Guìzhōu hóngchá

Гуйчжоу Хун Ча (Guìzhōu hóngchá, 贵州红茶) — чырвоны чай правінцыі Гуйчжоу як катэгорыя. Правінцыйны стандарт DB52/T 641—2017 вызначае яго так: чырвоны чай, зроблены са свежага ліста чайных кустоў, якія выраслі на тэрыторыі Гуйчжоу, па правінцыйных правілах перапрацоўкі гунфу-чырвонага (工夫红茶, gōngfū hóngchá) або драбнёнага (红碎茶, hóngsuìchá) чаю. Гэта не сорт куста, не марка і не адзін стыль, а агульная правінцыйная рамка: усярэдзіне яе стандарт адрознівае віты, жамчужны і драбнёны чай, а ў імянных чырвоных чаёў правінцыі — напрыклад, у Цзуньі Хун, Пуань Хун і Фаньцзіншань Хун — ёсць уласныя стандарты. Побач з афіцыйнай назвай сустракаецца кароткае 黔红 (Qiánhóng): іерогліф 黔 — кароткая назва Гуйчжоу. Афіцыйнай назвай катэгорыі яно не з’яўляецца. У знойдзеных кітайскіх крыніцах 黔红 сустракаецца як марка экспартнага чаю адной гаспадаркі ў 1950-х — паводле газетнага пераказу слоў сведкі, — ва ўрэзцы той жа газеты як імя мэйтаньскага чырвонага чаю 1940-х і як абазначэнне ўзору ў адной навуковай працы 2021 года, а па-беларуску слова «цяньхун» знойдзена ў адным паведамленні на чайным форуме 2012 года.

1. Класіфікацыя і Паходжанне

• Тып: Чырвоны чай (红茶, hóngchá) — цалкам ферментаваны клас шасціколернай класіфікацыі. Клас зададзены тэхналогіяй: правінцыйныя правілы DB52/T 639—2023 вызначаюць гунфу-чырвоны чай як чай, зроблены завяльваннем, скручваннем, ферментацыяй і сушкай, і адносяць да яго віты (红条茶, hóngtiáochá) і жамчужны (珠型红茶, zhūxíng hóngchá) чай. Драбнёны чырвоны чай уваходзіць у катэгорыю па стандарце прадукту; яго правілы перапрацоўкі (DB52/T 640—2023) у гэтым артыкуле не разбіраюцца.
• Катэгорыя: Правінцыйная катэгорыя чырвонага чаю, зададзеная стандартам прадукту. Не сорт расліны, не гандлёвая марка, не адзіны стыль і не партыя. Стандарт рэкамендацыйны — на гэта паказвае «/T» у нумары; ці абавязковы ён для ўсяго чырвонага чаю правінцыі, яго тэкст не кажа.
• Паходжанне: Кітай, правінцыя Гуйчжоу (贵州, Guìzhōu). Паводле азначэння стандарту ліст павінен вырасці на тэрыторыі правінцыі; ні паветаў, ні вышынь, ні сартоў азначэнне не называе, а правілы перапрацоўкі патрабуюць толькі сартоў, прыдатных для чырвонага чаю.
• Стандарт прадукту: DB52/T 641—2017 «贵州红茶», англійская назва ў самім стандарце — Guizhou Black Tea. Выпушчаны 18 жніўня 2017 года, дзейнічае з 18 студзеня 2018 года. Зацвердзіла і выпусціла яго правінцыйнае ўпраўленне па кантролі якасці і тэхнічным наглядзе (贵州省质量技术监督局), прапанаваў правінцыйны камітэт сельскай гаспадаркі (贵州省农业委员会), вядзе правінцыйны тэхнічны камітэт па стандартызацыі чаю (贵州省茶叶标准化技术委员会); першым сярод распрацоўшчыкаў названы Навукова-даследчы інстытут чаю Гуйчжоускай акадэміі сельскагаспадарчых навук (贵州省农业科学院茶叶研究所). На кастрычнік 2026 года нацыянальная платформа мясцовых стандартаў лічыць яго дзейным (现行, xiànxíng). Ён замяніў стандарт 2010 года «贵州工夫红茶» — «гуйчжоускі гунфу-чырвоны чай».
• Правілы перапрацоўкі: DB52/T 639—2023 «贵州红茶 工夫红茶加工技术规程» (гунфу-чырвоны чай) і DB52/T 640—2023 «贵州红茶 红碎茶加工技术规程» (драбнёны чырвоны чай). Абедзве выпушчаны 4 снежня 2023 года, дзейнічаюць з 1 сакавіка 2024 года і замянілі рэдакцыі 2010 года. Назва правіл для гунфу прыведзена па вокладцы дакумента; у картцы рэестра стандартаў яна запісана крыху інакш — «贵州红茶 工夫茶加工技术规程».
• Нацыянальныя стандарты: Па паказчыках, якіх няма ў правінцыйным дакуменце, стандарт адсылае віты і жамчужны чай да нацыянальнага GB/T 13738.2 (гунфу-чырвоны чай), а драбнёны — да GB/T 13738.1 (драбнёны чырвоны чай).
• Геаграфічнае ўказанне: Статус не ўстаноўлены: рэестры геаграфічных указанняў і таварных знакаў для імёнаў 贵州红茶 і 黔红 не правяраліся.
• Геаграфічныя каардынаты: Не прыводзяцца: катэгорыя ахоплівае ўсю правінцыю, а азначэнне стандарту раёнаў усярэдзіне яе не называе.

2. Гісторыя і Культурнае Значэнне

• Гісторыя:
  • 1940 год — «湄红». Газета «Гуйчжоу жыбаа» (贵州日报, Guìzhōu rìbào) у 2014 годзе пісала, што ў 1940 годзе на Мэйтаньскай доследнай чайнай гаспадарцы (湄潭实验茶场, Méitán shíyàn cháchǎng) паспяхова апрабавалі вытворчасць чырвонага чаю і назвалі яго «湄红» (Méihóng), а пасля гэтага яго пачалі шырока ўкараняць. Першаснай крыніцы — справаздач гаспадаркі або прац таго часу — не знойдзена.
  • Экспарт гаспадаркі. Паводле той жа газеты, з пары поўнай ураджайнасці гаспадаркі і да 1970-х гадоў яна штогод адпраўляла на экспарт ад 1 да 2 万担 (wàn dàn, ад дзесяці да дваццаці тысяч даняў) чырвонага чаю. Фраза стаіць у абзацы пра «湄红» і доследную гаспадарку; да маркі «黔红» газета гэтыя аб’ёмы не адносіць. Дань (担, dàn) — традыцыйная мера; у тоны яна тут не пералічваецца.
  • 1950-я — марка «黔红». У той жа публікацыі былы работнік дзяржаўнай чайнай гаспадаркі Мэйтань (国营湄潭茶场, guóyíng Méitán cháchǎng) расказвае, што ў 1952 годзе пачаў удзельнічаць у распрацоўцы гунфу-чырвонага чаю, а праз два гады чырвоны чай гэтай гаспадаркі пад маркай «黔红» добра прадаваўся за мяжой праз парты Шанхая і Гуанчжоу. Гэта сведчанне аднаго чалавека ў пераказе газеты: дакументаў гаспадаркі, мытні або экспартных этыкетак, якія б яго пацвярджалі, не знойдзена. З яго не вынікае, што 黔红 — імя ўсіх чырвоных чаёў правінцыі.
  • Адна газета — два імёны. Тая ж публікацыя ў асноўным тэксце называе пробу 1940 года «湄红», а ва ўрэзцы піша пра «黔红», паспяхова апрабаваны ў Мэйтані ў 1940-х. Як звязаны гэтыя імёны, крыніцы не праясняюць.
  • 2010 год. Вышлі стандарт прадукту «贵州工夫红茶» (DB52/T 641-2010) і правілы перапрацоўкі той жа рэдакцыі (DB52/T 639-2010 і DB52/T 640-2010).
  • 2017 год. Стандарт прадукту перавыдадзены пад імем «贵州红茶» (DB52/T 641—2017). Паводле яго прадмовы, у параўнанні з рэдакцыяй 2010 года зменены назва, тэрміны і азначэнні, катэгорыі прадукцыі, арганалептычныя, фізіка-хімічныя і іншыя паказчыкі, а таксама дададзены патрабаванні да перапрацоўкі. Ці ўваходзіў драбнёны чай у катэгорыю да 2017 года, невядома: прадмова новай рэдакцыі гаворыць толькі пра змяненне катэгорый прадукцыі.
  • 2023 год. Правілы перапрацоўкі перавыдадзены (DB52/T 639—2023 і DB52/T 640—2023); новыя рэдакцыі дзейнічаюць з 1 сакавіка 2024 года.
• Назва:
  • 贵州红茶 (Guìzhōu hóngchá) — «чырвоны чай Гуйчжоу», афіцыйная назва катэгорыі ў дзейным стандарце. 贵州 — назва правінцыі, 红茶 — «чырвоны чай»: так у кітайскай класіфікацыі называюць чай, які па-англійску завуць чорным, адсюль і Guizhou Black Tea у англійскай назве стандарту.
  • 贵州工夫红茶 (Guìzhōu gōngfū hóngchá) — «гуйчжоускі гунфу-чырвоны чай», назва таго ж стандарту ў рэдакцыі 2010 года.
  • 黔 (Qián) — афіцыйная кароткая назва правінцыі Гуйчжоу, побач з 贵 (Guì). Таму 黔红 літаральна значыць «гуйчжоускі чырвоны».
  • 黔红 (Qiánhóng) — у знойдзеных крыніцах гэта спалучэнне сустракаецца толькі ў вузкіх значэннях: гістарычная марка экспартнага чаю мэйтаньскай дзяржгаспадаркі 1950-х (паводле газетнага пераказу, гл. вышэй), імя мэйтаньскага чырвонага чаю 1940-х ва ўрэзцы той жа газеты (у яе асноўным тэксце гэты чай названы «湄红») і абазначэнне ўзору ў навуковай працы 2021 года (гл. раздзел 7). У тэксце стандарту DB52/T 641—2017 слова 黔紅 няма, а нацыянальная база мясцовых стандартаў па ключах «黔红» і «黔红茶» не знаходзіць ніводнага запісу. Тонавага напісання крыніцы не даюць — у англійскай анатацыі навуковай працы стаіць Qianhong; Qiánhóng — стандартнае чытанне іерогліфаў.
  • «Цяньхун» — беларуская перадача таго ж спалучэння. На адным рускамоўным чайным форуме ў 2012 годзе ўдзельнік назваў «цяньхунамі» гуйчжоускія гунфу-чырвоныя чаі. Гэта адзінае знойдзенае ўжыванне, і яно ўжо афіцыйнай катэгорыі: у 贵州红茶 па стандарце ўваходзіць і драбнёны чай.
• Культурнае значэнне: Пра месца катэгорыі ў мясцовай культуры правераныя крыніцы нічога не кажуць. Бачна іншае: правінцыя апісвае свой чырвоны чай цэлым наборам дакументаў — агульным стандартам прадукту, правіламі перапрацоўкі для гунфу і для драбнёнага чаю і асобнымі стандартамі для імянных чаёў. Навука таксама разглядае гуйчжоускі экспартны чырвоны чай як асобны прадмет: праца 2026 года ў часопісе «食品工业科技» (Shípǐn gōngyè kējì) ацэньвала 21 экспартны чырвоны чай правінцыі. А паводле газетнага сведчання, мэйтаньскі чырвоны чай пад маркай «黔红» добра прадаваўся за мяжой ужо ў 1950-х.

3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна

• Від: Чайны куст (Camellia sinensis); разнавіднасць стандарт не ўдакладняе.
• Сорт / Культывар: Азначэнне стандарту прадукту сартоў не называе. Правілы перапрацоўкі патрабуюць «сартоў, прыдатных для чырвонага чаю» (适制红茶的品种, shìzhì hóngchá de pǐnzhǒng) і канкрэтных сартоў таксама не пералічваюць. Сарты названы толькі ў стандарце асобнага імяннога чаю: стандарт Цзуньі Хун гаворыць пра ліст сартоў серыі 黔湄 (Qiánméi) і іншых прыдатных сартоў. 黔湄 — серыя сартоў чайнага куста, а не чай.
• Збор: Тэрмінаў збору правераныя палажэнні стандарту і правіл не называюць.
• Стандарт збору: Паводле правіл DB52/T 639—2023 свежы ліст для гунфу — адзіночная пупышка (单芽, dānyá), пупышка з адным лістом (一芽一叶, yī yá yī yè), пупышка з двума-трыма лістамі (一芽二三叶, yī yá èr sān yè) або роўны ім па пяшчоце ліст 对夹叶 (duìjiāyè) — так называюць парастак, верхавінная пупышка якога перастала расці.
• Патрабаванні да сыравіны: Галоўнае патрабаванне стандарту прадукту — ліст павінен вырасці ў правінцыі Гуйчжоу. Іншыя патрабаванні да свежага ліста тут не пераказваюцца.

4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання

• Рэгіён: Уся правінцыя Гуйчжоу. Катэгорыя задаецца месцам вырошчвання ліста і спосабам перапрацоўкі, а не ўчасткам усярэдзіне правінцыі.
• Клімат: Азначэнне стандарту клімату не тычыцца, а апісанняў, якія адносяцца да ўсёй катэгорыі, у правераных крыніцах няма.
• Вышыня росту: Дадзеных для катэгорыі няма; азначэнне вышыню не называе.
• Глебы: Дадзеных для катэгорыі няма.
• Мяжа ў імяннога чаю: Стандарт Цзуньі Хун гаворыць пра ліст, вырашчаны ў межах Цзуньі і ў суседніх мясцінах са падобным асяроддзем. Наколькі далёка распасціраюцца гэтыя суседнія мясціны, дакумент не ўдакладняе. Пра мясціны іншых імянных чаёў правінцыі — у іх артыкулах.

5. Тэхналогія Вытворчасці

Ніжэй — нарматыўная схема правінцыйных правіл DB52/T 639—2023 для гунфу-чырвонага чаю. Наколькі дакладна ёй прытрымліваецца кожны вытворца, дакумент не кажа. Прыведзены толькі правераныя палажэнні правіл; іншыя аперацыі схемы і іх рэжымы тут не пераказваюцца. Правілы для драбнёнага чаю (DB52/T 640—2023) тут не разбіраюцца, а стандарт прадукту адсылае драбнёны чай па арганалептыцы і паказчыках да нацыянальнага GB/T 13738.1.

1. Завяльванне (萎凋, wěidiāo): Два спосабы — у карытах з паддувам паветра (槽式萎凋, cáoshì wěidiāo) і з праграмным кіраваннем (程控萎凋, chéngkòng wěidiāo). У абодвух выпадках завяльваюць 10–18 гадзін, пакуль вільготнасць ліста не дойдзе да (63 ± 1) %. Для праграмнага спосабу правілы задаюць яшчэ таўшчыню слоя, тэмпературу паветра 25–30 °C і адносную вільготнасць 65–70 %; што гэта за ўстаноўка, дакумент не ўдакладняе.
2. Скручванне (揉捻, róuniǎn): Ліст скручваюць, пакуль пупышкі і лісты шчыльна не згорнуцца ў ніткі і не выступіць трохі соку. Разбурана павінна быць не менш за 80 % клетак.
3. Ферментацыя (发酵, fājiào): Ад 2,5 да 4,0 гадзін пры тэмпературы ў памяшканні 22–28 °C, з перамешваннем кожныя 20 хвілін. Правіла ферментацыі запісана формулай 宁轻勿重 (nìng qīng wù zhòng) — лепш недабрадзіць, чым перабрадзіць.
4. Фармаванне (做形, zuòxíng): Жамчужнаму чаю форму надаюць у машыне 曲毫机 (qūháojī) у тры праходы. Вітаму чаю фармаванне не патрэбна.
5. Дасушка (足火, zúhuǒ): Пры тэмпературы ніжэй за 90 °C, пакуль вільготнасць чаю не апусціцца ніжэй за 6,5 %.
6. Даводка (精制, jīngzhì): Паводле правінцыйных патрабаванняў DB52/T 632.

Стандарт прадукту звязвае абедзве часткі: гуйчжоускім чырвоным чаем паводле яго азначэння лічыцца чай, зроблены па правілах DB52/T 639 або DB52/T 640.

6. Арганалептычныя Характарыстыкі

Адзінага смакавага профілю ў катэгорыі няма: яна аб’ядноўвае тры віды чаю — у вітага і жамчужнага па тры гатункі — і ліст з усёй правінцыі. Ніжэй — нарматыўныя патрабаванні стандарту да вітага чаю вышэйшага гатунку (特级, tèjí) і высновы адной працы 2026 года пра 21 экспартны ўзор. Гэта апісанне гатунку па стандарце і вынікі канкрэтных узораў, а не партрэт кожнага гуйчжоускага чырвонага чаю. Ніжнюю мяжу якасці кожнага гатунку стандарт задае не словамі табліцы, а фізічнымі эталоннымі ўзорамі (实物标准样, shíwù biāozhǔnyàng).

• Знешні выгляд сухога ліста: У вітага чаю вышэйшага гатунку — 条索紧细，褐润，匀整 (tiáosuǒ jǐnxì, hèrùn, yúnzhěng): тугія тонкія ніткі, карычневыя з бляскам, роўныя. Жамчужны чай згорнуты ў гранулы, патрабаванні да драбнёнага — па GB/T 13738.1. Сярод 21 экспартнага ўзору працы 2026 года былі чаі закручанай, вітай і завітай формы, пласцінкі і драбнёны чай.
• Водар сухога ліста: Апісанняў у правераных крыніцах няма.
• Водар настою: У графе «водар» (香气, xiāngqì) стандарт патрабуе ад вітага чаю вышэйшага гатунку 甜香高，持久 (tiánxiāng gāo, chíjiǔ) — высокага салодкага водару, устойлівага. Паводле анатацыі працы 2026 года ў гунфу-узораў кветкава-фруктовы водар (花果香, huāguǒ xiāng).
• Смак: Вышэйшы гатунак вітага — 醇爽 (chúnshuǎng), мяккі і свежы. Паводле анатацыі працы 2026 года гунфу-чаі салодкія і мяккія (甜醇, tiánchún), драбнёныя — насычаныя і мяккія (浓醇, nóngchún); па комплекснай ацэнцы аўтараў гунфу-ўзоры аказаліся лепшымі за драбнёныя. Выснова зроблена на 21 узоры.
• Колер настою: Вышэйшы гатунак вітага — 红亮 (hóngliàng), чырвоны і яркі. У драбнёных узораў працы 2026 года настой таксама чырвоны і яркі.
• Чайнае дно (завараны ліст): Вышэйшы гатунак вітага — 红匀 (hóngyún), роўнага чырвонага колеру.

7. Хімічны Склад

• Нормы стандарту: Для вітага і жамчужнага чаю водарастваральных рэчываў (水浸出物, shuǐ jìnchūwù) павінна быць не менш за 33,0 % у вышэйшага гатунку, 31,0 % у першага і 29,0 % у другога; вільготнасць (水分, shuǐfèn) — не вышэй за 6,5 % у вышэйшага і першага гатункаў і не вышэй за 7,0 % у другога. Гэта нарматыўныя парогі, а не вымярэнні рынку. Іншыя паказчыкі — па GB/T 13738.2.
• Растваральныя цукары: У працы 2021 года ў часопісе «食品科学» (Shípǐn kēxué) пра 17 узораў гунфу-чырвонага чаю з галоўных чайных раёнаў Кітая ва ўзораў з абазначэннямі 英红 (Yīnghóng), 海红 (Hǎihóng), 信阳红 (Xìnyánghóng), 宜红 (Yíhóng), 越红 (Yuèhóng), «黔红» і 祁红 (Qíhóng) растваральных цукраў больш за 4 %. Адкуль узяты ўзор «黔红», колькі іх было і хто яго зрабіў, анатацыя не кажа, а поўны тэкст працы недаступны. Лічба адносіцца да ўзораў даследавання, а не да ўсіх гуйчжоускіх чаёў.
• Агульнае для класа: Як для большасці чырвоных чаёў, пры ферментацыі частка катэхінаў акісляецца ў тэафлавіны і тэарубігіны, якія надаюць настою чырвоны колер і шчыльны смак; у лісце ёсць кафеін і амінакіслоты, у тым ліку L-тэанін. Лічбаў, якія апісвалі б гуйчжоускую катэгорыю ў цэлым, у правераных крыніцах няма.

8. Карысныя Ўласцівасці

Правераных дадзеных пра дзеянне менавіта гуйчжоускіх чырвоных чаёў няма: знойдзеныя працы прысвечаны якасці, смаку і складу, а не здароўю. Як і любы чай з ліста чайнага куста, чырвоны чай змяшчае кафеін — гэта варта ўлічваць тым, хто яго абмяжоўвае.

9. Заварванне

Ні стандарт, ні правілы, ні знойдзеныя працы не даюць рэкамендацый па хатнім заварванні. Ніжэй — практыка, як для большасці чырвоных чаёў, а не патрабаванні да гуйчжоускіх.

• Тэмпература вады: 90–95 °C.
• Колькасць чаю: 3–5 г на 150 мл вады.
• Посуд: Гайвань (盖碗, gàiwǎn) або невялікі фарфоравы імбрычак; у белай кубку добра відаць колер настою.
• Працэс:
  1. Прагрэць посуд кіпенем.
  2. Пакласці чай.
  3. Прамые не абавязковае; пры жаданні заліць чай вадой і адразу зліць.
  4. Першы настой — каля хвіліны для вітага і жамчужнага чаю; драбнёны аддае настой хутчэй, таму час звычайна скарачаюць.
  5. Зліць настой цалкам, каб ліст не перастойваў.
  6. Паўтараць заварванне, кожны раз крыху падаўжаючы настойванне, пакуль смак не аслабне.

10. Захоўванне

Стандарт прадукту называе тэрмін прыдатнасці 36 месяцаў — пры выкананні ўмоў захоўвання, якія ён задае. Звестак пра вытрымку гуйчжоускіх чырвоных чаёў у правераных крыніцах няма. Далей — практыка, як для большасці чырвоных чаёў: шчыльна закрытая непразрыстая ўпакоўка, сухое цёмнае месца пры пакаёвай тэмпературы, удалечыні ад пабочных пахаў. Галоўны вораг — вільгаць.

11. Цана і Падробкі

Арыенціраў цаны ў правераных крыніцах няма. Катэгорыя аб’ядноўвае віты і жамчужны чай трох гатункаў і драбнёны чай, таму адно імя на ўпакоўцы пра цану яшчэ нічога не кажа.

• Як пазбегнуць падробак і блытаніны:
  • Імя катэгорыі — не гатунак. «贵州红茶» на ўпакоўцы кажа толькі пра правінцыю і клас. Варта глядзець, які гэта чай — віты, жамчужны або драбнёны, — і якога гатунку па стандарце: вышэйшага (特级), першага (一级, yījí) або другога (二级, èrjí).
  • Нумар стандарту. Спасылка на DB52/T 641 азначае, што вытворца заяўляе адпаведнасць правінцыйнаму стандарту; сама па сабе яна якасці не даказвае, а стандарт рэкамендацыйны.
  • Без фарбавальнікаў і дабавак. Па стандарце чай не павінен быць афарбаваны і не павінен змяшчаць ніякіх дабавак; афарбаваны чай або чай з дабаўкамі пад гэтым імем стандарту не адпавядае.
  • «黔红» — не стандартная назва. У нацыянальнай базе мясцовых стандартаў няма ніводнага запісу пад імёнамі 黔紅 і 黔紅茶 (групавыя і фірменныя стандарты не правяраліся), таму такое імя на ўпакоўцы само па сабе на мясцовы стандарт не паказвае.
  • У імянных чаёў свае дакументы. У Цзуньі Хун, Пуань Хун і Фаньцзіншань Хун уласныя стандарты; імя на ўпакоўцы павінна сыходзіцца з тым дакументам, на які спасылаецца вытворца.
  • Знак геаграфічнага ўказання. Ці ёсць у імёнаў 贵州红茶 і 黔红 геаграфічнае ўказанне, не ўстаноўлена; калі на ўпакоўцы стаіць такі знак, яго варта зверыць з афіцыйным рэестрам.
  • Месца продажу — не паходжанне. Катэгорыя вызначаецца месцам, дзе вырас ліст, а не тым, дзе чай купілі.

12. Цікавыя Факты

• У Гуйчжоу дзве афіцыйныя кароткія назвы — 黔 і 贵. Правінцыйны стандарт абраў поўную назву 贵州, а кароткае 黔红 у ім не сустракаецца.
• Да 2017 года стандарт называўся «贵州工夫红茶» і ў назве гаварыў пра гунфу; цяперашняя назва — проста «贵州红茶».
• Ніжнюю мяжу якасці кожнага гатунку стандарт задае не словамі, а фізічнымі эталоннымі ўзорамі.
• Правіла ферментацыі ў правінцыйных правілах укладзена ў чатыры іерогліфы: 宁轻勿重 — «лепш недабрадзіць, чым перабрадзіць».
• Адна і тая ж газетная публікацыя 2014 года называе мэйтаньскі чырвоны чай 1940-х у асноўным тэксце «湄红», а ва ўрэзцы — «黔红».
• У працы 2026 года пра 21 экспартны чырвоны чай Гуйчжоу вышэй за ўсіх па комплекснай ацэнцы аказалася закручаная форма (盘花型, pánhuāxíng), ніжэй за ўсіх — драбнёны чай.
• Назва правіл для гунфу 2023 года на вокладцы і ў картцы рэестра разыходзіцца на адзін іерогліф: «工夫红茶» і «工夫茶».

13. Разнавіднасці і Імянныя Чаі

• Віды па стандарце DB52/T 641—2017:
  • Віты чырвоны чай (条形红茶, tiáoxíng hóngchá) — ліст скручаны ў ніткі (条索状, tiáosuǒzhuàng); гатункі вышэйшы (特级), першы (一级) і другі (二级).
  • Жамчужны чырвоны чай (珠形红茶, zhūxíng hóngchá) — ліст згорнуты ў гранулы (颗粒状, kēlìzhuàng); тыя ж тры гатункі.
  • Драбнёны чырвоны чай (红碎茶, hóngsuìchá) — патрабаванні па нацыянальным GB/T 13738.1.
• Формы ў працы 2026 года: закручаная (盘花型, pánhuāxíng), вітая (条型, tiáoxíng), завітая (卷曲型, juǎnqūxíng), пласцінкі (片茶, piànchá) і драбнёны чай (碎茶, suìchá) — у такім парадку іх выбудавала комплексная ацэнка 21 экспартнага ўзору. Гэта формы ўзораў даследавання, а не дзяленне стандарту.
• Імянныя чырвоныя чаі са сваімі стандартамі. Як іх дакументы суадносяцца з агульным стандартам — прыватныя выпадкі катэгорыі або паралельныя дакументы, — крыніцы прама не кажуць.
  • Цзуньі Хун (遵义红, Zūnyì hóng) — правінцыйны стандарт DB52/T 1000—2018 «遵义红 红茶»: чырвоны чай з ліста сартоў серыі 黔湄 і іншых прыдатных сартоў, вырашчаных у Цзуньі і падобных па асяроддзю суседніх мясцінах, вільготнасцю не вышэй за 6 %, з якасцю «嫩甜香、鲜爽味» (nèn tián xiāng, xiān shuǎng wèi) — далікатны салодкі водар, свежы бадзёры смак. Формы — завітая (卷曲形, juǎnqūxíng), грануляваная (颗粒形, kēlìxíng) і прамая вітая (直条形, zhítiáoxíng). Стандарт нарматыўна спасылаецца на абвяшчэнне Галоўнага дзяржаўнага ўпраўлення па кантролі якасці, інспекцыі і карантыну (AQSIQ) 2017 года № 39 пра абарону 27 прадуктаў як геаграфічных указанняў; што Цзуньі Хун уваходзіць у гэты спіс, сам дакумент прама не кажа. Для перапрацоўкі гэтага чаю дзейнічае яшчэ гарадскі стандарт Цзуньі DB5203/T 43-2025 «遵义红茶（遵义红） 加工技术规程»: выпушчаны 16 студзеня 2025 года, дзейнічае з 16 ліпеня 2025 года. Падрабязней — у артыкуле «Цзуньі Хун Ча».
  • Пуань Хун Ча (普安红茶, Pǔ’ān hóngchá) — дзейны правінцыйны стандарт DB52/T 1162-2016 «地理标志产品 普安红茶», гэта значыць «прадукт з геаграфічным указаннем — Пуань Хун Ча». Падрабязней — у артыкуле «Пуань Хун Ча».
  • Фаньцзіншань Хун Ча (梵净山红茶, Fànjìngshān hóngchá) — дзейны правінцыйны стандарт DB52/T 1012-2015 «梵净山红茶». Падрабязней — у артыкуле «Фаньцзіншань Хун Ча».
• Іншыя артыкулы энцыклапедыі пра чырвоныя чаі Гуйчжоу: «Аньшунь Пу Бу Хун Ча» (安顺瀑布红茶, Ānshùn pùbù hóngchá), «Жэньхуай Гунфу Хунча» (仁怀功夫红茶, Rénhuái gōngfu hóngchá), «Душань Гаачжай Ча» (独山高寨茶, Dúshān Gāozhài chá), «Хунбаашы Ча» (红宝石茶, Hóngbǎoshí chá), «Гуйчжоу Маадун Хун Ча» (贵州猫洞红茶, Guìzhōu Māodòng hóngchá), «Цзюцэн Шань Хун Ча» (九层山红茶, Jiǔcéngshān hóngchá) і «Гуйчжоу хун маа фэн» (贵州红毛峰, Guìzhōu hóng máofēng).

14. З Чым Не Блытаць

• 湄红 (Méihóng) — імя чырвонага чаю, які, паводле газеты 2014 года, апрабавалі ў 1940 годзе на Мэйтаньскай доследнай гаспадарцы. Ва ўрэзцы тая ж газета называе чай 1940-х «黔红». Ці звязаны гэтыя імёны, крыніцы не праясняюць, таму атаясамляць іх без дакумента нельга.
• 黔湄 (Qiánméi) — серыя сартоў чайнага куста, а не чай.
• 遵义红 (Zūnyì hóng) — асобны імянны чай са сваімі стандартамі, а не іншая назва ўсёй катэгорыі.
• 贵州红毛峰 (Guìzhōu hóng máofēng) — паводле артыкула энцыклапедыі «Гуйчжоу хун маа фэн», апісальнае абазначэнне: па сутнасці гуйчжоускі гунфу-чырвоны чай у форме маафэн. Самой правінцыйнай катэгорыі і яе стандартаў гэты артыкул не апісвае.
• 祁红, 宜红, 越红 і падобныя — абазначэнні гунфу-чырвоных чаёў галоўных чайных раёнаў Кітая. У працы 2021 года 黔红 стаіць з імі ў адным шэрагу; сам па сабе гэты шэраг пра паходжанне ўзору «黔红» нічога не паведамляе.

У Заключэнне:

Гуйчжоу Хун Ча — не адзін чай, а рамка, якую правінцыя задала дакументамі: чырвоны чай з гуйчжоускага ліста, зроблены па правінцыйных правілах, у трох відах — вітым, жамчужным і драбнёным; у вітага і жамчужнага па тры гатункі. Стандарт апісвае вышэйшы гатунак вітага чаю тугімі тонкімі ніткамі з бляскам, высокім устойлівым салодкім водарам, яркім чырвоным настоем і мяккім свежым смакам, а правілы перапрацоўкі — доўгае завяльванне, ферментацыю па правіле «лепш недабрадзіць» і дасушку ніжэй за 90 °C. Усярэдзіне гэтай рамкі або побач з ёй жывуць імянныя чаі са сваімі дакументамі — Цзуньі Хун, Пуань Хун і Фаньцзіншань Хун.

З кароткай назвай 黔红 усё складаней. Літаральна гэта «гуйчжоускі чырвоны», але ў знойдзеных крыніцах яно сустракаецца толькі як марка мэйтаньскай гаспадаркі 1950-х — са слоў аднаго сведкі, — як імя мэйтаньскага чаю 1940-х ва ўрэзцы газеты, асноўны тэкст якой заве гэты чай «湄红», і як абазначэнне ўзору ў адной навуковай працы. Таму, хто сустрэў імя 黔红 або слова «цяньхун», гэты артыкул падкажа, што за ім можа стаяць і пра што спытаць прадаўца: пра форму, гатунак, месца, дзе вырас ліст, і пра стандарт, на які спасылаецца вытворца.

Крыніцы

Нарматыўныя дакументы

• GB/T 13738.1
• GB/T 13738.2
• DB52/T 632
• DB52/T 639-2010
• DB52/T 639-2023
• DB52/T 640-2010
• DB52/T 640-2023
• DB52/T 641-2010
• DB52/T 641-2017
• DB52/T 1000-2018
• DB52/T 1012-2015
• DB52/T 1162-2016
• DB5203/T 43-2025

Дакументы і публікацыі

1. DB52/T 641—2017 贵州红茶
2. DB52/T 641-2017 贵州红茶 — 全国标准信息公共服务平台 (dbba.sacinfo.org.cn); 主管：国家标准化管理委员会；主办：国家市场监督管理总局国家标准技术审评中心
3. DB52/T 1000—2018 遵义红 红茶 — 3.1 — 贵州省质量技术监督局, 2018-05-06
4. DB52/T 639—2023 贵州红茶 工夫红茶加工技术规程 — 3 术语 — 贵州省市场监督管理局, 2023-12-04
5. DB52/T 639-2023 — 全国标准信息公共服务平台 (dbba.sacinfo.org.cn); 主管：国家标准化管理委员会；主办：国家市场监督管理总局国家标准技术审评中心
6. 全国标准信息公共服务平台 — 全国标准信息公共服务平台 (dbba.sacinfo.org.cn); 主管：国家标准化管理委员会；主办：国家市场监督管理总局国家标准技术审评中心
7. 全国标准信息公共服务平台 — 全国标准信息公共服务平台 (dbba.sacinfo.org.cn); 主管：国家标准化管理委员会；主办：国家市场监督管理总局国家标准技术审评中心
8. 全国标准信息公共服务平台 — 全国标准信息公共服务平台 (dbba.sacinfo.org.cn); 主管：国家标准化管理委员会；主办：国家市场监督管理总局国家标准技术审评中心
9. 全国标准信息公共服务平台 — 全国标准信息公共服务平台 (dbba.sacinfo.org.cn); 主管：国家标准化管理委员会；主办：国家市场监督管理总局国家标准技术审评中心
10. 多彩贵州 — 贵州省人民政府 — 贵州省人民政府 (www.guizhou.gov.cn)
11. 工夫红茶品质分析与综合评价 / Quality Analysis and Comprehensive Evaluation of Chinese Congou Black Tea — 食品科学 (Food Science), 2021, 42(12): 195-205; DOI 10.7506/spkx1002-6630-20200611-150; 刘盼盼, 郑鹏程; 湖南农业大学)
12. 贵州出口红茶品质分析及综合评价 / Quality Analysis and Comprehensive Evaluation of Guizhou Export Black Tea — 食品工业科技 (Science and Technology of Food Industry), 2026, 47(8): 324-332; DOI 10.13386/j.issn1002-0306.2025050108; 宋勤飞, 张明露, 赵伟, 庄菊花, 牛素贞; online 2026-02-26
13. “遵义红”何以红天下 — 贵州日报, 2014-05-27

Поўны спіс — на старонцы «Крыніцы»