Lípíng quèshé

Ліпін Цюэшэ (Lípíng quèshé, 黎平雀舌) — плоскі зялёны чай павета Ліпін (黎平县) Цяньдуннань-Мяа-Дунскай аўтаномнай акругі на паўднёвым усходзе правінцыі Гуйчжоу. «雀舌» значыць «вераб’іны язычок»: так у Кітаі называюць чай, у якога пупышка падобная да маленькага плоскага язычка. Даведачныя апісанні адносяць Ліпін Цюэшэ да плоскіх зялёных чаёў з абсмажваннем у катле і кажуць, што яго робяць з адзіночнай пупышкі, сабранай да свята Цынмін. Імя ахоўваецца геаграфічным сертыфікацыйным знакам: трымальнік — сельскагаспадарчая галіновая асацыяцыя павета Ліпін, у правінцыйным пераліку знак датаваны 14 красавіка 2018 года. Пра сам чай дакументаў з патрабаваннямі я не знайшоў, таму выгляд і тэхналогія ніжэй узятыя з даведачных апісанняў.

1. Класіфікацыя і Паходжанне

• Тып: Зялёны чай (绿茶, lǜchá), плоскі, з фіксацыяй і сушкай у катле (扁形炒青绿茶, biǎnxíng chǎoqīng lǜchá) — паводле даведачных апісанняў. У дакументах пра знак, якія я бачыў, клас не названы.
• Катэгорыя: Плоскі пупышкавы зялёны чай тыпу «вераб’іны язычок»; геаграфічны сертыфікацыйны знак (2018).
• Паходжанне: Кітай, правінцыя Гуйчжоу (贵州, Guìzhōu), Цяньдуннань-Мяа-Дунская аўтаномная акруга (黔东南, Qiándōngnán), павет Ліпін (黎平, Lípíng).
• Зона: Павет Ліпін указаны як адміністрацыйная прыналежнасць трымальніка знака. Юрыдычнай мяжы зоны я не правяраў.
• Геаграфічныя каардынаты: Павет Ліпін — каля 26° пн. ш. і 109° у. д.

2. Гісторыя і Культурнае Значэнне

• Гісторыя:
  • Ранняя гісторыя. Дадзеных у знойдзеных крыніцах няма. Дат і летапісаў пра Ліпін Цюэшэ я не прыводжу: ніводнай я не бачыў у адкрытым тэксце.
  • 2011. Паводле даведачнага апісання, чай атрымаў вышэйшы залаты ўзнагароду Сусветнага конкурсу зялёнага чаю (世界绿茶评比会) 2011 года.
  • 2018. Знак «黎平雀舌» ухвалены 14 красавіка 2018 года — так дата стаіць у пераліку ўсіх геаграфічных знакаў Гуйчжоу, прыкладзеным да паведамлення правінцыйнага ўпраўлення інтэлектуальнай уласнасці. Трымальнік — сельскагаспадарчая галіновая асацыяцыя павета Ліпін (黎平县农业产业协会). Праз месяц, 21 мая 2018 года, тая ж асацыяцыя атрымала другі знак — на ліпінскі алей камеліі (黎平山茶油).
  • 2022. Паведамленне ўпраўлення інтэлектуальнай уласнасці Гуйчжоу ад 22 жніўня 2022 года аб напамінках трымальнікам наконт падаўжэння знакаў уключае «黎平雀舌» у агульны пералік знакаў правінцыі. У спіс знакаў, тэрмін якіх вось-вось мінае, ён не патрапіў.
  • 2025. Паводле паведамлення «Чжунго люйсэ шыбаа» (中国绿色时报), незадоўга да публікацыі 24 студзеня 2025 года яшчэ тры кампаніі павета атрымалі права ставіць спецыяльны знак «黎平雀舌»; усяго такіх кампаній стала чатыры.
• Назва: «Ліпін» (黎平) — імя павета. «Цюэшэ» (雀舌) — «вераб’іны язычок»: паводле даведачных апісанняў, чай названы паводле формы — плоская прамая пупышка нагадвае язычок птушкі.
• Культурнае значэнне: Паводле таго ж паведамлення 2025 года, знакі з геаграфічным указаннем у павеце ставяць дзесяць кампаній — на цюэшэ, алей камеліі і клейкі рыс «сянхэ» (黎平香禾糯); разам яны выкарыстоўваюць каля 473 тыс. знакаў за год. Паведамленне падае гэта як спосаб падняць вядомасць мясцовых марак.

3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна

• Сорт / Культывар: Дадзеных у знойдзеных крыніцах няма.
• Сыравіна: Адзіночная пупышка (单芽), далікатная і цэлая (细嫩完整) — паводле даведачнага апісання.
• Час збору: Да свята Цынмін (清明, Qīngmíng), гэта значыць да пачатку красавіка.
• Стандарт збору: Адна пупышка без лісця. Дакумента, які гэта замацоўвае, я не бачыў.
• Патрабаванні да сыравіны: Дадзеных у знойдзеных крыніцах няма.

4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання

• Рэгіён: Паўднёвы ўсход Гуйчжоу, Цяньдуннань-Мяа-Дунская аўтаномная акруга.
• Вышыня вырошчвання: Надзейных дадзеных няма. Адна даведачная старонка называе 500–800 м, але пацверджання я не знайшоў.
• Глебы і клімат: Дадзеных у знойдзеных крыніцах няма.

5. Тэхналогія Вытворчасці

Даведачнае апісанне прыводзіць машынную тэхналогію з параметрамі. Гэта апісанне з даведніка, а не патрабаванні знака; стадый раскладкі і астывання ліста яно не называе.

1. Фіксацыя (杀青, shāqīng): Барабанная машына, падача ліста 15 кг за гадзіну, тэмпература каля 100 °C. Дзе менавіта вымяраецца тэмпература, крыніца не ўдакладняе.
2. Фармоўка (整形, zhěngxíng): Шматфункцыянальная машына з жолабамі; закладка 1,25–1,50 кг, тэмпература жолаба каля 90 °C. Пасля яе, паводле таго ж апісання, ліст становіцца плоскім.
3. Трэцяя стадыя — у той жа машыне: Частата калыхання жолаба 130 разоў за хвіліну, тэмпература каля 80 °C. Назвы стадыі крыніца не дае; паводле сэнсу гэта дасушка.

Для параўнання — агульная схема плоскага зялёнага чаю: раскладка свежага ліста (摊放, tānfàng), фіксацыя, наданне плоскай формы і сушка. Гэта схема класа, а не апісанне менавіта гэтага чаю.

6. Арганалептычныя Характарыстыкі

Апісанне ніжэй — з даведачных апісанняў.

• Вонкавы выгляд сухога ліста: Роўныя, падобныя да вераб’інага язычка, плоскія і прамыя; колер зялёны з бляскам (条索匀整，状如雀舌，干茶色泽绿润，扁平挺直).
• Арамат сухога ліста: Дадзеных у знойдзеных крыніцах няма.
• Арамат настою: Чысты і высокі (香气清高).
• Смак: Свежы і бадзёры (滋味鲜爽).
• Колер настою: Яркі (汤色明亮); у вышэйшага сорту, паводле адной даведачнай старонкі, — далікатна-зялёны і яркі (嫩绿明亮).
• Чайнае дно (завараны ліст): Далікатнае, роўнае, пупышкі раскрываюцца «кветкамі», яркае (叶底嫩匀成朵明亮).

Тая ж старонка дзеліць чай на тры гатункі — вышэйшы, першы і другі — паводле роўнасці «нітак», колеру настою і сілы арамату. З якога дакумента ўзятая гэтая шкала, яна не кажа.

7. Хімічны Склад

Даведачнае апісанне піша толькі, што воднага экстракту, поліфенолаў, амінакіслот і кафеіну ў чаі «параўнальна шмат». Лікаў і нормаў у знойдзеных крыніцах няма.

8. Заварванне

Практыка класа для зялёнага чаю.

• Тэмпература вады: 80–85 °C. Даведачныя старонкі пра Ліпін Цюэшэ раяць 85–90 °C і суадносіны чаю і вады 1:50.
• Колькасць чаю: 3 г на 150 мл.
• Посуд: Шкляны стакан — у ім відаць, як устаюць пупышкі.
• Працэс:
  1. Прагрэць стакан.
  2. Пакласці чай і наліць ваду па сценцы.
  3. Першы настой — праз 40–60 секунд.
  4. Піць, пакідаючы каля траціны настою.
  5. Даліць ваду.
  6. Два-тры паўторныя залівы.

9. Захоўванне

Практыка класа. У герметычнай упакоўцы, у халадзільніку пры 0–5 °C, без святла, вільгаці і пахаў. Лепей выпіць на працягу года.

10. Цана і Падробкі

Дадзеных пра цэны ў знойдзеных крыніцах няма.

• Як пазбегнуць падробак:
  • Шукаць геаграфічны сертыфікацыйны знак «黎平雀舌». На студзень 2025 года права ставіць яго мелі чатыры кампаніі павета.
  • Правяраць, што вытворца з павета Ліпін.
  • Ліст — плоская прамая пупышка без лісця, зялёная з бляскам.

11. Цікавыя Факты

• Знак на чай і знак на алей камеліі адна і тая ж асацыяцыя павета атрымала з розніцай у месяц.
• Тры з чатырох кампаній з правам на знак атрымалі яго незадоўга да паведамлення студзеня 2025 года.
• «Вераб’іных язычкоў» у Кітаі шмат, і ўсе яны розныя: імя кажа пра форму пупышкі, а не пра гатунак або месца.
• У павета ёсць і іншае чайнае імя — Ліпін Сян Ча (黎平香茶); гэта асобны прадукт.

12. Параўнанне з іншымі чаямі

• Ліпін Сян Ча (黎平香茶): Зялёны чай таго ж павета; у корпусе энцыклапедыі апісаны асобна.
• Мэйтань Цуй Я (湄潭翠芽): Плоскі зялёны чай іншай часткі Гуйчжоу — павета Мэйтань.
• Пуцзян Цюэ Шэ (蒲江雀舌): Сычуаньскі «вераб’іны язычок».
• Цзіньтань Цюэ Шэ (金坛雀舌): «Вераб’іны язычок» з правінцыі Цзянсу.
• Цюэ Шэ (雀舌): Аглядны артыкул пра самую форму «вераб’інага язычка».

У заключэнне:

Ліпін Цюэшэ — плоскі пупышкавы зялёны чай паўднёвага ўсходу Гуйчжоу: адзіночныя пупышкі да Цынміна, машынная фіксацыя і фармоўка, плоскі прамы ліст, чысты высокі арамат і свежы смак. Праверанага пра яго няшмат — у асноўным гісторыя знака: ухваленне ў 2018 годзе за павятовай асацыяцыяй і чатыры кампаніі з правам на знак да 2025 года. Усё пра ліст і смак пакуль трымаецца на даведачных апісаннях.