Wànghǎi chá

Ванхай Ча (Wànghǎi chá, 望海茶) — горны зялёны чай павета Нінхай (宁海县) гарадской акругі Нінбо, правінцыя Чжэцзян. Імя дала гара Ванхайган (望海岗) — «грабень, з якога глядзяць на мора»: паводле павятовай газеты, з яе відаць роўнядзь Сяншаньскай бухты. Чай створаны ў 1980 годзе, у 2004 годзе ўвайшоў у дзясятку знакамітых чаёў Чжэцзяна і вядомы «трыма зялёнымі» (三绿): смарагдавы сухі ліст, чыста-зялёны настой, пяшчотна-зялёнае чайнае дно. З 2016 года імя ахоўваецца геаграфічным сертыфікацыйным знакам; паводле правінцыйнай базы, карыстацца ім дазволена 30 кампаніям.

1. Класіфікацыя і Паходжанне

• Тып: Зялёны чай (绿茶, lǜchá). Апісанні проста адносяць яго да зялёных; перапрацоўка — фіксацыя, скручванне, выпростванне, сушка — без акіслення і тамлення.
• Катэгорыя: Горны імянны чай; дзясятка знакамітых чаёў Чжэцзяна (2004); геаграфічны сертыфікацыйны знак (2016).
• Паходжанне: Кітай, правінцыя Чжэцзян (浙江, Zhèjiāng), гарадская акруга Нінбо (宁波, Níngbō), павет Нінхай (宁海, Nínghǎi). Радзіма чаю — вёска Ванхайган пасёлка Шэньчжэнь (深甽镇) на захадзе павета, каля мяжы з паветам Сіньчан; паводле павятовай газеты (2018), сыравіну для Ванхай Ча цяпер збіраюць па ўсім павеце.
• Зона знака: Правінцыйная база геаграфічных знакаў паказвае павет Нінхай як адміністрацыйную прыналежнасць трымальніка; юрыдычную мяжу зоны я не правяраў.
• Геаграфічныя каардынаты: Каля 29,3° пн. ш. і 121,4° у. д. (павет).

2. Гісторыя і Культурнае Значэнне

• Гісторыя:
  • Сунскі летапіс. «Цзядзін Чычэн чжы» (嘉定赤城志), апісваючы манастыры павета Нінхай, паведамляе: манастыр Баоянь (宝严院) за 92 лі на поўнач ад павятовага цэнтра раней называўся «Чайная гара» (茶山) і пабудаваны ў гады Бааюань; паводле падання, пры яго заснаванні белаадзеты даос пасадзіў на гары чайныя кусты, ад чаго чаю там асабліва многа. У гады Чжыпін манах Цзунбянь (宗辩) адвёз гэты чай у сталіцу і паднёс Цай Сяну (蔡襄); той палічыў яго вышэйшым за жычжускі (其品在日铸上) і выклапатаў для манастыра цяперашняе імя. У раздзеле мясцовых прадуктаў той самы летапіс называе нінхайскую «Чайную гару» сярод месцаў самага каштоўнага чаю акругі.
  • Сувязь з Ванхай Ча — паводле версіі павета. Паводле павятовай газеты (2018), у 1980 годзе аграномы павета, каб адрадзіць гістарычны «чай Чайнай гары», пачалі спрабаваць рабіць імянны чай у вёсцы Ванхайган і атрымалі першыя 0,9 кг; неўзабаве чай з водарам маладога каштана назвалі «Ванхай Ча». У 2007 годзе на сімпозіуме ў Ханчжоу павет замацаваў за сабой «тысячагадовую» чайную гісторыю, а на Чайнай гары паставілі памятную стэлу пра чай (茶事碑). Гэта пераемнасць, заяўленая паветам; сам Ванхай Ча — чай 1980 года.
  • 1980-я. Паводле той самай газеты, чай тры гады запар атрымліваў званне правінцыйнага імяннога чаю першай катэгорыі.
  • 1999. Павет прыняў праграму аднаго брэнда: Ванхай Ча стаў агульным імем чаю ўсяго павета, кіраваць брэндам даручылі павятовай чайнай асацыяцыі. З пачатку праграмы дзейнічае нінбоскі мясцовы стандарт «望海茶» — ад саджанцаў да перапрацоўкі.
  • 2002–2004. Асацыяцыя падала заяўку на таварны знак «望海茶» у жніўні 2002 года; рэгістрацыя — сакавік 2004-га.
  • 2004. Дзясятка знакамітых чаёў Чжэцзяна (浙江省十大名茶).
  • 2015–2016. Заяўка на геаграфічны сертыфікацыйны знак — 1 чэрвеня 2015 года, рэгістрацыя — 14 ліпеня 2016 года, № 17083666, клас 30. Трымальнік — чайная асацыяцыя павета Нінхай (宁海县茶业协会). Павятовая газета адносіць атрыманне знака да 2017 года; з рэестрам гэта разыходзіцца.
• Званні: Паводле павятовай газеты (2018), з 1999 года — больш за 100 узнагарод і званняў, сярод іх «中华文化名茶», «浙江名牌产品» і вядомая гандлёвая марка Чжэцзяна.
• Назва: 望 — «глядзець удалячынь», 海 — «мора». Ванхайган, паводле павятовай газеты, — адна з самых высокіх гор павета; гара дала імя вёсцы, а вёска — чаю.
• Культурнае значэнне: Вёска Ванхайган, паводле той самай газеты, — апошняя ў Чжэцзяне «вёска працадзён» (工分村) і ўзорная вёска праграмы «адна вёска — адзін прадукт» (一村一品).

3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна

• Сорт / Культывар: Канкрэтныя сарты ў знойдзеных крыніцах не названыя. Паводле павятовай газеты, павет пераводзіць сады з пасеву насеннем на клонавыя раянаваныя сарты (无性系良种); іх доля — больш за 60 %.
• Стандарт збору: Паводле апісанняў — у асноўным адна пупышка з першым раскрыўным лістом (一芽一叶初展) і адна пупышка з лістом. Павятовая газета называе правіла «трох не збіраць» (三不采): не браць мокры ад дажджу ліст, ліст са шкоднікамі і пурпуровыя парасткі.
• Час збору: Паводле апісання 2017 года — з тыдня пасля Цынміна (清明) да 10 мая.

4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання

• Рэгіён: Паводле даведачных даных, павет ляжыць на ўсходнім узбярэжжы Чжэцзяна, паміж Сяншаньскай бухтай і залівам Саньмэнь, там, дзе сыходзяцца горы Цяньтайшань і Сыміншань; на захадзе мяжуе з паветамі Сіньчан і Цяньтай. Рэльеф — «сем частак гор, адна воды, дзве палёў» (七山一水二分田). Вяршыня Ванхайган, паводле картаграфічных даных, — 931 м.
• Вышыня вырошчвання: Сады ляжаць у асноўным вышэй за 900 м.
• Клімат: Паводле апісанняў, сады стаяць у аблоках і тумане. Кліматычных даных для іх у знойдзеных крыніцах няма.
• Глебы: Паводле апісання 2017 года — у асноўным чырвоназёмы і жоўта-чырвоназёмы; вышэй за 600 м сустракаюцца «попельныя» (香灰土) і «чорна-пясчаныя» (乌沙土) глебы з высокай натуральнай урадлівасцю.
• Маштаб: Паводле павятовай газеты (2018), у 1980 годзе Ванхай Ча рабілі толькі з 200 му садоў Ванхайгана, цяпер сыравіна ідзе з усяго павета; у павеце 55 тыс. му чайных садоў, а кошт прадукцыі вырас з 21,34 млн юаняў у 1999 годзе да 300 млн у 2017-м.

5. Тэхналогія Вытворчасці

Апісанні даюць такі ланцужок; выпростванне дадае павятовая газета (2025). Параметраў у знойдзеных крыніцах няма, тэксту стандарту я не бачыў.

1. Раскладванне свежага ліста (摊放, tānfàng).
2. Фіксацыя (杀青, shāqīng).
3. Астыванне (摊凉, tānliáng).
4. Скручванне (揉捻, róuniǎn).
5. Выпростванне (理条, lǐtiáo): дае простую тонкую форму.
6. Першая сушка (初烘, chūhōng).
7. Другое астыванне (摊凉, tānliáng).
8. Дасушка (足烘, zúhōng).
9. Адсейванне (筛, shāi).

6. Арганалептычныя Характарыстыкі

Паводле апісанняў 2015–2017 гадоў; дапаўненні павятовай газеты пазначаныя.

• Знешні выгляд сухога ліста: Тонкія, шчыльныя, простыя палоскі (条索细紧、挺直), зялёныя, з прыкметным пушком (色泽绿翠显毫); паводле павятовай газеты — смарагдава-зялёныя (翠绿).
• Водар сухога ліста: Асобных апісанняў у знойдзеных крыніцах няма.
• Водар настою: Высокі і стойкі, з нотай маладога каштана (香高持久，并有嫩栗香). Апісанні не ўдакладняюць, сухога ліста ці настою; паводле звычайнай схемы ацэнкі гэта водар настою.
• Смак: Свежы, мяккі, асвяжальны (鲜醇爽口).
• Колер настою: Пяшчотна-зялёны, чысты і яркі (嫩绿清澈明亮); паводле павятовай газеты — чыста-зялёны (清绿).
• Чайнае дно (завараны ліст): Пяшчотна-зялёнае, яркае і роўнае (嫩绿明亮匀齐).

7. Хімічны Склад

Фізіка-хімічных даных у знойдзеных крыніцах няма.

8. Заварванне

Практыка класа для зялёнага чаю.

• Тэмпература вады: 80–85 °C.
• Колькасць чаю: 3 г на 150 мл.
• Посуд: Шкляная шклянка — у ёй відаць простыя пупышкі.
• Працэс:
  1. Прагрэць шклянку.
  2. Пакласці чай, змачыць яго невялікай колькасцю вады.
  3. Даліць ваду; першы настой — праз 40–60 секунд.
  4. Піць, пакідаючы частку настою.
  5. Даліць ваду.
  6. Два-тры паўторныя залівы.

9. Захоўванне

Практыка класа. У герметычнай упакоўцы, у халадзільніку пры 0–5 °C, без святла, вільгаці і пахаў; лепш выпіць на працягу года.

10. Цана і Падробкі

Цэн на сам Ванхай Ча ў знойдзеных крыніцах няма. Паводле павятовай газеты (2018), сярэдняя цана імянных чаёў павета вырасла з 190 юаняў за кілаграм у 1999 годзе да 800 юаняў.

• Як пазбегнуць падробак:
  • Шукаць геаграфічны сертыфікацыйны знак «望海茶» (№ 17083666); паводле правінцыйнай базы, дапушчана 30 кампаній.
  • Паводле павятовай газеты, чай пад гэтым імем праходзіць прыёмку ў пакавальным цэнтры асацыяцыі: там вызначаюць сорт і правяраюць рэшткі пестыцыдаў і цяжкіх металаў, а кампаніі атрымліваюць уласную марку побач з агульнай.
  • Правяраць, што вытворца з павета Нінхай.
  • Ліст — тонкі, просты, зялёны, з пушком; настой — пяшчотна-зялёны; чайнае дно — пяшчотна-зялёнае.
• Статус знака: У рэестры 2026 года знак значыцца зарэгістраваным на дату крыніцы; правінцыйная база вядзецца да 2019 года, і ці дзейнічае знак цяпер, не пацверджана.

11. Цікавыя Факты

• Першая партыя 1980 года важыла 0,9 кг.
• Самая старая пахвала чаю гэтых месцаў у знойдзеных крыніцах — ацэнка Цай Сяна, які паставіў нінхайскі чай вышэй за жычжускі.
• Паводле павятовай газеты, Ванхай Ча стаў першым чайным брэндам Чжэцзяна з сістэмай фірмовага стылю, якую распрацавалі спецыялісты Нінбоскага ўніверсітэта.

12. Параўнанне з іншымі чаямі

• Дафу Лун Цзін (大佛龙井): Плоскі чай суседняга павета Сіньчан, каля мяжы з якім ляжыць Ванхайган; у Ванхай Ча ліст не плоскі, а тонкі і просты.
• Цяньтайшань Юньуча (天台山云雾茶): Горны зялёны чай суседняга павета Цяньтай, з той самай сістэмы гор Цяньтайшань.
• Цаннань Цуйлун Ча (苍南翠龙茶): Плоскі зялёны чай поўдня Чжэцзяна з садоў вышынёй каля 400 м — нашмат ніжэй за сады Ванхай Ча.

У заключэнне:

Ванхай Ча — горны зялёны чай з вышыні больш за 900 м, з гары, адкуль глядзяць на мора: тонкі просты ліст з пушком, нота маладога каштана, свежы мяккі смак і «тры зялёныя». За ім стаяць сунскі запіс пра «Чайную гару», якую павет лічыць сваёй перадгісторыяй, вёска «працадзён» Ванхайган, праграма аднаго брэнда 1999 года і знак 2016-га. Гэта чай для шкляной шклянкі.

Крыніцы

Геаграфічнае ўказанне

• CNIPA 地理标志证明商标 №17083666

Поўны спіс — на старонцы «Крыніцы»