Чэньчжоу Фуча (Chēnzhōu fúchá, 郴州福茶) — «шчаслівы чай Чэньчжоу», грамадская марка гарадской акругі Чэньчжоу на поўдні правінцыі Хунань і геаграфічны сертыфікацыйны знак. Гэта не адзін чай, а шыльда над чатырма класамі: групавыя стандарты акруговай чайнай асацыяцыі 2018 года апісваюць пад гэтай назвай зялёны, чырвоны, белы чай і улун. Іерогліф 福 (fú) значыць «шчасце, дабро» і клас не называе. Пад шыльдай сабраныя і павятовыя маркі — напрыклад, гуйдунскі «Лінлун Ча» (玲珑茶) і цзысінскі «Гоўнао Гун Ча» (狗脑贡茶).
1. Класіфікацыя і Паходжанне
- Тып: Адзінага класа няма. Чатыры стандарты прадукцыі (T/CZSCYXH 006–009—2018) апісваюць зялёны чай (绿茶, lǜchá), чырвоны чай у жгутах (条形红茶, tiáoxíng hóngchá), белы чай (白茶, báichá) і улун (青茶, qīngchá).
- Катэгорыя: Грамадская марка акругі і геаграфічны сертыфікацыйны знак; уваходзіць у пералік геаграфічных указанняў урада Хунані.
- Паходжанне: Кітай, правінцыя Хунань (湖南, Húnán), гарадская акруга Чэньчжоу (郴州, Chēnzhōu).
- Зона: Стандарты маркі адносяцца да чаю, вырабленага ў межах гарадской акругі Чэньчжоу; правілаў карыстання самім знакам я не бачыў. Галоўныя сады, паводле стандарту вырошчвання, ляжаць паміж 112°13′ і 114°14′ у. д. і 24°53′ і 26°50′ пн. ш.
- Трымальнік: Паводле даведачных даных, у 2017 годзе ўрад акругі даручыў акруговай чайнай асацыяцыі (郴州市茶叶协会) падаць заяўку на знак, і асацыяцыя ж вядзе марку. Нумары знака я не знайшоў.
2. Гісторыя і Культурнае Значэнне
- Гісторыя:
- 2015. Паводле публікацыі «Хунань жыбаа» 2020 года, акруга пачала будаваць грамадскую марку «郴州福茶».
- 2018. 20 лістапада асацыяцыя апублікавала групавыя стандарты маркі, уведзеныя з 1 студзеня 2019 года, — пра вырошчванне, пра перапрацоўку улуна і пра прадукцыю чатырох класаў; усяго, паводле той жа публікацыі, іх дзевяць.
- 2019. Знак зарэгістраваны як геаграфічны сертыфікацыйны; першыя 25 чайных кампаній атрымалі права ім карыстацца.
- 2020 і 2024. Правінцыйны даведнік «Хунань сцісла» (湖南简况) лічыць «郴州福茶» сярод знакаў з геаграфічным указаннем.
- 2022. Паводле даведачных даных, за год колькасць кампаній з правам на знак вырасла з 24 да 36, і іх спіс пададзены на ўлік у Дзяржаўнае ўпраўленне інтэлектуальнай уласнасці. Іншы пераказ адносіць лічбу 36 да 2023 года.
- 2023. Паводле «Хунань жыбаа», марка ўвайшла ў лік узорных па праграме «трох чаёў» (三茶统筹); уручэнне намячалі на XV чайнай выставе Хунані.
- Сістэма марак: Паводле даведачных даных, гэта сістэма «1+2»: акруговая грамадская марка плюс павятовыя рэгіянальныя маркі і маркі кампаній. Публікацыя 2020 года называе сярод марак пад шыльдай «郴州福茶» цзысінскі «Гоўнао Гун Ча» і гуйдунскі «Лінлун Ча» — агульнавядомыя таварныя знакі Кітая з 2014 і 2015 гадоў.
- Назва: Паданне, якое пераказваюць мясцовыя публікацыі, кажа, што Шэньнун знайшоў чай у Цзысіне, і за гэта дабро чай сталі зваць «шчаслівым». Другое тлумачэнне — мянушка акругі «горад шчасця» (福城), звязаная з гарой Суссяньлін (苏仙岭).
- Культурнае значэнне: Публікацыя 2020 года называе кубак «шчаслівага чаю» звычаем гасціннасці акругі і піша, што Лу Юй, праязджаючы Чэньчжоу, назваў мясцовую крыніцу Юаньцюань (圆泉) васемнаццатай крыніцай Паднябеснай.
3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна
- Гатункі / Культывары: Стандарт вырошчвання патрабуе клонавых палепшаных гатункаў, прыдатных да мясцовых умоў і да класа чаю, але гатункаў не называе. Стандарт белага чаю для Бай Му Дань называе гатункі з багатым пушком — 福丁大白 (так у тэксце), 福鼎大毫 і 福云六号.
- Стандарты збору: Для вышэйшага гатунку зялёнага чаю — у асноўным адзіночная пупышка, для трэцяга — пупышка з двума-трыма лістамі; для чырвонага — ад адзіночнай пупышкі і пупышкі з лістом да пупышкі з трыма лістамі; для Бай Хаа Інь Чжэнь — адзіночная пупышка, для Бай Му Дань і Гун Мэй — пупышка з адным-двума лістамі; для улуна — парастак з утворанай спячай пупышкай і двума-чатырма лістамі (开面采, kāimiàn cǎi).
4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання
- Рэгіён: Паводле публікацыі 2020 года — субтрапічны мусонны клімат, стык хрыбтоў Наньлін і Лосяа, вытокі рэк Сянцзян, Чжуцзян і Ганьцзян.
- Вышыня: Стандарт вырошчвання раіць для галоўных садоў 500–1500 м.
- Клімат: Паводле таго ж стандарту — 1380–1670 мм ападкаў за год, сярэдняя тэмпература 15–18 °C, 1370–1500 гадзін сонца, вялікі сутачны перапад, шмат рассеянага святла; абсалютны мінімум −5…−7 °C.
- Глебы: Паводле стандарту — на выветралых гранітах, сланцах і пясчаніках і на рачных наносах; слабакіслыя, pH 4,5–6,0, слой не меншы за 30 см; схіл 10–25°.
- Плошча: Паводле паведамленняў «Хунань жыбаа», на канец 2019 года ў акрузе было 384,2 тыс. му садоў, на канец 2022-га — 433,3 тыс. му і 17,1 тыс. т чаю за год.
5. Тэхналогія Вытворчасці
Адзінай тэхналогіі ў парасона няма; стандарты задаюць схему для кожнага класа.
- Зялёны: фіксацыя (杀青, shāqīng), скручванне (揉捻, róuniǎn), сушка (干燥, gānzào).
- Улун: завяльванне (萎凋, wěidiāo), устрэсванне ліста (做青, zuòqīng), фіксацыя, скручванне, сушка; ва улуна ёсць і асобны стандарт перапрацоўкі.
- Белы: завяльванне, сушка і пераборка (拣剔, jiǎntī).
- Чырвоны: паводле асобнага рэгламенту перапрацоўкі, якога я не бачыў; стандарт прадукцыі этапаў не пералічвае.
6. Арганалептычныя Характарыстыкі
Агульнай формулай маркі публікацыі называюць «香气清悠高长，滋味浓醇甘爽» — чысты высокі доўгі водар і насычаны, мяккі, салодка-бадзёры смак. Ніжэй — патрабаванні стандартаў да вышэйшага гатунку кожнага класа.
- Знешні выгляд сухога ліста: Зялёны — прамыя пупышкі або тугія завіткі, смарагдавыя, у пушку; чырвоны — тонкія жгуты з залатым пушком, чорныя з бляскам; Бай Хаа Інь Чжэнь — тоўстыя пупышкі-іголкі, серабрыста-шэрыя; улун — шчыльныя моцныя жгуты, чорныя з бляскам.
- Водар сухога ліста: Стандарты яго не апісваюць; даных няма.
- Водар настою: Зялёны — пяшчотны, высокі, доўгі; чырвоны — густы салодкі; іголкі — чысты, з водарам пушку; улун — густы кветкавы.
- Смак: Зялёны — свежы, з салодкім вяртаннем; чырвоны — насычаны, салодка-бадзёры; іголкі — свежы, са смакам пушку; улун — густы і мяккі.
- Колер настою: Зялёны — пяшчотна-зялёны; чырвоны — ярка-чырвоны; іголкі — светла-абрыкосавы; улун — залаціста-жоўты.
- Чайнае дно (завараны ліст): Зялёны — пяшчотна-зялёнае; чырвоны — з пупышкамі, роўна-чырвонае; іголкі — тоўстае і мяккае; улун — мяккае, з выразнай чырвонай аблямоўкай.
7. Хімічны Склад
Фізіка-хімічныя патрабаванні стандартаў (разбег — па гатунках):
| Паказчык | Зялёны | Чырвоны | Белы | Улун |
|---|---|---|---|---|
| Вільготнасць, % не больш | 6,0–7,0 | 6,0–7,0 | 7,0 | 6,0–7,0 |
| Водны экстракт, % не менш | 36,0–38,0 | 32,0–33,0 | няма | 32–33 |
| Агульная попел, % не больш | 6,0–7,0 | 5,5–6,0 | 6,5 | 7,0–8,0 |
| Сырая клятчатка, % не больш | 12–13 | 14–16 | няма | няма |
Поліфенолы ў апублікаваных тэкстах: 15 % у зялёнага і 8 % у чырвонага са знакам «не больш» — магчыма, гэта памылка друку ў знаку. Публікацыя 2020 года піша, што поліфенолаў і катэхінаў у чаі акругі больш за сярэдні па правінцыі на 10 % з лішкам, не называючы метаду.
8. Заварванне
Практыка класа. Зялёны — 80–85 °C, 3 г на 150 мл, 40–60 секунд; чырвоны — 90–95 °C, 3 г на 150 мл, каля хвіліны; белы — 85–90 °C, 4–5 г на 150 мл, каля хвіліны; улун — 95–100 °C, 6–7 г на 110 мл у гайвані, пролівы па 20–40 секунд.
9. Захоўванне
Практыка класа. Зялёны — герметычна, у халадзільніку пры 0–5 °C, выпіць за год; чырвоны, белы і улун — у сухім цёмным месцы пры пакаёвай тэмпературы. Усім — шчыльная ўпакоўка і ніякіх старонніх пахаў.
10. Цана і Падробкі
Даных пра цэны ў знойдзеных крыніцах няма.
- Як пазбегнуць падробак:
- Шукаць геаграфічны сертыфікацыйны знак «郴州福茶».
- Правяраць, што вытворца з гарадской акругі Чэньчжоу і ўваходзіць у лік кампаній з правам на знак.
- Глядзець клас на ўпакоўцы: пад адным знакам ідуць чатыры розныя чаі.
11. Цікавыя Факты
- У стандарце чырвонага чаю фраза, якая адсылае да табліцы арганалептыкі, называе іншую марку — «潇湘红»; сама табліца і астатні тэкст кажуць пра «郴州福茶».
- Акрамя Бай Хаа Інь Чжэнь, Бай Му Дань і Гун Мэй, стандарт белага чаю апісвае скручаны «белы чай новай тэхналогіі» (新工艺白茶).
- Паводле публікацыі 2020 года, жучэнскія сярэбраныя іголкі «Жубай Іньчжэнь» (汝白银针) у 1997 годзе атрымалі золата на міжнароднай выставе ў Парыжы.
12. Параўнанне з іншымі чаямі
- Лінлун Люй Ча (玲珑绿茶): Зялёны чай павета Гуйдун; публікацыя 2020 года называе «Лінлун Ча» сярод марак пад шыльдай «郴州福茶».
- Жучэн Бай Маа Ча (汝城白毛茶): Чай павета Жучэн з мясцовага дзікарослага апушчанага чайнага рэсурсу; у яго свой знак у пераліку Хунані.
- Чэнбу Дунча (城步峒茶): Хунаньскі чай, які публікацыя 2020 года ставіць побач з жучэнскім Бай Маа Ча сярод трох каштоўных дзікіх чайных рэсурсаў правінцыі.
- Эньшы Січа (恩施硒茶): Акруговы парасон правінцыі Хубэй над чаямі розных класаў.
На заканчэнне:
Чэньчжоу Фуча — не гатунак, а шыльда акругі над чатырма класамі чаю. Яе апора — групавыя стандарты 2018 года з вышынёй садоў, глебамі, зборам, абліччам і нормамі для кожнага класа, а знак 2019 года звязвае ўсё гэта з тэрыторыяй акругі. За смакам варта ісці да павятовых марак пад шыльдай, а на ўпакоўцы глядзець і знак, і клас.
Крыніцы
Нарматыўныя дакументы
Поўны спіс — на старонцы «Крыніцы»