Сін’е Ча (Xīngyè chá, 兴业茶) — чай павета Сін’е (兴业县) гарадской акругі Юйлінь на паўднёвым усходзе Гуансі-Чжуанскага аўтаномнага раёна. З 2022 года імя ахоўваецца як сельскагаспадарчае геаграфічнае ўказанне, з 2025 года — як прадукт з геаграфічным указаннем паводле аб’явы Дзяржаўнага ўпраўлення інтэлектуальнай уласнасці (CNIPA). Дакумент аховы 2025 года апісвае чырвоны чай: завяльванне, скручванне, ферментацыя, сушка; чорны бліскучы ліст і ярка-чырвоны настой. Тое самае аблічча дае матэрыял пра сельскагаспадарчую рэгістрацыю на сайце Мінсельгаса (2022). Але ў самым павеце імя шырэйшае за дакумент: пасёлак Шаньсінь завуць «радзімай гуансійскага зялёнага чаю», павятовае ўпраўленне ў 2022 годзе пісала, што тут «вырабляюць галоўным чынам зялёны чай», а пад імем Сін’е робяць таксама белы і іншыя чаі.
1. Класіфікацыя і Паходжанне
- Тып: Чырвоны чай (红茶, hóngchá) — паводле дакумента аховы. Слова «红茶» у ім няма, але тэхналогія адна — 萎凋 → 揉捻 → 发酵 → 干燥 → 包装, з ферментацыяй, — і аблічча чырваначайнае: «色泽乌润，汤色红亮», «叶底红匀明亮».
- Разыходжанне з мясцовым ужываннем: Павятовае ўпраўленне сельскай гаспадаркі (2022) — «主要生产绿茶», галоўным чынам зялёны чай; сайт «Жэньмінь жыбаа» (2022) — зялёны, чырвоны і белы; у 2023 годзе ў дзяржаўны пералік «вядомых, асаблівых, выдатных і новых» сельгаспрадуктаў увайшлі асобна «兴业红茶» і «兴业绿茶». Пад мясцовым імем, такім чынам, ходзяць розныя класы, а ахаваны дакументам прадукт — чырвоны.
- Катэгорыя: Гуансійскі чырвоны чай; сельскагаспадарчае геаграфічнае ўказанне (2022) і прадукт з геаграфічным указаннем (CNIPA, аб’ява № 640, 2025).
- Паходжанне: Кітай, Гуансі-Чжуанскі аўтаномны раён (广西, Guǎngxī), гарадская акруга Юйлінь (玉林, Yùlín), павет Сін’е (兴业, Xīngyè).
- Зона аховы: 13 пасёлкаў павета — Шаньсінь (山心镇), Гаофэн (高峰镇), Шынань (石南镇), Путан (蒲塘镇), Шатан (沙塘镇), Лаян (洛阳镇), Майцзю (卖酒镇), Сяапіншань (小平山镇), Бэйшы (北市镇), Чэнхуан (城隍镇), Куйян (葵阳镇), Дапіншань (大平山镇) і Лун’ань (龙安镇): 210 адміністрацыйных вёсак і 4 гарадскія абшчыны. Заяўнік — народны ўрад павета Сін’е. Сельскагаспадарчая рэгістрацыя 2022 года называе тыя самыя 13 пасёлкаў і 214 вёсак і абшчын разам.
- Геаграфічныя каардынаты: 109°42′31″–110°01′05″ у. д., 22°38′11″–22°54′23″ пн. ш. — паводле дакумента аховы.
2. Гісторыя і Культурнае Значэнне
- Гісторыя:
- Сун. Паводле матэрыялу «Сіньхуа» і «Гуансі жыбаа» (2025), самае ранняе ўзгадванне чаяводства павета — у «Сун хуэйяа» (《宋会要·食货志》), больш за 860 гадоў таму. Самога тэксту крыніцы ў знойдзеных матэрыялах няма.
- 1980-я. Паводле таго самага матэрыялу, мясцовы ламаны чырвоны чай (红碎茶, hóngsuìchá) ішоў на экспарт; потым многія сады зараслі.
- Да ўказання. Чай павета доўга прадавалі сыравінай. У вёсцы Пэнтан пасёлка Шаньсінь да 2016 года збывалі ў асноўным свежы ліст; у 2016 годзе там створаны чайны кааператыў, які заняўся ручной выпрацоўкай.
- 2020–2021. Чырвоны чай «双魁峰红茶» кампаніі з гары Куйфэн два гады запар атрымліваў званне «добры селенавы чай Кітая» (中国富硒好茶).
- 2022. У лютым — аб’ява Мінсельгаса КНР № 532, першая партыя сельскагаспадарчых геаграфічных указанняў года: 56 прадуктаў па краіне, 11 з іх з Гуансі, сярод іх Сін’е Ча.
- 2023. У маі «兴业红茶» і «兴业绿茶» ўнесены ў дзяржаўны пералік «вядомых, асаблівых, выдатных і новых» сельгаспрадуктаў (全国名特优新农产品名录). Сайт «Жэньмінь жыбаа» (снежань 2023) дадае, што чай павета пяты год запар прызнаецца ў Гуансі селенавым, і прыводзіць вынік галіны — 180 млн юаняў сукупнага аб’ёму вытворчасці за год; да 2022 ці да 2023 года адносіцца гэты лік, з тэксту адназначна не зразумець.
- 2024. Паводле матэрыялу 2025 года, чырвоны чай кампаніі з гары Куйфэн на агульнанацыянальнай ацэнцы якасці Кітайскага чайнага таварыства атрымаў 93,5 бала — найвышэйшы вынік сярод 47 чырвоных чаёў выбаркі.
- 2025. Аб’ява CNIPA № 640 (падпісана 16 ліпеня, апублікавана 13 жніўня) прызнала імя прадуктам з геаграфічным указаннем — пазіцыя 1156 з 1409.
- Назва: 兴业 (Xīngyè) — імя павета, даслоўна «падымаць справу»; 茶 — чай. Павет абыгрывае гэта ў лозунгу «以茶富农、以茶兴业» — «чаем узбагачаць сялян, чаем падымаць справу».
- Культурнае значэнне: Пасёлак Шаньсінь — галоўны чайны раён павета, з мянушкай «радзіма гуансійскага зялёнага чаю» (广西绿茶之乡). Вёска Пэнтан, паводле паведамлення 2022 года, трымае каля 2000 му старых чайных кустоў, і яе ручны чай называюць візітнай карткай Сін’е Ча. Падатковая служба Юйліня (2021) называе мясцовымі чаямі «山心毛尖» і «云雾茶».
3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна
- Сарты / Культывары: Паводле дакумента — «本地传统品种当地群体种、云南大叶种»: мясцовая традыцыйная папуляцыя і юньнаньскі буйналісты чай. Матэрыял 2025 года пералічвае пасадкі павета ў цэлым: 桂香22号 (Guìxiāng 22), 碧香早 (Bìxiāngzǎo), 尧山秀绿 (Yáoshān xiùlǜ), 玉笋 (Yùsǔn), 黄金茶 (Huángjīnchá) і 白叶一号 (Báiyè yī hào); апошні саджаюць пад праект белага чаю.
- Размнажэнне і пасадка: Паводле дакумента — насеннем (пасеў у кастрычніку–лістападзе) або чаранкамі (з кастрычніка па студзень); высадка — з сакавіка па другую палову красавіка. Аднарадна — міжраддзі 1,5–2 м, крок 20–25 см, 1600–2000 кустоў на му; двухрадна — 2000–3000 кустоў на му.
- Збор: Вясновы — люты–май, летні — чэрвень–жнівень, асенні — верасень–кастрычнік; дакумент патрабуе ручнога збору. Стандарту сыравіны (колькі лісця з пупышкай) дакумент не задае. Рэпартаж на сайце «Жэньмінь жыбаа» (снежань 2023) застае ў вёсцы Пэнтан і зімовы збор — апошні ў годзе; зімовага сезону ў дакуменце няма.
4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання
- Рэгіён: Узгоркі і невысокія горы; галоўны чайны раён — пасёлак Шаньсінь з гарой Куйфэн (葵峰山, Kuífēng shān). Матэрыял 2025 года змяшчае павет у «залаты пояс» чаю ля Паўночнага тропіка і паўтарае мясцовую формулу «нізкая шырата, вялікая вышыня, мала сонца, многа туманаў».
- Вышыня вырошчвання: Дакладнага дыяпазону для садоў у знойдзеных крыніцах няма. Аглядальная пляцоўка на гары Куйфэн, паводле матэрыялу 2025 года, стаіць на вышыні больш за 800 м; адно з паведамленняў 2023 года называе вышыню гары 826,9 м.
- Глебы: Паводле дакумента — слабакіслыя, глыбокія, друзлыя, добра дрэнажаваныя, багатыя арганікай; pH 5,5–6,5. Утрыманне селену ў глебе 0,76 мг/кг называе майстар чайнай кампаніі з гары Куйфэн у тым самым матэрыяле 2025 года — гэта словы ў прэсе, а не пратакол выпрабаванняў.
- Маштаб, паводле даных павета і прэсы: 2022 год — 18 тысяч му садоў, з іх 1000 му з арганічным і 1800 му з «зялёным» сертыфікатам, і больш за 640 т сухога чаю; канец 2023 года — больш за 20 тысяч му, з іх больш за 4000 му з арганічным або «зялёным» сертыфікатам; 2025 год — 30 тысяч му і больш за 2400 т.
5. Тэхналогія Вытворчасці
Дакумент аховы задае ланцужок без рэжымаў. Паводле агульнай схемы чырвонага чаю этапы значаць наступнае — гэта не параметры менавіта гэтага чаю:
- Завяльванне (萎凋, wěidiāo): Ліст губляе частку вільгаці і мякчэе.
- Скручванне (揉捻, róuniǎn): Сок выходзіць на паверхню ліста.
- Ферментацыя (发酵, fājiào): Акісленне робіць ліст і настой чырвонымі.
- Сушка (干燥, gānzào) і ўпакоўка (包装, bāozhuāng).
Прэса апісвае і ручную выпрацоўку іншага роду: у кааператыве вёскі Пэнтан ліст раскладваюць на бамбукавых веялках, фіксуюць у жалезным катле, варушачы рукамі, скручваюць і далей робяць «тры абсмажванні, тры скручванні» — каля дзвюх гадзін на кацёл. З адных і тых самых кустоў кааператыў робіць шэсць відаў ручнога чаю, сярод іх чырвоны, зялёны, жоўты і белы.
6. Арганалептычныя Характарыстыкі
Паводле дакумента аховы:
- Вонкавы выгляд сухога ліста: Шчыльна скручаны, чорны з бляскам (外形条索紧结，色泽乌润).
- Пах сухога ліста: Асобнага апісання ў знойдзеных крыніцах няма.
- Пах настою: Густы салодкі, з нотай кветкавага мёду (甜香浓郁带花蜜香).
- Смак: Поўны, мяккі, салодка-свежы (滋味醇厚甜爽).
- Колер настою: Чырвоны, яркі (汤色红亮).
- Чайнае дно (завараны ліст): Роўна-чырвонае, яркае (叶底红匀明亮).
Матэрыял на сайце Мінсельгаса (2022) апісвае чай гэтак сама. Апісанне на сайце «Жэньмінь жыбаа» — зялёны настой, які вытрымлівае шмат запарванняў, доўгі салодкі зварот — адносіцца да зялёнага чаю павета. Слабае месца назваў сам вытворца (2025): смак не саступае вядомым маркам, але ліст няроўны, многа крошкі.
7. Хімічны Склад
Фізіка-хімічныя патрабаванні дакумента аховы:
| Паказчык | Патрабаванне |
|---|---|
| Водарастваральныя экстрактыўныя рэчывы | не менш за 30,5 % |
| Чайныя паліфенолы | не менш за 9,5 % |
| Амінакіслоты, сума | не менш за 15,5 г на 100 г |
| Кафеін | не менш за 3,0 % |
Парог амінакіслот выглядае анамальна. У суседніх гуансійскіх чаёў таго самага аб’явы ён у разы ніжэйшы: у чырвонага Муцзы Апо Ча — больш за 2,5 %, у зялёнага Гупа Ча — не менш за 4 %. Памылку друку або іншую адзінку ў самым дакуменце выключаць нельга; як вымярэнне гэты лік выкарыстоўваць не варта.
Селен: паводле матэрыялу на сайце Мінсельгаса (2022), прадукцыя прызнана ў Гуансі селенавым чаем; ліку ўтрымання селену ў чаі ў знойдзеных крыніцах няма.
8. Заварванне
Практыка класа для чырвонага чаю.
- Тэмпература вады: 90–95 °C.
- Колькасць чаю: 3 г на 150 мл.
- Посуд: Гайвань або фарфоравы імбрычак.
- Працэс:
- Прагрэць посуд.
- Пакласці чай.
- Першы настой — каля хвіліны.
- Разліць да канца, не пакідаючы чай у вадзе.
- Чатыры-пяць паўторных праліваў з падаўжэннем.
9. Захоўванне
Практыка класа. У сухім цёмным месцы пры пакаёвай тэмпературы, у шчыльнай упакоўцы, удалечыні ад пахаў.
10. Цана і Падробкі
Паводле часопіснага матэрыялу 2023 года, ручны чай кааператыва ў Пэнтане прадавалі па 120–200 юаняў за цзінь (500 г); да якога класа адносіцца гэтая цана, не сказана. Іншых даных пра цэны ў знойдзеных крыніцах няма.
- Як пазбегнуць падробак:
- Шукаць спецыяльны знак геаграфічнага ўказання: права на яго вытворца з зоны атрымлівае праз ведамства інтэлектуальнай уласнасці павета Сін’е, упраўленне Гуансі і CNIPA.
- Правяраць паходжанне: адзін з 13 пасёлкаў павета Сін’е.
- Глядзець клас на ўпакоўцы: дакумент аховы апісвае чырвоны чай, а зялёны і белы чай павета пад гэтым самым мясцовым імем ім не апісаныя.
11. Цікавыя Факты
- Паводле даных сайта «Жэньмінь жыбаа» (2023), «兴业茶» атрымаў найвышэйшую ўзнагароду (特等奖) гуансійскага конкурсу Лю Баа Ча (六堡茶) у катэгорыі сучаснай тэхналогіі. Што менавіта за чай стаяў за ўзнагародай, матэрыял не ўдакладняе. Майстар ручнога чаю з вёскі Пэнтан у матэрыяле на сайце Мінсельгаса (2022) распавядае, што пасля чырвонага, зялёнага і белага чаю асвоіў улун, Лю Баа Ча і жоўты чай.
- У пералік 2023 года павет унёс не адно імя, а два — «兴业红茶» і «兴业绿茶».
- Вядомасць маркі, паводле матэрыялу 2025 года, пакуль рэгіянальная. Кіраўнік адной з мясцовых кампаній расказаў, што на чайнай выставе ў Шэньчжэні пакупнікі, якія ведалі Аньцзі Бай Ча (安吉白茶), пыталіся, што такое Сін’е Ча.
- Пад праект белага чаю ў павеце саджаюць 白叶一号; паводле слоў кіраўніка кампаніі, вясновы збор тут доўжыцца прыкладна на месяц даўжэй, чым у іншых раёнах.
12. Параўнанне з іншымі гуансійскімі чырвонымі чаямі
- Муцзы Апо Ча (木梓阿婆茶): Чырвоны чай раёна Ганнань акругі Гуйган з таго самага аб’явы № 640; яго дакумент, у адрозненне ад дакумента Сін’е Ча, прама піша «红茶» і дае рэжымы па этапах.
- Цзіньсю Хунча (金秀红茶): Чырвоны чай гор Даяашань, таксама прызнаны аб’явай № 640.
- Лін’юнь Хунча (凌云红茶): Чырвоны чай высакагорнага павета Лін’юнь на паўночным захадзе Гуансі.
Напрыканцы:
Сін’е Ча — імя з двума тварамі. Дакумент аховы 2025 года апісвае чырвоны чай павета Сін’е: мясцовая папуляцыя і юньнаньскі буйналісты чай, ручны збор з лютага па кастрычнік, завяльванне, скручванне і ферментацыя, чорны бліскучы ліст, ярка-чырвоны настой і мядовыя-кветкавы пах. У самым павеце пад тым самым імем жывуць і зялёны, і белы чай, а галоўны чайны пасёлак носіць мянушку радзімы зялёнага. Пакупніку варта глядзець не толькі на імя, але і на клас на ўпакоўцы.
Крыніцы
Геаграфічнае ўказанне
Поўны спіс — на старонцы «Крыніцы»