Жоян Лунчжэнь (Ruòyáng lóngzhēn, 箬阳龙珍) — горны зялёны чай раёна Учэн (婺城区) гарадской акругі Цзіньхуа ў цэнтры правінцыі Чжэцзян. Імя дадзена па воласці Жоян (箬阳乡), галоўнаму чайнаму раёну Учэна. Каталог геаграфічных указанняў называе яго адметнымі прыкметамі «форму ліста жо і водар ліста жо» (箬叶形、箬叶香): плоскі прамы ліст падобны на ліст бамбука жо, і той жа ліст чуецца ў водары. З 2020 года імя — сельскагаспадарчае геаграфічнае ўказанне, вясной 2021 года брэнд афіцыйна ўвялі ў абарот, а ў 2025 годзе імя ўвайшло ў пералік прадуктаў з геаграфічным указаннем Дзяржаўнага ўпраўлення інтэлектуальнай уласнасці.
1. Класіфікацыя і Паходжанне
- Тып: Зялёны чай (绿茶, lǜchá). Каталог геаграфічных указанняў клас прама не называе, але апісвае выгляд зялёнага чаю: плоскі зялёны ліст, пяшчотна-зялёны настой, зялёнае дно. Даведачны сайт пра мясцовыя прадукты прама называе Жоян Лунчжэнь плоскім зялёным чаем (扁形绿茶).
- Катэгорыя: Плоскі горны зялёны чай раёна Учэн; сельскагаспадарчае геаграфічнае ўказанне (2020); прадукт з геаграфічным указаннем (2025).
- Паходжанне: Кітай, правінцыя Чжэцзян (浙江, Zhèjiāng), гарадская акруга Цзіньхуа (金华, Jīnhuá), раён Учэн (婺城, Wùchéng).
- Зона: Каталог геаграфічных указанняў называе раёнам вытворчасці ўсю цяперашнюю адміністрацыйную тэрыторыю раёна Учэн. China Daily пры запуску брэнда (красавік 2021 года) апісвала зону як чатыры горныя воласці Учэна: Жоян (箬阳乡), Ташы (塔石乡), Сіньфань (莘畈乡) і Шафань (沙畈乡).
- Геаграфічныя каардынаты: Горад Цзіньхуа — каля 29,1° пн. ш. і 119,6° у. д.; галоўныя сады ляжаць у гарах паўднёвай часткі раёна.
2. Гісторыя і Культурнае Значэнне
- Гісторыя:
- Чай у гарах Жояна. Па нататцы China Daily, чай у воласці Жоян вырошчваюць больш за 800 гадоў, а запісы пра чаяводства ва Учэне ўзыходзяць да Усходняй Хань (东汉).
- Учжоу Цзюйянь. Па той жа нататцы, у эпоху Сун з пяшчотных пупышак горнага чаю Жояна рабілі Учжоу Цзюйянь (婺州举岩, Wùzhōu jǔyán) — чай, унесены ў спіс даніны да двара. Напрамую з Жоян Лунчжэнь гэтыя звесткі крыніцы не звязваюць: старажытны чай і сучасны брэнд — розныя імёны аднаго раёна.
- 2020. Міністэрства сельскай гаспадаркі і сельскіх спраў прызнала Жоян Лунчжэнь сельскагаспадарчым геаграфічным указаннем (农产品地理标志); па паведамленні 2022 года, гэта першае такое ўказанне ў гісторыі раёна Учэн. Матэрыял 2025 года называе яго сярод такіх указанняў акругі Цзіньхуа разам з Уян Чунь Юй, Паньань Юнь Фэн і Ланьсі Маафэн.
- 2021. Раніцай 2 красавіка ў раёне Учэн афіцыйна ўвялі ў абарот брэнд «箬阳龙珍»; China Daily называе яго «дзяржаўным брэндам з геаграфічным указаннем».
- 2022. Красавіцкае паведамленне раёна пра чайны фестываль анансавала прэзентацыю стандарту прадукта «箬阳龙珍»; тэксту стандарту знайсці не ўдалося.
- 2025. Дзяржаўнае ўпраўленне інтэлектуальнай уласнасці аб’явай № 640 (падпісана 16 ліпеня, апублікавана 13 жніўня) прызнала прадуктамі з геаграфічным указаннем 1409 найменняў; па каталогу геаграфічных указанняў, Жоян Лунчжэнь — у іх ліку. Дадаткі да аб’явы з патрабаваннямі аховы адкрыць не ўдалося, таму сартоў і тэхналогіі па гэтым дакуменце артыкул не прыводзіць.
- 2024. Па паведамленні раёна, 19 красавіка імя ўвайшло ў трэці правінцыйны спіс знакамітых мясцовых прадуктаў (名优“土特产”百品榜).
- Назва: «Жоян» (箬阳) — імя воласці; «лунчжэнь» (龙珍) — «драконава каштоўнасць». Іерогліф 箬 у імені воласці той жа, што ў слове 箬叶 — «лісце бамбука жо», з якім каталог параўноўвае форму і водар чаю. Ці звязана гэтая прыкмета з выбарам імені, крыніцы не кажуць. Па паведамленні раёна 2024 года, з 1980-х гадоў воласць Жоян абнаўляла сады і запрашала майстра з вёскі Лунцзін на Заходнім возеры вучыць апрацоўцы; пазней на адной з мясцовых чайных фабрык зрабілі чай з высокім водарам, і тагачасны даследчык правінцыйнага дэпартамента сельскай гаспадаркі прапанаваў назваць яго «箬阳龙珍». Года крыніца не прыводзіць.
- Культурнае значэнне: Матэрыял 2025 года называе раён Учэн «радзімай кітайскай чайнай культуры» (中国茶文化之乡); года прысваення звання ён не прыводзіць. Той жа матэрыял налічвае ў акрузе Цзіньхуа чатыры галоўныя чайныя раёны — Уі, Паньань, Дун’ян і Учэн. China Daily (2021) коратка пераказвае чайную гісторыю Учэна: пры Тан ужо славіўся Учжоу Цзюйянь, у гады Рэспублікі — мясцовы «чай па ўзоры аньхойскага зялёнага» (仿徽绿茶), а ў 1980-я раён быў адной з трох усекітайскіх баз араматызаванага чаю (花茶, huāchá). Па паведамленні раёна 2023 года, ва Учэне вырасла больш за дзесяць вядомых чайных марак, сярод іх 箬阳龙珍, 婺州举岩, 采云间 і 玉阳春.
3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна
- Сарты / Культывары: Патрабаванняў аховы з пералікам сартоў знайсці не ўдалося. Па паведамленні раёна 2023 года, сады воласці Жоян засаджаны ў асноўным сартамі 乌牛早 (Wūniúzǎo), 龙井43 (Lóngjǐng 43) і 鸠坑 (Jiūkēng). Даведачны сайт пра мясцовыя прадукты называе для самога чаю мясцовую папуляцыю (群体种, па ім — 鸠坑), 龙井43, 乌牛早, 白叶一号 (Báiyè yīhào) і 春雨1号 (Chūnyǔ 1); з першакрыніцай гэты пералік не звераны.
- Сыравіна: Дадзеных пра стандарт сыравіны ў знойдзеных крыніцах няма. Пра пяшчотныя пупышкі гаворыцца толькі ў апавяданні пра сунскі Учжоу Цзюйянь.
- Стандарт збору: Дадзеных у знойдзеных крыніцах няма.
- Час збору: Дадзеных у знойдзеных крыніцах няма.
4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання
- Рэгіён: Горны поўдзень раёна Учэн.
- Вышыня вырастання: Па China Daily, сярэдняя вышыня горнага поўдня Учэна — 600–1000 м. Сярэдняя вышыня воласці Жоян — 650 м, а ўсе яе чайныя горы ляжаць вышэй за 600 м.
- Лес і ахова прыроды: У воласці Жоян 80 тыс. му горных лясоў, лясістасць вышэйшая за 85 %. Горны поўдзень Учэна — гэта правінцыйны прыродны запаведнік Наньшань (南山省级自然保护区) і ахоўная зона, дзе фармуюцца крыніцы пітной вады для Цзіньхуа.
- Клімат: Горы амаль круглы год стаяць у аблоках і тумане. Лікавых дадзеных пра клімат у знойдзеных крыніцах няма.
- Глебы: Па паведамленні раёна 2024 года, багатыя арганічным рэчывам; іншых дадзеных у знойдзеных крыніцах няма.
- Плошча і выпрацоўка: Па China Daily (2021), у зоне 300 га чайных садоў і каля 80 т чаю за год. У самой воласці Жоян, па той жа нататцы, больш за 4800 му садоў; па паведамленнях 2022 і 2023 гадоў, 95 % з іх прайшлі сертыфікацыю «бясшкоднай сельгаспрадукцыі» (无公害农产品), а 850 му, па паведамленні 2022 года, — арганічную. Лічбы дрэнна сыходзяцца: 4800 му — каля 320 га, больш, чым 300 га на ўсю зону з чатырох валасцей; як яны суадносяцца, крыніцы не тлумачаць. Для ўсяго раёна Учэн China Daily у 2021 годзе называла 31 тыс. му садоў, 2850 т чаю і 145 млн юаняў кошту прадукцыі за год, а паведамленне раёна 2023 года — 22 тыс. му і 1800 т сухога чаю. Паведамленне раёна 2024 года дае для самой зоны іншыя лічбы: 54 адміністрацыйныя вёскі чатырох валасцей, амаль 20 тыс. му садоў, 220 т чаю і 86 млн юаняў кошту прадукцыі; права на знак атрымалі сем прадпрыемстваў.
5. Тэхналогія Вытворчасці
Афіцыйнага апісання тэхналогіі Жоян Лунчжэнь у знойдзеных крыніцах няма. Даведачны сайт пра мясцовыя прадукты называе чатыры этапы, без параметраў:
- Раскладка свежага ліста (摊青, tānqīng).
- Фіксацыя (杀青, shāqīng): У зялёным чаі нагрэў на гэтым этапе спыняе акісленне — гэта агульная ўласцівасць класа.
- Вяртанне вільгаці (回潮, huícháo).
- Сушка (干燥, gānzào).
Як атрымліваюць плоскую форму ліста, крыніцы не паведамляюць. Паведамленне 2022 года згадвае ў воласці Жоян конкурсы збору і паказ традыцыйнага ручнога абсмажвання чаю (传统的炒茶手艺).
6. Арганалептычныя Характарыстыкі
Апісанне даюць каталог геаграфічных указанняў і нататка China Daily; другая адносіцца да горнага чаю воласці Жоян у цэлым.
- Знешні выгляд сухога ліста: Плоскі і прамы, формай як ліст бамбука жо (外形扁直呈箬叶形), зялёны, з бляскам (色泽绿润) — па каталогу.
- Водар сухога ліста: Асобнага апісання ў знойдзеных крыніцах няма.
- Водар настою: Чысты і высокі, з нотай лісця бамбука жо (香气清高带箬叶香) — па каталогу; China Daily піша пра лёгкую ноту тых жа лістоў (略带箬叶香).
- Смак: Поўны і салодка-свежы (滋味醇厚甘爽) — па каталогу; у China Daily — свежы і бадзёры, мяккі і гладкі, са салодкім насычаным водарам (鲜爽柔滑、甜香浓醇).
- Колер настою: Пяшчотна-зялёны і яркі (汤色嫩绿明亮) — па каталогу; у China Daily — пяшчотна-зялёны, празрысты і яркі (嫩绿透亮).
- Чайнае дно (завараны ліст): Пяшчотнае і роўнае, раскрываецца «кветкай», зялёнае і бліскучае (叶底嫩匀成朵绿亮) — па каталогу.
7. Хімічны Склад
Фізіка-хімічных дадзеных у знойдзеных крыніцах няма.
8. Заварванне
Практыка класа для зялёнага чаю.
- Тэмпература вады: 80–85 °C.
- Колькасць чаю: 3 г на 150 мл.
- Посуд: Шкляная шклянка або белы гайвань.
- Працэс:
- Прагрэць посуд.
- Пакласці чай і наліць ваду па сценцы.
- Першы настой — праз 40–60 секунд.
- Піць, пакідаючы частку настою.
- Даліць ваду.
- Два-тры паўторныя залівы.
9. Захоўванне
Практыка класа для зялёнага чаю. У герметычнай упакоўцы, у халадзільніку пры 0–5 °C, без святла, вільгаці і пахаў; выпіць на працягу года.
10. Цана і Падробкі
Дадзеных пра цэны ў знойдзеных крыніцах няма.
- Як пазбегнуць падробак:
- Шукаць знак геаграфічнага ўказання на ўпакоўцы і правяраць, што вытворца дапушчаны да яго выкарыстання.
- Правяраць, што вытворца знаходзіцца ў раёне Учэн; галоўныя сады — у валасцях Жоян, Ташы, Сіньфань і Шафань.
- Звяраць выгляд з апісаннем каталога: плоскі прамы ліст формы ліста бамбука жо, пяшчотна-зялёны настой.
- Памятаць пра маштаб: па дадзеных раёна, зона давала каля 80 т чаю ў 2021 годзе і 220 т у 2024-м, а права на знак у 2024 годзе было ў сямі прадпрыемстваў, таму вельмі вялікія партыі пад гэтым імем павінны насцярожваць.
11. Цікавыя Факты
- Воласць Жоян мясцовыя завуць «Цзючжайгоу цэнтральнага Чжэцзяна» і «маленькім Тыбетам Цзіньхуа».
- Учжоу Цзюйянь, чай сунскай даніны з пупышак горнага чаю Жояна, і сёння жыве як асобная марка раёна, побач з Жоян Лунчжэнь.
- Адна воласць Жоян, мяркуючы па лічбах той жа нататкі, мае больш садоў, чым названа для ўсёй зоны з чатырох валасцей.
12. Параўнанне з іншымі чаямі акругі Цзіньхуа
- Ланьсі Маафэн (兰溪毛峰): Зялёны чай гарадскога павета Ланьсі той жа акругі, таксама сельскагаспадарчае геаграфічнае ўказанне і таксама ў пераліку 2025 года. Галоўная яго прыкмета — «форма архідэі», а не плоскі ліст; для яго вядомыя патрабаванні аховы з сартамі, стандартам збору і тэхналогіяй, для Жоян Лунчжэнь знайсці іх не ўдалося.
- Уян Чунь Юй (武阳春雨): Зялёны чай павета Уі той жа акругі; матэрыял 2025 года называе яго ў адным шэрагу з Жоян Лунчжэнь.
- Паньань Юнь Фэн (磐安云峰): Зялёны чай павета Паньань, яшчэ адно сельскагаспадарчае геаграфічнае ўказанне акругі.
У заключэнне:
Жоян Лунчжэнь — малады брэнд горнага поўдня Учэна са старой гісторыяй месца: сады вышэй за 600 м у аблоках і туманах, побач з запаведнікам і водакрыніцамі Цзіньхуа, і памяць пра сунскі Учжоу Цзюйянь, які рабілі з пупышак гэтых жа гор. Яго пазнаюць па плоскім прамым лісце, падобным да ліста бамбука жо, па пяшчотна-зялёным настоі і па ноце тых жа лістоў у водары. Дакументаў пра сам чай няшмат: указанне 2020 года, запуск брэнда ў 2021-м і прызнанне ў 2025-м; сарты брэнда і тэхналогія афіцыйна пакуль не апісаныя, і артыкул варта дапоўніць, калі з’явяцца патрабаванні аховы.
Крыніцы
Геаграфічнае ўказанне
Поўны спіс — на старонцы «Крыніцы»