Сяпу Юаньсяа Ча (Xiápǔ yuánxiāo chá, 霞浦元宵茶) — чай павета Сяпу (霞浦县) гарадской акругі Ніндэ на паўночна-ўсходнім узбярэжжы правінцыі Фуцзянь, з аднайменнага звышранняга сорту. «Юаньсяа» — Свята ліхтароў, 15-ы дзень першага месяца па месяцовым календары: у звычайны год збор пачынаюць за дзень-два да або пасля свята, а ў ранні — ужо на 2–3-і дзень новага года. Імя ахоўваецца геаграфічным сертыфікацыйным знакам. Апісанне знака — зялёны ліст і жоўта-яркі настой — адпавядае зялёнаму чаю, але дакумента з класам прадукту я не бачыў.
1. Класіфікацыя і Паходжанне
- Тып: Не ўстаноўлены дакументам знака. Апісанне знака — зялёны сухі ліст, жоўта-яркі настой, яркае чайнае дно з прыкметнымі пупышкамі — адпавядае зялёнаму чаю, але клас у знойдзеных дакументах не названы, а імя «霞浦元宵茶» адначасова служыць імем сорту куста. Таму клас тут не сцвярджаецца.
- Катэгорыя: Звышранні сорт і чай з яго; геаграфічны сертыфікацыйны знак (2012).
- Паходжанне: Кітай, правінцыя Фуцзянь (福建, Fújiàn), гарадская акруга Ніндэ (宁德, Níngdé), павет Сяпу (霞浦县, Xiápǔ Xiàn). Зона паводле даведкі знака — трынаццаць валасцей, пасёлкаў і вулічных камітэтаў павета, у тым ліку Чанчунь (长春), Ячэн (牙城) і Сінань (溪南). Правінцыйны пералік знакаў паказвае павет як адміністрацыйную прыналежнасць уладальніка.
- Геаграфічныя каардынаты: Павет Сяпу — каля 26,9° пн. ш. і 120,0° у. д.
2. Гісторыя і Культурнае Значэнне
- Гісторыя:
- 1981 — сорт. Бюро па справах чаю павета Сяпу (霞浦县茶业局) вывела сорт індывідуальным адборам (单株选种) з мясцовай папуляцыі «春分茶» вёскі Хоусілін (后溪岭村) воласці Чунжу (崇儒乡).
- 2012 — знак. Імя зарэгістравана як геаграфічны сертыфікацыйны знак — дзвюма рэгістрацыямі, № 10430782 і № 10430783.
- 2015 — каталог. Чай увайшоў ва ўсекітайскі каталог «名特优新» сельскагаспадарчай прадукцыі.
- Сёння. Правінцыйны пералік Фуцзяні на 30 чэрвеня 2026 года лічыць абедзве рэгістрацыі дзейнымі.
- Больш раннюю гісторыю папуляцыі «春分茶» і шлях сорту ад адбору да прызнання знойдзеныя дакументы не апісваюць.
- Назва:
- «Сяпу» (霞浦) — даслоўна «бераг зары». Паводле павятовага летапісу, павет названы па рацэ Сяпу, вада якой у промнях узыходзячага сонца здавалася афарбаванай зарою.
- «Юаньсяа» (元宵) — Свята ліхтароў, 15-ы дзень першага месяца па месяцовым календары.
- «春分茶» — імя зыходнай папуляцыі, даслоўна «чай вясновага раўнадзенства».
- Культурнае значэнне: Сорт злучае чай з календаром: збор для яго пачынаецца да Свята ліхтароў, на 10–15 дзён раней, чым у вядомага фуцзяньскага сорту 福云6号.
3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна
- Сорт / Культывар: 霞浦元宵茶 — кустовы, сярэднелісты; куст сярэдняй велічыні, крона паўраскідзістая, галінаванне даволі густое, лісты размешчаны гарызантальна. Ліст падоўжана-эліптычны, зялёны, бліскучы, з ледзь выпуклай паверхняй, злёгку хвалістым краем і паступова завостранай верхавінай; даволі тоўсты і мяккі. Малады парастак жоўта-зялёны, з даволі густым апушэннем. Сто парасткаў «пупышка і тры лісты» важаць 41 г.
- Збор: У звычайны год збор пачынаюць за дзень-два да або пасля Свята ліхтароў; у ранні год — ужо на 2–3-і дзень новага года. Гэта на 10–15 дзён раней сорту 福云6号.
- Стандарт збору: У знойдзеных дакументах знака не прыведзены.
- Патрабаванні да сыравіны: Сорт 霞浦元宵茶, паходжанне з трынаццаці адзінак зоны.
4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання
- Рэгіён: Прыморскі павет на паўночным усходзе Фуцзяні, на паўночна-заходнім беразе Тайваньскага праліва; паводле даведачных дадзеных, берагавая лінія павета — 480 км, самая доўгая сярод прыморскіх паветаў і гарадоў правінцыі.
- Вышыня вырошчвання і глебы: Дадзеных у знойдзеных крыніцах няма.
- Клімат: Вымераных дадзеных для чайных садоў у знойдзеных крыніцах няма.
- Асаблівасці: Звышранні збор — уласцівасць сорту, а не толькі месца (гл. раздзел 3).
5. Тэхналогія Вытворчасці
Правілы перапрацоўкі ў знойдзеных дакументах знака не апісаны. Апісанне знака гаворыць пра зялёны ліст і жоўта-яркі настой, што адпавядае зялёнаму чаю. Агульная схема зялёнага чаю, а не апісанне гэтага прадукту: раскладванне свежага ліста, фіксацыя, скручванне або фармоўка, сушка.
6. Арганалептычныя Характарыстыкі
Паводле апісання знака, якое завяршаецца формулай «колер, водар, смак і форма — усе добрыя» (色香味形俱佳):
- Вонкавы выгляд сухога ліста: Прыгожай формы, зялёны (外形优美、色绿).
- Водар сухога ліста: Асобнага апісання няма.
- Водар настою: Насычаны і стойкі (香气浓郁持久).
- Смак: Мяккі і шчыльны (滋味醇厚).
- Колер настою: Жоўта-яркі (汤色黄亮).
- Чайнае дно (завараны ліст): Яркае, з прыкметнымі пупышкамі (叶底明亮显芽).
7. Хімічны Склад
Аналізаў у знойдзеных крыніцах няма.
8. Заварванне
Практыка класа для зялёнага чаю, якому адпавядае апісанне знака.
- Тэмпература вады: 80–85 °C.
- Колькасць чаю: 3 г на 150 мл.
- Посуд: Шкляная шклянка або белы гайвань.
- Працэс:
- Прагрэць посуд.
- Пакласці чай.
- Наліць трохі вады, даць лісту раскрыцца 20–30 секунд.
- Даліць ваду; першы настой — 1–2 хвіліны.
- Піць, пакідаючы частку настою.
- Два-тры паўторныя залівы.
9. Захоўванне
Практыка класа для зялёнага чаю. У герметычнай упакоўцы, у халадзільніку пры 0–5 °C, без святла, вільгаці і пабочных пахаў; ранні чай цэняць за свежасць, таму выпіць яго лепш на працягу сезону.
10. Кошт і Падробкі
Дадзеных пра цэны ў знойдзеных крыніцах няма.
- Як пазбегнуць падробак:
- Шукаць геаграфічны знак «霞浦元宵茶».
- Правяраць, што вытворца з павета Сяпу.
- Памятаць, што «元宵» у назве — гэта імя сорту і знака, звязанае з зонай Сяпу, а не проста ўказанне на вясновы збор.
11. Цікавыя Факты
- У раннія гады збор пачынаецца на 2–3-і дзень новага года.
- Сорт распускаецца на 10–15 дзён раней за 福云6号.
- Зыходная папуляцыя называлася «春分茶» — «чай вясновага раўнадзенства».
- У знака дзве рэгістрацыі — № 10430782 і № 10430783.
12. Параўнанне з іншымі раннімі чаямі
- Уню Цзаа (乌牛早): Ранні зялёны чай Чжэцзяна, таксама цэніцца за першы вясновы збор.
- Цяньшань Люй Ча (天山绿茶): Зялёны чай той жа акругі Ніндэ, з гор Цяньшань.
У заключэнне:
Сяпу Юаньсяа Ча — чай, названы па свяце і знакаміты тэрмінам: яго пупышкі гатовыя да Свята ліхтароў, а ў ранні год — адразу пасля Новага года. Сорт адабраны ў 1981 годзе з мясцовай папуляцыі «春分茶», знак атрыманы ў 2012 годзе. Апісанне знака гаворыць пра зялёны ліст, жоўта-яркі настой і стойкі водар; галоўнае ў гэтым чаі — ранні тэрмін.