Ухэ Чае (Wǔhé cháyè, 五合茶叶) — зялёны чай пасёлка Янтань (杨滩镇) гарадскога павета Гуандэ (广德市) гарадской акругі Сюаньчэн на паўднёвым усходзе правінцыі Аньхой. Імя дадзенае ад вёскі Ухэ (五合村), а «чае» (茶叶) значыць проста «чайны ліст»: клас задае не імя, а тэхналогія з дакумента аховы — фіксацыя, скручванне і сушка гарачым паветрам, без акіслення. Дакумент апісвае чай «формай як вераб’іны язык» (形似雀舌), з тонкім белым ворсам і ізумрудным настоем. Ахову імя атрымала двойчы: у 2020 годзе як сельскагаспадарчае геаграфічнае ўказанне, у 2025 годзе — як прадукт з геаграфічным указаннем.
1. Класіфікацыя і Паходжанне
- Тып: Зялёны чай (绿茶, lǜchá). Дакумент аховы 2025 года запісвае тэхналогію без акіслення, а этап фармоўкі пазначае словам «烘青» (hōngqīng) — так называюць зялёны чай гарачапаветранай сушкі. З імя клас не выводзіцца: 五合 — тапонім, 茶叶 — «чайны ліст».
- Катэгорыя: Прадукт з геаграфічным указаннем (地理标志产品, dìlǐ biāozhì chǎnpǐn), 2025; з 2020 года — сельскагаспадарчае геаграфічнае ўказанне (农产品地理标志).
- Паходжанне: Кітай, правінцыя Аньхой (安徽, Ānhuī), гарадская акруга Сюаньчэн (宣城, Xuānchéng), гарадскі павет Гуандэ (广德, Guǎngdé), пасёлак Янтань (杨滩, Yángtān).
- Зона аховы: Чатыры адміністрацыйныя вёскі пасёлка Янтань — Ухэ (五合村), Байма (白马村), Ляолінь (燎琳村) і Цзюфан (九房村). Каардынаты па аб’яўленні 2025 года: 119°03′01″–119°13′58″ у. д., 30°35′02″–30°52′29″ пн. ш.
- Разыходжанне каардынат: У звестках 2020 года пра заяўку склад вёсак той самы, а каардынаты іншыя: 119°03′55″–119°13′30″ у. д., 30°38′30″–30°52′28″ пн. ш. Які контур дакладнейшы, з дакументаў не відаць.
2. Гісторыя і Культурнае Значэнне
- Дакументы аховы:
- 14 красавіка 2020 года. Станцыя кантролю якасці сельгаспрадукцыі правінцыі Аньхой абвясціла на сайце правінцыйнага ўпраўлення сельскай гаспадаркі пра прыём заяўкі на сельскагаспадарчае геаграфічнае ўказанне; заяўнікам прызначанае ўпраўленне кантролю якасці сельгаспрадукцыі Гуандэ.
- 25 снежня 2020 года. Аб’яўленнем Міністэрства сельскай гаспадаркі № 378 ахову атрымалі 178 прадуктаў. Па перадруку чайнай асацыяцыі, сярод сямнаццаці чаёў гэтага спісу — 五合茶叶, побач з 洞庭碧螺春, 信阳毛尖 і 福鼎白茶.
- 2025 год. Аб’яўленнем Дзяржаўнага ўпраўлення інтэлектуальнай уласнасці (CNIPA) № 632 ад 9 чэрвеня (апублікавана 27 чэрвеня) 224 прадукты прызнаныя прадуктамі з геаграфічным указаннем; 五合茶叶 — пазіцыя 103. Заяўнік — атрад комплекснага адміністрацыйнага правапрымянення ў сельскай гаспадарцы Гуандэ.
- Паданне і краязнаўства. Звесткі ніжэй — з краязнаўчага нарыса 2023 года, апублікаванага даследчыкамі гісторыі і культуры Сюаньчэна. Архіўных дакументаў, на якія ён абапіраецца, у знойдзеных крыніцах няма.
- Заходняя Цзінь (西晋). Са спасылкай на «Хроніку вобласці Гуандэ» (《广德州志》) нарыс піша, што ўжо тады пры храмах садзілі чайныя кусты і рабілі чай.
- Мін і Цын. Па нарысе, чай ішоў у даніну пры абедзвюх дынастыях, а ў гады Цзяцзін (嘉靖) атрымаў званне «御茶» — «імператарскага чаю». Асабліва славілася вёска Шэнцзыкоу (升子口), дзе быў падатны сад каля ста му. Яе ранейшае імя Шэнчжыкоу (圣旨口, «вусце ўказу») нарыс тлумачыць тым, што тут чыноўнікі абвяшчалі імператарскі ўказ, а цяперашняе імя, па нарысе, вёска атрымала ў сярэдзіне XX стагоддзя. Гэта мясцовае тлумачэнне тапоніма, а не дакумент.
- 1915 год. Пад імем «广德云雾茶» («воблачна-туманны чай Гуандэ»), па нарысе, чай атрымаў залатую ўзнагароду на Панамскай міжнароднай выстаўцы.
- 1967–1976 гады. Выпрацоўка брыгады ў 1967 годзе была меншая за 400 даней (担), у 1970-м — каля 400. Затым з дапамогай заводаў правялі 4,5 км высакавольтнай лініі, пабудавалі тры цэхі і паставілі машыны для фіксацыі, скручвання і сушкі; да 1976 года выпрацоўка вырасла амаль да тысячы даней.
- 1988 год. Званне правінцыйнага знакамітага чаю Аньхоя.
- Спадчына. Па нарысе, тэхналогія вырабу ўнесеная ў спіс нематэрыяльнай культурнай спадчыны павета Гуандэ, у вёсцы адкрыты музей чаю.
- Назва: «Ухэ» (五合) — імя вёскі, «чае» (茶叶) — «чайны ліст».
3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна
- Сорт / Культывар: Дакумент аховы называе «本地传统云雾茶品种» — мясцовы традыцыйны сорт «воблачна-туманнага» чаю (云雾茶, yúnwù chá). Назваў клонаў у ім няма.
- Сыравіна: Ад адзіночнай пупышкі да пупышкі з двума лістамі; налітая пупышка і тоўсты ліст, які доўга застаецца далікатным (芽壮，叶厚，持嫩性好).
- Час збору: З сярэдзіны сакавіка да канца красавіка. Забаронена збіраць ліст са шкоднікамі і хваробамі, фіялетавы, «рыбіны» (鱼叶) і пачырванелы ліст.
- Пасадкі: Не больш за 60 000 кустоў на гектар, не менш за 15 т перапрэлай арганікі на гектар у год.
4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання
- Рэгіён: Паўднёвы ўсход Аньхоя. Па нарысе, горны раён Ухэ ляжыць на стыку адгор’яў Цяньмушаня (天目山) і Хуаншаня (黄山).
- Вышыня вырошчвання: 300–800 м — па дакуменце аховы.
- Глебы: Дакумент называе пераважнымі глебы «青砂土» і «麻骨土» з pH 4,0–5,5. Нарыс піша пра чырвона-жоўтыя глебы з pH 5,0–5,5 і арганікай каля 2,5 %.
- Клімат: Па нарысе, сярэднегадавая тэмпература 15,4 °C, ападкі 1300 мм, лясістасць большая за 90 %. Там жа сказана, што ўвесну побач з садамі квітнеюць дзікія архідэі, вішня і персік.
- Плошча: Па звестках 2020 года, зона аховы — 6860 га, пастаянныя пасадкі — 3000 га, гадавы збор — 225 т.
5. Тэхналогія Вытворчасці
Рэжымы па дакуменце аховы 2025 года:
- Расціланне (摊放, tānfàng): Слой да 5 см, 5–8 гадзін, пераварот кожныя 2–3 гадзіны, да вільготнасці 70–75 %.
- Фіксацыя (杀青, shāqīng): 120–170 °C, вільготнасць пасля фіксацыі 58–60 %, затым адразу ахалоджванне.
- Скручванне (揉捻, róuniǎn): 15–35 хвілін, да шчыльных чаінак; доля згорнутых — большая за 90 %.
- Перадсушка (初干, chūgān): Гарачым паветрам ці ў катле пры 110–130 °C да вільготнасці 45–55 %, затым адвільгатненне.
- Фармоўка з выяўленнем ворса (整形提毫, zhěngxíng tíháo): 80–90 °C, чаргаванне прыёмаў выраўноўвання і перакочвання чаінкі да вільготнасці 15–20 %.
- Дасушка (足干, zúgān): 60–80 °C, 30–45 хвілін, да вільготнасці 6–7 %.
- Узгонка водару (提香, tíxiāng): 90–100 °C, 3–5 хвілін, да вільготнасці ніжэй за 6 %.
6. Арганалептычныя Характарыстыкі
Апісанне дакумента аховы; дзе нарыс разыходзіцца з ім, прыведзены і нарыс.
- Знешні выгляд сухога ліста: Як вераб’іны язык (形似雀舌), з тонкім белым ворсам, ізумрудна-зялёны (翠绿). Нарыс апісвае чаінку інакш — прамая, «ў форме вышывальных нажніц» (绣剪形), буйная і роўная.
- Водар сухога ліста: Асобнага апісання ў знойдзеных крыніцах няма.
- Водар настою: Густы і поўны (香气醇厚). Па нарысе — чысты, з кветкавым тонам.
- Смак: Са салодкім послесмакам, асвяжальны; чай вытрымлівае многа запарванняў (回味甘甜，爽口耐冲泡).
- Колер настою: Ізумрудна-зялёны (汤色翠绿). Па нарысе — далікатна-зялёны і яркі.
- Чайнае дно (завараны ліст): Дакумент яго не апісвае. Па нарысе — далікатны, роўны, зялёны і яркі (嫩匀绿亮).
7. Хімічны Склад
Патрабаванні дакумента аховы 2025 года:
| Паказчык | Патрабаванне |
|---|---|
| Вільготнасць | не большая за 6,0 % |
| Водарастваральныя экстрактыўныя рэчывы | 42,5–53,5 % |
| Агульная попел | 4,5–5,9 % |
| Сырая абалоніна | 7,5–12,8 % |
| Чайныя поліфенолы | не менш за 18 % |
Гэта нормы для прадукту пад ахаваным імем, а не вымярэнні канкрэтных партый.
8. Заварванне
Практыка класа для зялёнага чаю.
- Тэмпература вады: 80–85 °C.
- Колькасць чаю: 3 г на 150 мл.
- Посуд: Шкляная шклянка або белая гайвань.
- Працэс: Прагрэць посуд, наліць ваду па сценцы, першы настой — праз 40–60 секунд, пакідаць частку настою і даліваць; два-тры паўторныя залівы.
9. Захоўванне
Практыка класа. У герметычнай упакоўцы, у халадзільніку пры 0–5 °C, без святла, вільгаці і пахаў. Лепш выпіць на працягу года.
10. Цана і Падробкі
Дадзеных пра цэны ў знойдзеных крыніцах няма.
- Як пазбегнуць падробак:
- Шукаць спецыяльны знак геаграфічнага ўказання: права на яго даюць вытворцам з зоны аховы па заяўцы праз орган па інтэлектуальнай уласнасці Гуандэ, з зацвярджэннем CNIPA.
- Правяраць, што вытворца з адной з чатырох вёсак пасёлка Янтань.
- Па дакуменце: чаінка як вераб’іны язык, з белым ворсам, ізумрудная; настой ізумрудны.
11. Цікавыя Факты
- Зона аховы — усяго чатыры вёскі аднаго пасёлка.
- Імя ахоўваюць два рэестры, і заяўнікі ў іх розныя.
- Па нарысе, каля ўваходу ў даліну Шэнцзыкоу стаіць камень з надпісам «贡茶升子口» — «падатны чай Шэнцзыкоу».
- Па нарысе, пасля пераходу на машынную выдзелку выпрацоўка брыгады вырасла з 400 даней у 1970 годзе амаль да тысячы ў 1976-м.
12. Параўнанне з іншымі чаямі Сюаньчэна
- Гуандэ Хуанцзінь Я (广德黄金芽): Зялёны чай таго ж павета Гуандэ, але з жоўталістых сартоў.
- Цзінгцін Люй Сюэ (敬亭绿雪): Гістарычны зялёны чай акругі Сюаньчэн, таксама звязаны з данінай эпох Мін і Цын.
- Яшань Жуйцаокуй (鸦山瑞草魁): Зялёны чай павета Лансі той жа акругі, таксама з аховай 2025 года.
- Хуаншань Юнь У (黄山云雾茶): «Воблачна-туманны» зялёны чай Хуаншаня, да адгор’яў якога краязнаўцы адносяць і горы Ухэ.
На заканчэнне:
Ухэ Чае — зялёны чай чатырох вёсак пасёлка Янтань, чыё імя гаворыць пра месца, а не пра клас. Дакумент аховы апісвае яго падрабязна: мясцовы сорт «воблачна-туманнага» чаю, сады на 300–800 м, фіксацыя пры 120–170 °C, гарачапаветраная сушка, чаінка як вераб’іны язык і ізумрудны настой. Падатная слава часоў Мін і золата 1915 года — апавяданне краязнаўцаў, а не архіўны дакумент.
Крыніцы
Геаграфічнае ўказанне
Поўны спіс — на старонцы «Крыніцы»