Shàngyóu lǜchá

Шан’юй Люйча (Shàngyóu lǜchá, 上犹绿茶) — зялёны чай павета Шан’юй (上犹县) гарадской акругі Ганьчжоу на поўдні правінцыі Цзянсі. Імя ахоўваецца геаграфічным сертыфікацыйным знакам № 9026435, у чаю ёсць свая серыя правінцыйных стандартаў — на прадукт, на тэхналогію, на маркіроўку і на сістэму кіравання. У 2017 годзе на сайце Дзяржкамітэта па развіцці і рэформе выйшлі матэрыялы павета пра тое, як Шан’юй будуе чайны брэнд: пяць чайных баз, штогадовыя прэзентацыі «上犹绿茶», сады «на заказ» праз інтэрнэт. Характар чаю павет апісвае пяццю словамі: высокі водар, смарагдавы колер, мяккі смак, зялёны настой, прыгожае аблічча.

1. Класіфікацыя і Паходжанне

Тып: Зялёны чай (绿茶, lǜchá). Клас названы ў імені і ў загалоўках правінцыйных стандартаў «上犹绿茶», уключаючы стандарт тэхналогіі.
Катэгорыя: Рэгіянальны зялёны чай Цзянсі; геаграфічны сертыфікацыйны знак; правінцыйныя стандарты DB36/T.
Паходжанне: Кітай, правінцыя Цзянсі (江西, Jiāngxī), гарадская акруга Ганьчжоу (赣州, Gànzhōu), павет Шан’юй (上犹, Shàngyóu).
Зона знака: Не праверана. Рэестр ведае толькі правінцыю; трымальніка знака і межы зоны ў знойдзеных крыніцах няма. Матэрыял павета на сайце Дзяржкамітэта называе пяць галоўных чайных баз: Юшычжан (油石嶂), Мэйлін (梅岭), Юаньцунь (园村), Учжыфэн (五指峰) і Інцянь (营前).
Геаграфічныя каардынаты: Павет Шан’юй — каля 25,8° пн. ш. і 114,5° у. д.

2. Гісторыя і Культурнае Значэнне

Гісторыя:
- Мінская даніна. Паводле звестак павятовага ўпраўлення сельскай гаспадаркі (рэкламная паласа «Жэньмінь жыбаа», замежнае выданне, 2021), яшчэ ў пачатку дынастыі Мін чаі Шан’юй «上洞茶» і «上寨茶» былі ўнесены ў лік данінніцкіх. Першакрыніцы гэтага запісу я не бачыў.
- Знак. Тая ж паласа піша, што знак «上犹绿茶» атрыманы ў 2010 годзе. У спісе зарэгістраваных геаграфічных указанняў на 31 снежня 2009 года яго няма, у спісе Бюро таварных знакаў 2012 года ён ёсць пад № 9026435. Дакладнай даты рэгістрацыі ў першакрыніцы я не бачыў.
- 2011 — стандарты. Упраўленне тэхнічнага нагляду за якасцю правінцыі Цзянсі 9 верасня 2011 года выпусціла правінцыйны стандарт DB36/T 631-2011 «上犹绿茶», у сіле з 1 лістапада 2011 года. У той жа серыі лічацца DB36/T 634-2011 «上犹绿茶 — сістэма кіравання» і DB36/T 635-2011 «上犹绿茶 — маркіроўка і продаж»; іх дат я не правяраў. Адна даведачная база лічыць стандарт на прадукт дзейным, дзяржаўная платформа стандартаў пазначае, што ў яго ёсць больш новая версія; якая, я не высветліў.
- 2017. У верасні і кастрычніку 2017 года на сайце Дзяржкамітэта па развіцці і рэформе выйшлі два матэрыялы павятовага пункта маніторынгу. Паводле іх, сады чаю займаюць 101,1 тыс. му, выпрацоўка — 2060 т, кошт прадукцыі — 326,86 млн юаняў. Кошт брэнда знака ацэнены ў 396 млн юаняў, знак прызнаны «вядомым таварным знакам правінцыі Цзянсі» (江西省著名商标). Павет супрацоўнічае з Кітайскім інстытутам чаю (中国茶叶研究所) і Цзянсійскім сельскагаспадарчым універсітэтам.
- 2018. Стандарт тэхналогіі DB36/T 633-2018 «上犹绿茶 — тэхналагічны рэгламент перапрацоўкі» замяніў DB36/T 633-2011; выпушчаны 3 ліпеня 2018 года, у сіле з 4 студзеня 2019 года. Рэкламная паласа 2021 года піша, што стандарт «上犹绿茶» зацверджаны як правінцыйны ў 2018 годзе. Гэта разыходзіцца з датай стандарта на прадукт (2011) і супадае з датай стандарта тэхналогіі; ці была ў 2018 годзе і новая версія стандарта на прадукт, я не высветліў.
- 2021. Паводле звестак павета, садоў — амаль 110 тыс. му.
- Статус. Паводле рэестра 2026 года, знак пацверджаны нядаўна: урад Ганьчжоу згадваў яго ў 2025 годзе.
Назва: 上犹 — імя павета; 绿茶 — «зялёны чай».
Культурнае значэнне: Матэрыял павета на сайце Дзяржкамітэта азагалоўлены так: як Шан’юй адным кубкам чаю «пракладвае шлях і стварае брэнд». У ім — штогадовыя прэзентацыі «上犹绿茶», мадэль «六统一分» — адзіныя перадача зямлі ў карыстанне, расчыстка, планаванне, асваенне, прыёмка і пастаўка саджанцаў пры паасобным вядзенні гаспадарак, — і 1500 му садоў, замацаваных за прыватнымі заказчыкамі праз інтэрнэт.

3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна

Сорт / Культывар: Павет патрабуе адзінага сорту чайнага куста («三统四不», гл. раздзел 5), але сам сорт у знойдзеных крыніцах не названы.
Збор і стандарт збору: Звестак у знойдзеных крыніцах няма. Патрабаванні да свежага ліста, верагодна, ёсць у стандарце тэхналогіі DB36/T 633-2018, але яго тэксту я не бачыў.

4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання

Рэгіён: Поўдзень правінцыі Цзянсі, гарадская акруга Ганьчжоу.
Вышыня, клімат: Звестак у знойдзеных крыніцах няма.
Селен: Паводле звестак павета (2021), справаздача пра якасць зямель, якую ў снежні 2018 года склаў для Шан’юй Цэнтр гідрагеалагічных і экалагічных пошукаў Геалагічнай службы Кітая, паказала, што ўсе сады «дасягаюць стандарту ўзбагачанасці селенам»; максімум — 0,96 мг/кг, сярэдняе — 0,6 мг/кг. Паводле кантэксту гаворка пра глебу ля каранёў кустоў; паводле якога стандарту лічылі, тэкст не кажа. Высноваў пра здароўе з гэтых лічбаў я не раблю.
Сертыфікаты: Матэрыял павета 2017 года піша, што павет прасоўвае сертыфікацыю бяспечнага, «зялёнага» і арганічнага чаю; рэкламная паласа 2021 года, спасылаючыся на тую ж справаздачу пра землі, называе чай бяспечным, «зялёным» і арганічным.

5. Тэхналогія Вытворчасці

Для чаю ёсць уласны стандарт тэхналогіі — DB36/T 633-2018, — але яго тэксту я не бачыў, таму параметраў не прыводжу. Паводле звестак павета, вытворчасць падпарадкавана правілу «三统四不»: адзіныя сорт, тэхнічны стандарт і прымяненне ўгнаенняў і сродкаў аховы; без харчовых дабавак, без гербіцыдаў, без сінтэтычных угнаенняў і без высокатаксічных пестыцыдаў устойлівага дзеяння.

Агульная схема зялёнага чаю такая:

Раскладванне свежага ліста (摊放, tānfàng): Ліст аддае частку вільгаці.
Фіксацыя (杀青, shāqīng): Нагрэў спыняе акісленне і захоўвае зялёны колер.
Скручванне (揉捻, róuniǎn).
Сушка (干燥, gānzào).

Гэта агульная схема класа, а не апісанне тэхналогіі Шан’юй Люйча.

6. Арганалептычныя Характарыстыкі

Павет апісвае чай двума кароткімі формуламі. Матэрыял павета на сайце Дзяржкамітэта (2017): «香高、色翠、味醇、汤绿、形美» — высокі водар, смарагдавы колер, мяккі поўны смак, зялёны настой, прыгожае аблічча. Рэкламная паласа павета (2021): «形美、色绿、香高、味浓、汤清» — прыгожае аблічча, зялёны колер, высокі водар, насычаны смак, чысты настой.

Вонкавы выгляд сухога ліста: «Прыгожае аблічча» (形美); колер — «смарагдавы» (色翠) або «зялёны» (色绿). Да сухога ліста гэта адносіцца паводле сэнсу формулы, прама пра гэта не сказана.
Водар сухога ліста: Звестак у знойдзеных крыніцах няма.
Водар настою: «Высокі» (香高); формула не ўдакладняе, пра водар ліста або настою гаворка.
Смак: «Мяккі, поўны» (味醇) — у апісанні 2017 года; «насычаны» (味浓) — у апісанні 2021 года. Якая ацэнка дакладнейшая, па крыніцах не зразумець.
Колер настою: «Зялёны» (汤绿, 2017) або «чысты» (汤清, 2021).
Чайнае дно (завараны ліст): Звестак у знойдзеных крыніцах няма.

7. Хімічны Склад

Фізіка-хімічных паказчыкаў гатовага чаю ў знойдзеных крыніцах няма. Адзіная лічба — селен у садах паводле звестак павета (раздзел 4), і адносіцца яна, мяркуючы паводле кантэксту, да глебы, а не да чаю.

8. Заварванне

Практыка класа для зялёнага чаю.

Тэмпература вады: 80–85 °C.
Колькасць чаю: 3 г на 150 мл.
Посуд: Шкляны стакан або белы гайвань.
Працэс:
1. Прагрэць посуд.
2. Пакласці чай і наліць ваду па сценцы.
3. Першы настой — праз 40–60 секунд.
4. Піць, пакідаючы частку настою.
5. Даліць ваду.
6. Два-тры паўторныя залівы.

9. Захоўванне

Практыка класа. У герметычнай упакоўцы, у халадзільніку пры 0–5 °C, без святла, вільгаці і пахаў; лепш выпіць на працягу года.

10. Цана і Падробкі

Звестак пра рознічныя цэны ў знойдзеных крыніцах няма. Ацэнка брэнда ў 396 млн юаняў (звесткі павета, 2017) — кошт знака, а не цана чаю.

Як пазбегнуць падробак:
- Шукаць геаграфічны сертыфікацыйны знак «上犹绿茶» (№ 9026435).
- Правяраць, што вытворца з павета Шан’юй гарадской акругі Ганьчжоу.
- Для маркіроўкі ў чаю ёсць свой правінцыйны стандарт DB36/T 635-2011; ці дзейнічае ён цяпер, я не правяраў.
- Не блытаць з чаямі іншых паветаў Ганьчжоу і Цзянсі: слова «绿茶» нічога не кажа пра месца.

11. Цікавыя Факты

У аднаго павятовага чаю — асобныя правінцыйныя стандарты на прадукт, на тэхналогію, на сістэму кіравання і на маркіроўку з продажам.
Павет завёў сады «на заказ»: да 2017 года такіх садоў 1500 му, і заказчыкі праз інтэрнэт сочаць за доглядам, зборам і перапрацоўкай.

12. Параўнанне з іншымі чаямі Цзянсі

Уюань Люйча (婺源绿茶): Зялёны чай з указаннем на паўночным усходзе Цзянсі — на другім канцы правінцыі.
Цзінган Цуй Люй (井冈翠绿): Зялёны чай гор Цзінганшань акругі Цзіань, адна з вядомых правінцыйных марак.
Лушань Юнь У (庐山云雾): Адзін з самых вядомых зялёных чаёў Цзянсі, з гары Лушань на поўначы правінцыі.
Яолі Нэньжуй (瑶里嫩蕊): Зялёны чай пасёлка Яолі пад Цзіндэчжэнем, на паўночным усходзе правінцыі.

У заключэнне:

Шан’юй Люйча — зялёны чай паўднёвай Цзянсі, у якога дакументаў больш, чым апісанняў: сертыфікацыйны знак, серыя правінцыйных стандартаў і матэрыялы павета пра брэнд на сайце Дзяржкамітэта. Сам чай павет апісвае пяццю словамі — высокі водар, смарагдавы колер, мяккі смак, зялёны настой, прыгожае аблічча. Падрабязнасці тэхналогіі і аблічча ляжаць у стандартах, тэкстаў якіх я не бачыў.