Zhōuxiàng fènghuáng chá

Чжоусян Фэнхуан Ча (Zhōuxiàng fènghuáng chá, 周巷凤凰茶) — плоскі зялёны чай пасёлка Чжоусян (周巷镇) павета Сяочан (孝昌县) гарадской акругі Сяогань на паўночным усходзе правінцыі Хубэй, каля паўднёвых адгор’яў гор Дабе. «Фэнхуан» тут — імя мясцовай гары Фэнхуаншань (凤凰山), а не адсылка да гуандунскіх даньцунаў. З 2014 года чай ахоўваецца як прадукт з геаграфічным указаннем, а з лютага 2024 года дзейнічае правінцыйны стандарт, які прама называе яго зялёным чаем і задае ўсё — ад культывараў і вышыні садоў да тэмператур апрацоўкі.

1. Класіфікацыя і Паходжанне

Тып: Зялёны чай (绿茶, lǜchá). Стандарт Хубэя DB42/T 2174—2023 вызначае ахаваны прадукт як зялёны чай, вырашчаны і зроблены ў зоне аховы.
Катэгорыя: Прадукт з геаграфічным указаннем (2014); правінцыйны стандарт (2023, дзейнічае з 2024 года).
Паходжанне: Кітай, правінцыя Хубэй (湖北, Húběi), гарадская акруга Сяогань (孝感, Xiàogǎn), павет Сяочан (孝昌, Xiàochāng), пасёлак Чжоусян (周巷, Zhōuxiàng).
Зона аховы: Цяперашняя адміністрацыйная тэрыторыя пасёлка Чжоусян — так яе задае стандарт са спасылкай на аб’яву аб ахове; карта зоны — у дадатку да стандарту.
Геаграфічнае становішча: Па публікацыі 2019 года, павет Сяочан ляжыць на паўднёвым схіле гор Дабе і паўночным краі Цзянханьскай раўніны; на ўсходзе ён мяжуе з раёнам Хуанпі горада Уханя. Дакладных каардынат зоны ў знойдзеных крыніцах няма.

2. Гісторыя і Культурнае Значэнне

Гісторыя:
- Паданне пра пачатак садоў. Публікацыя турыстычнага раздзела сайта «Жэньмінь ван» (2019) пераказвае надпіс на стэле перад храмам на гары Давушань (大悟山): пры Мін былы чыноўнік Лі Дааюань (李道元), які прыняў манаства пад імем Саньу (丧吾), прывёз насенне чаю і заклаў сады ў раёне гор Давушань і Фэнхуаншань. Там жа сказана, што мінскі саноўнік Маа Кунь (茅坤) сам апрацоўваў тутэйшыя чайныя сады. Тэксту стэлы я не бачыў.
- Цын. Паводле той жа публікацыі, горы і чайныя сады гэтых мясцін намаляваны ў сувоі «Цзяншань воюту» (江山卧游图) цынскага мастака Чэн Чжэнкуя (程正揆), які захоўваецца ў музеі Гугун. Павятовая летапіс «Сяогань сяньчжы» выдання восьмага года Гуансюя (1882) прыводзіць верш «Прабую чай у манастыры Гучэн» (古城庵试茶); публікацыя лічыць яго сведчаннем таго, што пры манастыры Гучэн на Фэнхуаншане ўжо былі чайныя сады.
- 1990-я. У пачатку 1990-х гадоў у пасёлку з’явілася чайная кампанія з маркай «尖峰» (Jiānfēng, «вострая вяршыня»); публікацыя пералічвае яе правінцыйныя ўзнагароды 2009 года.
- 2014. Галоўнае ўпраўленне па наглядзе за якасцю, інспекцыі і карантыне (AQSIQ) аб’явай 2014 года № 55 узяло Чжоусян Фэнхуан Ча пад ахову як прадукт з геаграфічным указаннем.
- 2015. Суседняе імя «孝昌凤凰山茶» зарэгістравана як сертыфікацыйны знак; у тым жа годзе павет атрымаў яшчэ адзін прадукт з геаграфічным указаннем — «观音湖绿茶» (аб’ява 2015 года № 162).
- 2017. Чжоусян Фэнхуан Ча ўвайшоў ва ўсекітайскі спіс «一村一品» — «адна вёска, адзін прадукт».
- 2022. У пераліку прадуктаў з геаграфічнымі ўказаннямі Хубэя, апублікаваным у студзені 2022 года (даныя на канец 2020-га), у Чжоусян Фэнхуан Ча нуль кампаній, дапушчаных да спецыяльнага знака, і няма правінцыйнага стандарту.
- 2023–2024. Упраўленне рынкавага нагляду Хубэя 23 снежня 2023 года зацвердзіла стандарт DB42/T 2174—2023 «Прадукт з геаграфічным указаннем. Чжоусян Фэнхуан Ча»; ён дзейнічае з 23 лютага 2024 года.
Назва: 周巷 — пасёлак, 凤凰 — гара Фэнхуаншань у вёсцы Шуанфэн (双峰村).
Тры найменні аднаго павета: У Сяочана тры чайныя імёны — прадукт з геаграфічным указаннем 周巷凤凰茶 (2014), сертыфікацыйны знак 孝昌凤凰山茶 (2015) і прадукт з геаграфічным указаннем 观音湖绿茶 (2015).

3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна

Сарты / Культывары: Стандарт называе тры культывары: «鄂茶一号» (Èchá yīhào, хубэйскі сорт «Эча № 1»), 福鼎大白 (Fúdǐng dàbái) і 中茶108 (Zhōngchá 108).
Сыравіна: Маладыя парасткі; збор пачынаюць, калі парасткаў на стадыі «адна пупышка з адным толькі раскрытым лістом» (一芽一叶初展) становіцца 8–12 на квадратны метр.
Спосаб збору: Толькі ручны.
Час збору: З канца сакавіка да пачатку мая і з канца жніўня да канца верасня.

4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання

Параметры ніжэй — са стандарту DB42/T 2174—2023.

Вышыня вырошчвання: 400–800 м.
Клімат: Сярэднегадавая тэмпература 15,5–16,4 °C, ападкі 1010–1190 мм за год, 2135–2310 гадзін сонца, бязмарозны перыяд 228–259 дзён.
Глебы: Жоўта-бурыя (黄棕壤), магутнасць урадлівага слоя не меншая за 0,5 м, pH 4,5–6,5, арганічнага рэчыва не менш за 1 %, добры дрэнаж.
Догляд саду: Стандарт распісвае тэрміны пасадкі (з пачатку лютага да канца сакавіка або з канца кастрычніка да сярэдзіны лістапада), тры фармавальныя абрэзкі маладога куста і ўгнаенні: асноўнае ўносяць раз на год, у канцы кастрычніка — пачатку лістапада, і яно дае 60 % гадавой нормы.
Месца: Па публікацыі 2019 года, гара Фэнхуаншань стаіць ля падножжа гары Шуанфэншань, на беразе вадасховішча Січун (西冲水库), побач з возерам Гуаньіньху (观音湖).

5. Тэхналогія Вытворчасці

Стандарт задае такую паслядоўнасць:

Раскладванне свежага ліста (摊青, tānqīng): 4–6 гадзін, слоем 1–3 см.
Фіксацыя (杀青, shāqīng): Параметраў стандарт не прыводзіць.
Астыванне (摊凉, tānliáng): 20–30 хвілін.
Наданне формы (做形, zuòxíng): Спачатку выраўноўванне ліста ў палоскі (理条, lǐtiáo) пры 150–180 °C на працягу 10–15 хвілін, затым прыцісканне ў плоскі ліст (压扁, yābiǎn) пры 100–120 °C на працягу 8–10 хвілін.
Дасушванне (辉干, huīgān): 90–120 °C, 25–35 хвілін.

Прыцісканне ліста і дае плоскую простую форму, якой стандарт патрабуе ад абедзвюх градацый.

6. Арганалептычныя Характарыстыкі

Стандарт дзеліць чай на дзве градацыі — вышэйшую (特级) і першую (一级); для кожнай кожны год рыхтуюць новы эталонны ўзор. Ніжэй — патрабаванні да вышэйшай градацыі і адрозненні першай.

Знешні выгляд сухога ліста: Плоскі, гладкі і прамы, ізумрудны, з прыкметным пушком, роўны (扁平光直，翠绿显毫，匀齐). У першай градацыі — плоскі, гладкі і прамы, зялёны з бліскам (绿润).
Арамат сухога ліста: Стандарт асобна яго не апісвае.
Арамат настою: Чысты і ўстойлівы (清香持久); у першай — чысты.
Смак: Свежы і мяккі (鲜醇) — у абедзвюх градацый.
Колер настою: Пяшчотна-зялёны, яркі (嫩绿明亮) — у абедзвюх градацый.
Чайнае дно (завараны ліст): Мяккі, пяшчотны і роўны (柔嫩匀齐); у першай — пяшчотны, роўны і яркі (嫩匀明亮).

Стандарт патрабуе ад чаю адсутнасці псавання і пабочных пахаў, нечайных прымешак і любых дабавак.

7. Хімічны Склад

Фізіка-хімічныя патрабаванні стандарту аднолькавыя для абедзвюх градацый:

Паказчык	Патрабаванне
Вільготнасць	не больш за 6,5 %
Дробка і пыл	не больш за 3,0 %
Агульная попел	не больш за 7,0 %
Экстрактыўныя рэчывы	не менш за 38,0 %
Грубая клятчатка	не больш за 10,0 %

Даных пра поліфенолы, амінакіслоты і кафеін стандарт не прыводзіць.

8. Заварванне

Практыка класа для зялёнага чаю.

Тэмпература вады: 80–85 °C.
Колькасць чаю: 3 г на 150 мл.
Посуд: Шкляная шклянка або белы гайвань.
Працэс:
1. Прагрэць посуд.
2. Пакласці чай і наліць ваду па сценцы.
3. Першы настой — праз 40–60 секунд.
4. Піць, пакідаючы частку настою.
5. Даліць ваду.
6. Два-тры паўторныя залівы.

9. Захоўванне

Практыка класа. Стандарт адсылае да агульнага нацыянальнага стандарту захоўвання чаю GB/T 30375. У герметычнай упакоўцы, у халадзільніку пры 0–5 °C, без святла, вільгаці і пахаў. Лепш выпіць на працягу года.

10. Цана і Падробкі

Даных пра цэны ў знойдзеных крыніцах няма.

Як пазбегнуць падробак:
- Шукаць спецыяльны знак прадукта з геаграфічным указаннем; паводле пераліку з данымі на канец 2020 года, дапушчаных да яго кампаній не было, таму варта пытацца ў прадаўца дакументы пра допуск.
- Правяраць, што чай зроблены ў пасёлку Чжоусян павета Сяочан.
- Ліст — плоскі, гладкі і прамы, ізумрудны; настой — пяшчотна-зялёны і яркі.
- Не блытаць з гуандунскім Фэнхуан Дань Цун (раздзел 13).

11. Цікавыя Факты

Стандарт задае нават шчыльнасць парасткаў, пры якой пачынаюць збор, — 8–12 на квадратны метр.
Зона аховы — адзін пасёлак, а не павет.
Стандарт з’явіўся праз дзевяць гадоў пасля аховы.

12. Параўнанне з іншымі чаямі

Сі Ху Лун Цзін (西湖龙井): Знакаміты плоскі зялёны чай Ханчжоу; Чжоусян Фэнхуан Ча таксама атрымлівае плоскую форму прыцісканнем ліста.
Фэнхуан Дань Цун (凤凰单丛): Улун з гары Фэнхуаншань у Чаочжоу, Гуандун; агульнае толькі імя гары.
Сяочан Фэнхуаншань Ча (孝昌凤凰山茶): Чай таго ж пасёлка пад сертыфікацыйным знакам 2015 года; як суадносяцца два імёны юрыдычна, знойдзеныя крыніцы не гавораць.
Эньшы Юй Лу (恩施玉露): Знакаміты зялёны чай Хубэя — ігольчаты, з паравой фіксацыяй.

У заключэнне:

Чжоусян Фэнхуан Ча — плоскі зялёны чай аднаго пасёлка каля паўднёвых адгор’яў гор Дабе. Доўгі час пра яго гаварылі ў асноўным узнагароды мясцовай кампаніі і пераказы паданняў, але з 2024 года ў яго ёсць падрабязны стандарт: тры культывары, сады на вышыні 400–800 м, ручны збор, прыцісканне ліста і дзве градацыі якасці. У кубку гэта ізумрудны плоскі ліст з пушком, чысты ўстойлівы арамат і пяшчотна-зялёны яркі настой.