Báizhúshān chá · thetea.app

Байчжушань Ча (Báizhúshān chá, 白竹山茶) — «чай гары Белага бамбука», горны зялёны чай пасёлка Фабяо (法脿镇) павета Шуанбай (双柏县) Чусюн-Ійскай аўтаномнай акругі правінцыі Юньнань. Яго робяць з мясцовай папуляцыі юньнаньскага буйналіста ў чаю, завезенай на гару Байчжушань, паводле даведніка геаграфічных указанняў, у 1942 годзе. Імя ахоўваецца двойчы: з 2013 года — як сельскагаспадарчы прадукт з геаграфічным знакам, з 2025 года — як прадукт з геаграфічным указаннем.

1. Класіфікацыя і Паходжанне

Тып: Зялёны чай (绿茶, lǜchá), неферментаваны. Упраўленне сельскай гаспадаркі Юньнані (2025) называе яго якасным зялёным чаем; тэхналогія паводле патрабаванняў 2025 года — зялёная, з фіксацыяй пры 180–220 °C.
Пастка імя: Іерогліф 白 (bái, «белы») адносіцца да назвы гары, а не да класа. Гэта не белы чай.
Катэгорыя: Горны зялёны чай з юньнаньскай буйналіста ў сыравіны; прадукт з геаграфічным указаннем.
Паходжанне: Кітай, правінцыя Юньнань (云南, Yúnnán), Чусюн-Ійская аўтаномная акруга (楚雄, Chǔxióng), павет Шуанбай (双柏, Shuāngbǎi), пасёлак Фабяо (法脿, Fǎbiào). Паводле павятовай публікацыі 2024 года, гара Байчжушань ляжыць на паўднёвы ўсход ад павятовага цэнтра.
Зона аховы: 13 адміністрацыйных вёсак пасёлка Фабяо: Фабяо (法脿), Ланьні (烂泥), Шытоу (石头), Пусы (铺司), Люцзе (六街), Шуанба (双坝), Чжэкэшао (者科哨), Майды (麦地), Юйлун (雨龙), Фадзянь (法甸), Гуму (古木), Хунлі (红栗) і Чжэцзюй (折苴). Заяўнік — народны ўрад павета Шуанбай.
Геаграфічныя каардынаты: 101°44′–101°50′ у. д. і 24°26′–24°40′ пн. ш.

2. Гісторыя і Культурнае Значэнне

Гісторыя:
- 1942. Паводле даведніка геаграфічных указанняў, жыхар Фабяо Яа Сінцунь (姚兴存) прывёз юньнаньскі буйналісты чай з павета Цзіндун (景东) і паспяхова высадзіў яго на гары Байчжушань.
- 1958. Камуна Фабяо накіравала групу моладзі асвойваць гару пад чай. Цяперашняе аблічча чаю даведнік тлумачыць амаль сямю дзесяцігоддзямі мясцовай акліматызацыі.
- Узнагароды. Паводле даведачнага апісання, у 1995 годзе мясцовы чай «Юньу лунчжао» (云雾龙爪, yúnwù lóngzhǎo) атрымаў срэбраную ўзнагароду, у 2002 годзе «Білочунь» (碧螺春) — залатую. Турыстычны даведнік датуе срэбра 1985 годам — разыходжанне.
- 15 красавіка 2013 года. Міністэрства сельскай гаспадаркі КНР зарэгістравала «白竹山茶» як сельскагаспадарчы прадукт з геаграфічным знакам (农产品地理标志).
- 2025. Дзяржаўнае ўпраўленне інтэлектуальнай уласнасці КНР (CNIPA) аб’яўленнем № 625 ад 1 красавіка 2025 года прызнала прадуктамі з геаграфічным указаннем 90 найменняў; Байчжушань Ча стаіць у пераліку пад нумарам 69.
Назва: 白竹 — «белы бамбук», 山 — «гара», 茶 — «чай». Імя дадзена па гары Байчжушань, цэнтры раёна.
Культурнае значэнне: «Тэхналогія вырабу Байчжушань Ча» (白竹山茶制作技艺) унесена ў спіс нематэрыяльнай культурнай спадчыны ўзроўню акругі Чусюн; год унясення ў знойдзеных крыніцах не названы.

3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна

Сорт / Культывар: Паводле патрабаванняў 2025 года — мясцовая папуляцыя (地方群体种, dìfāng qúntǐzhǒng), выведзеная на аснове юньнаньскага буйналіста ў чаю (云南大叶种, Yúnnán dàyèzhǒng). Завезеныя клоны, пра якія піша запіс 2017 года, у патрабаваннях не згаданыя.
Размнажэнне і пасадка: Саджанцы вырошчваюць з кастрычніка па чэрвень наступнага года, насенным або клонавым размнажэннем. Высаджваюць у ліпені, 3500–4000 саджанцаў на 667 м², падвойнымі радамі з крокам каля 25 × 30 см, і на тую ж плошчу — дзесяць ценявых дрэў.
Фарміроўка: Куст вышынёй 0,8–1 м, крона 1,5–2 м.
Збор: Вясновы — сакавік — красавік, летні — чэрвень, восеньскі — жнівень — верасень; партыямі, пакідаючы лісце на кусце, «уздымам рукі» (提手采, tíshǒucǎi). Даведачнае апісанне дае іншыя тэрміны (сакавік — май, ліпень — жнівень, верасень — кастрычнік).
Стандарт збору: Почка з адным або двума лістамі (一芽一叶, 一芽二叶). Паводле правінцыйнага рэпартажу 2025 года, вясной у бамбукавыя кошыкі збіраюць самую далікатную почку з адным лістом; першы вясновы збор таго года доўжыўся каля дзесяці дзён.

4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання

Рэгіён: Гара Байчжушань з высокімі гарамі і глыбокімі далінамі вакол.
Вышыня вырастання: 1800–2600 м — паводле патрабаванняў 2025 года. Даведачныя апісанні называюць 1800–2350 м і сады на схілах не ніжэй за 2000 м крутасцю ад 25°; павятовая публікацыя 2024 года — найвышэйшы пункт гары 2550 м.
Клімат: Паўночны субтрапічны кантынентальны мусонны, 900–1100 мм ападкаў за год, у сярэднім каля 1000 мм (паводле даведачных апісанняў); кароткі сонечны дзень, туманы, доўгі бязмарозны перыяд (даведнік указанняў).
Глебы: Гумусавыя, пурпуровыя і жоўтыя (黄壤土); арганічнага рэчыва не менш за 3,0 %, магутнасць слоя не менш за 1,0 м, pH 4,5–6,0, грунтавыя воды не бліжэй за 2,0 м — паводле патрабаванняў 2025 года. Лясістасць вакол садоў вышэйшая за 88 % — паводле даведачнага апісання.
Плошча садоў: Дадзеныя разыходзяцца: 667 га і 500 т у год — у рэгістрацыйных дадзеных 2013 года; больш за 7000 му — у запісе 2017 года; «дзесяць тысяч му» — у павятовай публікацыі 2024 года.

5. Тэхналогія Вытворчасці

Патрабаванні 2025 года задаюць дзевяць аперацый і іх рэжымы. Ад збору да рынку, паводле рэпартажу 2025 года, — тры-пяць дзён.

Раскладванне свежага ліста (摊凉, tānliáng): Ліст раскладваюць слоем 5–10 см не даўжэй чым на 1–2 гадзіны.
Фіксацыя (杀青, shāqīng): 180–220 °C. Ліст павінен быць «забіты» наскрозь і роўна; лёгкі падпал краёў дапушчальны, пачырванелых чаранкоў і лісця быць не павінна. Мэта — «тры зялёныя»: колер сухога ліста, настоя і заваранага ліста.
Скручванне (揉捻, róuniǎn): Машыннае, каля 35–45 хвілін: далікатны ліст — «лёгкі ціск, кароткае скручванне», грубы — «моцны ціск, доўгае скручванне».
Разбіўка камоў (解块, jiěkuài): Ліст тонка раскладваюць і разбіваюць, каб жгуты былі прамымі і роўнымі.
Сушка (烘干, hōnggān): Першая сушка — 110–120 °C, 5–10 хвілін.
«Сыры агонь» (毛火, máohuǒ): 90–110 °C, у катле 30–35 хвілін.
«Поўны агонь» (足火, zúhuǒ): Кацёл каля 80 °C; па меры высыхання тэмпературу зніжаюць да 65–70 °C, на загрузку ідзе 40–45 хвілін.
Прасейванне (筛选, shāixuǎn): Чатыры сіты: з першага ідзе буйны чай, з чацвёртага — крошка.
Пераборка (拣剔, jiǎntī): Прымешкі выбіраюць уручную.

6. Арганалептычныя Характарыстыкі

Вонкавы выгляд сухога ліста: Шчыльна скручаны і роўны, з далікатнымі чаранкамі; колер — злёгку шараваты зялёны з бляскам (条索紧实、匀整、有嫩茎、色泽微灰绿润).
Аромат сухога ліста: Асобнага апісання ў знойдзеных крыніцах няма.
Аромат настою: Пры заварванні — чысты і высокі (开汤香气清高).
Смак: Насычаны і мяккі (滋味浓醇). Паводле даведніка ўказанняў — з салодкім послесмакам, вытрымлівае шмат заліваў.
Колер настою: Жоўта-зялёны, яркі (汤色黄绿明亮). Павятовая публікацыя 2024 года піша інакш — «чыста-зялёны, яркі» (清绿明亮).
Чайнае дно (завараны ліст): Жоўта-зялёны, далікатны і роўны (叶底黄绿嫩匀).

7. Хімічны Склад

Фізіка-хімічныя паказчыкі паводле патрабаванняў 2025 года:

Паказчык	Патрабаванне
Чайныя поліфенолы	не менш за 20,0 %
Кафеін	не менш за 2,5 %
Свабодныя амінакіслоты	не менш за 3,1 %
Тэанін	не менш за 1,5 %

8. Заварванне

Практыка класа для зялёнага чаю; уласных рэкамендацый у знойдзеных крыніцах няма.

Тэмпература вады: 80–85 °C.
Колькасць чаю: 3 г на 150 мл.
Посуд: Шкляны стакан або белы гайвань.
Працэс:
1. Прагрэць посуд.
2. Пакласці чай і наліць ваду па сценцы.
3. Першы настой — праз 40–60 секунд.
4. Піць, пакідаючы частку настою.
5. Даліць ваду.
6. Два-тры паўторныя залівы.

9. Захоўванне

Практыка класа. У герметычнай упакоўцы, у халадзільніку пры 0–5 °C, без святла, вільгаці і пахаў. Лепш выпіць на працягу года.

10. Цана і Падробкі

Дадзеных пра цэны ў знойдзеных крыніцах няма.

Як пазбегнуць падробак:
- Шукаць спецыяльны знак геаграфічнага ўказання. Права на яго зацвярджае CNIPA па заяўцы праз павятовае і правінцыйнае ведамствы.
- Правяраць, што вытворца з пасёлка Фабяо павета Шуанбай.
- Ліст — шчыльны, роўны, шараваты зялёны з бляскам; настой — жоўта-зялёны і яркі.
- Не прымаць імя за белы чай: 白 у ім — частка назвы гары.

11. Цікавыя Факты

Паводле даведніка ўказанняў, у 2000–2002 гадах мясцовыя «Байчжу іньхаа» (白竹银毫, Báizhú yínháo) і «Білочунь» тры конкурсы запар атрымлівалі золата «Юньча бэй» (云茶杯).
Павятовы блог 2017 года прыводзіць ацэнку брэнда «双柏县白竹山茶» на 2016 год — 487 млн юаняў — і паведамляе, што два чайныя заводы атрымалі сертыфікаты «зялёнай ежы» на сем прадуктаў.

12. Параўнанне з іншымі юньнаньскімі зялёнымі чаямі

Юньнань Люйча (云南绿茶): Агульнае імя буйналістых зялёных чаёў правінцыі.
Баахунча (宝洪茶): Плоскі смажаны чай павета Ілян з дробналіста га сорту.
Наньцзянь Люйча (南涧绿茶): Зялёны чай павета Наньцзянь акругі Далі.
Тэнчун Люйча (腾冲绿茶): Зялёны чай гарадскога павета Тэнчун.

На заканчэнне:

Байчжушань Ча — зялёны чай з гары, якую засадзілі чаем у сярэдзіне мінулага стагоддзя: буйналістыя кусты з павета Цзіндун, сады на вышыні 1800–2600 м, туманы і кіслыя глебы. Патрабаванні 2025 года апісваюць яго дакладна — ад фіксацыі пры 180–220 °C да жоўта-зялёнага настою — і ахоўваюць імя ў межах аднаго пасёлка.

Крыніцы

Геаграфічнае ўказанне

CNIPA 地理标志产品认定 №625

Поўны спіс — на старонцы «Крыніцы»