Rénhuà báimáo chá

Жэньхуа Баймао Ча (Rénhuà báimáo chá, 仁化白毛茶) — чай павета Жэньхуа (仁化县) гарадской акругі Шаагуань на поўначы правінцыі Гуандун, з мясцовай папуляцыі з густа апушанымі пупышкамі. Імя значыць «белаварсовы чай Жэньхуа» і гаворыць пра ліст, а не пра клас: па тэхналогіі з гэтай сыравіны робяць і чырвоны, і зялёны чай. У павеце ляжаць горы Даньсяшань — чырвоныя скалы, на якіх геолагі ўпершыню апісалі даньсяскі рэльеф. З 2014 года чай ахоўваецца як прадукт з геаграфічным указаннем, а з 2021 года ў яго ёсць мясцовы стандарт GI-прадукта.

1. Класіфікацыя і Паходжанне

• Тып: Два класы пад адным імем — чырвоны (红茶, hóngchá) і зялёны (绿茶, lǜchá). «白毛» — «белы пушок» — назва папуляцыі, а не белы клас.
• Катэгорыя: Чай мясцовай белаварсовай папуляцыі паўночнага Гуандуна; прадукт з геаграфічным указаннем (2014).
• Паходжанне: Кітай, правінцыя Гуандун (广东, Guǎngdōng), гарадская акруга Шаагуань (韶关, Sháoguān), павет Жэньхуа (仁化县, Rénhuà Xiàn). Зону аховы задае мясцовы стандарт; яе дакладных межаў у знойдзеных крыніцах няма. Паводле даведачных даных, галоўныя раёны вытворчасці — пасёлкі Хуншань (红山镇) і Чэнкоу (城口镇).
• Геаграфічныя каардынаты: Павет Жэньхуа — каля 25,1° пн. ш. і 113,7° у. д.

2. Гісторыя і Культурнае Значэнне

• Гісторыя:
  • Мін — «白茅茶». Старое імя чаю — 白茅茶 (báimáo chá): гучыць гэтак жа, як цяперашняе, але пішацца знакам 茅 — «трава мао». Даведачныя крыніцы адносяць стварэнне чаю да эпохі Мін.
  • Цын — даніна. Пры Цзяцыне (1796–1820), паводле даведачных даных, чай ужо пастаўляўся да двара.
  • 2014. 2 верасня Галоўнае ўпраўленне па наглядзе за якасцю, інспекцыі і каранціне (AQSIQ) узяло Жэньхуа Баймао Ча пад ахову як прадукт з геаграфічным указаннем; паводле даведачных даных, гэта аб’ява № 96 за 2014 год.
  • 2021 — стандарт. Мясцовы стандарт гарадской акругі Шаагуань DB4402/T 10—2021 «地理标志产品 仁化白毛茶» апублікаваны 13 жніўня і ўведзены 13 верасня 2021 года. Ён задае тэрміны, зону аховы, прыродныя ўмовы, выбар сорту, вырошчванне і апрацоўку, класы прадукцыі, патрабаванні да якасці, метады і правілы выпрабаванняў, маркіроўку, упакоўку, перавозку і захоўванне. Складальнікі — упраўленне нацыянальнай паказальнай зоны сучаснай сельскай гаспадаркі павета Жэньхуа, агратэхнічная кампанія з Шаагуаня і чайны кааператыў пасёлка Хуншань (红山镇).
  • 2025. Аб’явай CNIPA № 654 (снежань 2025 года) вытворцам Жэньхуа Баймао Ча дазволена выкарыстоўваць спецыяльны знак GI-прадукта.
• Назва:
  • «Жэньхуа» (仁化) — імя павета.
  • «Баймао» (白毛, báimáo) — «белы пушок»: пупышкі папуляцыі густа пакрытыя серабрыстым ворсам.
• Культурнае значэнне: Белаварсовыя папуляцыі — асобная сям’я чаёў поўдня Кітая: у суседніх паветах ёсць свае — лэчанская і жучэнская. Жэньхуа замацаваў за сваёй папуляцыяй уласнае ахаванае імя і мясцовы стандарт.

3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна

• Сорт / Культывар: Мясцовая папуляцыя насеннага размнажэння (有性系): малое дрэва (小乔木型), буйны ліст (大叶类), ранняе распусканне (早生种), дыплоід (二倍体). Пупышкі буйныя і тоўстыя, густа пакрытыя серабрыстым пушком.
• Збор: Папуляцыя ранняга распускання. Паводле даведачных даных, лепшым лічыцца «цынмінскі чай» (清明茶) — ліст, сабраны каля свята Цынмін; іншых тэрмінаў у знойдзеных крыніцах няма.
• Стандарт збору: У знойдзеных крыніцах не прыведзены.
• Патрабаванні да сыравіны: Выбар сорту задае мясцовы стандарт.

4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання

• Рэгіён: Паўночны Гуандун, паўднёвае падножжа гор Наньлін, мяжа з Хунанню і Цзянсі. У павеце ляжыць Даньсяшань (丹霞山) — горы чырвонага пясчаніку, на якіх геолагі ўпершыню апісалі «даньсяскі» рэльеф.
• Вышыня вырошчвання: Даных у знойдзеных крыніцах няма.
• Глебы: Даных у знойдзеных крыніцах няма.
• Клімат: Прыродныя ўмовы апісвае мясцовы стандарт, але яго тэкст у адкрытым доступе не знойдзены; кліматычных даных у знойдзеных крыніцах няма.

5. Тэхналогія Вытворчасці

Тэхналогію абодвух класаў задае мясцовы стандарт DB4402/T 10—2021, але яго тэкст у адкрытым доступе не знойдзены. Ніжэй — толькі агульная схема класаў, а не апісанне мясцовай апрацоўкі:

• Чырвоны чай: завяльванне (萎凋 — wěidiāo), скручванне (揉捻 — róuniǎn), ферментацыя (发酵 — fājiào), сушка (干燥 — gānzào).
• Зялёны чай: раскладванне свежага ліста (摊放 — tānfàng), фіксацыя (杀青 — shāqīng), скручванне (揉捻 — róuniǎn), сушка (干燥 — gānzào).

Наколькі мясцовая апрацоўка адрозніваецца ад агульнай, у знойдзеных крыніцах не сказана.

6. Арганалептычныя Характарыстыкі

Агульнае апісанне чаю паводле даведачных крыніц:

• Знешні выгляд сухога ліста: Буйныя тоўстыя пупышкі, густа пакрытыя серабрыстым пушком (芽粗大肥壮，茸毛银白密布).
• Арамат сухога ліста: Асобнага апісання няма.
• Арамат настою: Тонкі, «як архідэя» (香气清幽如兰).
• Смак: Духмяны, свежы, салодкі і мяккі (滋味香爽甘醇).
• Колер настою: Празрысты і яркі (汤色清澈明亮).
• Чайнае дно (завараны ліст): Асобнага апісання няма.

Коратка чай апісваюць чатырма прыкметамі: буйная пупышка, багаты пушок, салодкі мяккі смак, архідэйны арамат.

Тыя самыя даведнікі коратка адрозніваюць класы. Зялёны — шчыльны ліст сакавітага зялёнага колеру з прыкметным пушком, свежы насычаны арамат, светлы зеленаваты яркі настой, свежы смак з салодкім паслясмакам. Чырвоны — шчыльныя зграбныя скруткі з прыкметным пушком, чырванаваты бліскучы колер, насычаны арамат з кветкавым тонам, ярка-чырвоны настой, поўны смак, далікатны роўны чырвоны ліст.

7. Хімічны Склад

Патрабаванні да якасці задае стандарт, але яго лікаў у адкрытым доступе няма. Даведачныя сайты прыводзяць даныя, якія паміж сабой не сыходзяцца: паводле аднаго, правінцыйны НДІ чаю вызначыў поліфенолаў не менш за 23 % у зялёнага і не менш за 13 % у чырвонага, амінакіслот 1,98 %, водарастваральных рэчываў больш за 38 %; паводле другога, той самы інстытут у 1996 годзе знайшоў у шасці мясцовых форм у сярэднім 38,7 % поліфенолаў, 3,68 % амінакіслот і 4,66 % кафеіну. Метады і ўзоры не пазначаныя.

8. Заварванне

Практыка класа. Асобных рэкамендацый няма; параметры залежаць ад класа.

• Тэмпература вады: зялёны — 80–85 °C; чырвоны — 90–95 °C.
• Колькасць чаю: 3–4 г на 150 мл.
• Посуда: шкляная шклянка для зялёнага — відаць апушаныя пупышкі; гайвань для чырвонага.
• Працэс:
  1. Прагрэць посуду.
  2. Пакласці чай.
  3. Зялёны — наліць трохі вады і даць пупышкам раскрыцца; чырвоны — коратка змачыць ліст.
  4. Першы настой: зялёны — 1–2 хвіліны; чырвоны ў гайвані — 20–30 секунд.
  5. Разліць.
  6. Паўторныя залівы з павелічэннем часу.

9. Захоўванне

Практыка класа. Зялёны — у герметычнай упакоўцы ў халадзільніку пры 0–5 °C. Чырвоны — у шчыльнай упакоўцы ў сухім прахалодным цёмным месцы. Без старонніх пахаў у абодвух выпадках.

10. Цана і Падробкі

Даных пра цэны ў знойдзеных крыніцах няма.

• Як пазбегнуць падробак:
  • Шукаць на ўпакоўцы спецыяльны знак GI-прадукта.
  • Правяраць, што вытворца з павета Жэньхуа.
  • Слова «白毛» яшчэ не значыць «жэньхуаскі»: белаварсовыя чаі ёсць у Лэчане, Жучэне і іншых паветах.
  • Пупышкі — буйныя, тоўстыя, густа апушаныя.

11. Цікавыя Факты

• Старое імя чаю — 白茅茶: на слых тое самае, але замест «пушку» ў ім «трава».
• З адной папуляцыі робяць і чырвоны, і зялёны чай.
• На чырвоных скалах Даньсяшаня ў павеце Жэньхуа геолагі ўпершыню апісалі даньсяскі рэльеф.
• Папуляцыя адносіцца да сартоў ранняга распускання.

12. Параўнанне з іншымі чаямі

• Жэньхуа Іньхао (仁化银毫): Зялёны чай таго самага павета, апісаны асобным артыкулам; Жэньхуа Баймао Ча — ахаванае імя, пад якім выходзяць і чырвоны, і зялёны чай.
• Лэчан Баймаоча (乐昌白毛茶): Белаварсовая папуляцыя суседняга павета той самай акругі Шаагуань.
• Жучэн Баймаоча (汝城白毛茶): Белаварсовая папуляцыя павета Жучэн правінцыі Хунань, суседа Жэньхуа з поўначы.
• Індэ Хунча (英德红茶): Іншы чырвоны чай Гуандуна, з Індэ; Жэньхуа — чырвоны з мясцовай белаварсовай папуляцыі.

У заключэнне:

Жэньхуа Баймао Ча — чай папуляцыі, а не тэхналогіі: буйныя пупышкі, густа пакрытыя серабрыстым пушком, даюць і чырвоны, і зялёны чай з архідэйным араматам і салодкім мяккім смакам. Павет Даньсяшаня замацаваў за ім ахаванае імя і мясцовы стандарт; тэхналогія і лікі стандарту ў адкрытых крыніцах пакуль не апісаныя.

Крыніцы

Нарматыўныя дакументы

• DB4402/T 10-2021

Поўны спіс — на старонцы «Крыніцы»