Sōngxī jiǔlóng dàbáichá

Сунсі Цзюлун Дабайча (Sōngxī jiǔlóng dàbáichá, 松溪九龙大白茶) — белы чай павета Сунсі (松溪县) акругі Наньпін на поўначы правінцыі Фуцзянь, зроблены з мясцовага сорту 九龙大白茶. Матчын куст сорту знайшлі ў 1868 годзе на градзе Цзюлунган каля вёскі Шуан’юань; з яго павет вывеў кланальны сорт, прызнаны правінцыйным элітным у 1998 годзе. Сорт дае буйныя мясістыя пупышкі з белым ворсам, а ў параўнальным даследаванні шасці сартоў белага чаю ён паказаў больш за ўсё катэхінаў і тэаніну. З 2022 года імя ахоўваецца геаграфічным знакам, запісаным на тавар «белы чай».

1. Класіфікацыя і Паходжанне

Тып: Белы чай (白茶, báichá). Клас усталяваны дакументам: знак запісаны на тавар «白茶».
Пастка імя: «大白» (dàbái, «вялікі белы») у імені — назва сорту, а не класа: так называюць буйналіставыя кусты з багатым белым ворсам. Сорт ідзе і на іншыя чаі; у павета ёсць асобныя знакі на чырвоны і зялёны чай.
Катэгорыя: Белы чай з аднаго мясцовага сорту; геаграфічны знак (2022).
Паходжанне: Кітай, правінцыя Фуцзянь (福建, Fújiàn), гарадская акруга Наньпін (南平, Nánpíng), павет Сунсі (松溪县, Sōngxī xiàn); радзіма сорту — пасёлак Чжэндунь (郑墩镇).
Зона: Правінцыйны пералік знакаў называе павет Сунсі адміністрацыйнай прыналежнасцю ўладальніка знака; юрыдычную мяжу зоны я не правяраў.
Рэжым аховы: Геаграфічны сертыфікацыйны або калектыўны знак CNIPA № 60909447, тавар — белы чай. У пераліку на 30 чэрвеня 2026 года рэгістрацыя дзейнічае.
Геаграфічныя каардынаты: У дакументах знака не пазначаны.

2. Гісторыя і Культурнае Значэнне

Гісторыя:
- 1868. У сёмы год Тунчжы на градзе Цзюлунган (九龙岗) каля вёскі Шуан’юань (双源村) знайшлі матчын куст; у народзе яго звалі «чаем дзевяці драконаў» (九龙茶). Паводле правінцыйнай газеты на 2023 год, кусту больш за 150 гадоў.
- 1965 і 1981. Павет вёў адбор лепшых асобных кустоў; у 1981 годзе сорт атрымаў імя «九龙大白茶».
- 1998. Правінцыйная камісія па сартах сельскагаспадарчых культур прызнала яго правінцыйным элітным сортам.
- 2009. Сорт унесены ў правінцыйны каталог каштоўнага генафонду; на Цзюлунгане, у пасёлку Чжэндунь, створана правінцыйная ахоўная зона.
- 2019. Павет атрымаў званне «Кітайская радзіма Цзюлун Дабайча» (中国九龙大白茶之乡).
- 2022. Зарэгістраваны геаграфічны знак «松溪九龙大白茶» № 60909447 на тавар «белы чай».
Назва:
- «Сунсі» (松溪) — імя павета.
- «Цзюлун» (九龙) — «дзевяць драконаў», па градзе Цзюлунган, дзе знайшлі матчын куст.
- «Дабайча» (大白茶, dàbáichá) — «вялікі белы чай», тып буйналіставых сартоў з белым ворсам.
Культурнае значэнне: З сортам звязаны рост белага чаю ў Сунсі: паводле правінцыйнай газеты, з 2019 па 2022 год плошча пад ім вырасла з 1000 да 12 000 му, а колькасць вытворцаў — з менш чым дзесяці да ста з лішнім.

3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна

Паходжанне сорту: Паводле апісанняў сорту, яго вывела павятовая станцыя кіравання чаяводствам адборам асобнага куста з мясцовай насеннай папуляцыі; сам сорт — кланальны.
Тып куста: Паўдрэва (小乔木型), буйналісты (大叶类), ранняга тэрміну (早芽种).
Парасткі: Лісце буйное, пупышкі мясістыя і моцныя, ворс беласнежны (叶片硕大、毫心肥壮、茸毛洁白); пупышкі кранаюцца рана, белага ворсу шмат.
Сыравіна: Пупышкі і далікатныя парасткі; газета называе сярод прадуктаў сярэбраныя іголкі (白毫银针) і мудань (牡丹). Стандарту збору для знака ў знойдзеных крыніцах няма.
Час збору: Дакладных тэрмінаў у знойдзеных крыніцах няма; сорт ранні.

4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання

Рэгіён: Поўнач Фуцзяні, павет Сунсі акругі Наньпін. Матчын куст расце на градзе Цзюлунган каля вёскі Шуан’юань пасёлка Чжэндунь, унутры ахоўнай зоны генафонду.
Вышыня, глебы, клімат: Даных для зоны знака ў знойдзеных крыніцах няма.
Асаблівасць: Сувязі аблічча чаю з месцам, а не з сортам, знойдзеныя крыніцы не разбіраюць; апісанні падкрэсліваюць сорт — буйную варсістую пупышку ранняга тэрміну.

5. Тэхналогія Вытворчасці

Правінцыйная газета называе ключавымі аперацыямі белага чаю завяльванне і сушку. Асобнай тэхналогіі для знака ў знойдзеных крыніцах няма. Агульная схема белага класа такая:

Завяльванне (萎凋, wěidiāo): Доўгае, на паветры або ў памяшканні; ліст павольна губляе вільгаць, акісленне ідзе само, без фіксацыі.
Сушка (干燥, gānzào): Замацоўвае вынік.

Скручвання і фіксацыі ў белым чаі няма. Гэта агульная схема класа, а не апісанне тэхналогіі гэтага знака; параметраў у знойдзеных крыніцах няма.

6. Арганалептычныя Характарыстыкі

Апісанне ніжэй дадзена ў артыкуле часопіса «Харчовая навука» (食品科学, 2025) для ўзору белага чаю з сорту 九龙大白茶 — гэта даныя даследавання, а не патрабаванні знака.

Знешні выгляд сухога ліста: Пупышкі асабліва мясістыя і моцныя, з прыкметным ворсам; колер шэра-зялёны, жывы (芽头尤为肥壮、显毫；色泽灰绿润).
Пах сухога ліста: Апісанняў у знойдзеных крыніцах няма.
Пах настою: Свежы і далікатны, з яснымі кветкавымі нотамі і пахам ворсу (香气鲜嫩，花香、毫香显).
Смак: Свежы, мяккі, салодкі і бадзёры, з кветкавай нотай і поўным «смакам ворсу» (滋味鲜醇甘爽、花香、毫韵足).
Колер настою: Абрыкосава-жоўты, яркі (杏黄明亮).
Чайнае дно (завараны ліст): Мяккі, далікатны, светлы (叶底软嫩明).

Правінцыйная газета апісвае сорт як спалучэнне свежасці фудзінскага белага чаю з паўнатой паўночнафуцзяньскага.

7. Хімічны Склад

Даныя таго ж даследавання: параўноўвалі белы чай з шасці сартоў — 九龙大白茶, 福安大白茶, 福云6号, 政和大白茶, 福鼎大白茶 і мясцовага 松溪菜茶. У 九龙大白茶 аказалася больш за ўсё:

Паказчык	Утрыманне
Сума катэхінаў	102,52 мг/г
Складанаэфірныя катэхіны	96,31 мг/г
Эпігалакатэхінгалат	71,29 мг/г
Тэанін	11,00 мг/г
Глутамінавая кіслата	0,68 мг/г
Аргінін	1,07 мг/г

У паху ў яго прыкметна больш, чым у іншых сартоў, 2-фенілэтанолу з ружовай нотай і цыс-3-гексенолу. Правінцыйная газета прыводзіць сярэдняе ўтрыманне амінакіслот 4,7 % і піша, што гэта на 18 % вышэй, чым у звычайнага белага чаю; кафеіну і поліфенолаў, паводле яе даных, больш на 6 % і 3 %. Гэта даныя прэсы, а не паказчыкі стандарту.

8. Заварванне

Практыка класа для белага чаю.

Тэмпература вады: 85–90 °C для пупышак і далікатнага ліста.
Колькасць чаю: 3–5 г на 150 мл.
Посуд: Гайвань, шкляная шклянка або чайнік.
Працэс:
1. Прагрэць посуд.
2. Пакласці чай і заліць вадой.
3. Першы настой — 1–2 хвіліны ў гайвані.
4. З кожнай заліўкай павялічваць час.
5. Чатыры-шэсць залівак.

9. Захоўванне

Практыка класа. Герметычна, у сухім прахалодным цёмным месцы, без старонніх пахаў. Газета звязвае з гэтым сортам моду піць белы чай маладым, «без вытрымкі».

10. Кошт і Падробкі

Паводле правінцыйнай газеты, з 2019 па 2022 год кошт свежага ліста вырас з 50–60 да 180–200 юаняў за цзінь, сярэбраных іголак — з 500 да 10 000 юаняў за цзінь, мудань — з 200 да 3500 юаняў за цзінь. Гэта лічбы адной публікацыі, а не рыначны даведнік.

Як пазбегнуць падробак:
- Шукаць знак № 60909447 і вытворцу з павета Сунсі.
- Пад знакам — белы чай; чырвоны і зялёны чай Сунсі выходзяць пад іншымі знакамі.
- Пупышкі буйныя і мясістыя, з багатым белым ворсам; настой абрыкосава-жоўты.

11. Цікавыя Факты

Матчын куст сорту, знойдзены ў 1868 годзе на градзе Цзюлунган, паводле газеты на 2023 год жывы, і яму больш за 150 гадоў.
Імя сорту далі толькі ў 1981 годзе — праз 113 гадоў пасля знаходкі.
У параўнанні шасці сартоў белага чаю 九龙大白茶 паказаў больш за ўсё катэхінаў і тэаніну.
У павета Сунсі тры знакі на чай розных класаў — белы, чырвоны і зялёны.

12. Параўнанне з іншымі белымі чаямі

Сунсі Байча (松溪白茶): Артыкул корпусу пра белы чай павета ў цэлым; Сунсі Цзюлун Дабайча — знак на чай аднаго сорту.
Байхао Іньчжэнь (白毫银针): Сярэбраныя іголкі — адна з формаў, у якіх выходзіць чай з гэтага сорту.
Бай Мудань (白牡丹): Пупышка з лісцем; газета называе мудань сярод прадуктаў Сунсі.
Шуйсянь Бай (水仙白): Белы чай Цзяньяна, таксама на поўначы Фуцзяні, з іншага сорту — шуйсяня.

У заключэнне:

Сунсі Цзюлун Дабайча — белы чай, у якога ёсць дакладная кропка адліку: матчын куст 1868 года на градзе Цзюлунган. З яго выйшаў ранні буйналісты сорт з мясістай варсістай пупышкай, а даследаванне шасці сартоў знайшло ў ім больш за ўсё катэхінаў і тэаніну. Знак 2022 года замацаваў імя за белым чаем павета Сунсі.

Крыніцы

Геаграфічнае ўказанне

CNIPA 地理标志证明商标 №60909447

Поўны спіс — на старонцы «Крыніцы»