Хэнсянь Моліхуа Ча (Héngxiàn mòlìhuā chá, 横县茉莉花茶) — язмінавы чай гарадскога павета Хэнчжоу (横州市, да 2021 года — павет Хэнсянь) горада Наньнін, Гуансі-Чжуанскі аўтаномны раён. Хэнчжоу — найбуйнейшы ў Кітаі раён язміну, і адсюль язмін завозілі ў іншыя раёны краіны. Зялёную чайную аснову тут шматразова араматызуюць жывымі кветкамі, якія раскрываюцца ноччу. Найменне ўваходзіць у першую сотню кітайскіх геаграфічных указанняў, узятых пад ахову Еўрасаюзам.
1. Класіфікацыя і Паходжанне
- Тып: Араматызаваны кветкамі чай (花茶, huāchá): чайная аснова, араматызаваная свежым язмінам. Аснова — зялёны чай: паводле апісання архіўнага ведамства Гуансі, хэнчжоўскі язмінавы чай захоўвае насычаны асвяжальны характар зялёнага чаю.
- Катэгорыя: Язмінавы чай Гуансі; знак паходжання (2006); геаграфічнае ўказанне Кітая, якое ахоўваецца ў ЕС па Пагадненні Кітай–ЕС.
- Паходжанне: Кітай, Гуансі-Чжуанскі аўтаномны раён (广西壮族自治区, Guǎngxī Zhuàngzú Zìzhìqū), горад Наньнін (南宁, Nánníng), гарадскі павет Хэнчжоу (横州市, Héngzhōu Shì).
- Зона: Агляд Міністэрства камерцыі называе Хэнчжоу; гэта апісанне тэрыторыі, а не юрыдычная мяжа.
- Геаграфічныя каардынаты: Каля 22,7° пн. ш. і 109,3° у. д.
2. Гісторыя і Культурнае Значэнне
- Гісторыя:
- Мін — язмін у агароджах. Паводле звестак Міністэрства сельскай гаспадаркі, у 1521 годзе чыноўнік вобласці Хэнчжоу Ван Цзі (王济) запісаў у кнізе «Цзюньцзытан жысюнь шоўцзін» (君子堂日询手镜): «язмін расце паўсюдна, іншыя плятуць з яго агароджы, квітнее ён круглы год». Паводле звестак архіва Гуансі, язмін тут доўга расцілі пераважна дзеля прыгажосці, і ўраджай быў невялікі.
- 1959 — саджанцы для фабрыкі. Паводле звестак агенцтва Сіньхуа, у 1959 годзе малады работнік павятовай чайнай фабрыкі заказаў з Гуандуна дзве вязкі саджанцаў язміну; іх прывезлі на лодцы і пасадзілі на пустцы каля фабрыкі.
- Канец 1970-х — 1980-я. Паводле звестак Мінсельгаса, з канца 1970-х язмін сталі вырошчваць як гаспадарчую культуру. Паводле звестак архіва, у пачатку 1980-х фабрыка раздавала сялянам саджанцы бясплатна, пасылала тэхнікаў і заключала доўгія дагаворы закупкі па цвёрдай цане. З 1984 года фабрыка супрацоўнічала з Сучжоўскай чайнай фабрыкай — буйным вытворцам кветкавага чаю: дамовіліся аб перапрацоўцы сыравіны заказчыка і тэхнічным супрацоўніцтве, і Сучжоў прысылаў вядомых майстроў апрацоўкі кветкавага чаю.
- 1989 — пералом. У ліпені 1989 года Міністэрства гандлю правяло на павятовай фабрыцы ўсекітайскую нараду па вытворчасці і збыце кветкавых чаёў. Паводле звестак Сіньхуа, да гэтага цэнтр язмінавага чаю ляжаў у Фуцзяні, Цзянсу і Чжэцзяне; пасля нарады ён паступова перамясціўся ў Хэнсянь.
- 2000. Паводле звестак Мінсельгаса, Дзяржаўнае лясное ўпраўленне і Кітайская асацыяцыя кветкаводства надалі павету званне «радзімы язміну Кітая» (中国茉莉之乡). У іншых матэрыялах годам надання называюць 2006-ы; разыходжанне я не вырашыў.
- 2006. У ліпені AQSIQ узяло пад ахову як прадукт з геаграфічным указаннем сам язмін павета — «横县茉莉花». У тым жа годзе «横县茉莉花茶» атрымаў ад Дзяржаўнага ўпраўлення прамысловасці і гандлю знак, які сведчыць паходжанне.
- 2012. Тэхналогія вырабу хэнсяньскага язмінавага чаю ўнесена ў чацвёрты спіс нематэрыяльнай спадчыны Гуансі.
- 2014 і пазней — Еўропа. У 2014 годзе хэнсяньскі язмін першым у Гуансі быў рэкамендаваны да аховы ў Еўропе. Па Пагадненні Кітай–ЕС «横县茉莉花茶» увайшоў у першую сотню кітайскіх найменняў, якія ахоўваюцца ў Еўрасаюзе.
- Назва:
- «Хэнсянь» (横县) — ранейшае імя павета, захаванае ў найменні.
- «Моліхуа ча» (茉莉花茶, mòlìhuā chá) — «чай з кветкамі язміну».
- Культурнае значэнне: Для Хэнчжоу язмін — візітная картка: званне «радзімы язміну Кітая», ахова і кветкі, і чаю як мясцовых найменняў, рамяство араматызацыі ў спісе нематэрыяльнай спадчыны Гуансі.
3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна
- Расліна-араматызатар: Язмін самбак (Jasminum sambac). Паводле звестак Мінсельгаса, хэнсяньскі язмін вылучаюць буйныя бутоны і доўгае квіценне; паводле звестак Сіньхуа, квіценне доўжыцца да паўгода. Сорт у знойдзеных крыніцах не названы.
- Чайная аснова: Зялёны чай. Якія менавіта асновы дапускае найменне, у знойдзеных крыніцах не сказана.
- Збор кветак: Сезон — з красавіка па кастрычнік. Паводле звестак Сіньхуа, збіраюць буйныя, ужо пабялелыя, але яшчэ не раскрытыя бутоны, удзень — прыкладна з дзевяці раніцы да трох-чатырох гадзін; чым гарачэйшы і сонечны дзень, тым лепшая кветка.
- Патрабаванні да сыравіны: Бутоны рвуць да раскрыцця: язмін раскрываецца ноччу, і ў той жа вечар, калі кветкі пачынаюць раскрывацца, іх пускаюць на араматызацыю.
4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання
- Рэгіён: Паводле звестак Сіньхуа, Хэнчжоу ляжыць на поўдзень ад Паўночнага тропіка.
- Клімат: Паводле звестак Сіньхуа, тыповы субтрапічны мусонны: шмат дажджоў, святла і цяпла. Язмін цеплалюбівы і баіцца холаду, таму тутэйшы клімат яму падыходзіць.
- Глебы: У тым жа апісанні — урадлівыя, з магутным слоем. Дакладнага тыпу глеб у знойдзеных крыніцах няма.
- Вышыні: Звестак у знойдзеных крыніцах няма.
5. Тэхналогія Вытворчасці
Ключавая аперацыя — араматызацыя (窨制 — xūnzhì): чайная аснова ўбірае водар кветак, якія раскрываюцца. Паводле апісання архіва Гуансі, хэнчжоўская тэхналогія ўключае такія аперацыі:
- Змешванне кветак з чайнай асновай (窨花拼和 — xūnhuā pīnhé) і араматызацыя ў кучы (堆窨 — duīxūn).
- Праветрыванне (通花 — tōnghuā) і паўторны збор у кучу (收堆 — shōuduī).
- Аддзяленне кветак (起花 — qǐhuā), сушка (烘焙 — hōngbèi) і ахалоджванне.
- Наступны цыкл (转窨 — zhuǎnxūn) і фінальная араматызацыя (提花 — tíhuā).
- Усярэдненне партыі (匀堆 — yúnduī) і ўпакоўка.
Паводле звестак Сіньхуа, да змешвання бутоны «выходжваюць» (养花 — yǎnghuā) і прасейваюць (筛花 — shāihuā). Араматызацыя ідзе ўсю ноч; для вышэйшых сартоў цыкл паўтараюць некалькі разоў, і чым больш цыклаў, тым гусцейшы водар. Не кожная ноч падыходзіць для працы, і ў дрэннае надвор’е чакаюць. Лікаў — тэмпературы, вільготнасці, часу — у знойдзеных крыніцах няма.
6. Арганалептычныя Характарыстыкі
Апісанняў выгляду ў дакументах аховы ў знойдзеных крыніцах няма. Водар і смак ніжэй — паводле апісання архіва Гуансі.
- Знешні выгляд сухога ліста: Апісанняў у знойдзеных крыніцах няма.
- Водар сухога ліста: Апісанняў у знойдзеных крыніцах няма.
- Водар настою: Свежы, жывы водар язміну (鲜灵香味).
- Смак: Насычаны і асвяжальны (浓郁爽口), як у зялёнай асновы.
- Колер настою: Апісанняў у знойдзеных крыніцах няма.
- Чайнае дно (завараны ліст): Апісанняў у знойдзеных крыніцах няма.
7. Хімічны Склад
Звестак менавіта па хэнсяньскім чаі ў знойдзеных крыніцах няма.
8. Заварванне
Практыка класа для язмінавага чаю на зялёнай аснове.
- Тэмпература вады: 85–90 °C.
- Колькасць чаю: 3 г на 150 мл.
- Посуда: Гайвань з накрыўкай, якая трымае водар, або фарфоравы чайнік.
- Працэс:
- Прагрэць посуду.
- Пакласці чай.
- Заліць вадой і адразу накрыць накрыўкай.
- Першы настой — 1–2 хвіліны ў гайвані.
- Перад піццём падняць накрыўку і ўдыхнуць водар.
- Два-тры паўторныя залівы.
9. Захоўванне
Практыка класа. У герметычнай упакоўцы, у сухім прахалодным цёмным месцы, строга без пабочных пахаў: чайная аснова, якая ўвабрала язмін, таксама лёгка ўбярэ і чужы пах. Язмінавы чай лепш выпіць на працягу года.
10. Цана і Падробкі
Звестак аб цэнах у знойдзеных крыніцах няма. Вышэйшыя сарты праходзяць больш цыклаў араматызацыі.
- Як пазбегнуць падробак:
- Шукаць паходжанне з Хэнчжоу і знак геаграфічнага ўказання.
- Сапраўдны язмінавы водар ідзе ад араматызацыі жывымі кветкамі; рэзкі, «парфумерны», хутка знікаючы пах — падстава насцярожыцца.
- Засушаныя кветкі ў пачку не даказваюць якасці: пасля араматызацыі кветкі аддзяляюць (起花), таму іх колькасць пра сілу водару не гаворыць.
11. Цікавыя Факты
- Вялікая язмінавая гаспадарка павета вырасла з двух вязак саджанцаў, пасаджаных каля чайнай фабрыкі ў 1959 годзе.
- Бутоны збіраюць удзень, у самую спякоту, а араматызацыя ідзе ноччу, калі кветкі раскрываюцца.
- Рамяству араматызацыі павет вучыўся ў тым ліку ў сучжоўскіх майстроў: з 1984 года Сучжоўская чайная фабрыка прысылала іх для тэхнічнай дапамогі.
- У 2006 годзе ахову атрымалі і кветка, і чай: язмін — як прадукт з геаграфічным указаннем, чай — як знак паходжання.
12. Параўнанне з іншымі язмінавымі чаямі
- Фучжоу Моліхуа Ча (福州茉莉花茶): Гістарычны цэнтр язмінавага чаю; да канца 1980-х цэнтр галіны ляжаў у Фуцзяні, Цзянсу і Чжэцзяне, затым перамясціўся ў Хэнсянь.
- Юаньцзян Моліхуа Ча (元江茉莉花茶): Юньнаньскі язмін з самым раннім сезонам; паводле галіновых апісанняў, кусты туды завезлі з Хэнсяня.
- Молі Лунчжу (茉莉龙珠): Форма язмінавага чаю — скатаныя шарыкі; яе робяць і ў Фуцзяні, і ў Гуансі.
У заключэнне:
Хэнсянь Моліхуа Ча — чай галоўнага язмінавага краю Кітая. Шлях павета — ад мінскіх агароджаў з язміну і двух вязак саджанцаў каля фабрыкі ў 1959 годзе да нарады 1989 года, пасля якой сюды пераехаў цэнтр галіны. Рамяство пры гэтым ранейшае: бутоны, сабраныя ўдзень, раскрываюцца ноччу над зялёнай чайнай асновай, і цыкл паўтараецца, пакуль водар не стане густым.
Крыніцы
Геаграфічнае ўказанне
Поўны спіс — на старонцы «Крыніцы»