Наньшань Баймао Ча (Nánshān báimáo chá, 南山白毛茶) — зялёны чай гары Наньшань у гарадскім павеце Хэнчжоу (横州市, раней павет Хэнсянь, 横县) горада Наньнін, Гуансі-Чжуанскі аўтаномны раён. Імя значыць «белаварсовы чай Наньшаня» і гаворыць пра пушок на пупышках мясцовага куста, а не пра белы клас: тэхналогія ў дакуменце аб ахове — зялёная. З 2009 года гэта прадукт з геаграфічным указаннем на ўвесь павет.
1. Класіфікацыя і Паходжанне
- Тып: Зялёны чай (绿茶, lǜchá). Клас выведзены з тэхналогіі ў дакуменце аб ахове: раскладка, фіксацыя, скручванне, сушка — без завяльвання белага чаю, тамлення жоўтага і акіслення. Словаў «зялёны чай» у дакуменце няма; даведачныя апісанні адносяць чай да зялёных.
- Катэгорыя: Знакаміты чай Гуансі; прадукт з геаграфічным указаннем (2009).
- Паходжанне: Кітай, Гуансі-Чжуанскі аўтаномны раён (广西, Guǎngxī), горад Наньнін (南宁, Nánníng), гарадскі павет Хэнчжоу (横州, Héngzhōu). Дэманстрацыйная зона садоў, паводле даведачных звестак, — у пасёлку Наян (那阳镇).
- Зона аховы: Паводле аб’яўлення — уся адміністрацыйная тэрыторыя павета Хэнсянь у межах на момант аховы.
- Геаграфічныя каардынаты: Хэнчжоу — каля 22,7° пн. ш. і 109,3° у. д.
2. Гісторыя і Культурнае Значэнне
- Гісторыя:
- Паданне. Паводле падання, мінскі імператар Цзяньвэнь (建文帝), хаваючыся ад пераследу, прыйшоў у храм Інцянь-сы (应天寺) на гары Наньшань і пасадзіў там сем кустоў белаварсовага чаю, прынесеных з сабой. Адсюль другое імя чаю — «圣种» (shèngzhǒng), «свяшчэннае семя».
- 1810. Даведнік па геаграфічных указаннях піша, што ў 15-ы год Цзяцын (嘉庆) дынастыі Цын Наньшань Баймао Ча ўнеслі ў лік 24 знакамітых чаёў краіны.
- 1915. Там жа: на выставе ў гонар адкрыцця Панамскага канала чай атрымаў сярэбраную ўзнагароду другой ступені. Той жа даведнік называе і сярэбраны медаль «Панамскай выставы» 1822 года (2-і год Даагуан, 道光) — за век да канала; на ёй трымаецца і слава чаю як аднаго з першых кітайскіх прызёраў міжнародных выстаў. Гэтую дату я лічу памылкай крыніцы.
- 1933. Паводле таго ж даведніка, урад правінцыі Гуансі ўручыў чаю дошку з надпісам «品胜武夷» — «якасцю пераўзыходзіць Уі».
- 2006. Паводле паведамлення патэнтнага ведамства Гуансі (2012), у павеце заснавана чайная кампанія і зарэгістраваны знак «圣种», а з сыравіны Наньшань Баймао зрабілі чырвоны чай «圣种红茶»; плошча пасадак названа там 340 га.
- 2009. Галоўнае ўпраўленне па наглядзе за якасцю, інспекцыі і карантыне (AQSIQ) аб’яўленнем № 68 ад 9 ліпеня 2009 года ўзяло Наньшань Баймао Ча пад ахову як прадукт з геаграфічным указаннем.
- 2016. Паводле даведачных звестак, у дэманстрацыйнай зоне пасёлка Наян заклалі 1000 му арганічных садоў, з іх 510 му прайшлі сертыфікацыю.
- Назва: «Наньшань» (南山) — «Паўднёвая гара», месца чаю; «баймао» (白毛) — «белы пушок»; «ча» (茶) — чай.
- Культурнае значэнне: Даведнікі паўтараюць старыя пахвалы: «Гуансі тунцзянь» (广西通鉴) параўноўвае апушчаны ліст са снегам і сярэбранымі іголкамі і адзначае водар лотаса і мёду, а «Юэсі чжыу цзіяо» (粤西植物纪要) ставіць гэты чай па колеры і смаку вышэй за лунцзін. Храм з падання ў апісанні мясцовай кампаніі названы Інцянь Шоўфо-сы (应天寿佛寺).
3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна
- Сорт: Дакумент аб ахове называе культурны сорт адным словам — «白毛茶» (báimáochá), мясцовы белаварсовы куст. Паводле даведачнага апісання, гэта сярэднеліставая парода з моцнымі пупышкамі і густым пушком (中叶种品种，芽壮毫密). Іншае даведачнае апісанне называе папуляцыю невысокім дрэвам (小乔木) сярэднеліставага тыпу, неаднародным з-за доўгага насеннага размнажэння, а апушэнне — сярэднім, не густым; пупышкі кранаюцца ў канцы лютага — пачатку сакавіка.
- Размнажэнне: Паводле дакумента — чыстасортныя чаранкі або сеянцы (扦插苗或实生苗).
- Час збору: Паводле дакумента — вясна і восень.
- Стандарт збору: Паводле дакумента, для вышэйшага сорту (特级) збіраюць адну пупышку; для першага сорту — не менш за 90 % «пупышка і ліст» і не больш за 10 % «пупышка і два лісты». Даведачныя пераказы мякчэйшыя: для вышэйшага сорту — пупышка з ледзь разгорнутым лістом або пупышка з лістом.
4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання
- Гара Наньшань: Даведачныя апісанні змяшчаюць сады каля храма Наньшань-сы і галоўнай вяршыні гары, на вышыні 800–1000 м, пры сярэднегадавой тэмпературы каля 20 °C і ападках больш за 1500 мм у год; дажджоў шмат, частыя воблакі і туманы.
- Вышыня вырастання: Паводле дакумента сады — не ніжэй за 200 м, збор — у поясе 200–600 м; з даведачнымі 800–1000 м гэта не сыходзіцца.
- Глебы: Паводле дакумента — рыхлыя, з вялікай доляй жвіру і пяску (含沙砾多), магутнасцю не менш за 39 см, з pH 4,0–6,5 і арганічным рэчывам не менш за 1,5 %; патрэбны добры дрэнаж і паліў.
- Агратэхніка паводле дакумента: Шчыльнасць пасадкі — 45–70 тыс. раслін на гектар; пасадка вясной або восенню; арганічных угнаенняў — не менш за 1500 кг на му, мінеральных — не больш за 50 кг на му.
5. Тэхналогія Вытворчасці
Дакумент аб ахове задае толькі паслядоўнасць этапаў і адзін лік:
- Раскладка свежага ліста (摊青, tānqīng): Не менш за тры гадзіны.
- Фіксацыя (杀青, shāqīng): Нагрэў спыняе акісленне.
- Скручванне (揉捻, róuniǎn).
- Першая сушка (毛火, máohuǒ) і дасушка (足火, zúhuǒ).
- Сыры чай (毛茶, máochá) і дапрацоўка (精制, jīngzhì): Сартаванне і аздабленне гатовага чаю.
Традыцыйны ручны спосаб даведачныя апісанні перадаюць так: фіксацыя ў катле, астуджэнне веерам, лёгкае скручванне рукамі; абсмажванне і скручванне чаргуюць, паўтараючы тройчы, а дасушваюць на павольным агні ў кошыку над драўняным вуглём.
6. Арганалептычныя Характарыстыкі
Апісанне ніжэй — патрабаванні дакумента аб ахове.
- Знешні выгляд сухога ліста: Шчыльныя, злёгку выгнутыя скруткі з пушком (紧结微卷，有毫); колер зялёны, даволі алеісты (绿尚润).
- Водар сухога ліста: Асобнага апісання ў дакуменце няма.
- Водар настою: Чысты і ўстойлівы, з нотай лотаса (清香持久带有荷花香).
- Смак: Насычаны, саладкавата-мяккі, даволі бадзёры (浓厚甘醇尚爽).
- Колер настою: Зялёна-жоўты, даволі яркі (绿黄尚明亮).
- Чайнае дно (завараны ліст): Далікатнае і роўнае, светла-зялёнае (嫩匀、绿明).
Папулярныя апісанні завуць ліст сярэбрана-белым з зеленню (银白透绿), а ў водары дадаюць да лотаса «яечна-малочную» ноту (蛋奶香); у дакуменце гэтага няма.
7. Хімічны Склад
Мінімальныя фізіка-хімічныя паказчыкі з дакумента аб ахове:
| Паказчык | Патрабаванне |
|---|---|
| Амінакіслоты | не менш за 4,0 % |
| Чайныя поліфенолы | не менш за 25,0 % |
| Кафеін | не менш за 3,5 % |
| Катэхіны ў суме | не менш за 14,0 % |
Акрамя таго, дакумент адзначае высокае ўтрыманне пектынаў (果胶质含量高), не называючы ліку. Гэта нормы для чаю пад знакам, а не аналіз партыі.
8. Заварванне
Практыка класа для зялёнага чаю.
- Тэмпература вады: 80–85 °C.
- Колькасць чаю: 3 г на 150 мл.
- Посуда: Шкляная шклянка, у якой бачны апушчаны ліст, або белы гайвань.
- Працэс:
- Прагрэць посуду.
- Пакласці чай і наліць ваду па сценцы.
- Першы настой — праз 40–60 секунд.
- Піць, пакідаючы частку настою, і даліваць ваду.
- Два-тры паўторныя залівы.
9. Захоўванне
Практыка класа. У герметычнай упакоўцы, у халадзільніку пры 0–5 °C, без святла, вільгаці і пахаў. Лепш выпіць на працягу года.
10. Кошт і Падробкі
Звестак пра цэны ў знойдзеных крыніцах няма.
- Як пазбегнуць падробак:
- Шукаць знак прадукта з геаграфічным указаннем: права на яго аб’яўляе дзяржаўнае ведамства пасля праверкі ў павеце і аўтаномным раёне.
- Правяраць, што вытворца з Хэнчжоу.
- Аблічча паводле дакумента: шчыльныя, злёгку выгнутыя скруткі з пушком, зялёна-жоўты настой, нота лотаса.
- «白毛茶» у імені — агульнае слова: белаварсовыя чаі ёсць і ў іншых месцах.
11. Цікавыя Факты
- З той жа сыравіны робяць не толькі зялёны чай: паводле даведачнага апісання, адабраныя з папуляцыі расліны годзяцца і для чырвонага, з водарам клейкага рысу (糯米香). Мясцовая кампанія, паводле звестак Дэпартамента сельскай гаспадаркі Гуансі, выпускае пад маркай «圣种» яшчэ чырвоны чай, «янча», Любаа (六堡茶) і язмінавы маацзянь. Дакумент аб ахове апісвае толькі зялёную тэхналогію.
- Галоўнае правіла ручной вытворчасці, паводле даведніка, — не збіць пры абсмажванні белы пушок (保持不脱白毛).
12. Параўнанне з іншымі белаварсовымі і гуансійскімі чаямі
- Хэнсянь Моліхуа Ча (横县茉莉花茶): Язмінавы чай таго ж павета; Наньшань Баймао Ча — чысты зялёны чай без араматызацыі.
- Жэньхуа Баймао Ча (仁化白毛茶): Гуандунская белаварсовая папуляцыя для чырвонага і зялёнага чаю.
- Лэчан Бай Мао Ча (乐昌白毛茶): Гуандунскі зялёны чай з белаварсовага мясцовага куста.
- Жучэн Бай Мао Ча (汝城白毛茶): Хунаньскі чай з мясцовага буйналіставага рэсурсу, выпускаецца ў некалькіх класах.
- Лінюнь Бай Ча (凌云白茶): Гуансійскі белы чай з белаварсовай сыравіны павета Лінюнь.
У заключэнне:
Наньшань Баймао Ча — зялёны чай Хэнчжоу, якога імя лёгка выдае за белы. Дакумент 2009 года апісвае яго строга: адна пупышка для вышэйшага сорту, збор на 200–600 м, апушчаныя скруткі, зялёна-жоўты настой з нотай лотаса. Вакол — паданне пра «свяшчэннае семя» і ўзнагароды, адна з якіх датавана немагчымым 1822 годам.
Крыніцы
Геаграфічнае ўказанне
Поўны спіс — на старонцы «Крыніцы»