Фулі Ча (Fùlì chá, 复立茶) — зялёны чай пасёлка Сяахэ павета Вэйюань (威远县) гарадской акругі Нэйцзян у правінцыі Сычуань. Імя ўзята ад старой назвы мясцовасці: цяперашні пасёлак Сяахэ раней быў гандлёвым мястэчкам Фулі (复立场). Вышэйшую градацыю робяць плоскай, ніжэйшыя — скручанымі; дакументы апісваюць каштанавы водар і мяккі смак. Імя ахоўваецца як геаграфічнае ўказанне з 2010 года.
1. Класіфікацыя і Паходжанне
- Тып: Зялёны чай (绿茶, lǜchá). Спецыфікацыя апісвае зялёную тэхналогію — фіксацыю, скручванне, сушку — без акіслення.
- Катэгорыя: Сычуаньскі «імянны» зялёны чай (名优茶, míngyōuchá): плоскі ў вышэйшай градацыі, скручаны ў астатніх; прадукт з геаграфічным указаннем.
- Паходжанне: Кітай, правінцыя Сычуань (四川, Sìchuān), гарадская акруга Нэйцзян (内江, Nèijiāng), павет Вэйюань (威远, Wēiyuǎn), пасёлак Сяахэ (小河镇, Xiǎohé zhèn).
- Зона аховы: 15 вёсак пасёлка Сяахэ — Путаа, Тэчан, Саньхэ, Юймай, Цынлань, Сіньгу, Няньцзы, Сіньтун, Даянь, Сяахэ, Кайюань, Пінлэ, Саньян, Пайфан і Міньчжы — і 11 чайных гаспадарак (茶场). Плошча аховы, паводле спецыфікацыі 2010 года, — 2254 га, аб’ём вытворчасці — 5000 т.
- Геаграфічныя каардынаты: 29°34′05,8″–29°40′50,3″ пн. ш. і 104°17′09,9″–104°22′27,9″ у. д.
2. Гісторыя і Культурнае Значэнне
- Гісторыя:
- 583 і 591 гады. Паводле спецыфікацыі, пры дынастыі Суй тут у 583 годзе заснавалі вайсковы пост Вэйюань (威远戍), а ў 591 годзе — павет Вэйюань.
- Паданні. Спецыфікацыя пераказвае як паданне гісторыю пра тое, што ў 1242 годзе сунскі намеснік Сычуані Юй Цзэ (余玠) загадаў збіраць чай на гары Фулі і варыць з яго моцны адвар. Дакументальнай апоры для гэтага і іншых паданняў спецыфікацыі ў знойдзеных тэкстах няма.
- Надпіс Чжаа Сі. Паводле таго ж тэксту, літаратар канца Цын — пачатку Рэспублікі Чжаа Сі (赵熙), праязджаючы праз мястэчка Фулі, пакінуў надпіс «复立茶树» — «чайныя дрэвы Фулі».
- 2000. Паводле спецыфікацыі — залаты медаль міжнароднай чайнай выставы ў Чэнду; там жа сказана, што чай «уключаны ў лік трынаццаці знакамітых чаёў краіны», але хто складаў гэты спіс, не пазначана.
- 2010. 15 лістапада Міністэрства сельскай гаспадаркі КНР абвяшчэннем № 1478 зарэгістравала Фулі Ча як сельскагаспадарчы прадукт з геаграфічным указаннем (农产品地理标志).
- 2025. Дзяржаўнае ўпраўленне інтэлектуальнай уласнасці абвяшчэннем № 646 (ад 23 верасня) прызнала Фулі Ча прадуктам з геаграфічным указаннем — у ліку 870 найменняў. Заяўнік — мясцовы кааператыў чаяводаў (威远复立茶叶种植农民专业合作社).
- Назва: «Фулі» (复立) — старая назва мясцовасці: гандлёвага мястэчка, якое стала пасёлкам Сяахэ, і гары, якую паданне заве гарой Фулі.
- Культурнае значэнне: Паводле спецыфікацыі, гэтым чаем частуюць ганаровых гасцей і яго дораць; павет уключыў чайную галіну ў праграму развіцця на 11-ю пяцігодку, праводзіць свята збору чаю і конкурсы майстроў.
3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна
- Сарты / Культывары: Фудзін Дабай (福鼎大白, Fúdǐng dàbái), Міншань 131 (名山131, Míngshān 131) і Фусюань № 9 (福选9号, Fúxuǎn 9 hào) «і іншыя» сарты.
- Сыравіна: Паводле патрабаванняў 2025 года — ранневеснавыя адзіночныя пупышкі (独芽, dúyá) з высакагорных садоў. Табліца градацый 2010 года апісвае сыравіну інакш: першая градацыя — пупышка з адным лістом, другая — пупышка з двума лістамі, трэцяя — пупышка з двума толькі раскрытымі лістамі, чацвёртая — пупышка з трыма раскрытымі. Як гэта сумясціць з «адзіночнымі пупышкамі», дакументы не тлумачаць.
- Пачатак збору: Калі на квадратны метр паверхні куста прыпадае 10–15 стандартных пупышак. Збіраюць яснай раніцай, у бамбукавую тару.
- Час збору: «Ранняя вясна»; дакладных тэрмінаў у знойдзеных крыніцах няма.
4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання
- Рэгіён: Паўднёва-цэнтральная частка Сычуаньскай катлавіны. Цэнтр купалападобнага горнага масіва (穹窿山形地貌): горы, яры, густыя лясы.
- Глебы: Жоўтыя (黄壤), халодныя пясчана-жоўтыя гліны (冷沙黄泥) і шэра-бурыя гліны (灰棕泥); лёгкія і сярэднія суглінкі, слабакіслыя, з глыбокім рыхлым ворным пластом і вялікім запасам арганікі.
- Вада: Праз сады цячэ рака Юэсі (越溪河, Yuèxī hé); сады ляжаць у вярхоўях, у зоне без прамысловага забруджвання; pH рачной і грунтовай вады — 5,5–7,5.
- Клімат: Субтрапічны мусонны: сярэдняя гадавая тэмпература 17,9 °C, 1192 сонечныя гадзіны за год, больш за 1000 мм ападкаў, бязмарозны перыяд больш за 330 дзён, вялікі сутачны перапад тэмператур.
- Вышыня: Дакументы кажуць пра «высакагорныя сады»; лічбаў у знойдзеных крыніцах няма.
5. Тэхналогія Вытворчасці
Тэхналогію падрабязна апісвае спецыфікацыя 2010 года; сыравіну перад апрацоўкай сартуюць паводле градацый.
Вышэйшая градацыя — плоскі чай:
- Першая абсмажка (青锅, qīngguō): Кацёл 180–200 °C; сярод ручных прыёмаў — ускідванне, накладванне, прыцісканне, расціранне, адкідванне, захоп і распрамленне (抖、搭、捺、拓、甩、扣、挺). Тры этапы: 3–4 хвіліны ўскідвання, 2–3 хвіліны ўскідвання з расціраннем, затым прыцісканне з расціраннем, пакуль ліст не стане плоскім пры вільготнасці 20–25 %.
- Алёжка: 40–60 хвілін; затым ліст прасейваюць на тры фракцыі.
- Другая абсмажка (辉锅, huīguō): Кожную фракцыю асобна: кацёл 60–80 °C, калі выступіць ворс — 80–90 °C, калі ворс пачне абсыпацца, а ліст ушчыльніцца — 50–60 °C.
Астатнія градацыі — скручаны чай:
- Раскладка (摊青, tānqīng).
- Фіксацыя (杀青, shāqīng): Кацёл 200–220 °C, 200–250 г ліста, ліст хутка праграваецца да 80 °C; смажаць ускідваннем, пакуль ліст не пацямнее і чаранок не будзе гнуцца без злому.
- Скручванне (揉捻, róuniǎn): «Лёгка — моцна — лёгка», усяго 1–2 хвіліны.
- Падсушка (烘青, hōngqīng): 90–110 °C, пласт каля 1 см.
- Фармоўка і вывядзенне ворсу (整形提毫, zhěngxíng tíháo): Кацёл каля 100 °C, выраўноўванне скруткі — каля 70 °C.
- Дасушка (烘干, hōnggān): «Высока — нізка — высока», да вільготнасці 5–6 %.
6. Арганалептычныя Характарыстыкі
Дакументы 2010 і 2025 гадоў апісваюць чай па-рознаму; прыведзены абодва.
- Вонкавы выгляд сухога ліста: Плоскі, прамы, роўны (扁直匀齐), зялёны з алейным бляскам (绿润). Першая градацыя — далікатна-жоўтая з бляскам, кожная пупышка ў ворсе (嫩黄油润、全芽有毫).
- Водар сухога ліста: Асобнага апісання ў знойдзеных крыніцах няма.
- Водар настою: Каштанавы, насычаны і ўстойлівы (栗香浓郁持久); дакументы не ўдакладняюць, сухога ліста або настою.
- Смак: Мяккі і поўны (醇厚) — у 2010 годзе; свежы, мяккі, саладкаваты (鲜醇味甘) — у 2025 годзе. Чай вытрымлівае шмат заварак (耐冲泡).
- Колер настою: Далікатна-зялёны, яркі (嫩绿亮) — у 2010 годзе; светла-зялёны, празрысты (淡绿清流) — у 2025 годзе. Табліца градацый дае жоўта-зялёны яркі настой у двух верхніх градацый.
- Чайнае дно (завараны ліст): Далікатна-зялёнае, яркае (嫩绿明亮) — у абодвух дакументах.
7. Хімічны Склад
Паказчыкі спецыфікацыі 2010 года, паўтораныя ў патрабаваннях 2025 года:
| Паказчык | Патрабаванне |
|---|---|
| Чайныя поліфенолы | не менш за 13,5 % |
| Растваральныя цукры | не менш за 1,0 % |
| Кафеін | не менш за 0,1 г на 100 г |
Акрамя таго, дакументы кажуць пра «ўмеранае» ўтрыманне селену і «багацце» амінакіслот, без лічбаў. Адзінка для кафеіну прыведзена так, як у дакументах.
8. Карысныя Ўласцівасці
Правераных даных пра дзеянне менавіта гэтага чаю няма. Лячэбныя абяцанні даведнікаў тут не паўтараюцца: даследаванняў яны не прыводзяць.
9. Заварванне
Практыка класа для зялёнага чаю.
- Тэмпература вады: 80–85 °C.
- Колькасць чаю: 3 г на 150 мл.
- Посуд: Шкляная шклянка або белы гайвань.
- Працэс:
- Прагрэць посуд.
- Пакласці чай і наліць ваду па сценцы.
- Першы настой — праз 40–60 секунд.
- Піць, пакідаючы частку настою, і даліваць ваду.
- Два-тры паўторныя залівы.
10. Захоўванне
Практыка класа. У герметычнай упакоўцы, у халадзільніку пры 0–5 °C, без святла, вільгаці і пахаў; лепш выпіць на працягу года.
11. Цана і Падробкі
Даных пра цэны ў знойдзеных крыніцах няма.
- Як пазбегнуць падробак:
- Шукаць знак геаграфічнага ўказання: карыстацца ім можа толькі вытворца з зоны аховы з дазволу, які зацвярджае Дзяржаўнае ўпраўленне інтэлектуальнай уласнасці.
- Правяраць, што чай зроблены ў пасёлку Сяахэ павета Вэйюань.
- Глядзець на этыкетку: спецыфікацыя патрабуе пазначаць градацыю.
- Скручаны ліст — не падробка, а ніжэйшая градацыя таго ж чаю.
12. Цікавыя Факты
- Зона аховы змяшчаецца ў адным пасёлку: 15 вёсак і 11 чайных гаспадарак.
- Імя чаю дала назва, якой на карце ўжо няма: мястэчка Фулі стала пасёлкам Сяахэ.
- Плоскай робяць толькі вышэйшую градацыю; для трох астатніх у спецыфікацыі апісана іншая, скручваючая тэхналогія.
13. Параўнанне з іншымі чаямі
- Сіху Лунцзін (西湖龙井): Плоскі чай Ханчжоу; стадыі першай і другой абсмажкі ў спецыфікацыі Фулі Ча названы тымі ж словамі — 青锅 і 辉锅.
- Чжуецын (竹叶青): Плоскі смажаны зялёны чай гары Эмэй у той жа правінцыі.
- Жунсянь Люйча (荣县绿茶): Зялёны чай суседняга павета Жунсянь акругі Цзыгун, з якой зона Фулі Ча мяжуе на поўдні.
У заключэнне:
Фулі Ча — зялёны чай аднаго пасёлка ў паўднёва-цэнтральнай Сычуані. Дакументы пра яго незвычайна падрабязныя — да тэмпературы катла на кожнай стадыі. Плоская вышэйшая градацыя з каштанавым водарам і скручаныя ніжэйшыя — адзін і той жа чай, а імя яму дало зніклае з карты мястэчка Фулі.
Крыніцы
Геаграфічнае ўказанне
Поўны спіс — на старонцы «Крыніцы»