Хуанмэй Чаньча (Huángméi chánchá, 黄梅禅茶) — зялёны чай павета Хуанмэй (黄梅县) гарадской акругі Хуанган на паўднёвым усходзе правінцыі Хубэй, на стыку Хубэя, Цзянсі і Аньхоя. «Чань» у імені — будызм школы чань: у Хуанмэі стаяць манастыры Сыцзусы і Уцзусы, звязаныя з чацвёртым і пятым патрыярхамі чань, Даасінем і Хунжэнем. Сады ляжаць у гарах Цзыюньшань (紫云山) на поўнач ад манастыроў; з 2012 года чай ахоўваецца як прадукт з геаграфічным указаннем.
1. Класіфікацыя і Паходжанне
- Тып: Зялёны чай (绿茶, lǜchá), неферментаваны. Клас пацвярджае аблічча па апісанні прадукту з геаграфічным указаннем: ізумрудны ліст, празрысты настой.
- Катэгорыя: Горны зялёны чай Хубэя; прадукт з геаграфічным указаннем (2012).
- Паходжанне: Кітай, правінцыя Хубэй (湖北, Húběi), гарадская акруга Хуанган (黄冈, Huánggāng), павет Хуанмэй (黄梅县, Huángméi Xiàn).
- Зона аховы: Сем адзінак павета: пасёлкі Уцзу (五祖镇), Дахэ (大河镇), Тынцянь (停前镇), воласці Люлінь (柳林乡), Шаньму (杉木乡), Кучжу (苦竹乡) і ўпраўленне Ноубуюань (挪步园管理处). Пералік звераны па даведцы платформы геаграфічных указанняў; з тэкстам самога абвяшчэння я яго не звяраў.
- Геаграфічныя каардынаты: Павет Хуанмэй — каля 30,1° пн. ш. і 115,9° у. д.
2. Гісторыя і Культурнае Значэнне
- Гісторыя:
- Тан — «горныя даліны Хуанмэя». Лу Юй у восьмай главе «Ча цзіна» згадвае чай з горных далін павета Хуанмэй вобласці Цычжоу (蕲州). Мясцовыя апісанні Хуанмэй Чаньча абапіраюцца на гэты радок.
- Патрыярхі чань. Па хроніцы манастыра Сыцзусы, чацвёрты патрыярх чань Даасінь (道信) у 620 годзе вярнуўся ў вобласць Цычжоу, а з 621 года жыў на гары Патоўшань (破头山) у Хуанмэі, дзе пашырыў абіцель і сабраў вучняў. Манастыр Уцзусы пятага патрыярха Хунжэня (弘忍) даведачныя апісанні датуюць 654 годам. Уклад Даасіня манастыр апісвае як злучэнне медытацыі і працы (农禅并举): аселая абшчына ў гарах кармілася сваёй працай.
- Чай пры манастырах. Імя чаю адсылае да гэтай манастырскай традыцыі. Дакументальных сведчанняў пра чайныя сады саміх патрыярхаў у знойдзеных крыніцах няма.
- 2012. Галоўнае ўпраўленне па наглядзе за якасцю, інспекцыі і каранціну (AQSIQ) абвяшчэннем № 224 узяло чай пад ахову як прадукт з геаграфічным указаннем. Дзейнічае і паведамленне Нацыянальнага ўпраўлення інтэлектуальнай уласнасці (CNIPA) аб праве на спецыяльны знак.
- Назва:
- «Хуанмэй» (黄梅) — «жоўтая сліва», імя павета.
- «Чаньча» (禅茶, chánchá) — «чай школы чань».
- Культурнае значэнне: Імя чаю звязвае яго з самымі вядомымі помнікамі павета — манастырамі Сыцзусы і Уцзусы. Правінцыйнае ўпраўленне культуры і турызму піша, што з шасці першых патрыярхаў чань трое — чацвёрты, пяты і шосты — вучыліся і перадавалі вучэнне ў Хуанмэі.
3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна
- Сорт / Культывар: У знойдзеных крыніцах не названы.
- Збор: Тэрміны збору ў знойдзеных крыніцах не пазначаны.
- Стандарт збору: У знойдзеных крыніцах не прыведзены. Аблічча — тонкія прамыя скруткі з пушком — гаворыць пра далікатную сыравіну.
- Патрабаванні да сыравіны: Паходжанне з сямі адзінак ахоўнай зоны.
4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання
- Рэгіён: Горы Цзыюньшань (紫云山) ляжаць на поўнач ад манастыроў Сыцзусы і Уцзусы. Паводле апісання правінцыйнага ўпраўлення культуры і турызму, вяршыня гары складзеная з сямі грабянёў, якія сыходзяцца, як пялёсткі лотаса, адсюль яе імя — пік Ляньхуафэн (莲花峰, «Лотасавы пік»). Пад ім стаіць манастыр Лаацзусы (老祖寺), а побач — сядзіба Ноубуюань, пабудаваная пры Мін; яе імя носіць адна з адзінак зоны аховы.
- Вышыня вырошчвання: Вышыннага патрабавання ў апісанні прадукту няма. Лічбы вышыні садоў сустракаюцца толькі ў пераказах, і праверыць іх не ўдалося.
- Глебы: Дадзеных у знойдзеных крыніцах няма.
- Клімат: Павет ляжыць паміж хрыбтом Дабешань і Янцзы. Кліматычных дадзеных для садоў у знойдзеных крыніцах няма.
5. Тэхналогія Вытворчасці
Тэхналогія ў апісанні прадукту з геаграфічным указаннем не прыведзена. Агульная схема зялёнага чаю такая:
- Раскладванне свежага ліста (摊放, tānfàng): Ліст губляе частку вільгаці.
- Фіксацыя (杀青, shāqīng): Нагрэў спыняе акісленне.
- Скручванне (揉捻, róuniǎn): Ліст атрымлівае форму прамой скруткі.
- Сушка (干燥, gānzào).
Гэта агульная схема класа, а не апісанне тэхналогіі Хуанмэй Чаньча. Параметраў для гэтага чаю ў знойдзеных крыніцах няма.
6. Арганалептычныя Характарыстыкі
Паводле апісання прадукту з геаграфічным указаннем:
- Вонкавы выгляд сухога ліста: Прамыя, тонкія, зграбныя скруткі з пушком; колер ізумрудны, дастаткова вільготны (条索挺直、细秀、显毫，色泽翠绿尚润).
- Водар сухога ліста: Асобнага апісання няма.
- Водар настою: Далікатны і стойкі (嫩香持久).
- Смак: Свежы, мяккі, асвяжальны (鲜醇爽口).
- Колер настою: Празрысты і яркі (汤色清澈明亮).
- Чайнае дно (завараны ліст): Ізумрудны, яркі, роўны (叶底翠绿明亮匀整).
7. Хімічны Склад
Фізіка-хімічных дадзеных у знойдзеных крыніцах няма.
8. Заварванне
Практыка класа для зялёнага чаю.
- Тэмпература вады: 80–85 °C.
- Колькасць чаю: 3 г на 150 мл.
- Посуд: Шкляная шклянка або белая гайвань.
- Працэс:
- Прагрэць посуд.
- Пакласці чай.
- Наліць трохі вады, даць лісту раскрыцца 20–30 секунд.
- Даліць ваду; першы настой — 1–2 хвіліны.
- Піць, пакідаючы частку настою.
- Два-тры паўторныя залівы.
9. Захоўванне
Практыка класа. У герметычнай упакоўцы, у халадзільніку пры 0–5 °C, без святла, вільгаці і пахаў. Зялёны чай п’юць свежым, вытрымка яму не патрэбная.
10. Кошт і Падробкі
Дадзеных пра кошты ў знойдзеных крыніцах няма.
- Як пазбегнуць падробак:
- Шукаць на ўпакоўцы знак геаграфічнага ўказання.
- Правяраць вытворцу: ён мусіць быць з адной з сямі адзінак зоны — Уцзу, Дахэ, Тынцянь, Люлінь, Шаньму, Кучжу або Ноубуюань.
- Слова «禅茶» на ўпакоўцы само па сабе на месца не паказвае. Ахоўнае імя — менавіта «黄梅禅茶» са знакам.
- Ліст — прамыя тонкія ізумрудныя скруткі з пушком.
11. Цікавыя Факты
- Уклад чацвёртага патрыярха Даасіня злучыў медытацыю з працай: абшчына ў гарах Хуанмэя кармілася сама.
- Лу Юй згадаў чай горных далін Хуанмэя яшчэ ў «Ча цзіне».
- Вяршыня Цзыюньшаня з сямі грабянёў названая «Лотасавым пікам».
- Зона аховы ўключае пасёлак, прама названы па пятым патрыярху, — Уцзу, «пяты патрыярх».
12. Параўнанне з іншымі зялёнымі чаямі
- Гуйшань Яньлюй (龟山岩绿): Зялёны чай той жа акругі Хуанган, які ахоўваецца тым жа абвяшчэннем 2012 года; шчыльныя прамыя скруткі; даведачныя апісанні захоўваюць яго традыцыйную ручную формоўку ў катле.
- Іншань Юньу (英山云雾): Горны зялёны чай акругі Хуанган з паўднёвых схілаў хрыбта Дабешань.
- Эньшы Юйлу (恩施玉露): Хубэйскі зялёны чай з фіксацыяй парай і ігольчастым лістом.
На заканчэнне:
Хуанмэй Чаньча — чай, у якім гісторыя важнейшая за тэхналогію, але аблічча сумленна апісанае дакументам: прамыя тонкія ізумрудныя скруткі з пушком, далікатны стойкі водар, свежы мяккі смак. За імем стаяць манастыры патрыярхаў чань, якія злучылі медытацыю з працай, і горы Цзыюньшань на поўнач ад іх.
Крыніцы
Геаграфічнае ўказанне
Поўны спіс — на старонцы «Крыніцы»