Hǎifēng Liánhuāshān chá

Хайфэн Ляньхуашань Ча (Hǎifēng Liánhuāshān chá, 海丰莲花山茶) — «чай гары Ляньхуашань з Хайфэна», зялёны чай павета Хайфэн (海丰县) гарадской акругі Шаньвэй на ўсходзе правінцыі Гуандун. Ляньхуашань (莲花山, «гара Лотаса») — імя хрыбта на поўнач ад павятовага горада; да лотасавых і кветкавых чаёў яно дачынення не мае. Дакумент аховы дапускае для яго ўлунскія гатункі, але прадпісвае зялёную тэхналогію — фіксацыю пры 250–270 °C і шматгадзінную катловую сушку, без акіслення; яго формула — «залацісты настой, мядова-каштанавы водар». З 2021 года імя ахоўваецца як сельскагаспадарчае геаграфічнае ўказанне, з 2025 года — як прадукт з геаграфічным указаннем.

1. Класіфікацыя і Паходжанне

Тып: Зялёны чай (绿茶, lǜchá) катловай сушкі. Дакумент аховы 2025 года задае ланцужок «расціланне — фіксацыя — скручванне — разбіванне камоў — сушка»; устрэсвання з частковым акісленнем, без якога не бывае ўлуна, у ёй няма. Улунскія гатункі ў пераліку сыравіны класа не мяняюць — яго задае тэхналогія. Самай вядомай мясцовай маркай сайт павета называе «莲花绿茶» — «лотасавы зялёны чай».
Катэгорыя: Прадукт з геаграфічным указаннем (地理标志产品, dìlǐ biāozhì chǎnpǐn), 2025; сельскагаспадарчае геаграфічнае ўказанне (农产品地理标志), 2021.
Паходжанне: Кітай, правінцыя Гуандун (广东, Guǎngdōng), гарадская акруга Шаньвэй (汕尾, Shànwěi), павет Хайфэн (海丰, Hǎifēng).
Зона аховы: Чатыры пасёлкі і 80 вёсак павета — Хайчэн (海城镇), Гунпін (公平镇), Піндун (平东镇) і Хуанцян (黄羌镇). Каардынаты: 115°07′–115°30′ у. д., 22°56′–23°13′ пн. ш.
Ядро і зона: Газета «Наньфан нунцунь бао» (2022) называе ядром вытворчасці пяць пасёлкаў — да чатырох з зоны аховы дадае Мэйлун (梅陇镇). У зону аховы ён не ўваходзіць ні па заяўцы 2020 года, ні па аб’яўленні 2025 года.

2. Гісторыя і Культурнае Значэнне

Паданні і старыя сведчанні:
- Паданне. Па «Бэйцзін жыбаа» (2023), паданне гаворыць, што пры дынастыі Цзінь лекар Гэ Хун (葛洪), збіраючы травы на хрыбце Ляньхуашань, знайшоў і пасадзіў горны чай (山子茶) і назваў яго «чаем несмяротных» (仙人茶, xiānrén chá).
- Хроніка гадоў Цяньлун (乾隆). Газета «Шаньвэй жыбаа» (2021) цытуе цынскую хроніку павета Хайфэн. Пры манастыры Ляньхуа-ань на вяршыні расце некалькі кустоў чаю, і завараны на крынічнай вадзе ён «滋味甘洁» — салодкі і чысты; а на плоскай вяршыні гары, каля Сямізорнага ўзгорка (七星墩), чай «气味最佳» — найлепшы па смаку і водары.
- Гады Гуансюй (光绪). Па той жа газеце, паэт і каліграф Цзян Фэнчэнь (江逢辰) сябраваў з настаяцелем манастыра Цзімін-сы (鸡鸣寺) на Ляньхуашані, паспрабаваў там чай «龙头凤尾» і ў вершах прасіў манаха дасылаць яму па некалькі цзіняў штогод. Газета лічыць гэта пачаткам вядомасці чаю.
- 1950-я. Па «Шаньвэй жыбаа» і «Бэйцзін жыбаа», маці рэвалюцыянера Пэн Пая, Чжоу Фэн (周凤), паднесла ляньхуашаньскі «чай несмяротных» Чжоу Эньлаю. Дакументальнага пацвярджэння ў крыніцах няма.
- Лепшыя ўчасткі. Па «Шаньвэй жыбаа», у народзе ходзяць паданні пра тое, што лепшы чай даюць участкі «Кэцзайляо» (客仔寮) і «трэцяя града» (第三条垄). Гэта паданне, а не вынік параўнання.
- Хроніка гадоў Цзяцзін (嘉靖). China Daily (2024) узводзіць гісторыю чаю да раздзела «Прадукты» (物产) хайфэнскай хронікі гадоў Цзяцзін дынастыі Мін. Тэксту гэтай хронікі ў знойдзеных крыніцах няма, а мясцовая прэса гаворыць пра «200 гадоў гісторыі»; крыніцы разыходзяцца на вякі.
Галіна: Па «Шаньвэй жыбаа» (2021), запісы пра тое, што хайфэнцы збіралі маладыя парасткі з раскіданых па Ляньхуашані кустоў і рабілі з іх чай, вядомыя з эпохі Цын. «Наньфан нунцунь бао» (2022) піша пра «200 гадоў гісторыі» чаю, пра буйныя пасадкі з 1960–1970-х гадоў і пра хутчэйшы рост галіны з 1990-х. Па словах кіраўніка павятовага ўпраўлення сельскай гаспадаркі ў той жа газеце, раней чаяводы, спадзеючыся на свой досвед, рабілі ў асноўным зялёны чай, а цяпер выпускаюць яшчэ чырвоны чай, даньцун і ўлун.
Дакументы аховы:
- 2019. Агульнанацыянальны пералік вядомых, асаблівых і новых сельгаспрадуктаў.
- 2020–2021. 5 жніўня 2020 года Упраўленне сельскай гаспадаркі Гуандуна аб’явіла пра прыём заяўкі на сельскагаспадарчае геаграфічнае ўказанне; заяўнік — Хайфэнскі павятовы інстытут сельскагаспадарчых навук. У 2021 годзе Міністэрства сельскай гаспадаркі вынесла яе на абмеркаванне паведамленнем № 1, і ў тым жа годзе імя зарэгістравана. Тады ж «海丰莲花绿茶» увайшоў у правінцыйны спіс зон пераважнай вытворчасці асаблівай сельгаспрадукцыі.
- 2021. Шаньвэй зацвердзіў мясцовы стандарт «海丰莲花山茶生产技术规程» (DB4415/T 3-2021), дзеючы з 1 кастрычніка. «Бэйцзін жыбаа» (2023) піша пра адзін рэгламент гарадскога ўзроўню — пад імем «海丰莲花山茶标准化生产技术规程» — і пра два стандарты прадпрыемстваў.
- 2022. Па сайце павета, чай атрымаў метэаралагічны знак «岭南生态气候优品», а пасёлак Хайчэн увайшоў у агульнанацыянальны спіс паказальных сёл і пасёлкаў «一村一品» — «адна вёска, адзін прадукт».
- 2025. Аб’яўленнем Дзяржаўнага ўпраўлення інтэлектуальнай уласнасці (CNIPA) № 632 ад 9 чэрвеня (апублікавана 27 чэрвеня) імя прызнана прадуктам з геаграфічным указаннем — пазіцыя 176 з 224. Тым жа аб’яўленнем ахову атрымаў мясцовы рыс; да гэтага, па даных павета, такі прадукт у яго быў адзін — бутоны лілейніка.

3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна

Гатункі / Культывары: Па дакуменце аховы — мясцовая папуляцыя (本地群体种) або адабраныя з яе лініі, а таксама высокаараматныя ўлунскія гатункі 本山 (Běnshān), 铁观音 (Tiěguānyīn), 金观音 (Jīnguānyīn), 黄旦 (Huángdàn), 凤凰单丛 (Fènghuáng dāncóng) і іншыя.
Інтрадукцыя: Па прэсе (2023), з 1990-х павет завёз 铁观音, 金萱, 白叶单丛, 大红袍 і 黄旦 — спіс, які не супадае з пералікам дакумента.
Дзікі чай: Па прэсе (2023), мясцовы «чай несмяротных» — вечназялёнае невялікае дрэва з лістом памерам з далонь; дзікія дрэвы ўнесены ў пералік ахоўных раслін другой катэгорыі. Па «Бэйцзін жыбаа» (2023), на гары захоўваецца старое дрэва «чаю несмяротных» вышынёй 6,5 м, а ў гадавальніку каля падножжа да таго часу перасадзілі 218 дзікіх дрэў з прыжывальнасцю 94,4 % і вырасцілі больш за 13 500 чаранковых саджанцаў.
Стандарт збору: Ад пупышкі з адным лістом да пупышкі з трыма лістамі; парасткі цэлыя, чыстыя і роўныя.
Час збору: Двойчы на год — перад святам Цынмін (清明) і ў сезон Байлу (白露).

4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання

Рэгіён: Павет з трох бакоў акружаны гарамі і выходзіць да мора на поўдні. Па «Шаньвэй жыбаа», чайныя сады ляжаць у радыусе прыкладна 50 км ад галоўнай вяршыні хрыбта; па «Бэйцзін жыбаа», гэта пік Ляньхуафэн (莲花峰), 1337,6 м. Сам хрыбет, па той жа газеце, цягнецца больш чым на 400 км — ад Лун’яня (龙岩) у Фуцзяні да вусця Жамчужнай ракі.
Апісанне зоны сельскагаспадарчага ўказання (у пераказе даведачнага сайта): узгоркі большай часткай 100–200 м, вышэйшы пункт павета — 1337,3 м; горы і ўзгоркі займаюць 60 % тэрыторыі, раўніны — 40 %; сярэднегадавая тэмпература 22,5 °C, ападкі 2389,5 мм у год, з іх летам — 1450 мм. Газеты даюць вышыню вяршыні і тэмпературу крыху інакш — 1337,6 м і 22,7 °C.
Вышыня вырастання: 80–700 м — раўніны, узгоркі і спадзістыя схілы.
Глебы: Жоўтыя (黄壤) і чырвона-жоўтыя (红黄壤). pH па дакуменце аховы — 4,0–5,0, па «Шаньвэй жыбаа» — 4,0–4,8.
Клімат: Паўднёвы субтрапічны мусонны. Сонечнае ззянне — у сярэднім 1873 гадзіны ў год («Шаньвэй жыбаа»); сярэднегадавая тэмпература 22,7 °C і бяззімны перыяд 360 дзён («Наньфан нунцунь бао»).
Агратэхніка па дакуменце: Схілы не стромельшыя за 15°, пасадка з лістапада па сакавік.
Маштаб: Па заяўцы 2020 года — 2330 га і 4302 т у год; па прэсе 2022–2023 гадоў — каля 52,5 тыс. му і 4146 т; China Daily (2024) піша пра больш чым 60 тыс. му і больш чым 5 тыс. т. Гадавы кошт прадукцыі павет называе 439 млн юаняў (пры 2330 га і 4302 т), «Наньфан нунцунь бао» (2022) — каля 1,39 млрд юаняў.

5. Тэхналогія Вытворчасці

Рэжымы па дакуменце аховы 2025 года:

Расціланне (摊青, tānqīng): Слоем 3 см на сітах або 10–15 см у жолабе, 6–12 гадзін, да вільготнасці 68–70 %.
Фіксацыя (杀青, shāqīng): 250–270 °C пры тэмпературы ліста 80–85 °C, 4,0–4,5 хвіліны, страта масы 12–14 %, вільготнасць 58–60 %.
Скручванне (揉捻, róuniǎn): Па схеме «без націску — лёгкі націск — без націску — моцны націск — без націску», усяго 25–35 хвілін, пакуль чаінка не згорнецца шчыльна і сок не выступіць на ёй.
Разбіванне камоў (解块, jiěkuài): Машынай, з адсевам крошкі.
Сушка (干燥, gānzào) у катле ў тры прыёмы: пры 230–250 °C да васьмі дзясятых сухасці; пры 145–150 °C 30 хвілін; фінальная сушка (辉锅, huīguō) пры 110–115 °C шэсць гадзін — да шэра-зялёнага «інею» на чаінцы і салодкага або мядовага водару. Затым чай адразу запячатваюць.

6. Арганалептычныя Характарыстыкі

Апісанне дакумента аховы 2025 года.

Знешні выгляд сухога ліста: Шчыльна скручаная чаінка, шэра-зялёная, з «інеем» — бялёсым налётам (条索紧实、灰绿起霜). «Шаньвэй жыбаа» дапускае і грубаватую, цёмна-зялёную чаінку.
Водар сухога ліста: Асобнага апісання ў знойдзеных крыніцах няма.
Водар настою: Каштанавы, з «водарам агню» (栗香带火工香); у формуле дакумента — мядова-каштанавы (蜜栗香).
Смак: Густы, з вяртаннем салодкасці (滋味浓厚、回甘). Прэса дадае: асвяжальны, вытрымлівае шмат заварак.
Колер настою: Жоўта-зялёны з залацістым адлівам (黄绿泛金).
Чайнае дно (завараны ліст): Жоўта-зялёнае (叶底黄绿).

7. Хімічны Склад

Фізіка-хімічныя патрабаванні дакумента аховы 2025 года:

Паказчык	Патрабаванне
Вільготнасць	не больш за 3,5 %
Агульная зола	не больш за 6,5 %
Чайныя поліфенолы	не менш за 18,0 %
Вадарастваральныя экстрактыўныя рэчывы	не менш за 48,0 %

Норма вільготнасці 3,5 % стражэйшая за звычайную для зялёнага чаю; так яна запісана ў дакуменце.

Фактычныя значэнні, па China Daily (2024): чайныя поліфенолы 19–25 %, свабодныя амінакіслоты 2,7–3,5 %, вадарастваральныя экстрактыўныя рэчывы 48–52 %. Метаду і выбаркі публікацыя не называе.

8. Заварванне

Практыка класа для зялёнага чаю.

Тэмпература вады: 85–90 °C.
Колькасць чаю: 3 г на 150 мл.
Посуд: Гайвань або фарфоравы чайнік.
Працэс: Прагрэць посуд, першы настой — праз 40–60 секунд, затым некалькі паўторных заліваў з невялікім падаўжэннем.

9. Захоўванне

Практыка класа. У герметычнай упакоўцы, без святла, вільгаці і пахаў, лепш у халадзільніку пры 0–5 °C. Выпіць на працягу года.

10. Цана і Падробкі

Прэйскуранта ў знойдзеных крыніцах няма, ёсць толькі словы мясцовых людзей. Па словах кіраўніка павятовага ўпраўлення сельскай гаспадаркі (2022), калі тэхналогіі не хапала, чай ішоў па некалькі дзясяткаў юаняў за цзінь (500 г), цяпер — за сотні і нават тысячы юаняў. Адзін з мясцовых вытворцаў на сайце павета называе цэны сціплей: асенні чай — больш за 200, веснавы — 300–400 з лішнім юаняў; адзінкі ён не называе, па кантэксце — цзінь. Веснавы чай, па сайце павета, дае чаяводам каля паловы гадавога даходу ад чаю.

Як пазбегнуць падробак:
- Шукаць спецыяльны знак геаграфічнага ўказання: яго зацвярджае CNIPA для вытворцаў з зоны аховы.
- Правяраць, што чай з пасёлкаў Хайчэн, Гунпін, Піндун або Хуанцян.
- Не блытаць з кветкавымі сумесямі «з лотасам»: Ляньхуашань — імя гары.
- Па дакуменце: шэра-зялёная чаінка з налётам, жоўта-зялёны настой з залацістым адлівам, каштанавы водар з тонам агню.

11. Цікавыя Факты

Сыравіна можа ісці з улунскіх кустоў, але чай — зялёны: вырашае тэхналогія, а не гатунак.
Фінальная катловая сушка па дакуменце доўжыцца шэсць гадзін.
Адным аб’яўленнем 2025 года павет патроіў лік сваіх прадуктаў з геаграфічным указаннем.

12. Параўнанне з іншымі чаямі

Хуэйдун Сяньжэнь Ча (惠东仙人茶): Мясцовая чайная папуляцыя суседняга павета Хуэйдун; яе таксама завуць «чаем несмяротных», і яе сады таксама ляжаць на хрыбце Ляньхуашань.
Байпэньчжу Хэнкэн Ча (白盆珠横坑茶): Зялёны чай вёскі Хэнкэн у Хуэйдуне, з усіх бакоў акружанай тым жа хрыбтом.
Дань Цун (单枞): Улун з Чаочжоу; гатунак 凤凰单丛 уваходзіць у пералік сыравіны хайфэнскага чаю, але тэхналогія тут зялёная.

У заключэнне:

Хайфэн Ляньхуашань Ча — катловы зялёны чай гары Лотаса на ўсходзе Гуандуна, у якім улунская сыравіна ідзе ў зялёную тэхналогію. Дакумент аховы апісвае фіксацыю пры 250–270 °C, шасцігадзінную катловую дасушку, шэра-зялёную чаінку з «інеем» і формулу «залацісты настой, мядова-каштанавы водар». Ахова імя — справа 2021 і 2025 гадоў.

Крыніцы

Нарматыўныя дакументы

DB4415/T 3-2021

Геаграфічнае ўказанне

CNIPA 地理标志产品认定 №632

Поўны спіс — на старонцы «Крыніцы»