Уфэн Хунча (Wǔfēng hóngchá, 五峰红茶) — чырвоны чай Уфэн-Туцзяскага аўтаномнага павета (五峰土家族自治县) гарадской акругі Ічан на захадзе правінцыі Хубэй. Павет — адзін з апорных чайных раёнаў правінцыі, а яго пасёлак Юйянгуань (渔洋关) з XIX стагоддзя быў вузлом гандлю іхунам — чырвоным чаем Ічана, які ў рэспубліканскі час ставілі ў адзін шэраг з цымэньскім і юньнаньскім. З 2017 года імя «五峰红茶» ахоўваецца двума геаграфічнымі сертыфікацыйнымі знакамі павятовай чайнай асацыяцыі. Чырвоны чай павета ахоўваецца і пад другім імем — 五峰宜红茶: паводле аб’явы CNIPA № 640 (2025) яго заяўнік — тая ж асацыяцыя, а зона ахоплівае ўсе восем валасцей і пасёлкаў павета. Воблік і нормы ніжэй узятыя з патрабаванняў CNIPA да 五峰宜红茶; правіл выкарыстання самога знака «五峰红茶» я не бачыў.
1. Класіфікацыя і Паходжанне
- Тып: Чырвоны чай (红茶, hóngchá), цалкам акіслены. Клас указаны ў самым найменні і ўзгадняецца з профілем павета.
- Катэгорыя: Павятовы чырвоны чай; геаграфічны сертыфікацыйны знак (2017). Пад імем 五峰宜红茶 той жа чай — сельскагаспадарчае геаграфічнае ўказанне і прадукт з геаграфічным указаннем CNIPA (2025).
- Паходжанне: Кітай, правінцыя Хубэй (湖北, Húběi), гарадская акруга Ічан (宜昌, Yíchāng), Уфэн-Туцзяскі аўтаномны павет (五峰, Wǔfēng).
- Зона: Для знака «五峰红茶» пералік Упраўлення інтэлектуальнай уласнасці Хубэя (2020) паказвае павет Уфэн толькі як месцазнаходжанне трымальніка (графа 注册人行政区划); межы ахоўнай зоны гэтага знака я не бачыў. Для імя 五峰宜红茶 патрабаванні CNIPA 2025 года называюць восем валасцей і пасёлкаў павета ў іх цяперашніх межах — Цайхуа, Уфэн, Юйянгуань, Чанлэпін, Жэньхэпін, Ваньтань, Фуцзяянь і Нючжуан.
- Суадносіны з 五峰宜红茶: Мяркуючы па першакрыніцах, гэта другое ахоўнае імя таго ж павятовага чырвонага чаю. Трымальнік знакаў «五峰红茶» паводле пераліку Хубэя 2020 года — Уфэнская асацыяцыя чайнай галіны (五峰茶业协会); яна ж заяўнік 五峰宜红茶 у аб’яве CNIPA № 640. Пад імем 五峰宜红茶 у пераліках карыстальнікаў спецыяльнага знака геаграфічнага ўказання, якія публікуе Упраўленне інтэлектуальнай уласнасці Хубэя (2023 і 2025), значацца і свае сертыфікацыйныя знакі — № 26667468 і № 26667469, з тэрмінам выкарыстання да сакавіка 2031 года; сярод карыстальнікаў — павятовыя чайныя кампаніі. Зводны каталог геаграфічных указанняў вядзе ўсе гэтыя рэгістрацыі адной пазіцыяй. Юрыдычна рэгістрацыі розныя, і без правіл выкарыстання знака «五峰红茶» супадзенне патрабаванняў пад двума імёнамі дакументам не пацверджана.
- Геаграфічныя каардынаты: Паводле патрабаванняў CNIPA 2025 года да 五峰宜红茶 — 110°15′–111°25′ у. д., 29°56′–30°25′ пн. ш.
2. Гісторыя і Культурнае Значэнне
- Гісторыя:
- 1824 — пачатак чырвонага чаю ў Юйянгуані. Паводле матэрыялу Камісіі па справах нацыянальнасцей і рэлігіі Хубэя, у гэтым годзе кантонскі чаягандляр «钧大福» прывёз у Юйянгуань майстроў з Цзянсі і навучыў мясцовых збору і вырабу чырвонага чаю. «Цзінцзі жыбаа» (2024) піша, што іхун сыходзіў з Юйянгуаня на сусветны рынак «яшчэ ў XVIII стагоддзі»; разыходжанне я не развязаў.
- Канец XIX — пачатак XX стагоддзя — замежныя дамы. Там жа сказана, што ў гады Гуансюй і ў пачатку рэспублікі ў Юйянгуані працавалі чайныя дамы 源泰 і 新泰, адкрытыя ханькоўскімі гандлёвымі дамамі з Расіі, дом брытанскіх купцоў 宝顺合 — усяго каля трыццаці чайных дамоў. Матэрыял згадвае і аб’яву хубэйскага ўпраўлення лікіна (厘金局) аб зборы падаткаў, апублікаваную ў «Ваньго гунбаа» (万国公报) 1 ліпеня 1876 года.
- 1924. Паводле даручэння кітайскага прадстаўніцтва Цэнтрасаюза СССР ханькоўская фірма 忠信昌 адкрыла ў Юйянгуані свой чайны склад.
- 1937–1938. Хубэйскі інстытут паляпшэння чаю пераехаў з Янлоўдуна ў Юйянгуань і стаў Юйянгуаньскай станцыяй паляпшэння чаю; у 1938 годзе Кітайская чайная кампанія адкрыла тут Уфэнскую фабрыку даводкі чаю (五峰精制茶厂).
- Рэспубліканскі час. Іхун, даведзены да кандыцыі ў Юйянгуані, ставілі ў адзін шэраг з цымэньскім і юньнаньскім чырвонымі чаямі — «тры вялікія чырвоныя чаі Кітая».
- 2017. 28 чэрвеня зарэгістраваныя два геаграфічныя сертыфікацыйныя знакі «五峰红茶» — № 17790712 і № 17790713 (клас 30, тавар — чай); трымальнік — Уфэнская асацыяцыя чайнай галіны (五峰茶业协会), тэрмін дзеяння — да 27 чэрвеня 2027 года. У той жа дзень тая ж асацыяцыя атрымала два знакі «五峰毛尖».
- 2018. Юйянгуань атрымаў ад Міжнароднага чайнага камітэта званне «сусветнага чайна-турыстычнага старажытнага пасёлка».
- 2025. Аб’явай CNIPA № 640 ад 16 ліпеня імя 五峰宜红茶 прызнана прадуктам з геаграфічным указаннем (радок 755 пакета з 1409 прадуктаў); заяўнік — тая ж Уфэнская асацыяцыя чайнай галіны.
- Назва: «Уфэн» (五峰) — «пяць вяршынь», імя павета; «хунча» (红茶) — чырвоны чай.
- Культурнае значэнне: Урад Хубэя адносіць Уфэн да пяці найбуйнейшых чаявытворчых паветаў правінцыі — разам з Хэфэнам, Чжусі, Дау і Іншанем. Юйянгуань называюць адным з вузлоў Вялікага чайнага шляху (万里茶道).
3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна
- Сорт / Культывар: Патрабаванні CNIPA 2025 года да 五峰宜红茶 называюць сарты 鄂茶7号, 五峰212, 五峰310 і мясцовую папуляцыю (五峰群体种).
- Сыравіна і збор: Паводле тых жа патрабаванняў сад адчыняюць, калі норме збору адказваюць 5 % новых парасткаў; збіраюць своечасова і ў некалькі заходаў, ліст з рэшткамі пестыцыдаў і пашкоджаны шкоднікамі не бяруць. Для самога знака «五峰红茶» патрабаванняў у знойдзеных крыніцах няма.
4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання
- Рэгіён: Горны павет на захадзе Хубэя, у гарадской акрузе Ічан.
- Вышыня: Паводле матэрыялу «Цзінцзі жыбаа» (2024), у павеце ніжэй за 1000 м у асноўным саджаюць чай, а вышэй — лекавыя травы.
- Клімат і глебы: Апісанне сельскагаспадарчага геаграфічнага ўказання 五峰宜红茶 (2013) у перадачы даведачных зводак: субтрапічны мусонны клімат, каля 1554 сонечных гадзін у год, сярэдняя гадавая тэмпература 13,1 °C, ападкаў 1588 мм, бязмарозны перыяд каля 250 дзён; глебы — у асноўным горныя жоўта-бурыя, pH часцей 4,5–6,0. Глебы і pH паўтараюць і патрабаванні CNIPA 2025 года: у асноўным горныя жоўта-бурыя, з глыбокім рыхлым слоем. Асобнага апісання для знака «五峰红茶» няма.
- Маштаб: Паводле таго ж матэрыялу 2024 года, чайныя сады павета займаюць 220 тыс. му, з іх 73 тыс. му ў воласці Цайхуа; воласць збірае 60 тыс. т свежага ліста і выпускае 15 тыс. т сухога чаю ў год — палову павятовага аб’ёму. Колькі з гэтага — чырвоны чай, не сказана.
5. Тэхналогія Вытворчасці
Падрабязнай тэхналогіі ні пад адным з двух імёнаў у знойдзеных крыніцах няма. Агульная схема чырвонага чаю такая:
- Завяльванне (萎凋, wěidiāo): Ліст губляе частку вільгаці і робіцца мяккім.
- Скручванне (揉捻, róuniǎn): Клеткі ліста разбураюцца, сок выходзіць на паверхню.
- Акісленне (发酵, fājiào): Ліст чырванее, складваюцца водар і смак.
- Сушка (干燥, gānzào): Награванне спыняе акісленне.
Гэта агульная схема класа. Апісанне сельскагаспадарчага геаграфічнага ўказання 五峰宜红茶 у даведачных зводках называе тыя ж этапы і дадае сартаванне (精选, jīngxuǎn). Патрабаванні CNIPA 2025 года аб перапрацоўцы гавораць толькі аб дастаўцы ліста: хутка, спецыяльным транспартам, без сціскання, награвання, сонца і дажджу.
6. Арганалептычныя Характарыстыкі
Ніжэй — апісанне з патрабаванняў CNIPA 2025 года да 五峰宜红茶, другога ахоўнага імя таго ж чаю; тыя ж словы даведачныя зводкі прыводзяць з дакумента сельскагаспадарчага ўказання 2013 года. Асобнага апісання для знака «五峰红茶» у знойдзеных крыніцах няма.
- Вонкавы выгляд сухога ліста: У 五峰宜红茶 — шчыльна і тонка скручаны, з залацістымі тыпсамі, колер чорны, масляністы (条索紧细有金毫，色泽乌润).
- Водар сухога ліста: Апісанняў у знойдзеных крыніцах няма.
- Водар настою: У 五峰宜红茶 — салодкі, чысты, высокі і доўгі (香气甜纯高长).
- Смак: У 五峰宜红茶 — насычаны, мяккі і свежы (滋味醇厚鲜爽).
- Колер настою: У 五峰宜红茶 — чырвоны, яркі (汤色红亮).
- Чайнае дно (завараны ліст): У 五峰宜红茶 — чырвонае, яркае, мяккае (叶底红亮柔软).
Паводле таго ж апісання, настой, які астывае, дае «халоднае памутненне» (冷后浑, lěng hòu hún) — малочную муць. Мясцовая прэса апісвае лепшыя партыі 五峰宜红茶 іншымі словамі: густа-чырвоны празрысты настой, насычаны свежы смак, высокі бадзёры водар (汤色红浓透明，滋味浓厚鲜爽，香气高爽持久).
7. Хімічны Склад
Аналізаў пад імем «五峰红茶» у знойдзеных крыніцах няма. Паводле паведамлення сельскагаспадарчага ўпраўлення Ічана (2021), пры ўключэнні 五峰宜红茶 у агульнанацыянальны пералік вядомых, асаблівых і новых сельгаспрадуктаў (全国名特优新农产品) экспертыза знайшла, што экстрактыўныя рэчывы, чайныя поліфенолы, цынк і гама-амінамасляная кіслата ў яго вышэйшыя за рэферэнсныя значэнні; саміх лічбаў паведамленне не прыводзіць.
Патрабаванні CNIPA 2025 года да 五峰宜红茶 задаюць вільготнасць не вышэй за 6,5 %, попел не вышэй за 6,5 % і экстрактыўныя рэчывы не ніжэй за 32 % на 100 г сухога чаю. Гэта норма прадукту пад гэтым імем; нормаў самога знака «五峰红茶» я не бачыў.
8. Заварванне
Практыка класа для чырвонага чаю.
- Тэмпература вады: 90–95 °C.
- Колькасць чаю: 3–5 г на 150 мл.
- Посуд: Гайвань або фарфоравы чайнік.
- Працэс:
- Прагрэць посуд.
- Пакласці чай і заліць вадой.
- Першы праліў — праз 30–60 секунд.
- Наступныя — з паступовым падаўжэннем.
- Пяць-шэсць праліваў.
9. Захоўванне
Практыка класа. У шчыльнай упакоўцы, у сухім цёмным месцы, удалечыні ад пахаў.
10. Цана і Падробкі
Даных аб цэнах у знойдзеных крыніцах няма.
- Як пазбегнуць падробак:
- Шукаць геаграфічны сертыфікацыйны знак «五峰红茶» (№ 17790712 або № 17790713).
- Правяраць, што вытворца з павета Уфэн і дапушчаны павятовай асацыяцыяй.
- Памятаць, што той жа чай можа выходзіць і пад імем 五峰宜红茶 — са сваім сертыфікацыйным знакам або са спецыяльным знакам геаграфічнага ўказання. Права на спецыяльны знак, паводле патрабаванняў CNIPA 2025 года, вытворца з зоны атрымлівае праз павятовы орган па інтэлектуальнай уласнасці, пасля праверкі Упраўленнем інтэлектуальнай уласнасці Хубэя і зацвярджэння ў CNIPA (гл. раздзел 1).
- Не блытаць з акруговым іхунам Ічана (宜昌宜红): гэта асобная рэгістрацыя з шырэйшай зонай.
11. Цікавыя Факты
- У правінцыйным пераліку 2020 года за адной павятовай асацыяцыяй лічацца пяць чайных знакаў: «五峰绿茶» (2012), два «五峰红茶» і два «五峰毛尖» (абодва — 2017).
- Уфэн нельга блытаць з гарой Уфэншань (五峰山) у прыгарадзе гарадскога павета Эньшы — гэта частка зоны зялёнага Эньшы Юй Лу, зусім іншы чай і іншая акруга.
12. Параўнанне з іншымі хубэйскімі чаямі
- Іхун Гун Фу (宜红工夫): Рэгіянальны чырвоны гунфу Ічана і Эньшы; Уфэн — адзін з яго гістарычных паветаў, Юйянгуань — вузел яго гандлю.
- Уфэн Маа Цзянь (五峰毛尖): Зялёны чай таго ж павета; знакі атрыманы той жа асацыяцыяй у той жа дзень.
- Цайхуа Маа Цзянь (采花毛尖): Зялёны чай воласці Цайхуа павета Уфэн.
- Лічуань Хун (利川红): Чырвоны чай суседняй Эньшы-Туцзя-Мяоскай аўтаномнай акругі.
На заканчэнне:
Уфэн Хунча — павятовае імя чырвонага чаю з глыбокай гісторыяй месца: паводле правінцыйнага матэрыялу, з 1824 года Юйянгуань вучыўся рабіць чырвоны чай, гандляваў ім з расійскімі і брытанскімі дамамі і ў 1930-я гады прымаў правінцыйны чайны інстытут. Сам знак малады — 2017 год, — а воблік чаю апісаны пад другім яго ахоўным імем, 五峰宜红茶: шчыльна і тонка скручаны ліст з залацістымі тыпсамі і ярка-чырвоны настой, які мутнее пры астыванні.
Крыніцы
Геаграфічнае ўказанне
Поўны спіс — на старонцы «Крыніцы»