Жунчэн Люйча (Róngchéng lǜchá, 荣成绿茶) — зялёны чай гарадскога павета Жунчэн (荣成市) акругі Вэйхай, на самым усходзе паўвострава Шаньдун. Жунчэн з трох бакоў акружаны морам, і чай тут расце на паўночнай мяжы кітайскага чаяводства. Паводле даведачнага апісання, павет яшчэ ў 1960-х гадах стаў адным з самых паспяховых у Шаньдуне ўдзельнікаў кампаніі «南茶北引» — пераносу паўднёвага чаю на поўнач. З 2010 года імя ўнесена ў рэестр геаграфічных указанняў сельгаспрадукцыі Міністэрства сельскай гаспадаркі; трымальнік — чайная асацыяцыя Жунчэна. Даведка ведае тры формы чаю і адзначае ў водары каштан і вараны яечны жаўток.
1. Класіфікацыя і Паходжанне
- Тып: Зялёны чай (绿茶, lǜchá). Клас названы ў найменні; даведачнае апісанне аблічча і апрацоўкі таксама зялёнае.
- Катэгорыя: Паўночны зялёны чай Шаньдуна; геаграфічнае ўказанне сельгаспрадукцыі (2010).
- Паходжанне: Кітай, правінцыя Шаньдун (山东, Shāndōng), акруга Вэйхай (威海, Wēihǎi), гарадскі павет Жунчэн (荣成, Róngchéng).
- Зона аховы: Паводле аб’яўлення Міністэрства сельскай гаспадаркі № 1366 — чатырнаццаць пасёлкаў і вулічных камітэтаў Жунчэна. Адзінаццаць названы пайменна: Хушань (虎山), Чэншань (成山), Ванлянь (王连), Шыдаа (石岛), Сячжуан (夏庄), Ясі (崖西), Лідаа (俚岛), Тэнцзя (滕家), Жэньхэ (人和), Нінцзінь (宁津) і Іньцзы (荫子); астатнія тры схаваны за словам «等» — «і іншыя». Рэестр паказвае толькі правінцыю; аб’яўленне дае зону дакладней.
- Геаграфічныя каардынаты: Паводле таго самага аб’яўлення — 122°09′–122°42′ у. д., 36°45′–37°27′ пн. ш.
2. Гісторыя і Культурнае Значэнне
- Гісторыя:
- 1960-я. Паводле даведачнага апісання, Жунчэн стаў адным з самых паспяховых паветаў Шаньдуна ў кампаніі «南茶北引» (nán chá běi yǐn) — «паўднёвы чай на поўнач» — і быў прызначаны доследным паветам па высокіх ураджаях. Дакладнай даты першых пасадак у знойдзеных крыніцах няма.
- Сярэдзіна 1970-х. Паводле таго самага апісання, сады Жунчэна выраслі да дзвюх з лішнім тысяч му.
- 1980-я. Ураджаі былі нізкімі, і большую частку садоў перавялі пад іншыя культуры; старых садоў, паводле даведкі, засталося менш за сто му. Рост аднавіўся ў пачатку XXI стагоддзя.
- 2010. Аб’яўленнем Міністэрства сельскай гаспадаркі № 1366 ад 2 красавіка Жунчэн Люйча ўнесены ў рэестр геаграфічных указанняў сельгаспрадукцыі. Заяўнік — чайная асацыяцыя Жунчэна (荣成市茶业协会). Нумар рэгістрацыі — AGI00274, нумар тэхнічных патрабаванняў да кантролю якасці — AGI2010-03-00274. Ці дзейнічае рэгістрацыя цяпер, я не пераправяраў.
- 2018. Паводле даведачнага апісання, у горадзе працавалі больш за дваццаць чайных кааператываў і больш за пяцьдзясят сямейных гаспадарак; акрамя зялёнага, рабілі улун, чырвоны і белы чай.
- Назва: «Жунчэн» (荣成) — імя гарадскога павета; «люйча» (绿茶) — зялёны чай.
- Культурнае значэнне: Цяперашнія сады выраслі з кампаніі пераносу паўднёвага чаю на поўнач. Даведка згадвае і паданне пра тысячагадовае чайнае дрэва на «Чайнай вяршыні» (茶叶顶) гары Чашань; дакументаў пра гэта няма.
3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна
- Сорт / Культывар: Пераказ патрабаванняў да якасці ў даведачным апісанні рэкамендуе сарты Цзюкэн (鸠坑, Jiūkēng) і Фудзін Дабай (福鼎大白, Fúdǐng dàbái); яны ж названы галоўнымі сартамі горада ў 2018 годзе.
- Сыравіна: Даведачнае апісанне адзначае тоўсты, мясісты ліст (叶片肥厚).
- Збор: Паводле даведачнага апісання, з-за высокай шыраты ў мясцовага чаю самы доўгі сярод чайных раёнаў перыяд росту і самы кароткі перыяд збору. Дакладных тэрмінаў збору ў знойдзеных крыніцах няма.
- Стандарт збору: Дакладнага стандарту ў знойдзеных крыніцах няма. Пераказ патрабаванняў кажа, што збіраць пачынаюць, калі на квадратным метры паверхні куста набіраецца 10–15 стандартных парасткаў, у яснае надвор’е, раніцай.
4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання
- Рэгіён: Усходняя ўскраіна Шаньдуна, край нізкагор’яў і ўзгоркаў паўвострава Цзяодун; Жунчэн з трох бакоў акружаны морам (三面环海).
- Клімат: Даведачнае апісанне называе яго цёплым умераным марскім вільготным (暖温带海洋性湿润气候), з цёплай зімой і прахалодным летам (冬暖夏凉); у іншым месцы — мусонным кантынентальным з марскімі рысамі. Паводле яго дадзеных — у сярэднім 11,3 °C за год, 785,4 мм ападкаў, 214 бязмарозных дзён.
- Месца ў чайнай геаграфіі: Паўночная аблямоўка кітайскага чаяводства, зона на поўнач ад Янцзы.
- Вышыня вырошчвання: Дадзеных у знойдзеных крыніцах няма.
- Глебы: Паводле даведачнага апісання, глебы горада развіліся ў асноўным на кіслых пародах; шырэй за ўсё распаўсюджаны бурыя лясныя глебы (棕壤), pH ад 5,6 да 8,1, у сярэднім 6,4.
- Маштаб: Даведачнае апісанне дае дзве моцна разыходныя пары лічбаў: для 2010 года — 2000 га садоў і 500 т чаю, для 2018 года — 204,8 га і 70 т сухога чаю. Тлумачэння дзесяцікратнай розніцы ў знойдзеных крыніцах няма.
5. Тэхналогія Вытворчасці
Саміх патрабаванняў да тэхналогіі я не бачыў. Даведачнае апісанне, пераказваючы іх, пералічвае крокі апрацоўкі без тэмператур і часу. Формаў тры: скручаная (卷曲形), плоская (扁形) і ігольчатая (针形).
Крокі — паводле пераказу патрабаванняў; тлумачэнні — агульная схема зялёнага чаю, а не параметры Жунчэн Люйча:
- Раскладка (摊青, tānqīng): Ліст аддае частку вільгаці.
- Фіксацыя (杀青, shāqīng): Нагрэў спыняе акісленне.
- Скручванне (揉捻, róuniǎn).
- Падсушка (烘青, hōngqīng): Першая сушка гарачым паветрам.
- Фармоўка (整形, zhěngxíng): Скручаная, плоская або ігольчатая форма.
- Выяўленне ворса (提毫, tíháo).
- Сушка (烘干, hōnggān).
6. Арганалептычныя Характарыстыкі
Ніжэй — даведачнае апісанне; у дужках — яго фармулёўкі.
- Вонкавы выгляд сухога ліста: Скручаны — шчыльныя, роўныя закручаныя палоскі (条索卷曲、紧结、匀整), ад смарагдавага да цёмна-зялёнага колеру. Плоскі — гладкі, плоскі і прамы (光扁平直), ад далікатна-зялёнага да жоўта-зялёнага. Ігольчаты — плоскі і прамы, зялёны, бліскучы і роўны (扁平挺直，绿润匀齐).
- Водар сухога ліста: Дадзеных у знойдзеных крыніцах няма.
- Водар настоя: Высокі, з асаблівым каштанавым водарам і водарам варанага яечнага жаўтка (香气高，带有独特的板栗香和熟蛋黄香). У плоскага каштанавы водар названы насычаным, у ігольчатага — высокім і ўстойлівым.
- Смак: Свежы, бадзёры і мяккі (滋味鲜爽醇和); у скручанага — насычаны і мяккі (浓醇), у плоскага — шчыльны і мяккі (醇厚).
- Колер настоя: Далікатна-зялёны, яркі (汤色嫩绿明亮), у скручанага і плоскага — да жоўта-зялёнага.
- Чайнае дно (завараны ліст): Ад далікатна-зялёнага яркага да жоўта-зялёнага; даведка называе ліст тоўстым і ўстойлівым да заліваў (叶片肥厚耐冲泡).
7. Хімічны Склад
Даведачнае апісанне прыводзіць паказчыкі: водарастваральныя экстрактыўныя рэчывы — не менш за 43,2 %, амінакіслоты — не менш за 10,82 %, чайныя паліфенолы — не менш за 30,4 %, кафеін — не больш за 3,0 %. Для «паўднёвага чаю» там сама дадзены 38,9 %, 2,39 %, 24,61 % і 3,8 %. Сам тэкст называе розніцу «крыху вышэй» (略高), хаця па амінакіслотах яна выходзіць больш чым чатырохкратнай, — гэтую лічбу варта лічыць сумнеўнай. Словы пра «найбольшае назапашванне пажыўных рэчываў» (营养积累最多) дадзены без вымярэнняў.
8. Заварванне
Практыка класа для зялёнага чаю.
- Тэмпература вады: 80–85 °C.
- Колькасць чаю: 3 г на 150 мл.
- Посуд: Шкляны стакан або белы гайвань.
- Працэс:
- Прагрэць посуд.
- Пакласці чай і наліць ваду па сценцы.
- Першы настой — праз 40–60 секунд.
- Піць, пакідаючы частку настоя.
- Даліць ваду.
- Два-тры паўторныя залівы; даведка называе ліст устойлівым да заліваў.
9. Захоўванне
Практыка класа. У герметычнай упакоўцы, у халадзільніку пры 0–5 °C, без святла, вільгаці і пахаў. Лепш выпіць на працягу года.
10. Кошт і Падробкі
Дадзеных пра цэны ў знойдзеных крыніцах няма.
- Як пазбегнуць падробак:
- Шукаць знак геаграфічнага ўказання сельгаспрадукцыі.
- Правяраць, што вытворца з чатырнаццаці пасёлкаў і вулічных камітэтаў Жунчэна.
- Чакаць далікатна-зялёнага яркага настоя і каштанавага водару.
- Не блытаць з іншымі чаямі паўвострава: у Жушаня, Яньтая і Лаошаня свае імёны і свае знакі.
11. Цікавыя Факты
- Зона аховы зададзена не толькі спісам пасёлкаў, але і рамкай каардынат: каля 33′ па даўгаце і 42′ па шыраце.
- У тым самым аб’яўленні № 1366 зарэгістраваны і жунчэнскія яблыкі (荣成苹果) — з той самай рамкай каардынат.
12. Параўнанне з іншымі зялёнымі чаямі Шаньдуна
- Жычжаа Люй Ча (日照绿茶): Зялёны чай горада Жычжаа на поўдні правінцыі, таксама выраслы з кампаніі пераносу паўднёвага чаю на поўнач; у корпусе апісаны асобна.
- Лаошань Люй Ча (崂山绿茶): Чай гары Лаошань каля Цындаа, таксама плод кампаніі пераносу паўднёвага чаю на поўнач.
- Жушань Люй Ча (乳山绿茶): Зялёны чай іншага прыморскага горада паўвострава.
- Яньтай Люй Ча (烟台绿茶): Зялёны чай акругі Яньтай на тым самым паўвостраве.
На заканчэнне:
Жунчэн Люйча — зялёны чай самага ўсходу Шаньдуна, дзе сады акружаны морам з трох бакоў. Галоўнае пра яго дае рэгістрацыя 2010 года з зонай да пасёлкаў і каардынат, а даведачнае апісанне дадае тры формы ліста, далікатна-зялёны настой і каштанавы водар з нотай варанага жаўтка. Яго лічбы пра плошчу садоў і пра амінакіслоты не сыходзяцца, і артыкул кажа пра гэта прама.
Крыніцы
Геаграфічнае ўказанне
Поўны спіс — на старонцы «Крыніцы»