Цяньдао Іньчжэнь (Qiāndǎo yínzhēn, 千岛银珍) — ігольчасты зялёны чай гарадскога павета Цзяньдэ (建德市) горада Ханчжоу, правінцыя Чжэцзян. Імя значыць «срэбная каштоўнасць тысячы астравоў»: Цзяньдэ ляжыць каля возера Цяньдаоху — «возера тысячы астравоў», вадасховішча на рацэ Сіньаньцзян. Чай робяць з адзіночных пупышак; ліст прамы, як іголка, далікатна-зялёны, а пасля заварвання пупышкі стаяць у шклянцы вертыкальна. 24 снежня 2010 года Цяньдао Іньчжэнь стаў першым прадуктам Ханчжоу з сельскагаспадарчым геаграфічным указаннем Мінсельгаса, пазней увайшоў у спіс Пагаднення Кітай–ЕС аб узаемнай ахове геаграфічных указанняў і ў 2025 годзе прызнаны CNIPA прадуктам з геаграфічным указаннем.
1. Класіфікацыя і Паходжанне
- Тып: Зялёны чай (绿茶, lǜchá), ігольчасты (针形, zhēnxíng).
- Катэгорыя: Сельскагаспадарчае геаграфічнае ўказанне (2010), спіс Пагаднення Кітай–ЕС, геаграфічнае ўказанне CNIPA (2025).
- Паходжанне: Кітай, правінцыя Чжэцзян (浙江, Zhèjiāng), горад Ханчжоу (杭州, Hángzhōu), гарадскі павет Цзяньдэ (建德, Jiàndé). Зона па дакуменце CNIPA 2025 года — «шырокі раён уздоўж Сіньаньцзяна» ў межах Цзяньдэ: 16 пасёлкаў, валасцей і падраёнаў (街道), 84 вёскі. Сярод названых — пасёлкі Ліцзя (李家镇), Шоучан (寿昌镇), Мэйчэн (梅城镇) і Цяньтань (乾潭镇). Заяўнік — народны ўрад гарадскога павета Цзяньдэ.
- Геаграфічныя каардынаты: Па дакуменце — 118°53′46″–119°45′51″ у. д. і 29°12′20″–29°46′27″ пн. ш.; горад Цзяньдэ — каля 29,5° пн. ш. і 119,3° у. д.
2. Гісторыя і Культурнае Значэнне
- Гісторыя:
- Цзяньдэскі «січа». Вытворца вядзе Цяньдао Іньчжэнь ад старога 建德细茶 — «тонкага чаю» Цзяньдэ.
- Імя. Па дадзеных вытворцы, імя «Цяньдао Іньчжэнь» чай атрымаў у 1982 годзе — каб абаперціся на вядомасць возера. Дакументальнага пацвярджэння даты я не бачыў.
- Узнагароды. Па дадзеных вытворцы і даведнікаў — золата конкурсу «中国名茶» Шанхайскага міжнароднага фестывалю чайнай культуры (2009) і золата Чжэцзянскай сельскагаспадарчай выставы пяць гадоў запар, з 2010 па 2014 год.
- 2010. 24 снежня — рэгістрацыя сельскагаспадарчага GI Мінсельгаса, першая ў Ханчжоу (па даведкавых дадзеных — аб’ява Мінсельгаса № 1517). Заяўнік — чайны прафесійны кааператыў «Цяньдао Іньчжэнь» горада Цзяньдэ.
- Пагадненне Кітай–ЕС. На падставе GI Мінсельгаса імя ўвайшло ў спіс пагаднення аб узаемнай ахове; па зрэзе нашага рэестра яно ахоўваецца ў ЕС як PGI. Бягучы статус я не пераправяраў.
- 2025. CNIPA аб’явай № 625 (апублікавана 14 красавіка 2025 года) прызнаў Цяньдао Іньчжэнь прадуктам з геаграфічным указаннем, з патрабаваннямі да зоны, сартоў, збору, тэхналогіі і якасці.
- Назва:
- «Цяньдао» (千岛, qiāndǎo) — «тысяча астравоў», па возеры Цяньдаоху.
- «Іньчжэнь» (银珍, yínzhēn) — «срэбная каштоўнасць». Па версіі вытворцы, у 1960–1970-я гады на берагах Сіньаньцзяна чай звалі «银针茶» — «срэбная іголка»; новае імя захавала гучанне, але пішацца інакш. Блытаць яго з «Іньчжэнь» белага або жоўтага класа не трэба.
- Культурнае значэнне: Па дадзеных вытворцы, у 2000 годзе чай увайшоў у «дзесяць знакамітых чаёў Ханчжоу», у 2008-м — у «сем скарбаў Ханчжоу»; Цзяньдэ ён называе першым у Кітаі «краем арганічнага чаю».
3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна
- Сорт / Культывар: Па дакуменце 2025 года — цзюкэн (jiūkēng), Чжэнун 117 (Zhènóng 117) і іншыя зялёначайныя сарты з моцнай пупышкай і слабым апушэннем або без яго (芽壮型、少茸毛或无茸毛).
- Збор: Па дакуменце — з сярэдзіны сакавіка да пачатку мая.
- Стандарт збору: Адзіночныя пупышкі (单芽), сарваныя рукой рухам уверх (提手采摘).
- Разыходжанне ў апісаннях: Даведкавыя апісанні называюць сыравінай пупышку з адным або двума ледзь раскрытымі лістамі, з якой потым адбіраюць пупышкі, і прыводзяць лікі ад «больш за 500 тысяч» да «некалькіх мільёнаў» парасткаў на кілаграм сухога чаю. Дакумент гаворыць толькі пра адзіночныя пупышкі; лікі не пацверджаны.
- Вырошчванне: Па дакуменце — размнажэнне чаранкамі і не менш за 15 тон перапрэлага арганічнага ўгнаення на гектар у год.
4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання
- Рэгіён: Захад правінцыі Чжэцзян, даліна Сіньаньцзяна каля возера Цяньдаоху. Даведкавыя апісанні гавораць пра «тры ракі і адно возера» (三江一湖) — Сіньаньцзян, Фучуньцзян, Ланьцзян і Цяньдаоху.
- Вышыня вырошчвання: Па дакуменце — 300–600 м.
- Глебы: Па дакуменце — чырвона-жоўтыя глебы і іх разнавіднасці, магутнасць слоя не менш за 80 см, арганічнага рэчыва не менш за 1,0 %, pH 4,0–5,5; для грунтавых вод — «地下水位≥100 см».
- Клімат: Вільготны субтрапічны. Дакладных дадзеных па садах у знойдзеных крыніцах няма.
5. Тэхналогія Вытворчасці
Тэхналогію задае дакумент CNIPA 2025 года: раскладанне → фіксацыя → выпростванне і фармоўка → паўторная праўка → сартаванне → прагрэў для водару.
- Раскладанне (摊青, tānqīng): Слой не таўсцейшы за 2 см, 6–12 гадзін, пакуль пупышка не стане мяккай, не з’явіцца чысты водар, а вільготнасць не апусціцца прыкладна да 70 %.
- Фіксацыя (杀青, shāqīng): Каля 300 °C, 1,5–2 хвіліны, да цёмна-зялёнага колеру, без травяністага паху; ліст пругкі і пры згібе не ламаецца.
- Выпростванне і фармоўка (紧条定形, jǐntiáo dìngxíng): Каля 100 °C, 8–10 хвілін, пакуль чай не стане прамымі, не зліплымі іголкамі з вільготнасцю каля 50 %.
- Паўторная праўка (复理, fùlǐ): Каля 100 °C, 8–10 хвілін, да вільготнасці каля 10 %: іголкі шчыльныя, прамыя, гладкія навобмацак і пры згібе ламаюцца.
- Сартаванне (整理, zhěnglǐ): Прасейванне праз буйное і дробнае сіта, каб аддзяліць крошку, і веянне, каб прыбраць абломкі ліста.
- Прагрэў для водару (提香, tíxiāng): Даводка ў катле (辉锅, huīguō) да шчыльных, прамых або ледзь выгнутых, цяжкіх гладкіх іголак бліскучага зялёнага колеру; вільготнасць — не больш за 6 %.
Скручвання (揉捻) у пераліку няма: форму іголкі даюць фармоўка і праўка.
6. Арганалептычныя Характарыстыкі
Па дакуменце CNIPA 2025 года:
- Вонкавы выгляд сухога ліста: Прамы, як іголка (挺直似针), далікатна-зялёны і свежы (色泽嫩绿鲜活).
- Водар сухога ліста: Апісанняў у знойдзеных крыніцах няма.
- Водар настою: Высокі і насычаны (香高浓郁).
- Густ: Свежы і мяккі, са салодкім послесмакам (鲜醇回甘).
- Колер настою: Далікатна-зялёны і яркі (汤色嫩绿明亮).
- Чайнае дно (завараны ліст): Дакумент яго не апісвае; даведнік піша — зялёнае, яркае, свежае (绿明亮、鲜活).
- У шклянцы: Пасля заварвання пупышкі «вісяць» у шклянцы вертыкальна (悬垂玉立于杯中) — гэта запісана ў дакуменце як частка аблічча.
7. Хімічны Склад
Дакумент CNIPA 2025 года задае два паказчыкі:
- Амінакіслоты: не менш за 2,0 %.
- Чайныя поліфенолы: 9–10 %.
Метаду вымярэння і тлумачэння да вузкага калідора поліфенолаў у дакуменце няма. Дадзеных пра кафеін у знойдзеных крыніцах няма.
8. Заварванне
Практыка класа для ігольчастага зялёнага чаю.
- Тэмпература вады: 80–85 °C.
- Колькасць чаю: 3 г на 150–200 мл.
- Посуд: Высокі шкляны стакан — толькі ў ім відаць, як устаюць іголкі.
- Працэс:
- Прагрэць стакан.
- Наліць траціну вады, пакласці чай і даць лісту намакнуць 20–30 секунд.
- Даліць ваду да канца.
- Праз 1–2 хвіліны іголкі ўстаюць і апускаюцца — можна піць.
- Піць, пакідаючы траціну настою.
- Даліць ваду; два-тры паўторныя залівы.
9. Захоўванне
Практыка класа. У герметычнай упакоўцы, у халадзільніку пры 0–5 °C, без святла, вільгаці і пахаў. Лепш выпіць на працягу года.
10. Цана і Падробкі
Дадзеных пра цэны ў знойдзеных крыніцах няма.
- Як пазбегнуць падробак:
- Шукаць спецыяльны знак геаграфічнага ўказання або знак сельскагаспадарчага GI.
- Правяраць, што вытворца з Цзяньдэ, з зоны ўздоўж Сіньаньцзяна.
- Ліст — адзіночная пупышка ў форме прамой далікатна-зялёнай іголкі; у шклянцы пупышкі стаяць вертыкальна.
11. Цікавыя Факты
- Цяньдао Іньчжэнь — першы прадукт Ханчжоу з сельскагаспадарчым GI Мінсельгаса.
- Возера, якое дало чаю імя, — вадасховішча, створанае плацінай на рацэ Сіньаньцзян; тысяча астравоў — гэта вяршыні затопленых пагоркаў.
- Імя 银珍 гучыць як 银针 — «срэбная іголка»; па версіі вытворцы, так чай і звалі да 1982 года.
- Паданне, якое пераказвае вытворца, выводзіць імя з пупышак, што блішчэлі на схілах каля Сіньаньцзяна, «як срэбныя жамчужыны».
12. Параўнанне з іншымі чаямі
- Цяньдао Юйе (千岛玉叶): Іншы чай таго ж возера — плоскі, у манеры лунцзіна.
- Цзяньдэ Баоча (建德苞茶): Суседняе сельскагаспадарчае GI таго ж павета (2020).
- Цзюньшань Іньчжэнь (君山银针): Таксама пупышкі, якія ўстаюць у шклянцы, але жоўтага класа і з іншага рэгіёна — возера Дунцінху ў Хунані.
- Сіху Лунцзін (西湖龙井): Галоўны чай Ханчжоу; плоскі, не ігольчасты.
У заключэнне:
Цяньдао Іньчжэнь — ігольчасты зялёны чай Цзяньдэ каля возера тысячы астравоў. Па дакуменце 2025 года гэта адзіночныя пупышкі з садоў на вышыні 300–600 м, фармоўка іголкі без скручвання, далікатна-зялёны ліст і настой, высокі насычаны водар, мяккі густ з салодкім послесмакам і пупышкі, якія стаяць у шклянцы. Першы сельскагаспадарчы GI Ханчжоу, імя са спісу Пагаднення Кітай–ЕС і прадукт з геаграфічным указаннем CNIPA.
Крыніцы
Геаграфічнае ўказанне
Поўны спіс — на старонцы «Крыніцы»