Huǒtián Dàmàoshān chá

Хацянь Дамаашань Ча (Huǒtián Dàmàoshān chá, 火田大茂山茶) — чай гары Дамаашань (大茂山) пасёлка Хацянь (火田镇) павета Юньсяа (云霄县) гарадской акругі Чжанчжоу на поўдні правінцыі Фуцзянь. Галоўнае, што ёсць у гэтага імя, — дзікі старажытны чайны лес у глыбіні гары: паводле мясцовай прэсы, у ім растуць сотні дрэў старэйшых за 300 гадоў. Паданне звязвае знаходку тутэйшага чаю з танскім палкаводцам Чэнь Чжэнам і 669 годам, адсюль народнае імя — «чай генерала Чэня». З канца 2016 года імя ахоўваецца геаграфічным сертыфікацыйным знакам, у 2024 годзе для яго прыняты групавы стандарт. Клас чаю ні знак, ні знойдзеныя апісанні не называюць, таму артыкул стаіць у раздзеле катэгорый.

1. Класіфікацыя і Паходжанне

Тып: Не ўстаноўлены. Знак зарэгістраваны на тавар «чай» без указання класа; тэксту стандарту 2024 года, дзе клас мог быць названы, я не бачыў. Мясцовае апісанне — ліст у форме «галоўкі страказы», залацісты настой, архідэйны водар — падобнае на аблічча паўднёвафуцзяньскага улуна, а марка з імем той самай гары атрымлівала ўзнагароду за тэгуаньінь. Гэта ўскосныя прыкметы, а не дакумент.
Катэгорыя: Чай з геаграфічным сертыфікацыйным знакам (2016) і групавым стандартам (2024).
Паходжанне: Кітай, правінцыя Фуцзянь (福建, Fújiàn), гарадская акруга Чжанчжоу (漳州, Zhāngzhōu), павет Юньсяа (云霄, Yúnxiāo), пасёлак Хацянь, гара Дамаашань. Чайная вёска гары — Байшы (白石村).
Зона аховы: Правінцыйны пералік знакаў называе павет Юньсяа як адміністрацыйную прыналежнасць трымальніка знака; юрыдычную мяжу зоны я не правяраў. Дакладныя межы, верагодна, задае стандарт 2024 года, але яго тэксту я не бачыў.
Рэжым аховы: Геаграфічны сертыфікацыйны знак Дзяржаўнага ўпраўлення інтэлектуальнай уласнасці Кітая (CNIPA) № 15262179; дакладнае імя знака — «火田大茂山茶 HUOTIAN DAMAOSHAN TEA», тавар — чай. У правінцыйным пераліку на 30 чэрвеня 2026 года рэгістрацыя значыцца дзейнай.
Геаграфічныя каардынаты: Павет Юньсяа — каля 24° пн. ш. і 117,3° у. д.

2. Гісторыя і Культурнае Значэнне

Гісторыя:
- 669 год — паданне пра генерала Чэня. Паводле легенды, у другі год эры Цзунчжан дынастыі Тан палкаводзец Чэнь Чжэн (陈政), які ішоў па ўказе на поўдзень са сваім войскам, знайшоў у лясах Дамаашаня дзікі чай. Лісце збіралі, сушылі і заварвалі, і воіны пілі адвар у паходзе. Адсюль народнае імя — «чай генерала Чэня» (陈将军茶). Дакумента, які пацвярджае эпізод, у знойдзеных крыніцах няма.
- Канец 2016 года. Пасёлак Хацянь атрымаў геаграфічны сертыфікацыйны знак «火田大茂山茶». Па той самай мясцовай публікацыі, старажытны чайны сад і звязаная з ім чайная культура тады ж увайшлі ў «агульнанацыянальны пералік сельскагаспадарчай культурнай спадчыны» (全国农业文化遗产名录). У апублікаваных партыях спісу «Важная сельскагаспадарчая спадчына Кітая» (中国重要农业文化遗产) сярод аб’ектаў Фуцзяні я яго не знайшоў; пра які пералік ідзе гаворка, не ўстанавіў.
- Пасля рэгістрацыі. Паводле мясцовай прэсы, павятовае кіраўніцтва прыязджала ў Байшы вывучаць галіну, а павятовая чайная асацыяцыя прывозіла спецыялістаў, каб вывесці вытворчасць за межы традыцыйнай манеры і злучыць яе з прыёмамі іншых чайных раёнаў краіны.
- 2024. 6 лістапада апублікаваны і ўведзены групавы стандарт T/YXDBCX 0019-2024 «Прадукт з геаграфічным указаннем. Хацянь Дамаашань Ча». Ён задае месца паходжання, патрабаванні, правілы кантролю і маркіроўку. Распрацоўшчыкі — павятовая асацыяцыя галіны геаграфічных указанняў, павятовы цэнтр экспрэс-кантролю харчовых прадуктаў, некалькі мясцовых чайных кампаній і сямейная ферма. Стандарт прама адносіцца да прадукту знака, ухваленага ранейшым Дзяржаўным упраўленнем прамысловасці і гандлю.
Назва: «Хацянь» (火田) — імя пасёлка, літаральна «вогненнае поле»; «Дамаашань» (大茂山) — імя гары, дзе 茂 значыць «пышны, густы».
Культурнае значэнне: Паводле мясцовай прэсы, у Байшы склаўся ланцужок ад вытворчасці і перапрацоўкі да перавозкі і продажу, ёсць фірмовыя крамы і чайныя дамы, а вёска злучае чай з турызмам.

3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна

Сорт / Культывар: У знойдзеных крыніцах не названы.
Дзікія дрэвы: Мясцовая прэса называе Дамаашань каштоўным сховішчам генетычных рэсурсаў чайнай расліны (种质资源库): у лесе растуць сотні дзікіх дрэў старэйшых за 300 гадоў. Плошча лесу ў пераказах дадзена ў адзінках, якія я не змог пацвердзіць, таму яе не прыводжу.
Садовыя кусты: Акрамя лесу, каля вёскі ёсць звычайныя сады: узімку ў іх падкормліваюць кусты і зразаюць верхавіны, паніжаючы крону.
Сыравіна: З дзікіх дрэў, з садовых кустоў або з тых і другіх робяць чай знака, знойдзеныя крыніцы не ўдакладняюць.
Стандарт і час збору: Дадзеных у знойдзеных крыніцах няма.

4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання

Рэгіён: Горы поўдня Фуцзяні, акруга Чжанчжоу.
Вышыня: У мясцовай публікацыі сказана, што Байшы стаіць на гары Дамаашань вышынёй 1075,5 м і што гэта самая высакагорная вёска павета. Вышынь садоў і лесу ў знойдзеных крыніцах няма.
Клімат: Гара, паводле апісання, круглы год у аблоках і туманах. Іншых кліматычных дадзеных у знойдзеных крыніцах няма.
Глебы: Дадзеных у знойдзеных крыніцах няма.
Лес: Дзікі чайны лес ляжыць у глыбіні гары. Мясцовая прэса называе яго найбуйнейшым дзікім супольніцтвам чайных дрэў у Фуцзяні; праверыць гэта параўнанне я не змог.

5. Тэхналогія Вытворчасці

Тэхналогія чаю знака ў знойдзеных крыніцах не апісана, а тэксту стандарту 2024 года я не бачыў. Паколькі клас не ўстаноўлены, агульную схему якога-небудзь класа тут не прыводжу: яна выдавала б здагадку за апісанне.

6. Арганалептычныя Характарыстыкі

Апісанне ніжэй узята з мясцовай публікацыі пра «чай Дамаашаня»; з тэкстам стандарту я яго не звяраў.

Знешні выгляд сухога ліста: У форме «галоўкі страказы» — гэтым вобразам у Кітаі звычайна апісваюць туга скручаны ліст паўднёвафуцзяньскіх улунаў.
Водар сухога ліста: Апісанняў у знойдзеных крыніцах няма.
Водар настою: Архідэйны (有兰花味).
Смак: «Вада мяккая, гладкая і пяшчотная» (水软滑嫩); спачатку гарчыць, потым салодка (先苦后甘); водар доўга застаецца ў роце (颊齿留香，经久不散). Вытрымлівае шмат заліваў (耐冲泡).
Колер настою: Залацісты (汤色金黄).
Чайнае дно (завараны ліст): Апісанняў у знойдзеных крыніцах няма.

Гандлёвае апісанне «чаю генерала Чэня» дадае «скальны водгук» (岩韵), салодкую мяккасць і чысты водар. Гэта рэклама аднаго прадукту, а не апісанне знака.

7. Хімічны Склад

Фізіка-хімічных дадзеных у знойдзеных крыніцах няма.

8. Карысныя Ўласцівасці

Правераных дадзеных пра дзеянне менавіта гэтага чаю няма. Расказ пра тое, што адвар «чаю генерала Чэня» дапамагаў воінам у паходзе, — легенда, а не звесткі пра дзеянне чаю.

9. Заварванне

Практыка класа. Клас чаю не ўстаноўлены; ніжэй — звычайныя параметры для туга скручанага паўднёвафуцзяньскага улуна, на які падобнае апісанне.

Тэмпература вады: 95–100 °C.
Колькасць чаю: 6–8 г на 110 мл.
Посуд: Гайвань або невялікі гліняны чайнік.
Працэс:
1. Прагрэць посуд, прамыць чай кароткім залівам.
2. Першы настой — 20–30 секунд, кожны наступны — на 5–10 секунд даўжэй.
3. Апісанне абяцае стойкасць, таму заліваў можа быць шмат.

10. Захоўванне

Практыка класа. У герметычнай упакоўцы, у прахалодным цёмным месцы, без вільгаці і пабочных пахаў. Калі чай акажацца светлым водарным улунам, яго лепш трымаць у холадзе і выпіць на працягу года.

11. Цана і Падробкі

Дадзеных пра цэны ў знойдзеных крыніцах няма.

Як пазбегнуць падробак:
- Шукаць на ўпакоўцы знак геаграфічнага ўказання «火田大茂山茶».
- Правяраць, што вытворца з павета Юньсяа.
- Памятаць, што гандлёвыя маркі з імем гары — не тое самае, што знак.

12. Цікавыя Факты

У лесе Дамаашаня растуць сотні дзікіх чайных дрэў старэйшых за 300 гадоў.
Галоўная чайная вёска Байшы, паводле мясцовай прэсы, — самая высакагорная ў павеце Юньсяа.
Мясцовая падборка пра геаграфічныя знакі павета ўключае вершы пра чай Дамаашаня — пра «тысячагадовыя дрэвы» і «танскі вецер» гары.
Марка з імем гары атрымала залаты медаль VII Кітайскай міжнароднай чайнай выставы за тэгуаньінь; гэта ўзнагарода маркі, а не знака.

13. Параўнанне з суседнімі чаямі акругі Чжанчжоу

Пінхэ Бай Я Цы Лань (平和白芽奇兰): Улун суседняга павета Пінхэ; за імем Дамаашаня стаіць перш за ўсё дзікі лес, а клас дакументам не ўстаноўлены.
Чжааань Ба Сянь (诏安八仙): Улун суседняга павета Чжааань з сорту XX стагоддзя; у Дамаашаня апора на старыя дзікія дрэвы.
Чжанчжоу Сэ Чжун (漳州色种): Змешаны улун акругі; паводле артыкула корпуса, яго вытворчая зона ахоплівае адзінаццаць паветаў і раёнаў, а імя Дамаашаня звязана з адной гарой.

У заключэнне:

Хацянь Дамаашань Ча — імя гары з дзікім чайным лесам, сотнямі дрэў старэйшых за тры стагоддзі і паданнем пра генерала Чэня. Дакументаў пра сам чай няшмат: знак з 2016 года, групавы стандарт 2024 года і мясцовае апісанне — «галоўка страказы», залацісты настой, архідэйны водар, гарката, якая пераходзіць у салодкасць. Клас паводле дакумента не ўстаноўлены, і гэта галоўнае пытанне, на якое павінен адказаць тэкст стандарту.

Крыніцы

Нарматыўныя дакументы

T/YXDBCX 0019-2024

Поўны спіс — на старонцы «Крыніцы»