Dōngzhì yúnjiān

Дунчжы Юньцзянь (Dōngzhì yúnjiān, 东至云尖) — зялёны чай павета Дунчжы (东至县) гарадской акругі Чычжоу на поўдні правінцыі Аньхой. Імя складзена з тапоніма і слова 云尖 — «воблачныя кончыкі», намёк на горны збор пупышак. Павет больш вядомы чырвоным чаем: частка яго валасцей уваходзіць у зону вытворчасці цымэньскага чырвонага, а сам павет служыць агульнанацыянальнай базай экспарту чырвонага чаю. Юньцзянь — яго зялёная лінія. Сады ляжаць у гарах каля масіва Сяньюйшань на вышынях 200–800 м. Чай ахоўваецца як геаграфічнае ўказанне; зона названа паветам.

1. Класіфікацыя і Паходжанне

• Тып: Зялёны чай (绿茶, lǜchá). Даведнік па чаі павета прама адносіць Юньцзянь да зялёнай лінейкі і супрацьпастаўляе яго мясцоваму чырвонаму чаю. Нарыс пра чай дадае, што яго робяць з ліста мясцовай папуляцыі чайнага куста.
• Катэгорыя: Горны пупышкавы зялёны чай поўдня Аньхоя; геаграфічнае ўказанне.
• Паходжанне: Кітай, правінцыя Аньхой (安徽, Ānhuī), гарадская акруга Чычжоу (池州, Chízhōu), павет Дунчжы (东至, Dōngzhì).
• Статус аховы: Дзейнае геаграфічнае ўказанне. Афіцыйны паказальнік называе месцам паходжання павет Дунчжы; юрыдычнага апісання межаў зоны я не правяраў, таму зона тут названа паветам, а не пералікам валасцей. Нарыс пра чай называе яго прадуктам з сертыфікацыйным знакам геаграфічнага ўказання; нумар і год рэгістрацыі ў знойдзеных крыніцах не пацверджаны.
• Геаграфічныя каардынаты: Нарыс змяшчае павет каля 30° пн. ш.; дакладных каардынат зоны ў знойдзеных крыніцах няма.

2. Гісторыя і Культурнае Значэнне

• Гісторыя:
  • Павет чырвонага чаю. Некалькі валасцей Дунчжы ўваходзяць у зону вытворчасці цымэньскага чырвонага чаю; сам павет лічыцца агульнанацыянальнай базай экспарту чырвонага чаю і адным з ключавых чаяводчых паветаў краіны.
  • 1990-я. Паводле нарыса пра чай, Юньцзянь створаны ў 1990-х гадах пад кіраўніцтвам прафесара Аньхойскага сельскагаспадарчага ўніверсітэта Чэнь Чуаня (陈椽).
  • 1997. Той самы нарыс паведамляе пра залаты ўзнагароду Пекінскай міжнароднай чайнай сустрэчы 1997 года — неўзабаве пасля з’яўлення чаю.
  • Нарыс называе Юньцзянь у ліку прадуктаў «Рэестра аховы геаграфічных указанняў Вялікага Хуаншаня» (大黄山地理标志保护名录).
  • Усе тры звесткі вядомы мне з аднаго папулярнага нарыса; другой незалежнай крыніцы я не знайшоў.
• Назва: «Дунчжы» (东至) — імя павета. «Юньцзянь» (云尖) — «воблачныя кончыкі». У павеце гэтае слова выступае не толькі ўласным імем: побач развіваюцца маркі 天鹅云尖 і 香山云尖, так што «юньцзянь» тут яшчэ і тыпавое абазначэнне горнага пупышкавага зялёнага чаю.
• Культурнае значэнне: Для павета, чыя слава звязана з чырвоным чаем, Юньцзянь — імянны зялёны напрамак. У «хуэйскай» сям’і імянітых чаёў павет прадстаўлены таксама чаямі 东至毛尖 і 东至野山茶, а сярод мясцовых марак ёсць яшчэ 神泉珍珠绿.

3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна

• Сорт / Культывар: Паводле нарыса — мясцовая папуляцыя чайнага куста павета Дунчжы (群体种). Назваў селекцыйных сартоў у знойдзеных крыніцах няма.
• Сыравіна: Стандарту збору ў знойдзеных крыніцах няма; слова 云尖 у імені паказвае на збор пупышак, але норм я не знайшоў.
• Час збору: Дадзеных у знойдзеных крыніцах няма.

4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання

• Рэгіён: Поўдзень Аньхоя, горы, якія прымыкаюць да масіва Сяньюйшань (仙寓山).
• Хрыбты: Даведнік называе чайныя хрыбты Сяньюйлін, Хунцылін, Цзышыта, Цяньэфэн, Юньуцзянь, Дованцзянь, Егань і Ляньхуатан.
• Вышыня вырошчвання: Сады — на 200–800 м. Нарыс дадае, што ў павеце 32 вяршыні вышэй за 600 м, а найвышэйшы пункт — 1375,5 м.
• Сады: Даведнік гаворыць пра чайныя сады павета плошчай каля 120 000 му, з іх больш за 500 масіваў звыш ста му кожны; на чаі спецыялізуюцца 146 вёсак павета.
• Клімат: Паводле нарыса — сярэдняя гадавая тэмпература 16,1 °C, ападкі каля 1530,6 мм у год, лясістасць павета 58,7 %. Лічбы адносяцца да павета, а не да асобных садоў.
• Глебы: Дадзеных у знойдзеных крыніцах няма.

5. Тэхналогія Вытворчасці

Тэхналогія менавіта Дунчжы Юньцзяня ў знойдзеных крыніцах не апісана. Для горнага пупышкавага зялёнага чаю звычайная такая паслядоўнасць:

1. Завяльванне (摊放, tānfàng): Сыравіну раскладваюць тонкім слоем, каб сышла частка вільгаці.
2. Фіксацыя (杀青, shāqīng): Нагрэў спыняе акісленне.
3. Фармоўка (做形, zuòxíng): Ліст выпростваюць і злёгку пляскаюць — аблічча, якое апісана ў Юньцзяня.
4. Сушка (干燥, gānzào).

Гэта агульная схема класа, а не апісанне тэхналогіі Дунчжы Юньцзяня. Даведнік паведамляе толькі, што «Дунчжы Юньцзянь» выпускаюць 64 спецыялізаваныя фабрыкі павета.

6. Арганалептычныя Характарыстыкі

Апісанне ніжэй даў нарыс пра чай; нарматыўных патрабаванняў да аблічча я не знайшоў.

• Знешні выгляд сухога ліста: Прамы, злёгку пляскаты, сакавіта-зялёны, з прыкметным ворсам (挺直略扁、润绿显毫).
• Арамат сухога ліста: Апісанняў у знойдзеных крыніцах няма.
• Арамат настою: Высокі і ўстойлівы (香高持久).
• Смак: Апісанняў у знойдзеных крыніцах няма.
• Колер настою: Светлы, ясны (汤色明亮).
• Чайнае дно (завараны ліст): Апісанняў у знойдзеных крыніцах няма.

7. Хімічны Склад

Фізіка-хімічных дадзеных у знойдзеных крыніцах няма.

8. Заварванне

Практыка класа для зялёнага чаю.

• Тэмпература вады: 80–85 °C.
• Колькасць чаю: 3 г на 150 мл.
• Посуд: Шкляная шклянка, каб бачыць прамыя лісты, або белы гайвань.
• Працэс:
  1. Прагрэць посуд.
  2. Пакласці чай, наліць ваду па сценцы.
  3. Першы настой — 40–60 секунд.
  4. Піць, пакідаючы траціну настою ў шклянцы.
  5. Даліць гарачую ваду.
  6. Два-тры паўторныя залівы.

9. Захоўванне

Практыка класа. У герметычнай непразрыстай упакоўцы, у халадзільніку пры 0–5 °C, удалечыні ад вільгаці, святла і пахаў. Чай сезону: лепш выпіць яго на працягу года.

10. Кошт і Падробкі

Дадзеных пра кошты ў знойдзеных крыніцах няма.

• Як пазбегнуць падробак:
  • Шукаць знак геаграфічнага ўказання на ўпакоўцы.
  • Правяраць, што вытворца зарэгістраваны ў павеце Дунчжы.
  • Не блытаць Дунчжы Юньцзянь з іншымі маркамі са словам «юньцзянь»: у самім павеце іх некалькі.
  • Звяраць аблічча з апісаннем: прамы, крыху плоскі, сакавіта-зялёны ліст з ворсам, светлы настой.

11. Цікавыя Факты

• Павет Дунчжы вядомы перш за ўсё чырвоным чаем, а Юньцзянь — яго зялёная лінія.
• Слова «юньцзянь» у павеце носяць адразу некалькі марак, так што яно працуе як назва тыпу.
• Даведнік налічвае ў павеце 64 фабрыкі, якія выпускаюць менавіта гэты чай.
• Паводле нарыса, як асобнае імя чай існуе з 1990-х гадоў, а сам павет вырошчвае чай значна даўжэй.

12. Параўнанне з суседнімі чаямі

• Цы Мэнь Хун Ча (祁门红茶): Чырвоны чай, у зону вытворчасці якога ўваходзяць некалькі валасцей Дунчжы. Той самы горны край, але іншы клас: ліст цалкам акіслены.
• Цзюхуа Фу Ча (九华佛茶): Зялёны чай гары Цзюхуашань у той самай акрузе Чычжоу; агульнае імя для чаёў святой гары.
• Хуаншань Мао Фэн (黄山毛峰): Адзін з самых вядомых зялёных чаёў поўдня Аньхоя, з гары Хуаншань; іншая гара і іншае імя. Параўнальных дэгустацый двух чаёў у знойдзеных крыніцах няма.

На заканчэнне:

Дунчжы Юньцзянь — зялёны чай павета, які славіцца чырвоным: горныя сады на 200–800 м, прамы пляскаты ліст з ворсам, высокі ўстойлівы арамат і светлы настой. Дакументальная частка яго гісторыі пакуль тонкая: зона аховы названа паветам, а пра стварэнне чаю ў 1990-х і пра ўзнагароду 1997 года вядома з аднаго нарыса. Гэта сумленны партрэт маладога імя, за якім стаіць стары чайны край.