Cāngnán cuìlóng chá

Цаннань Цуйлун Ча (Cāngnán cuìlóng chá, 苍南翠龙茶) — зялёны чай павета Цаннань (苍南县) гарадской акругі Вэньчжоу, на самым поўдні правінцыі Чжэцзян, ля мяжы з Фуцзянню. Імя значыць «смарагдавы цмок Цаннані». Чай вырас з мясцовых «сцяжкоў і коп’яў» (旗枪, qíqiāng): у канцы 1980-х гадоў іх перайменавалі ў «Мінцянь Лунцзін», а ў канцы 1990-х, калі Вэньчжоу не ўвайшоў у зону чжэцзянскага Лунцзіна, — у Цуйлун. Галоўны воблік — плоскі прамы смарагдавы ліст. З 2008 года імя ахоўваецца геаграфічным сертыфікацыйным знакам.

1. Класіфікацыя і Паходжанне

Тып: Зялёны чай (绿茶, lǜchá). Запіс знака класа не называе, але павятовы стандарт DB330327/T 3—2021 апісвае Цуйлун як чай, зроблены па тэхналогіі зялёнага чаю, з чыстым настоем і зялёным лістом, высокім водарам і мяккім смакам (清汤绿叶、香高味醇).
Катэгорыя: Новы імянны чай (新创名茶) з вэньчжоускай групы ранніх веснавых чаёў; геаграфічны сертыфікацыйны знак (2008).
Паходжанне: Кітай, правінцыя Чжэцзян (浙江, Zhèjiāng), гарадская акруга Вэньчжоу (温州, Wēnzhōu), павет Цаннань (苍南, Cāngnán). Галоўны раён — сады былой воласці Уфэн (五凤) на гары Удайшань (五岱山) у масіве Юйцаншань (玉苍山); паведамленне 2013 года адносіць вёску Бамухоу (八亩后村) воласці Уфэн да пасёлка Цяодунь (桥墩镇).
Зона знака: Правінцыйная база паказвае павет Цаннань як адміністрацыйную прыналежнасць трымальніка; юрыдычную мяжу зоны я не правяраў.
Геаграфічныя каардынаты: Каля 27,5° пн. ш. і 120,4° у. д. (павет).

2. Гісторыя і Культурнае Значэнне

Гісторыя:
- Чай гэтых месцаў да Цуйлуна. Па Вэньчжоускім цэнтры распаўсюджвання агратэхнікі (2024), чай у цяперашніх межах павета рабілі ўжо ў эпоху Пяці дынастый, і дзяржава Уюэ збірала з яго падатак. Цынскі «Летапіс павета Пін’ян» (平阳县志), які прыводзіць цэнтр, называе лепшым чай з падножжа Юйцаншаня ля Цзюйсі (莒溪) — цяпер гэта Цаннань; рабілі там у асноўным «жоўты суп», чырвоны гунфу і «сцяжкі і коп’і».
- Змена імёнаў. Па тым жа цэнтры, у канцы 1980-х гадоў павет перайменаваў свой «旗枪» у «Мінцянь Лунцзін» (明前龙井), і ў 1993 годзе гэты чай атрымаў званне правінцыйнага імяннога чаю другой катэгорыі. У канцы 1990-х правінцыя акрэсліла зону вытворчасці чжэцзянскага Лунцзіна, Вэньчжоу ў яе не ўвайшоў, і чай афіцыйна назвалі «苍南翠龙茶».
- Разыходжанне ў датах. Часопіс «Чжунго чае» (中国茶叶, 2000) піша, што Цуйлун створаны павятовым упраўленнем сельскай гаспадаркі ў 1996 годзе; даведачныя апісанні адносяць званне другой катэгорыі да 1997 года, а не да 1993-га. Крыніцы датуюць пачатак чаю па-рознаму.
- 1999. Званне правінцыйнага імяннога чаю першай катэгорыі; па даведачных апісаннях — на 13-м правінцыйным конкурсе імянных чаёў. Выпрацоўка ў тым годзе, па «Чжунго чае», — 15 т.
- 2006–2008. Агранамічнае таварыства павета Цаннань (苍南县农学会) падало заяўку на знак 8 жніўня 2006 года; рэгістрацыя — 20 лютага 2008 года, знак № 5528372, клас 30.
- Свята адкрыцця сезона. З 2006 года павет штогод праводзіць свята адкрыцця чаю (温州（苍南）开茶节). Восьмае, у 2013 годзе, прайшло ў вёсцы Бамухоу; чатырнаццатае, у 2019-м, адкрылася ў Нацыянальным музеі чаю ў Ханчжоу.
- 2012–2013. Па Вэньчжоускім цэнтры, у снежні 2012 года Кітайскае міжнароднае таварыства вывучэння чайнай культуры прысвоіла Цуйлуну званне «中华文化名茶». Кітайская асацыяцыя чайнага гандлю ў 2013 годзе паведамляла, што разам з гэтым званнем павет атрымаў званне «中国茶文化之乡».
- Стандарт. Дзейнічае павятовы стандарт DB330327/T 3—2021: сады, агратэхніка, збор і перапрацоўка.
Узнагароды: Па павятовай газеце (2020) — званне правінцыйнага імяннога чаю першай катэгорыі, залатыя ўзнагароды некалькіх чжэцзянскіх чайных выстаў і асаблівая прэмія «Хоуцзі» (后稷) сельскагаспадарчай выставы ў Янліне. Кошт рэгіянальнага брэнда, па ацэнцы Чжэцзянскага ўніверсітэта, — больш за 300 млн юаняў.
Назва: «Цаннань» (苍南) — «на поўдзень ад Юйцаншаня»: павет названы па гэтай гары. «Цуйлун» (翠龙) — «смарагдавы цмок»; тлумачэнні гэтай часткі імя ў крыніцах няма.
Культурнае значэнне: На чаі павет будуе турызм: па паведамленні 2013 года, вёску Бамухоу называюць «вэньчжоускім Мэйцзяу» (温州的梅家坞). У 2019 годзе павет прасоўваў два рэгіянальныя чайныя брэнды — «苍南翠龙» і «五凤香茗».

3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна

Сорт / Культывар: У запісе знака і ў знойдзеных крыніцах сарты не названы.
Стандарт збору: Па даведачных апісаннях — адна пупышка з першым раскрывальным лістом (一芽一叶初展), пупышкі і лісты роўныя па памеры.
Час збору: Дакладных тэрмінаў для Цуйлуна ў знойдзеных крыніцах няма. «Фуцзянь жыбаа» (2025) піша пра вэньчжоускія раннія чаі ў цэлым, сярод якіх названы і Цуйлун, што іх збор пачынаецца ў лютым, больш чым на месяц раней за ханчжоускі Лунцзін.

4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання

Рэгіён: Самы поўдзень Чжэцзяна: павет мяжуе з гарадскім паветам Фудзін правінцыі Фуцзянь і выходзіць да Усходне-Кітайскага мора.
Клімат: Па даведачных даных пра павет — сярэднесубтрапічны мусонны вільготны; сярэднегадавая тэмпература 14–18 °C, бязморазны перыяд каля 288 дзён, ападкаў каля 1769 мм за год. Даных менавіта для чайных садоў няма.
Вышыня вырошчвання: «Чжунго чае» (2000) — сярэдняя вышыня больш за 400 м, гара Удайшань воласці Уфэн; даведачныя апісанні — каля 400 м; рэкламнае апісанне адной маркі — больш за 500 м.
Глебы: Па павятовым стандарце 2021 года — жоўта-чырваназёмы і іх разнавіднасці на гранітах і туфах, pH 4,5–6,5, арганічнага рэчыва больш за 1 %.
Плошчы і выпрацоўка: Лічбы адносяцца да чаю павета ў цэлым: у 2013 годзе, па Кітайскай асацыяцыі чайнага гандлю, — 10 тыс. му садоў і 52 млн юаняў прадукцыі за 2012 год; у 2020-м, па павятовай газеце, — 19,2 тыс. му і больш за 900 т чаю за год.

5. Тэхналогія Вытворчасці

Даведачныя апісанні дзеляць перапрацоўку на чатыры аперацыі — фіксацыю, «зялёны кацёл», адлёжку і «бліскучы кацёл»; Вэньчжоускі цэнтр агратэхнікі замест фіксацыі называе раскладванне свежага ліста. Параметраў у знойдзеных крыніцах няма.

Раскладванне свежага ліста (摊放, tānfàng).
Фіксацыя (杀青, shāqīng).
«Зялёны кацёл» (青锅, qīngguō).
Адлёжка (回潮摊凉, huícháo tānliáng).
«Бліскучы кацёл» (辉锅, huīguō).

Па агульнай схеме плоскага чаю «зялёны кацёл» — першае абсмажванне з наданнем формы, адлёжка выраўноўвае вільготнасць у лісце, «бліскучы кацёл» дасушвае і выгладжвае ліст. Гэта агульная схема, а не апісанне менавіта Цуйлуна.

6. Арганалептычныя Характарыстыкі

Апісанне даў часопіс «Чжунго чае» (2000); Вэньчжоускі цэнтр агратэхнікі апісвае чай амаль гэтак жа.

Вонкавы выгляд сухога ліста: Плоскі, роўны і прамы (扁平匀直), смарагдава-зялёны (色泽翠绿).
Водар сухога ліста: Апісанняў у знойдзеных крыніцах няма.
Водар настою: Чысты, высокі і стойкі (香气清高持久); у Вэньчжоускага цэнтра — высокі і востры (香气高锐).
Смак: Мяккі, з саладкаватасцю (滋味醇和甘甜).
Колер настою: Смарагдава-зялёны, яркі (汤色翠绿明亮).
Чайнае дно (завараны ліст): Раскрываецца кветкай, пяшчотна-зялёнае і яркае (叶底成朵嫩绿明亮).

7. Хімічны Склад

Фізіка-хімічных даных у знойдзеных крыніцах няма.

8. Заварванне

Практыка класа для зялёнага чаю. Вэньчжоускі цэнтр агратэхнікі раіць для Цуйлуна высокі шкляны стакан, 3–5 г чаю і ваду 80–90 °C.

Тэмпература вады: 80–85 °C.
Колькасць чаю: 3 г на 150 мл.
Посуд: Шкляны стакан або белы гайвань.
Працэс:
1. Прагрэць посуд.
2. Пакласці чай і наліць ваду па сценцы.
3. Першы настой — праз 40–60 секунд.
4. Піць, пакідаючы частку настою.
5. Даліць ваду.
6. Два-тры паўторныя залівы.

9. Захоўванне

Практыка класа. У герметычнай упакоўцы, у халадзільніку пры 0–5 °C, без святла, вільгаці і пахаў; лепш выпіць на працягу года.

10. Кошт і Падробкі

Даных пра кошты ў знойдзеных крыніцах няма.

Як пазбегнуць падробак:
- Шукаць геаграфічны сертыфікацыйны знак «苍南翠龙茶» (№ 5528372).
- Звяраць допуск вытворцы па актуальным рэестры: правінцыйная база, якая вядзецца да 2019 года, паказвае нуль дапушчаных кампаній.
- Правяраць, што вытворца з павета Цаннань.
- Плоскі Цуйлун — роўны прамы смарагдавы ліст, смарагдавы яркі настой, завараны ліст раскрываецца кветкай.
Статус знака: У рэестры 2026 года знак значыцца зарэгістраваным на дату крыніцы; ці дзейнічае ён зараз, не пацверджана.

11. Цікавыя Факты

Назвы вёсак Наньчаляа і Бэйчаляа (南茶寮, 北茶寮) у пасёлку Ванлі — «Паўднёвыя» і «Паўночныя чайныя хаціны» — па Вэньчжоускім цэнтры агратэхнікі, засталіся ад хацін, якія дзяржава Уюэ ставіла для чайных двароў.
Імя «Цуйлун» з’явілася вымушана: ранейшае «Мінцянь Лунцзін» давялося змяніць, калі правінцыя акрэсліла зону Лунцзіна без Вэньчжоу.

12. Параўнанне з іншымі чаямі

Сі Ху Лун Цзін (西湖龙井): Узор плоскага чаю; да канца 1990-х Цуйлун прадаваўся як «Мінцянь Лунцзін», але ў зону Лунцзіна Вэньчжоу не ўвайшоў.
Уню Цзаа (乌牛早): Ранні зялёны чай павета Юнцзя той жа акругі, з таго ж спісу ранніх веснавых чаёў.
Жуйань Цынмінцзаа (瑞安清明早): Чай звышранняга сорту з таго ж вэньчжоускага спісу.
Пін’ян Хуан Тан (平阳黄汤): Жоўты чай павета Пін’ян, у які раней уваходзілі землі Цаннані; цынскі летапіс Пін’яна называе «жоўты суп» сярод чаёў падножжа Юйцаншаня. У Цуйлуна тамлення няма.

У заключэнне:

Цаннань Цуйлун Ча — новае імя на старой чайнай зямлі: мясцовыя «сцяжкі і коп’і», пабываўшы «Мінцянь Лунцзінам», сталі Цуйлунам, калі Вэньчжоу застаўся па-за зонай Лунцзіна. Гэта плоскі смарагдавы чай з пупышкі з першым лістом, з чыстым высокім водарам і мяккім саладкаватым смакам. Крыніцы разыходзяцца ў даце яго нараджэння і часцей гавораць пра брэнд, чым пра смак; спрабаваць яго варта побач з Лунцзінам і іншымі вэньчжоускімі раннімі чаямі.

Крыніцы

Нарматыўныя дакументы

DB330327/T 3-2021

Геаграфічнае ўказанне

CNIPA 地理标志证明商标 №5528372

Поўны спіс — на старонцы «Крыніцы»