Наньтоўшы Цыншань Ча (Nántóushì Qīngshān chá, 南投市青山茶) — «чай зялёных гор горада Наньтоу», нізкагорны улун з плато Багуашань (八卦山, Bāguà shān) у горадзе Наньтоу аднайменнага павета на Тайвані. Імя «南投青山茶» чай атрымаў у 1988 годзе па старадаўнім вершаваным радку, з 1989 года горад двойчы на год праводзіць яго конкурсы, а з 2013 года назва замацаваная знакам паходжання, які трымае адміністрацыя горада.
1. Класіфікацыя і Паходжанне
- Тып: Улун (烏龍茶, wūlóngchá). Конкурсы ідуць у групах «улун» (烏龍組) і «новыя гатункі» (新品種組); узімку 2022 года абедзве судзілі як улун «спелага водару» (熟香型烏龍茶). Тэксту правілаў знака ў знойдзеных крыніцах няма: клас устаноўлены па конкурсах і апісаннях павета.
- Катэгорыя: Нізкагорны тайваньскі улун; знак паходжання (產地證明標章, chǎndì zhèngmíng biāozhāng).
- Паходжанне: Тайвань (臺灣, Táiwān), павет Наньтоу (南投縣, Nántóu xiàn), горад Наньтоу (南投市, Nántóu shì), хрыбет Багуашань.
- Зона знака: Чатыры кварталы-лі (里) на вяршыні хрыбта ў межах горада: Юнсін (永興), Фушань (福山), Фэншань (鳳山) і Фэнмін (鳳鳴) — паводле агляду тайваньскіх знакаў, які спасылаецца на правілы «南投市青山茶產地證明標章使用管理規範», і паводле апісання павета.
- Трымальнік знака: Адміністрацыя горада Наньтоу (南投市公所).
- Геаграфічныя каардынаты: Горад Наньтоу — каля 23,9° пн. ш. і 120,7° у. д.
2. Гісторыя і Культурнае Значэнне
- Гісторыя:
- Японскі перыяд. Паводле звестак павятовага ўрада, чай на хрыбце вырошчваюць з японскага панавання; саджалі ў асноўным «улун» (烏龍茶) і буйналісты «уі-ча» (武夷茶). Кітайская Вікіпедыя піша іначай: чай на плато — культура, якая паднялася «пасля сямідзесятых гадоў».
- Снежань 1988 года. Былы старшыня Савета па справах сельскай гаспадаркі Юй Юйсянь (余玉賢) прапанаваў імя «南投青山茶» па старадаўнім радку «何處人間似仙境，青山攜幼採茶時» — «дзе сярод людзей край, падобны да мясціны несмяротных? — там, дзе ў зялёных гарах з дзецьмі збіраюць чай».
- З 1989 года. Адміністрацыя і фермерская асацыяцыя горада (南投市農會) праводзяць конкурсы чаю двойчы на год — увесну і ўзімку.
- 2013. Паводле пераліку знакаў паходжання Тайваньскага ведамства інтэлектуальнай уласнасці, сертыфікацыйны знак № 01605644 зарэгістраваны за адміністрацыяй горада Наньтоу; тэрмін дзеяння — з 16 кастрычніка 2013 года па 15 кастрычніка 2033 года.
- Конкурсы апошніх гадоў. Узімку 2022 года — 48 узораў у групе новых гатункаў і 88 у групе улуна, увесну 2026-га — 49 і 70. Вясна 2026 года выдалася беднай на дажджы: пупышкі раслі павольна і нераўнамерна, збор крыху затрымаўся, чаю стала менш.
- Назва: 青山 (qīngshān) — «зялёныя горы», слова з таго самага радка.
- Культурнае значэнне: Паводле слоў павета, з гэтым чаем многія маладыя фермеры, якія з’язджалі на заробкі, вярнуліся да зямлі; імя з вершаванага радка давалі, каб прасоўваць чай на Тайвані і за мяжой.
3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна
- Гатункі / Культывары: Павет называе цяперашнімі гатункамі 青心烏龍 (Qīngxīn wūlóng), 金萱 (Jīnxuān), 翠玉 (Cuìyù) і 四季春 (Sìjìchūn), якія паступова выцеснілі ранейшы улун і буйналісты «уі-ча». Паводле часопіса «微笑台灣», больш за ўсё цяпер сыцзічуня. Склад групы «новых гатункаў» у крыніцах не расшыфраваны.
- Сыравіна: Паводле апісання павета, пры кожным зборы бяруць толькі далікатнае лісце (嫩葉).
- Стандарт збору: Дакладнага стандарту ў знойдзеных крыніцах няма.
- Час збору: Вясна і зіма — па сезонах конкурсаў; дакладных тэрмінаў няма.
4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання
- Рэгіён: Горад рассякае рака Мааласі (貓羅溪): на ўсход — узгоркі Наньтоу, на захад — плато Багуашань (八卦山台地) ля мяжы з паветам Чжанхуа.
- Вышыня вырошчвання: Паводле даведніка чайнай станцыі 1997 года (у пераказе Нацыянальнага архіва культурнай памяці) — 400–500 м. Фермерская асацыяцыя горада ў 2022 годзе назвала раён сярэдне- і нізкагорным (中低海拔). Паводле кітайскай Вікіпедыі, найвышэйшы пункт усяго плато — гара Хэншань (橫山), 443 м, і ранейшае імя Хэншань носіць абшчына Юнсін з зоны знака; верхняя лічба даведніка з гэтым разыходзіцца.
- Клімат: Паводле апісання павета, раніцай і ўвечары плато накрывае густы туман, вяршыні добра прадзімаюцца, схілы атрымліваюць шмат сонца, клімат мяккі, ападкаў дастаткова. Паводле слоў старшыні фермерскай асацыяцыі (2022), нізкагорныя сады ўразлівыя да спякоты і пагодных анамалій.
- Глебы: Кіслыя чырвоныя глебы (酸性紅壤土) з глыбокім верхнім слоем, багатыя арганікай. Раздзел павятовага сайта пра чай так і названы: «чырвоная глеба расціць добры чай» (紅土壤蘊育好茶).
- Суседзі па плато: Ананасы, імбір і лічы.
- Дзе яшчэ расце: Кітайская Вікіпедыя змяшчае пасадкі «青山茶» на плато і ў мясцовасці Цзедунцзяо (茄苳腳).
5. Тэхналогія Вытворчасці
Тэхналагічнай карты гэтага чаю ў знойдзеных крыніцах няма. Вядома няшмат: ліст завяльваюць на сонцы (у спякоту суддзі раяць своечасова прыбіраць яго ў памяшканне), прожарку падстройваюць пад надвор’е, а ліст на нізкагор’і тонкі, і пры прожарцы, паводле слоў аднаго з пераможцаў 2026 года, асабліва важныя тэмпература і час.
Ніжэй — агульная схема тайваньскага улуна, а не апісанне тэхналогіі Наньтоўшы Цыншань Ча:
- Сонечнае завяльванне (日光萎凋, rìguāng wěidiāo).
- Устрэсванне і адпачынак ліста ў памяшканні (浪菁, làngqīng): Краі ліста пачынаюць акісляцца.
- Фіксацыя (殺菁, shāqīng): Награванне спыняе акісленне.
- Скручванне (揉捻, róuniǎn).
- Сушка і прожарка (焙火, bèihuǒ).
6. Арганалептычныя Характарыстыкі
- Вонкавы выгляд сухога ліста: Паводле павета — шчыльна скручаны, цёмна-зялёны (緊結墨綠). У пераможцаў конкурсу 2022 года — роўны і бліскучы.
- Водар сухога ліста: Апісанняў у знойдзеных крыніцах няма.
- Водар настою: Паводле павета — чысты і тонкі (清幽). У пераможцаў 2022 года — ферментацыя і салодкія кветкі ў новых гатункаў, салодкасць і прожарка ва улуна.
- Смак: Паводле павета — саладкавы, мяккі і насычаны (甘潤醇濃); галоўнай рысай павет лічыць «салодкую мяккасць» (甘醇). У пратаколах 2022 года — салодкі, з доўгім послесмакам (甘甜韻足).
- Колер настою: Апісанні разыходзяцца. Павет піша «светла-жоўты» (微黃), адзін вытворца — «мядова-жоўты, празрысты» (蜜黃澄清), пратаколы 2022 года — «залаты» ў новых гатункаў і «залаты з бурштынава-чырвоным бляскам» ва улуна.
- Чайнае дно (заваранае лісце): Апісанняў у знойдзеных крыніцах няма.
7. Хімічны Склад
Фізіка-хімічных дадзеных у знойдзеных крыніцах няма.
8. Заварванне
Практыка класа для скручанага улуна.
- Тэмпература вады: 95–100 °C.
- Колькасць чаю: 5–7 г на 150 мл.
- Посуд: Гайвань або невялікі гліняны чайнік.
- Працэс: Прагрэць посуд, хутка апаласнуць ліст, першы настой — каля 50 секунд, кожны наступны — на 10 секунд даўжэй.
Адзін вытворца конкурснага чаю раіць 6–8 г на чайнік для чатырох-пяці чалавек і тры-пяць заварак, а для халоднага настою — прапорцыю 1 да 50.
9. Захоўванне
Практыка класа. У герметычнай упакоўцы, у сухім цёмным месцы, удалечыні ад пахаў; распакаваную ўпакоўку лепш дапіць за некалькі тыдняў.
10. Цана і Падробкі
Рынкавай статыстыкі ў знойдзеных крыніцах няма. Адна чайная фабрыка прадае конкурсны чай асацыяцыі пад назвай «優良新品種烏龍» у скрынцы каля 600 г за 1200 тайваньскіх долараў, са зніжкай — за 1000 (верасень 2026 года).
- Як пазбегнуць падробак:
- Шукаць знак паходжання «南投市青山茶»: у 2022 годзе гарадская адміністрацыя прасоўвала яго менавіта для таго, каб пакупнік мог выбіраць спакойна.
- Конкурсны чай асацыяцыі прасочваецца па QR-кодзе і выбарачна правяраецца на пестыцыды і паходжанне (шматэлементны аналіз, арганалептыка, база ДНК чайных раслін).
- Арганалептычных прыкмет, па якіх гэты чай адрозніваюць ад іншых нізкагорных улунаў Наньтоу, у знойдзеных крыніцах няма.
11. Цікавыя Факты
- Знак трымае не фермерская асацыяцыя, а гарадская адміністрацыя; конкурсы апошніх гадоў праводзіць асацыяцыя.
- Паводле слоў фермераў, прыведзеных на старонцы абшчыны Фэншань (2022), многія прадаюць свежы ліст гандлярам з суседняга Сунбайкэна (松柏坑), дзе яго робяць «松柏長青茶», а чай пад імем «青山茶» застаецца для нямногіх верных пакупнікоў.
- Звесткі пра жвавасць конкурсу разыходзяцца: фермеры на старонцы абшчыны Фэншань кажуць, што ўзораў усё менш, а старшыня асацыяцыі ўзімку 2022 года адзначаў, што іх больш, чым у ранейшыя гады.
12. Параўнанне з іншымі тайваньскімі улунамі
- Сы Цзі Чунь (四季春): Гатунак, якога на Багуашань, паводле аднаго апісання, больш за ўсё.
- Дун Дзін Улун (凍頂烏龍): Улун воласці Лугу таго ж павета, таксама са знакам паходжання.
- Цзінь Сюань (金萱): Гатунак, які расце і на Багуашань.
- Сунбай Чанцын Ча (松柏長青茶): Улун суседняга Мінцзяня з таго ж хрыбта; паводле слоў фермераў, туды сыходзіць частка ліста Багуашань.
На заканчэнне:
Наньтоўшы Цыншань Ча — сціплы нізкагорны улун чырвоных глебаў Багуашань: шчыльна скручаны цёмна-зялёны ліст, настой ад светла-жоўтага да залатога і мяккая салодкасць, якую павет лічыць яго галоўнай рысай. Дакументы пра яго кажуць больш пра брэнд, чым пра смак: імя з вершаванага радка 1988 года, конкурсы з 1989-га і знак паходжання з 2013-га, які і варта шукаць на ўпакоўцы.
Крыніцы
Геаграфічнае ўказанне
Поўны спіс — на старонцы «Крыніцы»