Кайсянь Лунчжу Ча (Kāixiàn lóngzhū chá, 开县龙珠茶) — горны зялёны чай раёна Кайчжоу (开州区) на паўночным усходзе Чунцына. Да 2016 года раён быў паветам Кайсянь, і імя знака захавала старую назву. Радзімай чаю мясцовыя крыніцы называюць вёску Лунчжу (龙珠村) пасёлка Дуньхао (敦好镇). Імя значыць «жамчужына дракона», але паводле апісання знака ліст скручаны не ў шарыкі, а ў тонкія, круглыя і прамыя ніці з белым ворсам. Імя ахоўваецца геаграфічным сертыфікацыйным знакам № 7761280, а тэхналогія вырабу ўваходзіць у пералікі нематэрыяльнай спадчыны.
1. Класіфікацыя і Паходжанне
- Тып: Зялёны чай (绿茶, lǜchá). Дакумент знака клас не называе; выснова зроблена паводле апісання аблічча ў даведцы знака: зялёны ліст з белым ворсам, далікатна-зялёны настой. Тэхналогіі ў знойдзеных крыніцах няма.
- Пастка імені: «龙珠» (lóngzhū) — «жамчужына дракона» — тут не форма ліста. Шарыкамі «лунчжу» называюць іншыя чаі, напрыклад язмінавы Молі Лунчжу (茉莉龙珠) і чырвоны Хун Лунчжу (红龙珠). Кайсяньскі чай да іх дачынення не мае: імя супадае з назвай вёскі Лунчжу, якую крыніцы называюць яго радзімай. Прамога тлумачэння імені ў знойдзеных крыніцах няма.
- Катэгорыя: Горны зялёны чай паўночнага ўсходу Чунцына; геаграфічны сертыфікацыйны знак.
- Паходжанне: Кітай, горад цэнтральнага падпарадкавання Чунцын (重庆, Chóngqìng), раён Кайчжоу (开州, Kāizhōu; да 2016 года — павет Кайсянь, 开县, Kāixiàn), пасёлак Дуньхао.
- Зона знака: Паводле даведкі платформы геаграфічных указанняў — цяперашняя адміністрацыйная тэрыторыя павета Кайсянь. Гэта апісанне паводле даведкі, а не юрыдычная мяжа; я яе не правяраў.
- Геаграфічныя каардынаты: Дадзеных у знойдзеных крыніцах няма.
2. Гісторыя і Культурнае Значэнне
- Гісторыя:
- Паданне пра даніну. Упраўленне планавання і прыродных рэсурсаў Чунцына ў «Карце чайных рамёстваў нематэрыяльнай спадчыны Чунцына» (2022) піша, што пры Тан і пры Цын чай быў прыдворнай данінай. Першакрыніц карта не прыводзіць.
- Летапіс. Тая ж карта цытуе «Куйчжоу фучжы» (夔州府志) гадоў Цзяцын (嘉庆) дынастыі Цын: «开县茶岭产茶，味绝佳，不生杂卉» — «на чайным хрыбце павета Кайсянь родзіцца чай, смак яго найцудоўны, пустазелле там не расце». Самога летапісу я не бачыў.
- Знак. Геаграфічны сертыфікацыйны знак № 7761280 (тавар — чай) значыцца за Асацыяцыяй чаю «Лунчжу» павета Кайсянь (开县龙珠茶叶协会) у спісе Бюро таварных знакаў 2012 года. Года рэгістрацыі ў знойдзеных крыніцах няма.
- 2012–2013 — абследаванне рамёства. Паводле публікацыі, перадрукаванай парталам нематэрыяльнай спадчыны, раён сабраў спецыялістаў, абследаваў гісторыю, тэхналогію і носьбітаў рамёства, падрыхтаваў тэксты і відэаматэрыялы. Тэхналогію ўнеслі ў раённы спіс нематэрыяльнай спадчыны і падалі заяўку ў гарадскі.
- 2022. Тэхналогія «开州龙珠茶制作技艺» увайшла ў «Карту чайных рамёстваў» пяцёркай разам з рамёствамі Бананя, Юяна, Чэнкоу і Цяньцзяна.
- 2024. Публікацыя раённага народнага палітычнага кансультатыўнага савета (снежань 2024 года) называе чай унесеным у гарадскі спіс нематэрыяльнай спадчыны; тое ж піша падарожны нарыс пра пасёлак. Года ўключэння і нумара партыі ў адкрытых мною тэкстах няма.
- 2026. Паводле паведамлення Упраўлення інтэлектуальнай уласнасці Чунцына, кампанія раёна атрымала права на спецыяльны знак геаграфічнага ўказання: заяўку праверылі раён і горад, зацвердзіла Дзяржаўнае ўпраўленне інтэлектуальнай уласнасці (CNIPA).
- Назва: «Кайсянь» (开县) — ранейшае імя павета; «лунчжу» (龙珠) — «жамчужына дракона», імя вёскі; «ча» (茶) — чай.
- Культурнае значэнне: Публікацыя 2024 года апісвае шлях чаю формулай з чатырох прыступак: пры Тан — «водар чаю ў Чан’ані», пры Цын — «даніна двару», на пачатку рэформаў — «знакаміты чай Трох цяснін», сёння — «знакаміты выраб нематэрыяльнай спадчыны».
3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна
- Сорт / Культывар: Дадзеных у знойдзеных крыніцах няма.
- Сыравіна: Далікатны ліст — апісанне знака гаворыць пра свежае і далікатнае чайнае дно. Стандарту збору ў знойдзеных крыніцах няма.
- Час збору: Дадзеных у знойдзеных крыніцах няма.
4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання
- Рэгіён: Поўнач раёна Кайчжоу, пасёлак Дуньхао.
- Вышыня вырошчвання: Карта 2022 года называе для вёскі Лунчжу каля 800 м, публікацыя 2024 года — 800–1200 м.
- Клімат: Паводле карты — круглы год туманы, чатыры выразна выражаныя сезоны, багатыя дажджы, высокая вільготнасць паветра і ўмеранае сонца.
- Глебы: Для гэтай зоны дадзеных няма. Карта ў агульных словах называе для чайных раёнаў Чунцына горныя жоўтыя гліны, пурпурныя пясчанікі і старыя чырвоныя глебы; да Дуньхао гэта не прывязана.
- Маштаб: Публікацыя 2024 года гаворыць пра 5000 му новых садоў у васьмі аб’яднаных вёсках і рэканструкцыю 5000 му старых, пра выпрацоўку больш за 30 тыс. цзіняў на год, пра выручку 10 млн юаняў і пра кошт брэнда 100 млн юаняў. Гэта дадзеныя публікацыі, а не статыстыка.
5. Тэхналогія Вытворчасці
Тэхналогія Кайсянь Лунчжу Ча ўнесена ў пералікі нематэрыяльнай спадчыны, але яе этапаў і параметраў у знойдзеных крыніцах няма.
Ніжэй — агульная схема для прамога скручанага зялёнага чаю, а не апісанне менавіта гэтага чаю:
- Завяльванне (摊放, tānfàng): Ліст раскладваюць тонкім слоем, каб сышла частка вільгаці.
- Фіксацыя (杀青, shāqīng): Нагрэў спыняе акісленне і захоўвае зялёны колер.
- Скручванне (揉捻, róuniǎn).
- Выпраўка ніці (理条, lǐtiáo): Скрутку выцягваюць у простую круглую ніць.
- Сушка (干燥, gānzào).
6. Арганалептычныя Характарыстыкі
Апісанне ніжэй узята з даведкі знака.
- Знешні выгляд сухога ліста: Скруткі тонкія, круглыя, шчыльныя і прамыя, вытанчаныя; колер зялёны, вільготна-бліскучы; белы ворс прыкметны (条索细、圆、紧、直，紧结秀丽，色泽绿润，白毫披露).
- Водар сухога ліста: Апісанняў у знойдзеных крыніцах няма.
- Водар настою: Чысты, адразу адчувальны (清香扑鼻).
- Смак: Салодкі і прыемны, выклікае сліну, паслясмак доўгі і тонкі (滋味甘美生津，回味幽长).
- Колер настою: Далікатна-зялёны і яркі (汤色嫩绿明亮).
- Чайнае дно (завараны ліст): Свежае і далікатнае, парасткі распраўляюцца цалкам (叶底鲜嫩，枝叶伸展).
Даведка асобна адзначае, што чай вытрымлівае шмат заліваў (耐冲泡).
7. Хімічны Склад
Фізіка-хімічных дадзеных у знойдзеных крыніцах няма.
8. Заварванне
Практыка класа для зялёнага чаю.
- Тэмпература вады: 80–85 °C.
- Колькасць чаю: 3 г на 150 мл.
- Посуд: Шкляная шклянка або белы гайвань.
- Працэс:
- Прагрэць посуд.
- Пакласці чай і наліць ваду па сценцы.
- Першы настой — праз 40–60 секунд.
- Піць, пакідаючы траціну настою.
- Даліць ваду.
- Два-тры паўторныя залівы, а паводле даведкі знака — і больш.
9. Захоўванне
Практыка класа. У герметычнай упакоўцы, у халадзільніку пры 0–5 °C, без святла, вільгаці і пахаў. Зялёны колер і свежы водар сыходзяць першымі, таму чай лепш выпіць на працягу года.
10. Кошт і Падробкі
Дадзеных пра цэны ў знойдзеных крыніцах няма.
- Як пазбегнуць падробак:
- Шукаць геаграфічны сертыфікацыйны знак № 7761280 і права вытворцы ім карыстацца.
- Правяраць, што вытворца з раёна Кайчжоу.
- Ліст — тонкія прамыя круглыя ніці з белым ворсам, настой — далікатна-зялёны.
- Не блытаць з чаямі, скачанымі ў шарыкі «лунчжу»: паводле апісання знака ліст кайсяньскага чаю — прамая ніць.
11. Цікавыя Факты
- Павета Кайсянь з 2016 года няма — цяпер гэта раён Кайчжоу, але знак па-ранейшаму завецца «开县龙珠茶».
- «Жамчужына дракона» — імя вёскі, а не форма: ліст у гэтага чаю прамы.
- Летапісная пахвала гаворыць пра месца, а не пра ліст: чайны хрыбет, найцудоўны смак і ніводнай пустазельнай травы вакол.
12. Параўнанне з іншымі чаямі Чунцына
- Юнчуань Сю Я (永川秀芽): Флагманскі зялёны чай Чунцына з прамым, злёгку пляскатым ігольчатым лістом; у Кайсянь Лунчжу Ча ніць круглая і з прыкметным ворсам.
- Банань Інь Чжэнь (巴南银针): Ігольчаты зялёны чай раёна Банань; рамёства Бананя стаіць на той жа карце чайнай спадчыны Чунцына.
- Наньчуань Дашу Ча (南川大树茶): Чай мясцовых чайных дрэў раёна Наньчуань на поўдні горада — іншы край Чунцына і іншы тып сыравіны.
- Молі Лунчжу (茉莉龙珠): Язмінавы чай, скачаны ў шарыкі, — для кантрасту: адно слова ў імені, розныя чаі.
На заканчэнне:
Кайсянь Лунчжу Ча — зялёны чай з горнай вёскі Лунчжу на паўночным усходзе Чунцына, чыё імя падманлівае: «жамчужына дракона» тут — назва месца, а сам ліст скручаны ў тонкія прамыя ніці з белым ворсам. Даведка знака апісвае чысты водар, далікатна-зялёны настой і салодкі смак з доўгім паслясмакам, летапіс Куйчжоу хваліць чайны хрыбет Кайсяня. Сартоў, тэхналогіі і хіміі ў дакументах няма — затое ёсць знак, які ахоўвае імя, і рамёства ў пераліках спадчыны.
Крыніцы
Геаграфічнае ўказанне
Поўны спіс — на старонцы «Крыніцы»