Тааюань Ечаван (Táoyuán yěcháwáng, 桃源野茶王) — «тааюаньскі цар дзікага чаю»: пупышкавы зялёны чай павета Тааюань (桃源县) гарадской акругі Чандэ на паўночным захадзе правінцыі Хунань. Яго робяць толькі з пупышак мясцовага буйналістага сорту 桃源大叶, які паходзіць ад дзікага буйналістага чаю з гор воласці Тайпінпу, — адсюль слова «дзікі» ў назве; з дзікіх дрэў гэты чай не збіраюць. З 31 снежня 2005 года Тааюань Ечаван — прадукт з геаграфічным указаннем.
1. Класіфікацыя і Паходжанне
- Тып: Зялёны чай (绿茶, lǜchá), пупышкавы. Аб’ява аб ахове не называе клас словам, але яго схема апрацоўкі — фіксацыя, выраўноўванне пупышак, сушка, без акіслення — і пяшчотна-зялёны настой паказваюць на зялёны чай. Сам сорт шырэйшы за адзін клас: даведнік сартоў называе яго сыравінай і для чырвонага, і для цёмнага чаю.
- Катэгорыя: Пупышкавы зялёны чай; прадукт з геаграфічным указаннем (2005). У павятовай лінейцы чаёў сорту 桃源大叶 — пупышкавая лінія; дзве іншыя — маацзянь і звычайны зялёны чай.
- Паходжанне: Кітай, правінцыя Хунань (湖南, Húnán), гарадская акруга Чандэ (常德, Chángdé), павет Тааюань (桃源县, Táoyuán xiàn).
- Зона аховы: Паводле аб’явы аб ахове — дзесяць валасцей і пасёлкаў павета: Таахуаюань (桃花源镇), Шапін (沙坪镇), Лухуатань (芦花潭乡), Гунюшань (牯牛山乡), Сянсіцяа (乡溪桥乡), Чааньпу (茶庵铺乡), Тайпінпу (太平铺乡), Сіаньпу (西安铺乡), Фэнпін (封坪乡) і Лінцзіньтань (凌津滩乡). Падстава — ліст павятовага ўрада аб межах зоны (桃政函〔2004〕62号). Напісанне 乡溪桥乡 — паводле перадруку аб’явы; у зоне чырвонага чаю павета месца запісана як 杨溪桥, і гэта можа быць памылкай.
- Геаграфічныя каардынаты: Павет Тааюань — каля 28,9° пн. ш. і 111,5° у. д.
2. Гісторыя і Культурнае Значэнне
- Гісторыя:
- 1969. Паводле публікацыі «Новага Хунаня» 2018 года, сорт паходзіць ад дзікага буйналістага чаю з гор каля вёскі Луцзячун (陆家冲) воласці Тайпінпу; у 1969 годзе аграномы павета пачалі яго адбор, размнажэнне і доследныя пасадкі.
- 1989 і 1992. Сорт прайшоў правінцыйную навукова-тэхнічную экспертызу, а затым быў зацверджаны правінцыйнай камісіяй па сартах пад імем 桃源大叶.
- 1997–1998. Паводле даведачных апісанняў — сярэбраная ўзнагарода Пекінскай міжнароднай чайнай выставы (1997) і золата хунаньскага конкурсу «金牌杯» (1998).
- 2005. 31 снежня Галоўнае дзяржаўнае ўпраўленне па кантролі якасці, інспекцыі і каранціне (AQSIQ) абвясціла аб ахове Тааюань Ечавана як прадукта з геаграфічным указаннем. Межы зоны павятовы ўрад вызначыў лістом 2004 года.
- 2006. 4 красавіка ў пасёлку Чааньпу прайшла прэс-канферэнцыя аб ахове. Паводле паведамлення ўрада павета, Ечаван стаў чацвёртым ахаваным прадуктам з геаграфічным указаннем у Хунані і першым у акрузе Чандэ; пад сортам 桃源大叶 тады налічвалася 3780 га, Ечавана выпускалі больш за 600 т на год.
- 2024–2026. Аб’ява Дзяржаўнага ўпраўлення інтэлектуальнай уласнасці КНР (CNIPA) № 593 ад 18 ліпеня 2024 года дазволіла спецыяльны знак двум вытворцам Ечавана; яшчэ па адным прадпрыемстве атрымалі права на знак паводле аб’яў № 615 (падпісана ў студзені 2025 года) і № 660 (студзень 2026 года).
- Назва: «Тааюань» (桃源) — «персікавы выток», імя павета; «Еча» (野茶, yěchá) — «дзікі чай», паводле паходжання сорту; «Ван» (王, wáng) — «цар», хвалебная частка імя.
- Культурнае значэнне: Публікацыя статыстычнага ўпраўлення Хунані 2015 года называлася «развіваць галіну Тааюань Дае, будаваць брэнд Тааюань Ечаван». Пасёлак Чааньпу ў 2025 годзе называў сваімі тры геаграфічныя ўказанні павета: Дае Ча, Ечаван і Хунча.
3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна
- Сорт: 桃源大叶 (Táoyuán dàyè, «тааюаньскі буйналісты»). Паводле даведніка сартоў — хмызняковы, буйналісты, ранняга распускання, дыплоід; вясновыя пупышкі кранаюцца ў сярэдзіне сакавіка. Адбор, паводле таго ж даведніка, у 1976–1992 гадах вялі павятовая станцыя чайных сартоў і чайны інстытут Хунаньскага сельскагаспадарчага ўніверсітэта.
- Воблік сорту: Паводле даведніка сартоў — буйны мясісты ліст (叶片肥大) эліптычнай формы; вага ста парасткаў «пупышка і тры лісты» — 103,0 г.
- Размнажэнне і пасадка: Аб’ява аб ахове патрабуе размнажэння кароткімі чаранкамі (短穗扦插) і шчыльнасці 2500–3000 кустоў на му (666,7 м²); угнаенні — пераважна арганічныя.
- Сыравіна: Толькі пупышкі (芽头, yátóu).
- Час і стандарт збору: Паводле аб’явы, збор пачынаюць у сярэдзіне сакавіка, калі пупышка дасягае каля 2 см, і вядуць да канца кастрычніка.
4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання
- Рэгіён: Горы павета Тааюань. Галоўны чайны цэнтр — пасёлак Чааньпу (茶庵铺镇): паводле публікацыі красавіка 2025 года, 88 тыс. му садоў і 28 тыс. тон чаю на год, 45 % ад павета.
- Вышыня вырошчвання: Паводле аб’явы аб ахове — 150–600 м. Энцыклапедычная даведка называе 300–1064 м на поўдні павета, у даліне ракі Юаньшуй (沅水); крыніцы разыходзяцца, за аснову ўзята лічба аб’явы.
- Глебы: Паводле аб’явы — чацвярцічныя чырваназёмы і прадукты выветрывання гліністых сланцаў і гранітаў; глеба рыхлая, добра прапускае ваду, pH 4,5–6,0, арганічнага рэчыва не менш за 2,0 %.
- Клімат: Паводле энцыклапедычнай даведкі — субтрапічны мусонны, каля 16 °C у сярэднім за год.
5. Тэхналогія Вытворчасці
Аб’ява аб ахове задае такую паслядоўнасць першаснай апрацоўкі (初制工艺, chūzhì gōngyì):
- Раскладка пупышак (芽头摊青, yátóu tānqīng).
- Фіксацыя (杀青, shāqīng): Нагрэў спыняе акісленне.
- Астыванне на ветры (清风摊凉, qīngfēng tānliáng).
- Выраўноўванне пупышак (理条, lǐtiáo): Пупышкам надаюць простую форму.
- Астыванне (摊凉, tānliáng).
- Развіццё водару (提香, tíxiāng).
- Астыванне.
- Дасушка і зняцце з катла (足干、起锅, zúgān, qǐguō).
Скручвання няма: пупышка застаецца цэльнай і простай. Тэмператур і часу ў знойдзеных крыніцах няма.
6. Арганалептычныя Характарыстыкі
Аб’ява аб ахове зводзіць воблік да адной фразы: «外形全芽挺直，汤色嫩绿清澈，香气持久带栗香味，回味甘甜爽口».
- Знешні выгляд сухога ліста: Цэльныя простыя пупышкі (全芽挺直); павятовыя апісанні дадаюць — моцныя і стройныя, у багатым серабрыстым ворсе, пяшчотна-зялёныя (银毫披露，色泽嫩绿).
- Водар сухога ліста: Асобнага апісання ў знойдзеных крыніцах няма.
- Водар настою: Устойлівы, з каштанавай нотай (香气持久带栗香味); паводле павятовага апісання — доўгі і пяшчотны (嫩香悠长).
- Смак: Свежы і мяккі (滋味鲜醇) — паводле павятовага апісання; аб’ява кажа пра салодкае асвяжальнае послесмакавае адчуванне (回味甘甜爽口).
- Колер настою: Пяшчотна-зялёны, празрысты (汤色嫩绿清澈).
- Чаевае дно (завараны ліст): У аб’яве не апісана; павятовае апісанне называе ліст пяшчотна-зялёным і светлым.
Энцыклапедычная даведка піша, што пры заварванні пупышкі «тройчы падымаюцца і апускаюцца» (三起三落).
7. Хімічны Склад
Аб’ява аб ахове задае мінімумы для сухога чаю:
| Паказчык | Патрабаванне |
|---|---|
| Сума свабодных амінакіслот | не менш за 2,0 % |
| Сума катэхінаў | не менш за 80 мг/г |
| Чаевыя поліфенолы | не менш за 20 % |
| Водарастваральныя экстрактыўныя рэчывы | не менш за 30 % |
Іншых вымярэнняў менавіта гэтага чаю ў знойдзеных крыніцах няма.
8. Заварванне
Практыка класа для зялёнага чаю.
- Тэмпература вады: 80–85 °C, для пупышак — бліжэй да 80 °C.
- Колькасць чаю: 3 г на 150 мл.
- Посуд: Шкляная шклянка, у якой відаць, як пупышкі ўстаюць у вадзе, або белы гайвань.
- Працэс:
- Прагрэць посуд.
- Пакласці чай і наліць ваду па сценцы.
- Першы настой — праз 40–60 секунд.
- Піць, пакідаючы частку настою, і даліваць ваду.
- Два-тры паўторныя залівы.
9. Захоўванне
Практыка класа для зялёнага чаю. У герметычнай упакоўцы, у халадзільніку пры 0–5 °C, без святла, вільгаці і пахаў; лепш выпіць на працягу года.
10. Цана і Падробкі
Даных аб цэнах у знойдзеных крыніцах няма.
- Як пазбегнуць падробак:
Лабараторных прыкмет падробкі крыніцы не прыводзяць.
11. Цікавыя Факты
- Сорт, з якога робяць Ечаван, адабраны з дзікага буйналістага чаю: адбор пачалі ў 1969 годзе, правінцыйным сортам ён стаў у 1992-м.
- Сезон збору паводле аб’явы аб ахове доўгі — з сярэдзіны сакавіка да канца кастрычніка.
- Паводле даных павета, Ечаван быў першым прадуктам з геаграфічным указаннем ва ўсёй акрузе Чандэ.
12. Параўнанне з іншымі хунаньскімі чаямі
- Тааюань Дае Ча (桃源大叶茶): Знак на чай таго ж сорту ў цэлым — пупышкавы, маацзянь і ліставы зялёны; Ечаван — толькі пупышкі.
- Тааюань Хунча (桃源红茶): Чырвоны чай таго ж павета з уласнай аховай.
- Шымэнь Інь Фэн (石门银峰): Зялёны чай павета Шымэнь той жа акругі Чандэ.
- Цзюньшань Інь Чжэнь (君山银针): Самы вядомы пупышкавы чай Хунані, але жоўты — з тамленнем пупышак, якога ў Ечавана няма.
На заканчэнне:
Тааюань Ечаван — зялёны чай з адных пупышак сорту, адабранага з дзікага буйналістага чаю павета. Дакумент аб яго ахове рэдкасна канкрэтны: дзесяць валасцей і пасёлкаў, вышыні 150–600 м, чаранкаванне, пупышка каля 2 см, восем этапаў апрацоўкі і мінімумы па амінакіслотах, катэхінах і поліфенолах. Простыя серабрыстыя пупышкі, пяшчотна-зялёны настой і каштанавая нота — тое, што абяцае сам дакумент.
Крыніцы
Геаграфічнае ўказанне
Поўны спіс — на старонцы «Крыніцы»