Měnghǎi Zhāngjiā chá

Мэнхай Чжанцзя Ча (Měnghǎi Zhāngjiā chá, 勐海章家茶) — геаграфічны знак на чай Чжанцзя (章家) — адной з сямі адміністрацыйных вёсак воласці Буланшань павета Мэнхай (勐海县) Сішуанбаньна-Дайскай аўтаномнай акругі, правінцыя Юньнань. Старая вёска Чжанцзя стаіць каля мяжы воласці, на поўдзень ад яе — М’янма; абедзве апісаныя вёскі камітэта — буланскія. Самая вядомая з іх у чайным гандлі, Чжанцзя Саньдуй, носіць мянушку «маленькі Баньчжан», хоць расце там у асноўным не старое дрэва, а тэрасны чай. Які клас чаю пакрывае знак, у знойдзеных дакументах не сказана.

1. Класіфікацыя і Паходжанне

• Тып: Дакументам знака не зафіксаваны. Старыя сады Мэнхая — крыніца буйналіставай сыравіны перш за ўсё для пуэру, але з таго ж ліста робяць і чырвоны, і белы чай; які прадукт пакрывае знак, рэестр не гаворыць. Знойдзеныя апісанні смаку адносяцца да сырцу для пуэру (毛茶, máochá).
• Катэгорыя: Вясковы геаграфічны знак павета Мэнхай — калектыўны або сертыфікацыйны таварны знак.
• Паходжанне: Кітай, правінцыя Юньнань (云南, Yúnnán), Сішуанбаньна-Дайская аўтаномная акруга, павет Мэнхай (勐海县, Měnghǎi Xiàn), буланская нацыянальная воласць Буланшань (布朗山布朗族乡, Bùlǎngshān Bùlǎngzú Xiāng), адміністрацыйная вёска — сельскі камітэт Чжанцзя (章家村委会). У камітэт уваходзяць, у прыватнасці, старая вёска Чжанцзя (章家老寨), дзе стаіць сам камітэт, і выселак Чжанцзя Саньдуй (章家三队, «трэцяя брыгада Чжанцзя»).
• Зона знака: Правінцыйны пералік называе толькі акругу і павет — гэта адміністрацыйная прыналежнасць уладальніка знака; юрыдычную мяжу зоны я не правяраў, і мяжа вёскі як зоны знака ў знойдзеных крыніцах не пацверджана.
• Геаграфічныя каардынаты: Дакладных каардынат у знойдзеных крыніцах няма. Цэнтр воласці Буланшань — каля 21,59° пн. ш. і 100,42° у. д.

2. Гісторыя і Культурнае Значэнне

• Гісторыя:
  • Перасяленне. Паводле апісання, Чжанцзя Саньдуй некалькі дзесяцігоддзяў таму вылучыўся са старой вёскі Чжанцзя. Дакладнай даты ў знойдзеных крыніцах няма.
  • 2012–2014. Павятовы цэнтр тэхнічнага абслугоўвання чайнай галіны (勐海县茶叶技术服务中心) падаў заяўку на парасонавы сертыфікацыйны знак «勐海茶» у 2012 годзе; зарэгістраваны ён у 2014-м.
  • Да 2019. Знак «勐海章家茶» зарэгістраваны: правінцыйны пералік геаграфічных таварных знакаў Юньнані на 28 снежня 2019 года лічыць яго ў радку 223, побач з парасонавым «勐海茶» і яшчэ чатырнаццаццю знакамі гор і вёсак павета (прэса ў 2022 годзе пісала пра шаснаццаць). Нумар рэгістрацыі, уладальнік, год і клас прадукцыі ў знойдзеных крыніцах не названы; ці дзейнічае знак цяпер, не пацверджана.
• Назва: «Мэнхай» (勐海) — імя павета; «Чжанцзя» (章家) — імя вёскі і сельскага камітэта; яго тлумачаць па-рознаму: даведнік тапонімаў — як скажонае ў вымаўленні ранейшае імя Чжанчжань (章展), гандлёвая публікацыя — як дайскую назву «умеюць будаваць веранды»; «ча» (茶, chá) — чай.
• Культурнае значэнне: Воласць Буланшань — найбуйнейшае ў Кітаі месца рассялення народа булан (каля 64 % жыхароў). У чайным гандлі Чжанцзя ведаюць па мянушцы выселка Саньдуй — «маленькі Баньчжан» (小班章): яго чай параўноўваюць з чаем Лаа Баньчжана той жа воласці.

3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна

• Сорт / Культывар: У знойдзеных крыніцах не названы.
• Тыпы садоў: Паводле апісанняў Чжанцзя Саньдуя, асноўная сыравіна там — тэрасны чай (台地茶, táidìchá), гэта значыць маладыя куставыя пасадкі, плюс дрэвы каля сарака гадоў і крыху вялікіх дрэў (大树茶), пасаджаных пры заснаванні вёскі. Старых дрэў (古茶树) у вёсцы, паводле аднаго апісання, няма; паводле другога, самыя старыя не старэйшыя за сорак гадоў. Адно апісанне называе плошчу маладых пасадак — больш за 3000 му (каля 200 га).
• Збор: Тэрміны ў знойдзеных крыніцах не пазначаны.
• Стандарт збору: У знойдзеных крыніцах не прыведзены.
• Патрабаванні да сыравіны: Правілаў знака ў знойдзеных крыніцах няма.

4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання

• Рэгіён: Поўдзень воласці Буланшань, каля дзяржаўнай мяжы. Старая вёска Чжанцзя, паводле апісання, ляжыць на спадзістым і больш нізкім рэльефе, чым Саньдуй.
• Вышыня вырошчвання: Чжанцзя Саньдуй стаіць на вяршыні гары каля 1100 м; сады, паводле аднаго апісання, ляжаць на 1100–1800 м. Для воласці ў цэлым — сярэдневысокія горы 1000–2200 м.
• Клімат: Для воласці Буланшань прыводзяць сярэднегадавую тэмпературу 18–21 °C і каля 1374 мм ападкаў за год; апісанне Саньдуя гаворыць пра доўгае сонца і багатыя туманы на адкрытай вяршыні.
• Глебы: Апісанне Саньдуя называе глебы ўрадлівымі; іншых дадзеных няма.
• Насельніцтва: Чжанцзя Саньдуй, паводле апісання, — каля 130 двароў і 680 жыхароў, у асноўным булан.
• Адлегласці: Паводле аднаго апісання, Саньдуй ляжыць за 3 км ад сельскага камітэта; паводле другога — за 22 км ад старой вёскі.

5. Тэхналогія Вытворчасці

Тэхналогія, замацаваная знакам, у знойдзеных крыніцах не апісана. Агульная схема класа для сырога пуэру па стандарце GB/T 22111-2008, а не апісанне менавіта чжанцзяскага чаю: свежы ліст раскладваюць (摊放, tānfàng), фіксуюць нагрэвам (杀青, shāqīng), скручваюць (揉捻, róuniǎn), разбіваюць камякі і сушаць на сонцы (日光干燥, rìguāng gānzào). Атрымліваецца «сонечны сырэц» (晒青毛茶, shàiqīng máochá); для сырога пуэру яго сартуюць, прапарваюць, прасуюць і сушаць, без кучавой ферментацыі (渥堆, wòduī).

6. Арганалептычныя Характарыстыкі

Апісанні гандлёвых публікацый пра сырэц Чжанцзя Саньдуя — у асноўным з тэрасных садоў; лабараторнай дэгустацыі за імі няма.

• Знешні выгляд сухога ліста: Скрутка шчыльная, з масляным бляскам; «ліст чорны, почка белая» (叶黑芽白).
• Арамат сухога ліста: Паводле адной гандлёвай дэгустацыі — свежы, кветкавы і салодкі.
• Арамат настою: Паводле той жа дэгустацыі — густы мядовы; кветкавы застаецца на другім плане.
• Смак: Моцная гарката і густы, шчыльны настой — «горка, густа, глыбока» (苦大稠深). Зваротная салодкасць (回甘, huígān) хуткая і магутная, застаецца лёгкая даўкасць; гарката і салодкасць узгоднены. «Чайная энергія» моцная, але, паводле таго ж апісання, не такая рэзкая і доўгая, як у Лаа Баньчжана.
• Колер настою: Апісанняў у знойдзеных крыніцах няма.
• Чайнае дно (завараны ліст): Апісанняў у знойдзеных крыніцах няма.

7. Хімічны Склад

Фізіка-хімічных дадзеных пра чай Чжанцзя ў знойдзеных крыніцах няма. Для арыенціру — норма класа, а не замер: стандарт GB/T 22111-2008 патрабуе ад сырога пуэру не менш за 28,0 % поліфенолаў і 35,0 % водарастваральных рэчываў пры вільготнасці не вышэй за 13,0 %.

8. Заварванне

Практыка класа — для сырога пуэру, да якога адносяцца знойдзеныя апісанні; чырвоны або белы чай з таго ж ліста заварваюць інакш.

• Тэмпература вады: 95–100 °C.
• Колькасць чаю: 5–7 г на 100 мл.
• Посуд: Гайвань (盖碗, gàiwǎn) або гліняны імбрычак.
• Працэс:
  1. Падагрэць посуд і пакласці чай.
  2. Прамыць ліст гарачай вадой 5–10 секунд і зліць.
  3. Першы настой — 5–10 секунд.
  4. Разліць праз зліўнік.
  5. Паўторныя залівы з паступовым павелічэннем часу.

9. Захоўванне

Практыка класа. Сухое, чыстае, ветранае месца без пахаў і прамога святла, папяровая абгортка або каробка. Сыры пуэр дапускае доўгую вытрымку, з гадамі яго выгляд і смак мяняюцца.

10. Цана і Падробкі

Цэн у знойдзеных крыніцах няма. Галоўная сыравіна Саньдуя, паводле апісанняў, — тэрасны чай, «пра які многія не хочуць згадваць».

• Як пазбегнуць падробак:
  • Правяраць знак «勐海章家茶» і тое, што вытворца працуе ў павеце Мэнхай. Знак не гаворыць ні пра клас чаю, ні пра ўзрост дрэў.
  • Мянушка «маленькі Баньчжан» — параўнанне смаку, а не паходжанне: чай Чжанцзя — не баньчжанскі.
  • Словы «古树» (старыя дрэвы) пры чжанцзяскім паходжанні патрабуюць асаблівай праверкі: паводле апісанняў, старых дрэў у Саньдуі амаль або зусім няма.
  • Цана, блізкая да баньчжанскай, для чжанцзяскай сыравіны — падстава спытаць прадаўца, за што яна.

11. Цікавыя Факты

• Чжанцзя — адна з сямі адміністрацыйных вёсак воласці, дзе булан складаюць каля дзвюх трацін жыхароў.
• Выселак Саньдуй называецца па нумары брыгады — «трэцяя брыгада Чжанцзя».
• Мянушку «маленькі Баньчжан» гандаль дае не адной вёсцы: гэтак жа называюць, напрыклад, чай Накі на гары Мэнсун.

12. Параўнанне з суседнімі чаямі

• Лаа Баньчжан (老班章): Вёска той жа воласці Буланшань, эталон магутнага сырога пуэру; апісанне чжанцзяскага чаю мерыць яго менавіта Лаа Баньчжанам і прызнае, што «энергія» ў Чжанцзя слабейшая.
• Буланшань (布朗山): Горны масіў і воласць, да якіх належыць Чжанцзя.

На заканчэнне:

Мэнхай Чжанцзя Ча — знак на чай буланскай вёскі каля паўднёвай мяжы воласці Буланшань. Яе выселак Саньдуй на адкрытай вяршыні каля 1100 м вядомы мянушкай «маленькі Баньчжан» і горкім, шчыльным сырцом з хуткай салодкасцю. Апісанні шчыра абгаворваюць, што гэта ў асноўным тэрасны ліст і што да сілы Лаа Баньчжана ён не дацягвае. Знак пацвярджае імя месца, але не клас чаю і не ўзрост дрэў.

Крыніцы

Нарматыўныя дакументы

• GB/T 22111-2008

Поўны спіс — на старонцы «Крыніцы»