Qūxī lǜchá · thetea.app

Цюйсі Люйча (Qūxī lǜchá, 曲溪绿茶) — зялёны чай Чан’ян-Туцзяскага аўтаномнага павета (长阳土家族自治县) гарадской акругі Ічан, правінцыя Хубэй. Імя дала рэчка Цюйсі каля пасёлка Цзыцю (资丘镇), а зона аховы апісана не па павятовай сетцы, а па рачной даліне: ад басейна Цюйсі яна цягнецца ўздоўж абодвух берагоў ракі Цынцзян (清江). З 2020 года імя — сельскагаспадарчае геаграфічнае ўказанне, у 2025 годзе яно ўвайшло ў пералік прадуктаў з геаграфічным указаннем CNIPA. Па публікацыі 2025 года, чайныя сады даліны Цюйсі разрасліся пасля таго, як яна стала ядром правінцыйнага запаведніка.

1. Класіфікацыя і Паходжанне

Тып: Зялёны чай (绿茶, lǜchá). Клас названы ў самым імені, а апісанне ўказання кажа пра тэхналогію без акіслення: фіксацыя, скручванне, сушка.
Катэгорыя: Рачны далінны зялёны чай захаду Хубэя; сельскагаспадарчае геаграфічнае ўказанне (2020) і прадукт з геаграфічным указаннем у пераліку CNIPA (2025).
Паходжанне: Кітай, правінцыя Хубэй (湖北, Húběi), гарадская акруга Ічан (宜昌, Yíchāng), Чан’ян-Туцзяскі аўтаномны павет (长阳, Chángyáng); цэнтр зоны — пасёлак Цзыцю.
Зона аховы: Цэнтр — басейн ракі Цюйсі каля пасёлка Цзыцю; далей зона ідзе далінай Цынцзяна па абодвух берагах, на захад ад ручая Фэньшуйсі (分水溪) воласці Яцзыкоу (鸭子口乡). У яе ўваходзяць 18 адміністрацыйных вёсак: Цзін’ань, Башань, Маляньпін, Сівань, Чэньцзяпін, Чжуюаньпін, Сіянпо, Уфанлін, Цюаньшуйвань, Ляншуйсы, Ліньсянсі, Чжунсі, Дуйусі, Цяньчыкоу, Цынлун, Баньдэн’ао, Ляншаньба і Чжычжэпін.
Геаграфічныя каардынаты: 110°23′37″–110°54′38″ у. д., 30°17′03″–30°28′08″ пн. ш.

2. Гісторыя і Культурнае Значэнне

Гісторыя:
- Доўгая гісторыя — без дат. Апісанне ўказання кажа, што чай тут вырошчваюць даўно, але ніводнай даты не прыводзіць. Дакументальнай гісторыі чаю даліны ў знойдзеных крыніцах няма.
- 2010. Па публікацыі правінцыйнага дэпартамента сельскай гаспадаркі (красавік 2025 года), у чэрвені 2010 года ўрад Хубэя заснаваў правінцыйны запаведнік Бэнцзяньцзы (崩尖子), і басейн Цюйсі стаў яго ядром. Развіваць промысел у ядры запаведніка было цяжка: патрэбен быў такі, што не шкодзіць прыродзе і прыносіць прыбытак, і пасля доўгіх разважанняў вырашылі паспрабаваць чай. Павет і пасёлак субсідавалі гаспадаркі і накіравалі ў вёскі тэхнікаў. Па той жа публікацыі, за два гады чайныя сады даліны перавысілі 1200 му.
- 2020. Імя атрымала сельскагаспадарчае геаграфічнае ўказанне; суседнія вёскі і пасёлкі будавалі агульны чайны пояс пад гэтым брэндам.
- 2025. Імя ўвайшло ў пералік прадуктаў з геаграфічным указаннем, зацверджаны аб’явай CNIPA № 640.
- Узнагароды. Званне якаснага чаю на VIII усекітайскім конкурсе «Чжунча бэй» (中茶杯) і золата V правінцыйнага конкурсу «Эча бэй» (鄂茶杯). Гады ўзнагарод у знойдзеных крыніцах не названы.
Назва: «Цюйсі» (曲溪) — «звілісты ручай», імя ракі; «люйча» (绿茶) — «зялёны чай».
Культурнае значэнне: Чан’ян — туцзяскі аўтаномны павет; зона ляжыць у адгор’ях гор Уліншань. Публікацыя 2025 года апісвае Цюйсі як раку даўжынёй больш за 20 км, якая праходзіць праз дзве вёскі і корміць больш за 3500 жыхароў; чай, па той жа публікацыі, ператварыўся тут з падсобнага занятку ў галоўны.

3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна

Сорт / Культывар: Канкрэтныя сарты ў знойдзеных крыніцах не названы. Апісанне ўказання адзначае, што ў раёне багатыя рэсурсы мясцовых папуляцыйных (群体) чайных кустоў, а сам раён называюць «генным банкам раслін Цэнтральнага Кітая» (华中植物基因库).
Сыравіна: Па апісанні ўказання — маладыя парасткі.
Парадак збору: Па публікацыі 2025 года, вясной спачатку збіраюць почкі (芽茶), затым сыравіну для маацзяня, затым ліст для звычайнага зялёнага чаю.
Час збору і стандарт: Дакладных тэрмінаў і стандарту збору ў знойдзеных крыніцах няма.

4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання

Рэльеф: Паўднёвы захад Хубэя, сярэдні і ніжні Цынцзян, адгор’і гор Уліншань. Па апісанні ўказання, мясцовасць падымаецца з поўдня, захаду і поўначы і паніжаецца да ўсходу; Цынцзян перасякае зону з захаду на ўсход, горы ідуць градамі, схілы парэзаны ярамі.
Лес: Пакрыццё лесам — 87 %.
Клімат: Па апісанні ўказання, у «паўвысакагор’і» (二高山) зіма доўгая, а вясна, лета і восень прыкладна роўныя; круглы год туманы і шмат рассеянага святла. Апісанне звязвае гэта з назапашваннем араматычных і азацістых рэчываў.
Глебы і ўгнаенні: Шмат перагною і ападу. Апісанне ўказання асобна кажа пра гной дробных хатніх гаспадарак, перапрэлы з саломай, і пра сідэраты, якія заворваюць як асноўнае ўгнаенне.
Вышыня вырошчвання: Даных у знойдзеных крыніцах няма.
Плошча і выпрацоўка: Па апісанні ўказання — 1200 га і 900 т. Па публікацыі 2025 года, у басейне Цюйсі 6000 му садоў, з іх каля 4000 му ужо даюць ураджай; гадавы кошт чайнай прадукцыі даліны там ацэнены больш чым у 30 млн юаняў.
Назіранне за садамі: Па той жа публікацыі, у садах паставілі датчыкі шкоднікаў і метэастанцыі, якія збіраюць звесткі пра надвор’е, глебу і хваробы.

5. Тэхналогія Вытворчасці

Апісанне ўказання называе тыповую тэхналогію зялёнага чаю — без акіслення: фіксацыя, скручванне, сушка. Параметраў у знойдзеных крыніцах няма. Па публікацыі 2025 года, у даліну прыцягнулі і выгадавалі пяць гаспадарчых суб’ектаў (市场主体); пасля тэхнічнай мадэрнізацыі, па той жа публікацыі, сухі ліст стаў прамейшы, а настой зелянейшы.

Ніжэй — агульная схема зялёнага чаю, а не апісанне менавіта гэтага чаю:

Раскладанне свежага ліста (摊放, tānfàng): Ліст аддае частку вільгаці.
Фіксацыя (杀青, shāqīng): Нагрэў спыняе акісленне і захоўвае колер.
Скручванне (揉捻, róuniǎn): Ліст атрымлівае форму.
Сушка (干燥, gānzào).

6. Арганалептычныя Характарыстыкі

Па апісанні ўказання:

Вонкавы выгляд сухога ліста: Тонкія шчыльныя палоскі, злёгку выгнутыя, ізумрудныя, з прыкметным белым пушком (紧秀略弯，色泽翠绿，白毫显露).
Арамат сухога ліста: Апісанняў у знойдзеных крыніцах няма.
Арамат настою: Чысты, высокі і доўгі (清高持久).
Смак: Мяккі і насычаны (醇厚).
Колер настою: Далікатна-зялёны, яркі (嫩绿明亮).
Чайнае дно (завараны ліст): Далікатна-зялёны, роўны (嫩绿匀齐).

7. Хімічны Склад

Паказчыкі апісання ўказання:

Паказчык	Норма
Вільготнасць	не больш за 7,0 %
Водараспушчальныя рэчывы	не менш за 38,0 %
Чайныя поліфенолы	не менш за 18,0 %
Свабодныя амінакіслоты	не менш за 3,0 %

Гэта ніжнія і верхнія межы, а не вымярэнні канкрэтнага чаю. Іншых даных у знойдзеных крыніцах няма.

8. Заварванне

Практыка класа для зялёнага чаю.

Тэмпература вады: 80–85 °C.
Колькасць чаю: 3 г на 150 мл.
Посуда: Шкляная шклянка ці белы гайвань.
Працэс:
1. Прагрэць посуду.
2. Пакласці чай і наліць ваду па сценцы.
3. Першы настой — праз 40–60 секунд.
4. Піць, пакідаючы частку настою.
5. Даліць ваду.
6. Два-тры паўторныя залівы.

9. Захоўванне

Практыка класа. У герметычнай упакоўцы, у халадзільніку пры 0–5 °C, без святла, вільгаці і пахаў. Зялёны чай лепш выпіць на працягу года.

10. Цана і Падробкі

Цэн на гатовы чай у знойдзеных крыніцах няма. Па публікацыі 2025 года, почкі вясной ішлі спачатку па 50, затым да 100 юаняў за цзінь; публікацыя называе гэта падваеннем ранейшай цаны.

Як пазбегнуць падробак:
- Шукаць знак сельскагаспадарчага геаграфічнага ўказання.
- Правяраць, што сыравіна з даліны Цынцзяна ў Чан’яне — з 18 вёсак зоны, а не проста з павета.
- Сухі ліст — тонкія выгнутыя ізумрудныя палоскі з пушком, настой — далікатна-зялёны.

11. Цікавыя Факты

Зона Цюйсі Люйча зададзена далінай: басейн ракі і берагі Цынцзяна, а не воласці і пасёлкі цалкам.
Чай тут выбралі з-за запаведніка: даліна стала ядром ахоўнай тэрыторыі ў 2010 годзе, і спатрэбіўся промысел, які не шкодзіць прыродзе.
Апісанне ўказання асобна кажа пра ўгнаенні — гной, салому і сідэраты.
Па паведамленні 2025 года, вясновыя почкі ў даліне ішлі па 50–100 юаняў за цзінь — удвая даражэй за ранейшае.

12. Параўнанне з іншымі чаямі

Уфэн Маацзянь (五峰毛尖): Зялёны чай суседняга павета Уфэн той жа акругі Ічан, з доўгай дакументаванай гісторыяй; у Цюйсі Люйча дат гісторыі ў знойдзеных крыніцах няма, а сады даліны разрасліся пасля 2010 года.
Дэнцунь Люйча (邓村绿茶): Высакагорны зялёны чай акругі Ічан каля Трох цяснін.
Сіншань Байча (兴山白茶): Зялёны чай са светлаліставага сорту акругі Ічан, унесены ў той жа пералік CNIPA 2025 года.
Іхун Гунфу (宜红工夫): Ічанскі чырвоны чай; павет Чан’ян уваходзіць у яго гістарычны раён.

У заключэнне:

Цюйсі Люйча — зялёны чай, імя якога прывязана да ракі: зона апісана далінай Цынцзяна і басейнам Цюйсі, а сама галіна вырасла пасля таго, як даліна стала ядром запаведніка. Дакументы даюць пра яго няшмат, але канкрэтна — 18 вёсак, каардынаты, аблічча і нормы па поліфенолах і амінакіслотах. Гісторыі, сартоў і вышынь у іх няма, і выдумляць іх не варта.

Крыніцы

Геаграфічнае ўказанне

CNIPA 地理标志产品认定 №640

Поўны спіс — на старонцы «Крыніцы»