Yuánjiāng mòlìhuā chá

Юаньцзян Моліхуа Ча (Yuánjiāng mòlìhuā chá, 元江茉莉花茶) — язмінавы чай Юаньцзян-Хані-І-Дайскага аўтаномнага павета (元江哈尼族彝族傣族自治县) гарадской акругі Юйсі, правінцыя Юньнань. Павет ляжыць у гарачай сухой даліне, дзе цяпло прыходзіць рана, і таму язмін тут зацвітае раней, чым дзе-небудзь у Кітаі: свежыя кветкі ідуць на рынак з сакавіка, а сезон доўжыцца да лістапада. Язмін у Юаньцзяне малады — паводле галіновых апісанняў, яго завезлі ў 1998 годзе з Хэнсяня ў Гуансі. Павет робіць у асноўным насычаны, тройчы араматызаваны чай; галіновыя агляды залічваюць яго да чатырох галоўных язмінавых раёнаў краіны. Найменне ахоўваецца знакам паходжання з 2003 года.

1. Класіфікацыя і Паходжанне

• Тып: Араматызаваны кветкамі чай (花茶, huāchá): чайная аснова, шматразова араматызаваная свежым язмінам. Паводле галіновага апісання, аснова — зялёны чай з юньнаньскай буйналістай сыравіны; у дакументах аховы аснову я не бачыў. У корпусе язмінавыя чаі стаяць сярод зялёных.
• Катэгорыя: Юньнаньскі язмінавы чай; знак паходжання сістэмы інспекцыі і каранціну (2003).
• Паходжанне: Кітай, правінцыя Юньнань (云南, Yúnnán), гарадская акруга Юйсі (玉溪, Yùxī), Юаньцзян-Хані-І-Дайскі аўтаномны павет (元江, Yuánjiāng).
• Зона аховы: Павет Юаньцзян; юрыдычную мяжу зоны я не правяраў.
• Геаграфічныя каардынаты: Каля 23,6° пн. ш. і 102,0° у. д.

2. Гісторыя і Культурнае Значэнне

• Гісторыя:
  • 1998 — завоз. Паводле галіновых апісанняў, язмін у Юаньцзян завезлі з Хэнсяня (Гуансі), галоўнага язмінавага раёна Кітая.
  • 2003 — знак паходжання. Абвяшчэннем 2003 года № 5 «元江茉莉花茶» атрымаў знак паходжання (原产地标记) сістэмы інспекцыі і каранціну; у абвяшчэнні ён указаны з гандлёвай маркай 玉元牌.
  • 2019. Найменне стаіць у правінцыйным пераліку Юньнані на 28 снежня 2019 года — у раздзеле знакаў паходжання, пад нумарам 4.
  • 2025 — рэкамендацыя. У аналітычнай запісцы павятовага статыстычнага ўпраўлення (2025) сярод мер прапанавана дамагацца для «元江茉莉花茶» — разам з мясцовымі манга і алоэ — дзяржаўнага геаграфічнага таварнага знака. Гэта рэкамендацыя, а не пададзеная заяўка і не другая рэгістрацыя.
• Назва:
  • «Юаньцзян» (元江) — імя павета і ракі.
  • «Моліхуа ча» (茉莉花茶, mòlìhuā chá) — «чай з кветкамі язміну».
• Культурнае значэнне: Галіновыя агляды ставяць Юаньцзян у чацвёрку галоўных язмінавых раёнаў Кітая — побач з Хэнсянем (Гуансі), Фучжоў (Фуцзянь) і Цяньвэем (犍为, Сычуань). Яго месца ў гэтай чацвёрцы — самы ранні і самы доўгі сезон свежай кветкі.

3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна

• Расліна-араматызатар: Язмін самбак (Jasminum sambac), завезены з Хэнсяня. Які менавіта сорт вырошчваюць у павеце, у знойдзеных крыніцах не сказана.
• Чайная аснова: Паводле галіновага апісання — зялёны чай з юньнаньскай буйналістай сыравіны (Camellia sinensis var. assamica), насычаны і вельмі ўстойлівы да заліванняў. Сорт куста і патрабаванні да асновы паводле дакумента я не знайшоў.
• Збор кветак: З сакавіка па лістапад; свежая кветка выходзіць на рынак раней, чым у іншых раёнах краіны.

4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання

• Рэгіён: Даліна ракі Юаньцзян у цэнтральнай частцы поўдня Юньнані.
• Клімат: Сухая гарачая даліна (干热河谷, gānrè hégǔ): увесну цяпло прыходзіць рана, сума актыўных тэмператур высокая. Менавіта гэта зрушвае цвіценне язміну на сакавік. Паводле даведачных даных аб павеце, сярэднегадавая тэмпература — каля 23,9 °C, ападкаў — каля 805 мм у год.
• Плошчы: Правераных даных аб плошчах і выпрацоўцы ў знойдзеных крыніцах няма.
• Вышыні і глебы: Даных у знойдзеных крыніцах няма.

5. Тэхналогія Вытворчасці

Ключавая аперацыя — араматызацыя (窨制 — xūnzhì): чайная аснова ўбірае водар раскрывальных кветак. У Юаньцзяне асноўны прадукт — тройчы араматызаваны (三窨, sān xūn) чай насычанага стылю (浓香型, nóngxiāngxíng): тутэйшая кветка вельмі духмяная.

Агульная схема класа для язмінавага чаю:

• Збор бутонаў: Буйныя пабялелыя бутоны збіраюць удзень, яшчэ нераскрытымі.
• «Выходжванне» кветак (养花 — yǎnghuā): Бутоны трымаюць так, каб яны раскрываліся раўнамерна; язмін раскрываецца і наймацней пахне ўвечары і ўначы.
• Змешванне з чаем (拌花 — bànhuā): Раскрывальныя кветкі змешваюць з асновай.
• Араматызацыя: Доўжыцца ўсю ноч; затым кветкі аддзяляюць (起花 — qǐhuā), а чай падсушваюць.
• Паўторныя цыклы: Са свежымі кветкамі; для юаньцзянскага чаю — звычайна тры.

Гэта агульная схема класа, а не апісанне тэхналогіі канкрэтнага вытворцы; параметры ў знойдзеных крыніцах не прыведзены.

6. Арганалептычныя Характарыстыкі

Апісанне ніжэй — з галіновага агляду чатырох язмінавых раёнаў, а не з дакумента аховы.

• Знешні выгляд сухога ліста: Шчыльна скручаны, тонкі і далікатны, з прыкметным ворсам і цэльнымі парасткамі, светлы, з бляскам (条索紧结细嫩、毫显有峰苗、色泽亮白光润).
• Водар сухога ліста: Асобнага апісання ў знойдзеных крыніцах няма.
• Водар настою: Высокі і насычаны, свежы і ўстойлівы (香高浓郁、鲜灵持久).
• Смак: Мяккі і поўны, без горычы і даўкасці, роўны і цёплы; чай вельмі ўстойлівы да заліванняў (柔顺饱满无苦涩、醇和温润极耐泡).
• Колер настою: Празрысты, светла-жоўты (清澈透亮淡黄色).
• Чайнае дно (завараны ліст): Свежы, далікатны, з бляскам (鲜嫩质感有光泽).

7. Хімічны Склад

Даных менавіта па юаньцзянскім чаі ў знойдзеных крыніцах няма. Водар даюць лятучыя рэчывы кветкі, якія ўбірае аснова; склад самой асновы залежыць ад яе класа і сыравіны.

8. Заварванне

Практыка класа для язмінавага чаю.

• Тэмпература вады: 85–90 °C.
• Колькасць чаю: 3 г на 150 мл.
• Посуд: Гайвань з накрыўкай — яна трымае водар, — або фарфоравы чайнік.
• Працэс:
  1. Прагрэць посуд.
  2. Пакласці чай.
  3. Заліць вадой і адразу накрыць накрыўкай.
  4. Першы настой — 1–2 хвіліны ў гайвані.
  5. Перад піццём падняць накрыўку і ўдыхнуць водар.
  6. Два–чатыры паўторныя залівы; буйналістая аснова звычайна вытрымлівае больш, чым дробналістая.

9. Захоўванне

Практыка класа. У герметычнай упакоўцы, у сухім прахалодным цёмным месцы, строга без пабочных пахаў: аснова, якая ўвабрала язмін, таксама лёгка ўбярэ і чужы пах. Язмінавы чай лепш выпіць на працягу года.

10. Кошт і Падробкі

Даных аб коштах у знойдзеных крыніцах няма.

• Як пазбегнуць падробак:
  • Шукаць паходжанне з павета Юаньцзян і знак паходжання.
  • Сапраўдны язмінавы водар ідзе ад араматызацыі жывымі кветкамі; рэзкі «парфумерны» пах, які хутка знікае пасля першага заліву, — прыкмета араматызатара.
  • Засушаныя кветкі ў пачку не даказваюць якасці: пасля араматызацыі кветкі звычайна аддзяляюць.
  • Вясновы язмінавы чай, які з’явіўся раней за ўсіх, — не абавязкова юаньцзянскі; правяраць вытворцу.

11. Цікавыя Факты

• У Юаньцзяне самы ранні язмін Кітая: кветкі на рынку з сакавіка.
• Язмін тут маладзейшы, чым у іншых галоўных раёнах: яго завезлі толькі ў 1998 годзе — з Хэнсяня.
• Знак паходжання 2003 года выдадзены найменню разам з канкрэтнай гандлёвай маркай.

12. Параўнанне з іншымі язмінавымі чаямі

• Хэнсянь Моліхуа Ча (横县茉莉花茶): Галоўны язмінавы раён Кітая і выток юаньцзянскага язміну; сезон там — з красавіка па кастрычнік, у Юаньцзяна ён пачынаецца раней.
• Моліхуа Ча (茉莉花茶): Агляд язмінавага чаю ў корпусе — тэхналогія і формы.
• Молі Інь Хаа (茉莉银毫): Язмінавы чай на ранняй пупышкавай зялёнай аснове — прыклад высокага сорту класа.
• Молі Лун Чжу (茉莉龙珠): Форма язмінавага чаю — скатаныя «жамчужыны».

У заключэнне:

Юаньцзян Моліхуа Ча — самы ранні язмін Кітая. Кусты, прывезеныя з Хэнсяня ў 1998 годзе, прыжыліся ў сухой гарачай даліне і зацвітаюць раней, чым дзе-небудзь яшчэ ў Кітаі; з гэтых кветак павет робіць насычаны, тройчы араматызаваны чай. Дакументы аховы пакуль больш сціплыя за самую галіну: знак паходжання 2003 года ёсць, а новы знак на чай пакуль толькі прапанаваны.