Sōngxī lǜchá

Сунсі Люйча (Sōngxī lǜchá, 松溪绿茶) — зялёны чай павета Сунсі (松溪县) гарадской акругі Наньпін на поўначы правінцыі Фуцзянь, ля паўднёвага падножжа гор Уішань і ў вярхоўях ракі Міньцзян. Паводле партала геаграфічных указанняў, чайныя брэнды павета пачаліся менавіта з зялёнага: сертыфікацыйны знак «松溪绿茶» зарэгістраваны 28 мая 2009 года, чырвоны і белы брэнды з’явіліся пазней, а ў 2020 годзе імя ўвайшло ў першы спіс пагаднення Кітая і Еўрасаюза аб геаграфічных указаннях. Пад адным імем знак аб’ядноўвае чатыры формы ліста — пупышкавую, плоскую, выгнутую і палоскападобную.

1. Класіфікацыя і Паходжанне

• Тып: Зялёны чай (绿茶, lǜchá). Клас указаны ў самым імені знака — «松溪绿茶;SONG XI GREEN TEA» — і ў спецыфікацыі, пададзенай у Еўрасаюз.
• Катэгорыя: Фуцзяньскі зялёны чай з геаграфічным знакам.
• Паходжанне: Кітай, правінцыя Фуцзянь (福建, Fújiàn), гарадская акруга Наньпін (南平, Nánpíng), павет Сунсі (松溪县, Sōngxī xiàn).
• Зона: Спецыфікацыя для Еўрасаюза называе дзевяць валасцей і пасёлкаў павета: Сунъюань (松源镇), Вэйцянь (渭田镇), Чжэндунь (郑墩镇), Хэдун (河东乡), Цзюсянь (旧县乡), Сідун (溪东乡), Хуацяо, Цзудунь (祖墩乡) і Чапін (茶平乡).
• Рэжым аховы: Геаграфічны сертыфікацыйны знак Дзяржаўнага ўпраўлення інтэлектуальнай уласнасці Кітая (CNIPA) № 6534378, тавар — чай. Трымальнік паводле правінцыйнага пераліку на 30 чэрвеня 2026 года — Цэнтр развіцця чайнай справы павета Сунсі (松溪县茶业发展中心), рэгістрацыя дзейнічае; у Міністэрстве камерцыі заяўнікам названа 松溪县茶叶管理总站, галоўная станцыя кіравання чайнай справай павета. У Еўрасаюзе імя ахоўваецца як абароненае геаграфічнае ўказанне (PGI), нумар дасье PGI-CN-2691.
• Геаграфічныя каардынаты: Паводле спецыфікацыі — паміж 27°24’ і 27°51’ пн. ш. і паміж 118°33’ і 118°55’ у. д.

2. Гісторыя і Культурнае Значэнне

• Гісторыя:
  • Стары чайны шлях. «Фуцзянь жыбаа» (2022) піша, што ў старажытнасці Сунсі быў галоўным водным шляхам «北茶入闽» — чаю, які ішоў з поўначы ў Фуцзянь; дат газета не дае.
  • З 1960-х гадоў. Паводле павятовага цэнтра развіцця чаю («Чайны штотыднёвік», 2023), галоўнай прадукцыяй Сунсі папераменна былі зялёны, язмінавы і чырвоны чай.
  • 1980-я. Ураджайнасць і якасць чаю Сунсі выйшлі ў лік лепшых у правінцыі, і павет празвалі «茶叶状元县» (cháyè zhuàngyuán xiàn), «паветам-першынцам па чаі». Паводле «Фуцзянь жыбаа» (2022), тады ж прагучала прымаўка «на поўдні — Аньсі, на поўначы — Сунсі» (南有安溪、北有松溪). Гаворка пра чай павета ўвогуле.
  • 2009. 28 мая зарэгістраваны сертыфікацыйны знак «松溪绿茶», № 6534378. Партал геаграфічных указанняў (2020) называе яго першым у Фуцзяні дзяржаўным знакам такога роду на зялёны чай.
  • 2018–2019. Паводле таго ж партала, ацэнка кошту брэнда — 2,262 млрд юаняў у 2018 годзе і 2,537 млрд юаняў у 2019-м. Партал згадвае і званне «вядомай гандлёвай маркі Кітая»; самога рашэння я не бачыў.
  • 2020. Паводле партала (жнівень), «松溪绿茶» увайшоў у першы спіс пагаднення Кітай–ЕС разам з яшчэ 27 кітайскімі чаямі; у Міністэрстве камерцыі ён адзінаццаты ў раздзеле чаю дадатку III. Той жа партал піша, што экспертызу прайшоў і групавы стандарт «地理标志证明商标 松溪绿茶»; года партал не называе.
• Назва: «Сунсі» (松溪) — імя павета: 松 — «сасна», 溪 — «ручай». «Люйча» (绿茶) — «зялёны чай».
• Культурнае значэнне: У павета тры знакі на чай трох класаў; паводле правінцыйнага пераліку, зялёны зарэгістраваны ў 2009 годзе, чырвоны — у 2013-м, белы — у 2022-м. Партал (2020) піша, што чырвоны і белы брэнды павет расціў ужо «на аснове» поспеху зялёнага.

3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна

• Сорт / Культывар: Сартоў для зялёнага чаю крыніцы не называюць. Галоўны мясцовы сорт павета — 九龙大白茶 (jiǔlóng dàbáichá); «Фуцзянь жыбаа» (2022) піша, што раней з яго больш рабілі зялёны і чырвоны чай. Ці ідзе ён сёння ў чай пад знакам, не сказана.
• Сыравіна: Паводле даведкавага сайта геаграфічных указанняў, свежы ліст доўга застаецца далікатным (持嫩性好) і багаты ўнутранымі рэчывамі (内含物丰富). Пупышкавая форма, паводле спецыфікацыі, — адзіночныя пупышкі.
• Стандарт і час збору: Дакладных патрабаванняў у знойдзеных крыніцах няма.

4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання

• Рэгіён: Вярхоўі Міньцзяна ля паўднёвага падножжа гор Уішань. Спецыфікацыя гаворыць пра высакагор’е, але вышынь не прыводзіць.
• Клімат: Субтрапічны мусонны. Сярэднегадавая сума тэмператур — 6250 °C, сума актыўных тэмператур вышэй за 10 °C — 5542 °C, сярэднегадавыя ападкі — 1753 мм, сярэдняя вільготнасць — каля 80 %. Сярэднюю тэмпературу спецыфікацыя дае як сярэднямесячную — 18 °C.
• Глебы: Пераважна чырваназёмы з pH 4,5–5,5 і ўтрыманнем арганічнага рэчыва 1–3 %. Слой глебы глыбокі, у сярэднім больш за метр.
• Лес і святло: Лясістасць — 75,7 %; горы, воблакі і туман даюць рассеянае святло, ад якога, паводле спецыфікацыі, ліст даўжэй застаецца далікатным.
• Маштаб: Паводле «Чайнага штотыднёвіка» (2023), чайныя сады павета займаюць 82 тыс. му, найбуйнейшы чайны раён — воласць Чапін; доля зялёнага чаю не названа.

5. Тэхналогія Вытворчасці

Тэхналогіі «松溪绿茶» ні спецыфікацыя, ні іншыя знойдзеныя крыніцы не апісваюць. Чатыры формы ліста азначаюць розныя прыёмы надання формы, але якія, не сказана.

Ніжэй — агульная схема зялёнага чаю, а не апісанне менавіта гэтага чаю:

1. Раскладванне свежага ліста (摊放, tānfàng): Ліст раскладваюць тонкім слоем, каб ён аддаў частку вільгаці.
2. Фіксацыя (杀青, shāqīng): Нагрэў спыняе акісленне і захоўвае зялёны колер.
3. Наданне формы: Скручванне (揉捻, róuniǎn) для скручаных форм; для плоскай і пупышкавай — іншыя прыёмы.
4. Сушка (干燥, gānzào).

6. Арганалептычныя Характарыстыкі

Агульныя рысы дадзены паводле спецыфікацыі для Еўрасаюза і паводле даведкавага сайта геаграфічных указанняў.

• Знешні выгляд сухога ліста: Прыгожай формы, зялёны з бляскам (外形秀美，色泽绿润). Чатыры формы апісаны ніжэй.
• Водар сухога ліста: Асобнага апісання ў знойдзеных крыніцах няма.
• Водар настою: Высокі, бадзёры і стойкі (香气高爽持久).
• Смак: Насычаны, шчыльны (滋味浓厚); чай вытрымлівае некалькі заліваў (耐冲泡).
• Колер настою: Жоўта-зялёны, яркі (汤色黄绿明亮).
• Чайнае дно (завараны ліст): Мясістае і далікатнае (叶底肥嫩); паводле спецыфікацыі, ліст пасля заварвання добра распраўляецца.

Чатыры формы паводле спецыфікацыі (англійскі тэкст, пераклад мой):

• Пупышкавая: Адзіночныя пупышкі захоўваюць прыродную форму, поўныя і прамыя, серабрыста-белыя з зеленню. Водар свежы і духмяны, настой абрыкосава-зялёны, смак свежы і салодкі, дно поўнае, зялёнае і яркае.
• Плоская (扁形): Плоскі прамы гладкі роўны ліст, серабрыста-шэры з праступаючай зеленню. Смак насычаны, настой яркі, дно роўнае, зялёнае і яркае.
• Выгнутая (曲形): Звіты ліст, серабрысты з праступаючай зеленню. Водар доўгі, настой жоўта-зялёны і яркі, смак свежы, пупышкі на дне раскрываюцца «кветкай», далікатна-зялёныя.
• Палоскападобная (条形): Шчыльныя прамыя скруткі, зялёныя. Каштанавы водар, чысты настой, свежы смак, дно зялёнае і яркае, пупышкі роўныя.

7. Хімічны Склад

Фізіка-хімічных паказчыкаў у знойдзеных крыніцах няма. Даведкавы сайт геаграфічных указанняў піша без лічбаў, што ў свежым лісце шмат поліфенолаў, амінакіслот і араматычных рэчываў, а суадносіны поліфенолаў і амінакіслот нізкія (酚氨比低).

8. Заварванне

Практыка класа для зялёнага чаю.

• Тэмпература вады: 80–85 °C.
• Колькасць чаю: 3 г на 150 мл.
• Посуд: Шкляны стакан або белы гайвань.
• Працэс:
  1. Прагрэць посуд.
  2. Пакласці чай і наліць ваду па сценцы.
  3. Першы настой — праз 40–60 секунд.
  4. Піць, пакідаючы частку настою.
  5. Даліць ваду.
  6. Два-тры паўторныя залівы.

9. Захоўванне

Практыка класа. У герметычнай упакоўцы, у халадзільніку пры 0–5 °C, без святла, вільгаці і пахаў. Лепш выпіць на працягу года.

10. Цана і Падробкі

Даных пра цэны ў знойдзеных крыніцах няма.

• Як пазбегнуць падробак:
  • Шукаць сертыфікацыйны знак «松溪绿茶» № 6534378; у Еўрасаюзе — знак абароненага геаграфічнага ўказання.
  • Правяраць, што вытворца з павета Сунсі; кантроль, паводле спецыфікацыі, вядзе павятовы цэнтр праверкі якасці чаю.
  • Звяраць аблічча з заяўленай формай; агульнае апісанне знака называе настой жоўта-зялёным і яркім, у пупышкавай формы ён абрыкосава-зялёны.

11. Цікавыя Факты

• Адзін знак ахоўвае чатыры розныя формы ліста, і спецыфікацыя апісвае кожную асобна.
• У палоскападобнай формы спецыфікацыя адзначае каштанавы водар — рысу, якой няма ў астатніх трох.
• «Фуцзянь жыбаа» (2025) піша пра кампанію, заснаваную ў павеце ў 2013 годзе і занятую ў асноўным вывазам зялёнага чаю: яна прадае яго больш чым у 20 краін Афрыкі, сярод іх Малі і Алжыр. Ці ідзе гэты чай пад знакам «松溪绿茶», газета не паведамляе.

12. Параўнанне з іншымі чаямі Сунсі і Фуцзяні

• Сунсі Хунча (松溪红茶): Чырвоны чай таго ж павета пад асобным знакам.
• Сунсі Цзюлун Дабайча (松溪九龙大白茶): Белы чай павета з мясцовага сорту 九龙大白茶.
• Упін Люйча (武平绿茶): Зялёны чай захаду Фуцзяні, таксама ў некалькіх формах пад адным знакам.
• Юсі Люйча (尤溪绿茶): Фуцзяньскі зялёны чай акругі Саньмін.

На заканчэнне:

Сунсі Люйча — зялёны чай вярхоўяў Міньцзяна, з чырваназёмаў, туманаў і гор, на тры чвэрці пакрытых лесам. З яго пачаліся чайныя брэнды павета, і ён адным з першых кітайскіх чаёў атрымаў ахову ў Еўрасаюзе. Пад адным імем ужываюцца чатыры формы — ад серабрыстых пупышак да шчыльных скруткаў з каштанавым водарам, — а агульнае апісанне знака дае жоўта-зялёны яркі настой і насычаны смак.

Крыніцы

Геаграфічнае ўказанне

• MOFCOM 中欧协定附录III (中国注册)

Поўны спіс — на старонцы «Крыніцы»