасць зялёнага чаю; параметраў няма.

Чай уладальнікаў дрэў. Паводле паведамленняў красавіка 2026 года, той, хто ўзяў дрэва на апецы, можа сам зрабіць з яго ліста на фабрыцы зялёны, чырвоны або белы чай.

Стары спосаб. Паведамленне воласці 2015 года паказвае абсмажванне ліста ў жалезным катле на глінянай печы (铁锅土灶炒茶青) і называе ранейшы мясцовы чай простым «土茶» з пахам дыму. Паведамленне воласці 2017 года пералічвае ручную фіксацыю (杀青), скручванне і сушку «па-вясковаму» (土法); паводле прапановы дэпутата гарадскога сходу 2024 года, мясцовыя жыхары здаўна збіралі і абсмажвалі чай (炒制).

6. Арганалептычныя Характарыстыкі

Ніжэй — толькі тое, што сказана ў павятовых паведамленнях 2023 і 2025 гадоў, і адносіцца гэта да чырвонага чаю фабрыкі. Апісанняў зялёнага і белага чаю «公敢» у знойдзеных крыніцах няма.

Знешні выгляд сухога ліста: Апісанняў у знойдзеных крыніцах няма.
Водар сухога ліста: Насычаны, густы (馥郁) — паводле рэпартажу.
Водар настою: Рэпартаж гаворыць пра спляценне кветкавых, фруктовых, мядовых і лотасавых нот (花香、果香、蜜香、莲香), не падзяляючы сухі ліст і настой.
Смак: Шчыльны і мяккі, са салодкім вяртаннем (醇厚回甘).
Колер настою: Чырвоны, яркі (红亮鲜明) — паводле паведамлення воласці 2023 года.
Чайнае дно (завараны ліст): Апісанняў у знойдзеных крыніцах няма.

7. Хімічны Склад

Фізіка-хімічных даных у знойдзеных крыніцах няма. Прапанова гаворыць пра «багаты склад» чаю, паведамленне 2026 года — пра высокае ўтрыманне чайных поліфенолаў, абодва без лікаў. Павет заключыў дагавор з выпрабавальнай кампаніяй для будучай заяўкі; вынікаў выпрабаванняў няма. Улетку 2026 года студэнцкі атрад аграрнага прафесійнага ўніверсітэта Гуансі праверыў узоры на месцы партатыўнымі прыборамі і, паводле паведамлення, рэшткаў пестыцыдаў не знайшоў; гэта экспрэс-праверка, а не лабараторны аналіз.

8. Заварванне

Практыка класа — параметры залежаць ад таго, які чай пад гэтым іменем у руках.

Чырвоны: 90–95 °C, 3 г на 150 мл, гайвань або фарфоравы чайнік, першы настой каля хвіліны, далей — некалькі праліваў з падаўжэннем.
Зялёны: 80–85 °C, 3 г на 150 мл, шкляны стакан або гайвань, першы настой 40–60 секунд, два-тры паўторныя залівы.
Белы: 85–90 °C, 3–4 г на 150 мл, гайвань, першы настой каля хвіліны, далей — некалькі праліваў з падаўжэннем.

9. Захоўванне

Практыка класа. Чырвоны чай — у сухім цёмным месцы пры пакаёвай тэмпературы, у шчыльнай упакоўцы, удалечыні ад пахаў. Зялёны — у герметычнай упакоўцы, у халадзільніку пры 0–5 °C, без святла, вільгаці і пахаў, выпіць на працягу года. Белы — у шчыльнай упакоўцы ў сухім цёмным месцы пры пакаёвай тэмпературы, удалечыні ад пахаў.

10. Цана і Падробкі

Паводле павятовага паведамлення 2024 года, цзінь (каля 500 г) сухога чаю фабрыкі ацэньваецца ў 600–1000 юаняў. З 2026 года дрэва можна ўзяць на апецы за 1000–3000 юаняў, тэрмін — ад года, і атрымліваць яго чай.

Як пазбегнуць падробак:
- Геаграфічнага знака няма. Звычайны знак «公敢» зарэгістраваны ў красавіку 2026 года на валасны сельскагаспадарчы сэрвісны цэнтр: ён гаворыць пра ўладальніка імя, але не задае патрабаванняў да чаю і не называе класа.
- Пад іменем «公敢» робяць і чырвоны, і зялёны чай — клас глядзець на ўпакоўцы.
- Правяраць, што вытворца з воласці Лагоу павета Лучжай.

11. Цікавыя Факты

Знак са словам «公敢» у вёскі ўжо быў: у 2015 годзе вёска Дапін зарэгістравала «公敢古树茶». Паводле адказаў гарадскога ўпраўлення сельскай гаспадаркі, перапрацоўку старых дрэў з 2023 года вядзе кампанія 广西柳州茗芊农林科技有限公司, а ў рэпартажы ліпеня 2026 года працэс на фабрыцы «公敢瑶茶» тлумачыць яе кіраўнік. У 2025 годзе заяўку павета на «公敢» адхілілі з-за падабенства са знакам кампаніі, якую адказ павета называе «茗芊农林科技有限公司». Ці тая гэта кампанія, якім быў яе знак і ці звязаны ён са знакам вёскі, крыніцы прама не гавораць.
Сувязь якасці чаю з прыродай і культурай месца павет вырашыў упісаць у штогоднік «Лучжай 2024» (鹿寨年鉴2024) — як апору будучай заяўкі на геаграфічны знак.
Раней зборшчыкі неслі ліст з гары пешшу больш за тры гадзіны; цяпер яго спускаюць дронамі за 15 хвілін — паводле павятовага паведамлення 2026 года. Пра спуск ліста дронам гаворыць ужо подпіс да фатаграфіі воласці 2023 года.

12. Параўнанне з іншымі чаямі Гуансі

Дамяошань Хунча (大苗山红茶): Чырвоны чай той жа акругі Лючжоу са старых дрэў і дзікага чаю, але ўжо з ахаваным іменем.
Цзіньсю Хунча (金秀红茶): Чырвоны чай Цзіньсю-Яоскага аўтаномнага павета ў гарах Даяошань; імя ахоўваецца з 2014 года.
Байсэ Хунча (百色红茶): Акружны чырвоны чай захаду Гуансі, каля мяжы з Юньнанню і В’етнамам.
Наньшань Баймао Ча (南山白毛茶): Гуансійскі чай з геаграфічным указаннем: дакумент пра ахову апісвае тэхналогію зялёнага чаю, хоць «白毛» у імені намякае на белы. У Лагоу Гунгань Яоча такога дакумента пакуль няма.

На заканчэнне:

Лагоу Гунгань Яоча — чай, які яшчэ толькі атрымлівае імя, і само гэтае імя пакуль пішуць двума спосабамі. У яго ёсць старыя дрэвы ў запаведніку на гары Гунгань, тэхналогія, прызнаная спадчынай павета і горада, і фабрыка, чый асноўны прадукт паводле апісанняў — чырвоны чай з водарам кветак, фруктаў, мёду і лотаса. Але дакумента, які замацоўваў бы клас, няма: пад тым жа іменем робяць зялёны чай, а з ліста дрэў на апецы можна зрабіць і белы. Няма пакуль ні геаграфічнага знака, ні патрабаванняў да якасці, ні аналізаў: зарэгістраваны толькі звычайны знак «公敢», матэрыялы для геаграфічнага павет яшчэ збірае.