Байюнь Чуньхаа (Báiyún chūnháo, 白云春毫) — зялёны чай павета Луцзян (庐江县) гарадской акругі Хэфэй у правінцыі Аньхой, з гор у адгор’ях Дабешаня; у апісальным перакладзе «веснавы пух белых аблокаў». Словы «белы» і «пух» не робяць яго белым чаем: імя, паводле даведніка, злучае назву старога манастыра Байюньань (白云庵) каля садоў і белы ворс ліста. Паводле даведніка, чай вырас у 1985–1987 гадах з мясцовага «二姑尖毛峰»; ёсць і іншая версія (раздзел 2). Патрабаванні прадукту з геаграфічным указаннем апісваюць яго формулай «падобны на ластаўчын хвост, чысты водар з архідэяй» (形似燕尾、清香带兰). Імя ахоўваецца сельскагаспадарчым геаграфічным указаннем з 2017 года і прызнаннем прадукту з геаграфічным указаннем з 2025 года.
1. Класіфікацыя і Паходжанне
- Тып: Зялёны чай (绿茶, lǜchá). Тэхналогія паводле патрабаванняў — зялёная (раздзел 5). Даведнік адносіць яго да прамых чаёў катловага абсмажвання (炒青, chǎoqīng).
- Катэгорыя: Прамы, злёгку плоскі зялёны чай Дабешаня; прадукт з геаграфічным указаннем.
- Паходжанне: Кітай, правінцыя Аньхой (安徽, Ānhuī), гарадская акруга Хэфэй (合肥, Héféi), павет Луцзян (庐江, Lújiāng).
- Зона аховы: Горы Эргуцзянь (二姑尖), Байхуачжай (百花寨), Лаахэшан (老和尚), Чанчунь, Мадзянь, Худун, Гаацзянь і іншыя ў адгор’ях Дабешаня (大别山, Dàbiéshān) — усяго 45 вёсак у 16 пасёлках, больш за ўсё ў пасёлках Танчы (汤池镇), Ваньшань (万山镇), Кэтань (柯坦镇), Лунцяа (龙桥镇) і Фаньшань (矾山镇). Заяўнік — Чайная асацыяцыя павета Луцзян (庐江县茶叶协会).
- Лепшы раён: Даведнік лічыць лепшым чай з гары Эргуцзянь каля былой воласці Гошу (果树); вёска Гошу ўваходзіць у зону ў складзе пасёлка Танчы.
- Геаграфічныя каардынаты: 30°58′06″–31°33′17″ пн. ш., 117°01′12″–117°33′18″ у. д. (межы зоны аховы).
2. Гісторыя і Культурнае Значэнне
- Гісторыя:
- Пачатак Рэспублікі. Паводле даведніка, у павеце было каля 5000 му чайных садоў і 149 чайных гандлёвых дамоў.
- 1984 год — версія пра Чэнь Чуаня. Партыйны навучальны партал піша, што прафесар Аньхойскага сельскагаспадарчага ўніверсітэта Чэнь Чуань (陈椽), якога называюць «чайным мудрацом» сучаснасці, па запрашэнні павятовых уладаў распрацаваў для Луцзяна знакаміты чай «白云春毫».
- 1985–1987 гады — мясцовая версія. Паводле даведніка, у 1985 годзе луцзянская чайная фабрыка Гошу пачала пробны выпуск «二姑尖毛峰» (Èrgūjiān máofēng); у снежні 1986 года павятовы камітэт па навуцы падаў у правінцыйны камітэт заяўку на тэму па асваенні гэтага чаю, і тэму зацвердзілі; з красавіка 1987 года пайшла афіцыйная пробная выпрацоўка на сыравіне садоў Эргуцзяня, працу на месцы накіроўваў чайны факультэт Аньхойскага сельскагаспадарчага ўніверсітэта, і чай перайменавалі ў «白云春毫».
- 1987 год — версія павета 2026 года. Матэрыял аддзела прапаганды павета, апублікаваны Сіньхуа (新华网) у 2026 годзе, піша, што папярэднікам быў «二姑尖毛峰», а ў 1987 годзе чай за тры гады працы стварыў Чэнь Чуань. Дакладную ролю Чэнь Чуаня і дату стварэння паводле знойдзеных крыніц вызначыць нельга: версіі разыходзяцца.
- 1988 год. Чай прызнаны знакамітым чаем правінцыі Аньхой.
- 1989 год. Паводле даведніка, у ліпені чай атрымаў званне якаснага знакамітага чаю на ўзроўні міністэрства.
- 1995 год. Паводле даведніка, у снежні — залаты медаль Другой кітайскай сельскагаспадарчай выставы.
- 2008 год. Паводле даведніка, залаты медаль Трэцяй аньхойскай чайнай выставы.
- 2016–2017 гады. Паводле матэрыялу павета ў «Пэнпаі» (澎湃新闻), у 2016 годзе чай прайшоў экспертызу сельскагаспадарчага геаграфічнага ўказання і атрымаў першую прэмію конкурсу «Чжунча бэй» (中茶杯), а сертыфікат атрымаў у 2017 годзе; даведнік датуе рэгістрацыю Міністэрства сельскай гаспадаркі 20 красавіка 2017 года, а турыстычны партал адносіць прэмію «Чжунча бэй» да 2015 года.
- 2024 год. Паводле паведамлення аньхойскага навінавага партала 中安在线, у гэтым годзе брэнду споўнілася сорак гадоў з дня стварэння — гэта сыходзіцца з 1984 годам з версіі пра Чэнь Чуаня. Адкрыццё шаснаццатага сезона чайнай культуры і турызму «Байюнь Чуньхаа» намячалася на 6 красавіка ў «чайнай даліне ста кветак» (百花茶谷) пасёлка Танчы.
- 9 чэрвеня 2025 года. Дзяржаўнае ўпраўленне інтэлектуальнай уласнасці (CNIPA) аб’яўленнем № 632 прызнала яго прадуктам з геаграфічным указаннем.
- Узнагароды: «Пэнпай» пералічвае, без гадоў, золата Кітайскай сельскагаспадарчай кірмашу і Сусветнай выставы ў Шанхаі і званне «чайнага караля» правінцыйнай чайнай выставы. Паведамленне 2024 года, таксама без гадоў, называе званні «дзесяць брэндавых знакамітых чаёў правінцыі Аньхой» (安徽省十大品牌名茶), «вядомы таварны знак правінцыі Аньхой», «дзесяць вядомых брэндаў аньхойскага чаю» (中国徽茶十大著名品牌) і «топавы чайны брэнд дэльты Янцзы».
- Назва: «Байюнь» (白云) — «белыя аблокі»: паводле даведніка, у гонар манастыра Байюньань і аблокаў над садамі; «чунь» (春) — «вясна»; «хаа» (毫) — ворс на пупышках.
- Культурнае значэнне: Цяпер гэта агульны брэнд павета. Паводле «Пэнпая», у 2020 годзе ўсе чайныя сады павета займалі каля 100 тысяч му ў васьмі пасёлках; паводле дадзеных павета, прыведзеных у 2024 годзе, — 98,7 тысячы му, чайных прадпрыемстваў амаль сто.
3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна
- Сарты: Патрабаванні прадукту з геаграфічным указаннем называюць Лунцзін 43 (龙井43, Lóngjǐng 43), Чжунхуан № 3 (中黄3号, Zhōnghuáng 3), Гуюйчунь (谷雨春, Gǔyǔchūn) і іншыя.
- Час збору: Збіраюць і перапрацоўваюць у сакавіку–красавіку.
- Стандарт збору: Паводле чайнага даведніка, для вышэйшага сорту (特级) — пупышка з адным толькі раскрытым лістом, для першага (一级) — пупышка з адным-двума такімі лістамі.
- Пасадка і догляд: Паводле патрабаванняў — пасадка з лістапада па сакавік, пры двухраднай — каля 4000 кустоў на му; арганічнае ўгнаенне — перабраджаны свіны і курыны гной, каля 1500 кг на му.
4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання
- Рэгіён: Адгор’і Дабешаня ў павеце Луцзян.
- Вышыня вырошчвання: Паводле патрабаванняў — ніжэй за 1200 м, схілы не стромевыя за 25°.
- Клімат: Субтрапічны мусонны; паводле даведніка, у сярэднім за год 16,4 °C, 1009,2 мм ападкаў, 1760,1 гадзіны сонца і 253 безмарозныя дні.
- Глебы: Паводле даведніка — жоўта-бурыя (黄棕壤), кіслыя або слабакіслыя, pH 5,0–5,5. Патрабаванні шырэйшыя: pH 4,5–6,5, арганічнага рэчыва 1,2–2,2 %, рухомага фосфару каля 6–10 мг/кг, абменнага калію 60–100 мг/кг, магутнасць глебы ад 60 см, без шчыльнага гарызонту.
- Маштаб: Паводле даведніка, ахоўная плошча — 10 000 га, гадавая выпрацоўка — 330 т; год гэтых лічбаў не пазначаны.
5. Тэхналогія Вытворчасці
Патрабаванні прадукту з геаграфічным указаннем задаюць такі ланцужок:
- Завяльванне свежага ліста (摊青, tānqīng).
- Сартаванне ліста (分级, fēnjí).
- Фіксацыя (杀青, shāqīng): Нагрэў спыняе акісленне.
- Астыванне (摊放冷却, tānfàng lěngquè).
- Фармаванне абсмажваннем з прыцісканнем (炒压做形, chǎo yā zuòxíng): Ліст робяць прамым і злёгку плоскім.
- Адлежванне (摊放, tānfàng).
- Першая сушка (初烘, chūhōng).
- Дасушванне (复烘, fùhōng).
- Поўная сушка (足烘, zúhōng).
- Пераборка (拣剔, jiǎntī) і ўпакоўка.
Тэмператур і часу аперацый у знойдзеных крыніцах няма.
6. Арганалептычныя Характарыстыкі
Паводле патрабаванняў прадукту з геаграфічным указаннем.
- Вонкавы выгляд сухога ліста: Шчыльны, прамы, стройны, злёгку плоскі, у форме ластаўчынага хваста; колер зялёны, вільготна-бліскучы, з прыхаванай ізумруднасцю (紧直挺秀微扁呈燕尾形，色泽绿润隐翠). Даведнік піша інакш: тонкі і далікатны, з прыкметным ворсам, падобны на вераб’іны язычок (细嫩显毫……形似雀舌).
- Водар сухога ліста: Апісанняў у знойдзеных крыніцах няма.
- Водар настою: Чысты і стойкі, з відавочнай архідэйнай нотай (清香持久显兰香). Даведнік называе яго далікатным і стойкім (嫩香持久).
- Смак: Свежы, мяккі, салодкі і бадзёры (鲜醇甘爽).
- Колер настою: Далікатна-зялёны і яркі (嫩绿明亮); паводле даведніка — ізумрудна-зялёны і празрысты.
- Чайнае дно (завараны ліст): Далікатнае, жоўта-зялёнае і яркае (嫩黄绿明亮); даведнік дадае, што пупышкі роўныя і цэлыя.
7. Хімічны Склад
Фізіка-хімічныя патрабаванні прадукту з геаграфічным указаннем:
| Паказчык | Норма |
|---|---|
| Вільготнасць | не больш за 6,5 % |
| Агульная зола | не больш за 6,5 % |
| Дробка і пыл | не больш за 1,5 % |
| Водарастваральныя экстрактыўныя рэчывы | не менш за 34,0 % |
Даведнік прыводзіць аналіз гатовага чаю, выкананы чайным факультэтам Аньхойскага сельскагаспадарчага ўніверсітэта: водарастваральныя рэчывы 43,52 %, поліфенолы 29,27 %, амінакіслоты 5,69 (адзінка ў крыніцы не пазначана), кафеін 3,87 %; год аналізу і ўзор не названы.
8. Заварванне
Практыка класа для зялёнага чаю.
- Тэмпература вады: 80–85 °C.
- Колькасць чаю: 3 г на 150 мл.
- Посуда: Шкляны стакан або белы гайвань.
- Працэс:
- Прагрэць посуду.
- Пакласці чай і наліць ваду па сценцы.
- Першы настой — праз 40–60 секунд.
- Піць, пакідаючы траціну настою.
- Даліць ваду.
- Два-тры паўторныя залівы.
9. Захоўванне
Практыка класа. У герметычнай непразрыстай упакоўцы, у халадзільніку пры 0–5 °C, без святла, вільгаці і чужых пахаў. Лепш выпіць на працягу года.
10. Цана і Падробкі
Дадзеных пра цэны ў знойдзеных крыніцах няма.
- Як пазбегнуць падробак:
- Шукаць спецыяльны знак геаграфічнага ўказання: права на яго зацвярджае CNIPA, спіс дапушчаных публікуецца.
- Правяраць, што чай з зоны аховы павета Луцзян.
- Ліст — прамы, злёгку плоскі, зялёны з бляскам, а не скручаны.
- Не верыць старонкам, дзе Байюнь Чуньхаа названы фуцзяньскім чаем або белым чаем: гэта супярэчыць дакументам аховы.
11. Цікавыя Факты
- Паводле даведнікаў і паведамлення павета, імя чаю даў стары манастыр Байюньань у чайным раёне разам з белым ворсам ліста; раней чай зваўся «二姑尖毛峰».
- Дакумент аховы і даведнік апісваюць форму ліста па-рознаму: як ластаўчын хвост і як вераб’іны язычок.
- Паводле «Пэнпая», Луцзян — радзіма Ван Куйчэна (王魁成), стваральніка Тайпін Хоу Куя.
12. Параўнанне з іншымі аньхойскімі чаямі
- Хуаншань Маа Фэн (黄山毛峰): Таксама параўноўваюць з вераб’іным язычком, але гэта чай поўдня правінцыі, каля Хуаншаня.
- Шучэн Сяа Лань Хуа (舒城小兰花): Зялёны чай усходніх схілаў Дабешаня, вядомы архідэйным водарам.
- Юэсі Цуй Лань (岳西翠兰): Зялёны чай Дабешаня, таксама створаны ў 1980-х.
- Тайпін Хоу Куй (太平猴魁): Плоскі буйналіставы «востры» чай поўдня правінцыі; яго стваральнік, паводле «Пэнпая», — ураджэнец Луцзяна.
У заключэнне:
Байюнь Чуньхаа — зялёны чай луцзянскіх адгор’яў Дабешаня: прамы, злёгку плоскі ліст з белым ворсам, далікатна-зялёны настой, свежы мяккі смак і чысты стойкі водар з архідэйнай нотай. Імя ў яго — ад манастыра Байюньань і белага ворса, папярэднік — мясцовы «Эргуцзянь маафэн», ахова — з 2017 і 2025 гадоў.
Крыніцы
Геаграфічнае ўказанне
Поўны спіс — на старонцы «Крыніцы»