Наньчуань Дашу Ча (Nánchuān dàshù chá, 南川大树茶) — «чай вялікіх дрэў» раёна Наньчуань (南川区) горада Чунцын, з земляў на поўдзень ад гары Цзіньфашань (金佛山). Імя дадзена па дрэве: гэта мясцовы дрэвападобны сорт з буйным мяккім лістом і высокім утрыманнем амінакіслот. Паводле апісання, якое прыводзіць Упраўленне мясцовых летапісаў Чунцына, прадукт — зялёны чай. Ахоўваецца двойчы: як сельскагаспадарчае геаграфічнае ўказанне (2012) і як прадукт з геаграфічным указаннем CNIPA.
1. Класіфікацыя і Паходжанне
- Тып: Зялёны чай (绿茶, lǜchá), неферментаваны. Падстава — апісанне ў «Летапісе Чунцына. Сельскагаспадарчыя і асаблівыя прадукты» (重庆市志·农特产品志): «南川大树茶产品为绿茶» — «прадукт Наньчуань Дашу Ча — зялёны чай». Рэестр Мінсельгаса ўказвае толькі агульную катэгорыю «чай» (茶叶).
- Катэгорыя: Чай мясцовага дрэвападобнага сорту; геаграфічнае ўказанне Мінсельгаса (2012) і CNIPA.
- Паходжанне: Кітай, горад Чунцын (重庆, Chóngqìng), раён Наньчуань (南川区, Nánchuān Qū). Юрыдычная зона паводле дадатку да аб’явы CNIPA № 640: на поўдзень ад Цзіньфашаня, на ўсход ад Байчжышаня, на поўнач ад Саньцзешаня — воласці Дэлун (德隆乡) і Гухуа (古花乡), пасёлкі Хэсі (合溪镇) і Даю (大有镇), пасёлак Саньцюань (三泉镇, вёска Мацзуй). Крайнія пункты: на ўсходзе — вёска Шыцзя воласці Гухуа, на поўдні — Цаоба пасёлка Хэсі, на захадзе — Чашу воласці Дэлун, на поўначы — Мацзуй пасёлка Саньцюань.
- Геаграфічныя каардынаты: 107°02′09″–107°18′06″ у. д., 28°31′48″–28°53′16″ пн. ш.
2. Гісторыя і Культурнае Значэнне
- Гісторыя:
- Старажытныя дрэвы. Дадзеныя ў крыніцах разыходзяцца. Летапіс піша прыкладна пра 18 000 дрэў, усе пад ахоўнымі таблічкамі; узрост самага вялікага, паводле ацэнкі экспертаў, на якую спасылаецца летапіс, — больш за 1400 гадоў. Сайт Упраўлення інтэлектуальнай уласнасці Чунцына называе больш за 2000 дрэў і ўзрост найбуйнейшага — больш за 2700 гадоў. Якая ацэнка дакладная, высветліць немагчыма.
- «Цар чайных дрэў». Самае вялікае дрэва расце ў вёсцы Чашу (茶树村, «чайнае дрэва») воласці Дэлун. Летапіс называе яго «царом чайных дрэў» (茶树王), Упраўленне ІС Чунцына — «прабацькам чайных дрэў» (茶树鼻祖).
- 2012. Міністэрства сельскай гаспадаркі ўнесла Наньчуань Дашу Ча ў рэестр сельскагаспадарчых геаграфічных указанняў (AGI00949); трымальнік — чайная асацыяцыя раёна Наньчуань. Упраўленне ІС Чунцына датуе рэгістрацыю 28 сакавіка 2012 года.
- Даследаванні. Паўднёва-Заходні ўніверсітэт (西南大学) вывучаў перапрацоўку гэтага ліста ў чырвоны чай; для працы 2019 года ліст сабраны ў красавіку 2018 года на дэманстрацыйнай базе ў воласці Дэлун. Гэта даследаванне, а не апісанне прадукта.
- CNIPA. Найменне прызнана прадуктам з геаграфічным указаннем (аб’ява № 640).
- Назва:
- «Наньчуань» (南川) — літаральна «паўднёвая рака», імя раёна.
- «Дашу ча» (大树茶, dàshù chá) — «чай вялікіх дрэў»: чай з дрэў, а не з кустоў.
- Культурнае значэнне: Упраўленне ІС Чунцына называе Цзіньфашань адным з месцаў паходжання дзікага чайнага дрэва і піша, што падобны сорт больш нідзе не знойдзены; гэта яго ацэнка, незалежнай праверкі ў знойдзеных крыніцах няма.
3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна
- Сорт / Культывар: Паводле летапісу — мясцовы дрэвападобны (乔木型, qiáomù xíng) дзікарослы сорт гор Цзіньфашань раёна Наньчуань. Ліст буйны, мяккі, жоўта-зялёны; дрэва марозаўстойлівае. Амінакіслот, паводле летапісу, асабліва шмат — да 4,3 %. У працы Паўднёва-Заходняга ўніверсітэта сыравіна пазначана як від Camellia nanchuanica.
- Збор: Тэрміны ў знойдзеных крыніцах не пазначаны.
- Стандарт збору: Паводле летапісу прадукт падзяляецца на «якасны чай» (优质茶) і «знакаміты чай» (名茶). Для якаснага збіраюць пупышку з двума лістамі і пупышку з трыма ледзь раскрытымі лістамі, для знакамітага — ад адной пупышкі да пупышкі з адным раскрытым лістом.
- Патрабаванні да сыравіны: Ліст дрэў з пяці адзінак юрыдычнай зоны. Угнаенні — у асноўным гной.
4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання
- Рэгіён: Землі на поўдзень ад Цзіньфашаня, на ўсход ад Байчжышаня і на поўнач ад Саньцзешаня. Паводле летапісу, чай тут расце ўперамешку з лекавымі раслінамі.
- Вышыня вырастання: 800–1600 м паводле летапісу. Упраўленне ІС Чунцына называе 1000–1500 м, а воласць Дэлун змяшчае вышэй за 1400 м.
- Глебы: Паводле летапісу — слабакіслыя, pH 4,5–6,5; глеба «бяньшату» (扁沙土) на пермскіх пародах, арганічнага рэчыва шмат.
- Клімат: Вільготны субтрапічны мусонны: зіма кароткая, вясна ранняя, лета доўгае, дажджы прыходзяць разам са спякотай, з вышынёй клімат рэзка мяняецца. Паводле летапісу, на Цзіньфашані ў гарачыя месяцы трымаецца каля 17 °C; ападкаў каля 1400 мм за год; туманных дзён каля 260, вільготнасць паветра 90 %.
- Плошча: Паводле дадзеных летапісу — 700 га, выпрацоўка каля 100 тон.
5. Тэхналогія Вытворчасці
Паводле летапісу, прадукт — зялёны чай двух узроўняў:
- Якасны чай (优质茶): раскладка свежага ліста — фіксацыя (杀青, shāqīng) — скручванне — сушка. Стандарт — GB/T 14456.1—2017 на зялёны чай.
- Знакаміты чай (名茶): свежы ліст — раскладка і астыванне — фіксацыя — скручванне — наданне формы — сушка — прасейванне — упакоўка. Стандарт — мясцовы DB50/27—2008 на зялёны чай вышэйшага гатунку.
Тэмператур і працягласці аперацый у знойдзеных крыніцах няма.
Вопыты прыдатнасці, якія прыводзіць летапіс:
- Зялёны чай выйшаў з высокім водарам і насычаным смакам, вытрымлівае шмат заліваў.
- Улун атрымаўся яшчэ лепш.
- Дроблены чырвоны чай (红碎茶, hóngsuìchá) па якасці вышэй, чым з сычуаньскіх сярэдне- і дробналістых сартоў і фуцзяньскіх папуляцый, і блізкі да юньнаньскага буйналістага сорту.
6. Арганалептычныя Характарыстыкі
Апісанне летапісу для зялёнага чаю:
- Вонкавы выгляд сухога ліста: Шчыльны, буйны (肥壮), цёмна-зялёны.
- Водар сухога ліста: Асобнага апісання няма.
- Водар настою: Насычаны сартавы водар; летапіс не ўдакладняе, адносіцца ён да сухога ліста або да настою.
- Смак: Свежы і мяккі, са салодкім паслясмакам.
- Колер настою: Жоўта-зялёны, яркі.
- Чайнае дно (завараны ліст): Жоўта-зялёны, роўны і яркі.
Апісання чырвонага чаю з гэтага ліста ў знойдзеных крыніцах няма.
7. Хімічны Склад
Паводле летапісу: амінакіслоты — да 4,3 %; водарастваральныя экстрактыўныя рэчывы — не менш за 35 %; вільготнасць — не больш за 6,5 %; попел — не больш за 6,5 %.
Паводле працы Паўднёва-Заходняга ўніверсітэта (2019), у свежым лісце шмат кацехінаў, у тым ліку EGCG; у чырвоным чаі-сырцы з гэтага ліста свабодных амінакіслот — 36,34 мг/г.
8. Заварванне
Практыка класа для зялёнага чаю. Летапіс толькі адзначае, што чай вытрымлівае шмат заліваў.
- Тэмпература вады: 80–85 °C.
- Колькасць чаю: 3 г на 150 мл.
- Посуда: Шкляны стакан або гайвань.
- Працэс:
- Прагрэць посуду.
- Пакласці чай, наліць трохі вады, даць лісту раскрыцца.
- Даліць ваду; першы настой — праз 1–2 хвіліны.
- Паўторныя залівы — з дадаваннем часу.
9. Захоўванне
Практыка класа для зялёнага чаю. У герметычнай упакоўцы, у халадзільніку пры 0–5 °C, без святла, вільгаці і пабочных пахаў.
10. Цана і Падробкі
Дадзеных пра цану ў знойдзеных крыніцах няма.
- Як пазбегнуць падробак:
- Шукаць знак геаграфічнага ўказання.
- Правяраць, што вытворца з пяці адзінак юрыдычнай зоны.
- Словы «大树茶» на ўпакоўцы нічога не значаць: так называюць чай са старых дрэў многіх раёнаў, перш за ўсё Юньнані.
- Паводле летапісу, наньчуаньскі ліст буйны і шчыльны, цёмна-зялёны; дробны куставы ліст — не той прадукт.
11. Цікавыя Факты
- Вёска, дзе расце «цар чайных дрэў», так і называецца — Чашу, «чайнае дрэва».
- У вопытах улун з гэтага ліста атрымаўся лепш за зялёны, хоць прадуктам з геаграфічным указаннем застаецца зялёны чай.
- Ацэнкі колькасці і ўзросту дрэў разыходзяцца ў разы: ад 2000 да 18 000 дрэў і ад 1400 да 2700 гадоў у найстарэйшага.
12. Параўнанне з іншымі чаямі
- Дашу Ча (大树茶): Агульнае імя чаю са старых дрэў, перш за ўсё юньнаньскага; у наньчуаньскага — уласны сорт і ўласная юрыдычная зона.
- Наньчуань Хунча (南川红茶): Чырвоны чай таго ж раёна, асобны артыкул энцыклапедыі.
- Наньчуань Люйча (南川绿茶): Зялёны чай усяго раёна; у Наньчуань Дашу Ча сыравіна — толькі мясцовы дрэвападобны сорт, а зона — пяць адзінак.
- Юнчуань Сюя (永川秀芽): Ігольчасты зялёны чай Чунцына з кустоў.
- Дзяньхун (滇红): Чырвоны чай з юньнаньскага буйналістага сорту — таго, з якім летапіс параўноўвае наньчуаньскі ліст у вопыце з дробленым чырвоным чаем.
У заключэнне:
Наньчуань Дашу Ча — чай, у якім галоўнае — дрэва: мясцовы дрэвападобны сорт гор Цзіньфашань з буйным мяккім лістом і высокім утрыманнем амінакіслот, пад аховай як геаграфічнае ўказанне з дакладнай зонай. Паводле летапісу Чунцына прадукт — зялёны чай двух узроўняў; вопыты паказалі, што ліст падыходзіць і для ўлуна, і для дробленага чырвонага чаю. Колькасць і ўзрост дрэў застаюцца спрэчнымі.
Крыніцы
Нарматыўныя дакументы
Геаграфічнае ўказанне
Поўны спіс — на старонцы «Крыніцы»