Дамяошань Хунча (Dàmiáoshān hóngchá, 大苗山红茶) — чырвоны чай Жуншуй-Мяоскага аўтаномнага павета (融水苗族自治县) гарадской акругі Лючжоў на поўначы Гуансі-Чжуанскага аўтаномнага раёна. 大苗山 — «вялікія мяоскія горы», гістарычная назва гэтай мясцовасці. Сыравіна — мясцовыя чайныя рэсурсы: старыя дрэвы, дзікі чай і адабраныя з іх расліны. З канца 2020 года імя — сельскагаспадарчае геаграфічнае ўказанне, у 2023 годзе для яго прыняты групавы стандарт, а ў 2025-м яно ўвайшло ў пералік прадуктаў з геаграфічным указаннем CNIPA.
1. Класіфікацыя і Паходжанне
- Тып: Чырвоны чай (红茶, hóngchá), цалкам ферментаваны. Клас названы ў імені; Дэпартамент сельскай гаспадаркі Гуансі (2024) вызначае прадукт як гунфу-чырвоны чай (工夫红茶, gōngfu hóngchá), і ў тэхналогіі ўсіх знойдзеных апісанняў ёсць ферментацыя.
- Катэгорыя: Сельскагаспадарчае геаграфічнае ўказанне (2020), прадукт з геаграфічным указаннем CNIPA (2025); з 2024 года — у пераліку знакамітых, асаблівых, якасных і новых сельгаспрадуктаў краіны.
- Паходжанне: Кітай, Гуансі-Чжуанскі аўтаномны раён (广西, Guǎngxī), гарадская акруга Лючжоў (柳州, Liǔzhōu), Жуншуй-Мяоскі аўтаномны павет (融水, Róngshuǐ).
- Зона аховы: Увесь павет — 20 валасцей і пасёлкаў і 206 адміністрацыйных вёсак і абшчын у іх: Жуншуй, Хэму, Саньфан, Хуайбаа, Далан, Дунтоу, Юнлэ, Данянь, Лянчжай, Гундун, Хуншуй, Баюнь, Тунлянь-Яоская воласць, Вандун, Ганьдун, Гуньбэй-Дунская воласць, Сянфэнь, Сыжун, Аньтай і Аньчуй. Пералік дадзены ў дадатку да аб’явы CNIPA і паўтораны ў даведачным пераказе апісання ўказання; там жа маштаб аховы — 13 000 га і 5000 т у год.
- Геаграфічныя каардынаты: 108°34′–109°27′ у. д. і 24°49′–25°43′ пн. ш.
2. Гісторыя і Культурнае Значэнне
- Гісторыя: Хроніку апошніх гадоў дало павятовае ўпраўленне сельскай гаспадаркі ў паведамленні 2021 года.
- З 2008 года ведамствы акругі і павета вывучаюць мясцовыя чайныя рэсурсы.
- 2013. Міністэрства сельскай гаспадаркі зацвердзіла ў павеце ўчастак для захавання генафонду дзікага чаю гары Юаньбаашань у натуральным асяроддзі; тады ж створана павятовая база лючжоўскага аддзялення Дзяржаўнага інжынерна-тэхналагічнага цэнтра чайнай галіны, і пачалася селекцыя мясцовага чаю.
- 2018. Выдадзена кніга «柳州融水九万山古茶树研究» — пра старыя дрэвы гары Цзюваньшань.
- 2020. У канцы снежня Міністэрства сельскай гаспадаркі і сельскіх спраў зарэгістравала ўказанне (нумар AGI03234; групавы стандарт спасылаецца на аб’яву міністэрства № 378 за 2020 год). Да верасня 2021 года знакам было дазволена карыстацца пяці фабрыкам.
- 2023. 19–21 ліпеня на навуковым семінары і дэгустацыі ў павеце права на знак атрымалі дванаццаць кампаній; там жа разглядалі групавы стандарт. 28 ліпеня выйшаў групавы стандарт T/LZBX 023-2023 «农产品地理标志 大苗山红茶» Лючжоўскай асацыяцыі стандартаў і тэхналогій (柳州市标准技术协会). Па анатацыі, у ім зона аховы, сартаванне з эталоннымі ўзорамі, патрабаванні, метады выпрабаванняў, маркіроўка і захоўванне. Тэксту стандарту я не бачыў.
- 2024. Чай увайшоў у другі пералік 2024 года знакамітых, асаблівых, якасных і новых сельгаспрадуктаў краіны (全国名特优新农产品名录).
- 2025. Аб’явай CNIPA № 640 ад 16 ліпеня 1409 прадуктаў, у тым ліку Дамяошань Хунча, прызнаны прадуктамі з геаграфічным указаннем.
- Назва: «Дамяошань» (大苗山) — «вялікія мяоскія горы», «хунча» (红茶) — «чырвоны чай». Імя называе край, а не сорт і не форму ліста.
- Культурнае значэнне: Матэрыял Дэпартамента сельскай гаспадаркі Гуансі (2025) расказвае пра базу для школьнікаў у мяоскай вёсцы Юйбу (雨卜苗寨) воласці Сянфэнь: у заняткі ўключаны мяоскі звычай «打油茶» — прыгатаванне «алейнага чаю» — і ручная вытворчасць чаю.
3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна
- Сорт / Культывар: Названага сорту ў знойдзеных крыніцах няма. Па павятоваму вызначэнню (2021), сыравіна — старажытныя дрэвы гары Цзюваньшань (九万山, Jiǔwànshān), дзікі чай гары Юаньбаашань (元宝山, Yuánbǎoshān), старыя дрэвы ў мяоскіх вёсках і лепшыя асобныя расліны, адабраныя з гэтых рэсурсаў. Матэрыялы 2024 і 2025 гадоў называюць тры лініі прадукцыі: чай старажытных дрэў Цзюваньшаня, дзікі чай Юаньбаашаня і чай старых дрэў раёна Жунцзян (融江, Róngjiāng).
- Збор: Тэрмінаў у знойдзеных крыніцах няма.
- Стандарт збору: Дадзеных у знойдзеных крыніцах няма.
4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання
- Рэгіён: Па апісанні ўказання, сады ляжаць на Юньнань-Гуйчжоўскім нагор’і, у гарах усходніх адгор’яў хрыбта Мяолін (苗岭, Miáolǐng). Лес пакрывае больш за 80 % тэрыторыі; матэрыялы 2024 і 2025 гадоў даюць 81,77 %.
- Клімат: У апісанні ўказання — багатыя дажджы, супадзенне даждлівага і цёплага сезонаў, роўнае сонца, частыя воблакі і туманы; на думку складальнікаў, гэта дапамагае назапашванню амінакіслот, цукраў і экстрактыўных рэчываў. Матэрыял 2024 года дадае вялікую розніцу дзённых і начных тэмператур. Лічбаў па тэмпературы і ападках у знойдзеных крыніцах няма.
- Вышыня вырошчвання: 400–1300 м — у апісанні ўказання і ў матэрыяле 2025 года.
- Глебы: Тыпу глеб у знойдзеных крыніцах няма.
- Маштаб галіны: Па дадзеных павета за 2022 год — 36 тыс. му садоў (1 му — каля 667 м²), 782 т сухога чаю і 22 фабрыкі і кааператывы; па матэрыялах 2024 і 2025 гадоў — тыя ж 36 тыс. му, з іх 25 тыс. му даюць ураджай, і 990 т сухога чаю ў год. Даведачны пераказ апісання ўказання называе «маштаб вытворчасці 2020 года» ў 195 тыс. му і 5000 т. Гэта роўна маштаб аховы — 13 000 га, — і ён у пяць разоў большы за плошчу садоў, пра якую паведамляе павет.
5. Тэхналогія Вытворчасці
Па матэрыяле Дэпартамента сельскай гаспадаркі Гуансі (2025), чай робяць у такой паслядоўнасці: завяльванне на сонцы (晒青), скручванне, ферментацыя, сушка. Годам раней той жа дэпартамент назваў першым этапам звычайнае завяльванне (萎凋) — крыніцы тут разыходзяцца. Параметраў ніводная не дае; паведамленне павета 2021 года кажа толькі пра «асаблівую тэхналогію». Патрабаванні да прадукту ўваходзяць у групавы стандарт 2023 года, але яго тэксту я не бачыў.
- Завяльванне (萎凋 — wěidiāo; у матэрыяле 2025 года — на сонцы, 晒青 — shàiqīng): Ліст губляе частку вільгаці і становіцца мяккім.
- Скручванне (揉捻 — róuniǎn): Клеткі ліста руйнуюцца, сок выходзіць вонкі.
- Ферментацыя (发酵 — fājiào): Акісленне да медна-чырвонага колеру.
- Сушка (干燥 — gānzào): Спыняе акісленне.
Тлумачэнні да этапаў — агульная схема чырвонага чаю, а не апісанне тэхналогіі Дамяошань Хунча.
6. Арганалептычныя Характарыстыкі
Апісанне ніжэй — з даведачнага пераказу апісання ўказання.
- Знешні выгляд сухога ліста: Шчыльныя тонкія скруткі, чорныя з бляскам (条索紧结，色泽乌润).
- Арамат сухога ліста: Асобнага апісання ў знойдзеных крыніцах няма.
- Арамат настою: Салодкі і ўстойлівы (香气甜香持久). Там жа і ў павятовых паведамленнях — «мядова-цукровы» арамат (蜜糖香).
- Смак: Салодкі, мяккі, свежы і бадзёры (滋味甜醇、鲜爽); павет піша пра поўны, круглявы смак (口感醇厚).
- Колер настою: Чырвоны і яркі (汤色红亮); у павета — ярка-чырвоны (汤色红艳).
- Чайнае дно (завараны ліст): Чырвонае і яркае (叶底红、明亮).
7. Хімічны Састаў
Даведачны пераказ апісання ўказання прыводзіць асноўныя паказчыкі якасці:
| Паказчык | Значэнне |
|---|---|
| Экстрактыўныя рэчывы | не менш за 36 % |
| Чайныя поліфенолы | не менш за 9 % |
| Сума свабодных амінакіслот | не менш за 3,5 % |
| Яшчэ адзін паказчык | 4–6 % |
Імя чацвёртага паказчыка ў тэксце старонкі выпала, і адгадваць яго я не буду. Першакрыніцы я не бачыў; гэта арыенцір з атрыбуцыяй, а не норма.
8. Заварванне
Практыка класа для чырвонага чаю.
- Тэмпература вады: 90–95 °C.
- Колькасць чаю: 3–5 г на 150 мл.
- Посуда: Гайвань або фарфоравы чайнік.
- Працэс:
- Прагрэць посуду.
- Пакласці чай.
- Хутка апаласнуць ліст гарачай вадой і зліць.
- Першы настой — 10–20 секунд.
- Разліць да канца.
- Пяць-сем паўторных праліваў, кожны крыху даўжэйшы за папярэдні.
9. Захоўванне
Практыка класа. У сухім цёмным месцы пры пакаёвай тэмпературы, у шчыльнай упакоўцы, удалечыні ад пахаў і вільгаці.
10. Цана і Падробкі
Дадзеных пра цэны ў знойдзеных крыніцах няма.
- Як пазбегнуць падробак:
- Шукаць знак геаграфічнага ўказання «大苗山红茶»: у 2023 годзе права на яго атрымалі дванаццаць кампаній павета.
- Правяраць, што вытворца з Жуншуй-Мяоскага аўтаномнага павета.
- Сухі ліст — шчыльныя чорныя скруткі з бляскам, настой — чырвоны і яркі, арамат — салодкі, з мядовай нотай.
11. Цікавыя Факты
- У пераліку зоны дзве воласці носяць этнічныя азначэнні — яоская і дунская. Разам з мяоскім статусам павета гэта значыць, што зона ахоплівае землі некалькіх горных народаў, а не аднаго.
- Дзікі чай гары Юаньбаашань з 2013 года ахоўваецца як генафонд у натуральным асяроддзі — і ён жа адна з трох ліній сыравіны.
12. Параўнанне з іншымі чырвонымі чаямі Гуансі
- Байсэ Хунча (百色红茶): Акруговае імя на захадзе Гуансі; у яго названы сорт — Лін’юнь Байхаа, у Дамяошань Хунча сыравіна апісана па месцы і ўзросце дрэў.
- Лін’юнь Хун Ча (凌云红茶): Чырвоны чай павета Лін’юнь з таго ж сорту Лін’юнь Байхаа.
- Лунцзі Хун Ча (龙脊红茶): Чырвоны чай гор Лунцзі на паўночным усходзе Гуансі, таксама са старых дрэў.
- Саньцзян Люй Ча (三江绿茶): Зялёны чай павета Саньцзян той жа акругі Лючжоў — для кантрасту па класе.
- Цзіньсю Хунча (金秀红茶): Чырвоны чай Цзіньсю-Яоскага аўтаномнага павета ў гарах Даяашань — яшчэ адно імя, чыя зона супадае з горным аўтаномным паветам Гуансі.
У заключэнне:
Дамяошань Хунча — чырвоны чай мяоскіх гор поўначы Гуансі з мясцовай сыравіны: старых дрэў Цзюваньшаня, дзікага чаю Юаньбаашаня і адабраных з іх раслін. Апісанне ўказання дае яму шчыльныя чорныя скруткі, чырвоны яркі настой, салодкі ўстойлівы арамат і мяккі свежы смак; сады ляжаць на 400–1300 м сярод лясоў, якія пакрываюць больш за 80 % павета.
Крыніцы
Нарматыўныя дакументы
Геаграфічнае ўказанне
Поўны спіс — на старонцы «Крыніцы»