Huángshíxī máofēng

Хуаншы Сі Маафэн (Huángshíxī máofēng, 黄石溪毛峰) — зялёны чай з горнага масіва Цзюхуашань (九华山) у павеце Цын’ян (青阳县) гарадской акругі Чычжоу на поўдні правінцыі Аньхой. Імя дала вёска Хуаншы-сі — «Ручай жоўтых камянёў» — у пасёлку Лін’ян. Адміністрацыя Цзюхуашаня адносіць яго да «каштанавага» араматычнага тыпу, у адрозненне ад архідэйнага Мін’юань маафэна з той жа гары, і паведамляе пра залаты медаль чаю з Хуаншы-сі на Панамскай выставе 1915 года. Зона аховы апісаная двума ўзроўнямі: агульная зона і пайменна акрэсленае ядро з дзесяці вытворчых груп. Для чаю запісаныя мясцовы сорт куста і дзве тэхналогіі — ручная і машынная.

1. Класіфікацыя і Паходжанне

Тып: Зялёны чай (绿茶, lǜchá). Тэхналогія па апісанні геаграфічнага ўказання — фіксацыя, фармоўка і сушка, без акіслення і тамлення.
Катэгорыя: Маафэн — «пушыстыя пікі»: тыповае абазначэнне пупышкавага чаю з ворсам, а не ўласнае імя. Тое самае слова стаіць у імені Хуаншань Маа Фэн, але гэта розныя чаі розных гор.
Паходжанне: Кітай, правінцыя Аньхой (安徽, Ānhuī), гарадская акруга Чычжоу (池州, Chízhōu), павет Цын’ян (青阳, Qīngyáng), пасёлкі Лін’ян (陵阳镇) і Чжубэй (朱备镇).
Зона аховы: Вёскі Хуаншы-сі, Наньян, Цынцюань, Соцунь, Ланьсі і Мэйшань пасёлка Лін’ян і вёскі Цзянцзюнь і Дунцяа пасёлка Чжубэй — усяго два пасёлкі і восем вёсак; апісанне ўдакладняе, што гаворка ідзе пра ўчасткі ўздоўж хрыбта Цзюхуашань.
Ядро зоны (核心区): Дзесяць вытворчых груп: 1-я, 2-я, 3-я і 4-я вёскі Хуаншы-сі; Фэн’ю і Чанвэй вёскі Цынцюань; Чацюань, Цзяньдэ і Пайшань вёскі Ланьсі.
Геаграфічныя каардынаты: 30°20′36″–30°32′21″ пн. ш., 117°47′25″–117°52′09″ у. д.

2. Гісторыя і Культурнае Значэнне

Гісторыя:
- Гара. Цзюхуашань — адна з будыйскіх гор Кітая. Адміністрацыя гары піша, што чай тут вырошчвалі ўжо пры Тан.
- 1915. Паводле дадзеных адміністрацыі Цзюхуашаня, чаі з Мін’юаня і Хуаншы-сі атрымалі залатую ўзнагароду Панама-Ціхаакіянскай выставы.
- З 1956 года, як сцвярджаюць папулярныя апісанні, Хуаншы Сі Маафэн ішоў на афіцыйныя прыёмы ў пасольствах Кітая за мяжой. Дакумента пра гэта я не бачыў.
- 2018. Міністэрства сельскай гаспадаркі зарэгістравала сельскагаспадарчае геаграфічнае ўказанне; нумар — AGI02470. Даведнікі датуюць рэгістрацыю 5 верасня 2018 года.
- 2025. Дзяржаўнае ўпраўленне інтэлектуальнай уласнасці (CNIPA) прызнала яго прадуктам з геаграфічным указаннем аб’явай № 632.
Назва: «Хуаншы-сі» (黄石溪) — «Ручай жоўтых камянёў», імя вёскі. «Маафэн» (毛峰) — «пушыстыя пікі».
Культурнае значэнне: Хуаншы Сі Маафэн — адзін з чаёў, якія гара Цзюхуашань выстаўляе пад агульным імем «九华佛茶». Унутры гэтай сям’і ён прадстаўляе каштанавую школу, а Мін’юань — архідэйную.

3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна

Сорт / Культывар: 黄石天云种 — мясцовы сорт, названы ў апісанні геаграфічнага ўказання.
Збор: Паводле даведкавага выкладання апісання геаграфічнага ўказання — ручны, з разборам па гатунках (分级人工采摘). Дакладнага стандарту збору ў знойдзеных крыніцах няма.
Час збору: Дадзеных у знойдзеных крыніцах няма.

4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання

Рэгіён: Поўдзень Аньхоя, масіў Цзюхуашань. Адно з даведкавых апісанняў змяшчае гістарычны чай Хуаншы-сі ва ўрочышча Даасэндун (道僧洞) на задніх схілах вяршыні Цяньтай (天台).
Вышыня вырошчвання: Крыніцы разыходзяцца. Адно апісанне змяшчае каньён Хуаншы-сі, ядро вытворчасці, на вышыню 400–800 м; другое піша пра сады на 600–900 м. Нарматыўнай вышыні я не знайшоў.
Глебы: Кіслыя горныя жоўта-чырвоназемы, кіслыя жоўта-бурыя глебы і горныя лугавыя глебы на прадуктах выветрывання граніту. Арганічнага рэчыва не менш за 2,5 %, магутнасць глебавага слоя большая за 60 см, pH — каля 5,0–6,5.
Клімат: Паўночны субтрапічны вільготны мусонны: мяккі, з гарачым летам і халоднай зімой, выразнымі сезонамі і багатымі дажджамі. Лічбаў у знойдзеных крыніцах няма.

5. Тэхналогія Вытворчасці

Даведкавыя выкладанні апісання геаграфічнага ўказання прыводзяць дзве тэхналогіі; першакрыніцу гэтых схем я не адкрыў.

Ручны чай (手工茶):

Фіксацыя (杀青, shāqīng).
Ахалоджванне (摊凉, tānliáng).
Фармоўка, выпростванне ліста (做形, 理条, zuòxíng, lǐtiáo).
Адлежванне (回潮, huícháo): Вільгаць выраўноўваецца ўнутры ліста.
Сушка гарачым паветрам (烘干, hōnggān).
Упакоўка.

Машынны чай (机制茶):

Фіксацыя (杀青).
Абдуў (清风).
Ахалоджванне (摊凉).
Скручванне (揉捻, róuniǎn).
Разбіўка камоў (解块).
Першая сушка (毛火, máohuǒ) і ахалоджванне.
Дасушка (足火, zúhuǒ) і астыванне.
Сартаванне (拣剔) і ўпакоўка.

Тэмператур і часу аперацый у знойдзеных крыніцах няма.

6. Арганалептычныя Характарыстыкі

Апісанне геаграфічнага ўказання адрознівае ручны і машынны чай; ніжэй — ручны, у дужках — машынны.

Знешні выгляд сухога ліста: Даволі шчыльныя палоскі, далікатна-зялёныя, з прыкметным ворсам (条索较紧，嫩绿显毫). У машыннага — плоскі, прамы і распраўлены, ярка-зялёны (扁直舒展，翠绿鲜活).
Аромат сухога ліста: Апісанняў у знойдзеных крыніцах няма.
Аромат настою: Далікатны, чысты і салодкі (嫩香清甜). У машыннага — чысты, з кветкавым тонам (清香带花香). Адміністрацыя гары адносіць чай да каштанавага тыпу (栗香型).
Смак: Свежы, бадзёры, з салодкім вяртаннем (鲜爽回甘). У машыннага — свежы, мяккі, з салодкім вяртаннем (鲜醇回甘).
Колер настою: Далікатна-зялёны і яркі (嫩绿明亮). У машыннага — зялёны і яркі (绿亮).
Чайнае дно (завараны ліст): Далікатна-зялёны, роўны, бліскучы (嫩绿匀亮). У машыннага — далікатны, мяккі, зялёны і бліскучы (嫩软绿亮).

Папулярныя апісанні малююць крыху іншае аблічча: ліст роўны, далікатна-зялёны з жаўцізной, пакрыты ворсам; пры заварванні над кубкам стаіць пара; настой смарагдавы і чысты; чайнае дно жоўта-зялёнае, з вялікай колькасцю пупышак. Гэта апісанне не супадае з нарматыўным даслоўна.

7. Хімічны Склад

Патрабаванні геаграфічнага ўказання:

Вільготнасць: не вышэй за 7,0 %.
Агульная попел: не вышэй за 6,5 %.
Дробка і пыл: не вышэй за 6,0 %.
Водарастваральныя рэчывы: не менш за 37,0 %.
Сырая клятчатка: не вышэй за 14,0 %.

Дадзеных пра катэхіны, амінакіслоты і кафеін у знойдзеных крыніцах няма.

8. Заварванне

Практыка класа для зялёнага чаю.

Тэмпература вады: 80–85 °C.
Колькасць чаю: 3 г на 150 мл.
Посуда: Шкляная шклянка або белая гайвань.
Працэс:
1. Прагрэць посуду.
2. Пакласці чай і наліць ваду па сценцы.
3. Першы настой — 40–60 секунд.
4. Піць, пакідаючы траціну настою.
5. Даліць ваду.
6. Два-тры паўторныя залівы.

9. Захоўванне

Практыка класа. У герметычнай непразрыстай упакоўцы, у халадзільніку пры 0–5 °C, без вільгаці, святла і пахаў. Чай сезона: лепш выпіць яго на працягу года.

10. Кошт і Падробкі

Дадзеных пра кошты ў знойдзеных крыніцах няма.

Як пазбегнуць падробак:
- Не блытаць з Хуаншань Маа Фэнам: «маафэн» — тыповае слова, а тапонім у імені вырашае.
- Шукаць знак геаграфічнага ўказання і вытворцу з пасёлкаў Лін’ян або Чжубэй павета Цын’ян.
- Ручны чай — шчыльныя далікатна-зялёныя палоскі з ворсам; машынны — плоскі прамы ярка-зялёны ліст.
- Настой — зялёны і яркі, з далікатным салодкім водарам.

11. Цікавыя Факты

Зона аховы апісаная двума ўзроўнямі — агульная зона і ядро, акрэсленае да вытворчай групы.
Па класіфікацыі адміністрацыі гары, на Цзюхуашані суіснуюць дзве школы маафэна: каштанавая Хуаншы-сі і архідэйная Мін’юань.
Норма водарастваральных рэчываў — не менш за 37 %; у Цзінсянь Ланьсян Ча (泾县兰香茶), які ахоўваецца з ім у адзін год, стаіць 35 %.
Для аднаго імя апісаныя адразу дзве тэхналогіі і два абліччы — ручны і машынны.

12. Параўнанне з іншымі чаямі

Цзюхуа Фу Ча (九华佛茶): Парасонавае імя чаёў гары Цзюхуашань; Хуаншы Сі Маафэн — асобнае ахоўванае найменне ўнутры гэтай сям’і.
Хуаншань Маа Фэн (黄山毛峰): Самы вядомы аньхойскі маафэн, з гары Хуаншань; тое самае тыповае слова, іншая гара і іншае найменне.
Юньсі Хо Цын (涌溪火青): Паўднёвааньхойскі зялёны чай павета Цзін, скатаны ў шчыльныя шарыкі, — супрацьлегласць прамому маафэну.

У заключэнне:

Хуаншы Сі Маафэн — горны зялёны чай масіва Цзюхуашань: мясцовы сорт, кіслыя глебы, каштанавы тып арамату і норма водарастваральных рэчываў не ніжэй за 37 %. Яго ахоўная зона акрэсленая да вытворчай групы, а аблічча распісанае для дзвюх тэхналогій — ручной і машыннай. Гісторыя пра панамскі медаль 1915 года абапіраецца на дадзеныя адміністрацыі гары; астатняе ў гэтым партрэце — нормы і апісанні геаграфічнага ўказання.

Крыніцы

Геаграфічнае ўказанне

Поўны спіс — на старонцы «Крыніцы»