Юндын Шаньча (Yǒngdìng shānchá, 永定山茶) — улун раёна Юндын (永定区) гарадской акругі Лун’янь на паўднёвым захадзе правінцыі Фуцзянь, каля мяжы з Гуандунам. «Шаньча» (山茶) у гэтай назве значыць «горная гарбата»: тавар знака, паводле рэестра, — улун. З 2019 года назва ахоўваецца геаграфічным сертыфікацыйным знакам. У той самы дзень той самы ўладальнік зарэгістраваў другі гарбатны знак раёна — «永定乌龙茶», таксама на ўлун; чым два прадукты падзеленыя, знойдзеныя крыніцы не тлумачаць. Адкрытых апісанняў самой гарбаты — гатункаў, тэхналогіі, выгляду — я не знайшоў: пра знак вядома больш, чым пра ліст.
1. Класіфікацыя і Паходжанне
- Тып: Улун (乌龙茶, wūlóngchá) — паводле рэестра: у правінцыйным пераліку знакаў тавар запісаны як «乌龙茶».
- Пастка назвы: Словам 山茶 батанікі называюць камелію японскую, але знак зарэгістраваны на ўлун, і «шаньча» тут — «горная гарбата».
- Катэгорыя: Улун паўднёвага захаду Фуцзяні з геаграфічным сертыфікацыйным знакам (2019).
- Паходжанне: Кітай, правінцыя Фуцзянь (福建, Fújiàn), гарадская акруга Лун’янь (龙岩, Lóngyán), раён Юндын (永定区, Yǒngdìng qū).
- Зона: Правінцыйны пералік называе раён Юндын адміністрацыйнай прыналежнасцю ўладальніка знака. Юрыдычнай мяжы зоны і правіл знака я не знайшоў. У пералік трыццаці пяці паветаў і раёнаў правінцыйнага ўказання Фуцзянь Улунча (福建乌龙茶), як яго прыводзіць наш артыкул пра яго, Юндын не ўваходзіць.
- Рэжым аховы: Геаграфічны сертыфікацыйны знак Дзяржаўнага ўпраўлення інтэлектуальнай уласнасці Кітая (CNIPA) № 20593062, клас 30, тавар — улун. Паводле правінцыйнага пераліку на 30 чэрвеня 2026 года, знак зарэгістраваны 28 верасня 2019 года, уладальнік — Асацыяцыя экалагічнай сельскай гаспадаркі раёна Юндын горада Лун’янь (龙岩市永定区生态农业协会), рэгістрацыя дзейнічае.
- Геаграфічныя каардынаты: Раён Юндын — прыблізна 24°23′–25°06′ пн. ш. і 116°25′–117°05′ у. д. (паводле даведкі пра раён).
2. Гісторыя і Культурнае Значэнне
- Гісторыя:
- Да знака. Пісьмовай гісторыі гэтай гарбаты ў знойдзеных крыніцах няма.
- 2014–2015. Паводле даведкі пра раён, у снежні 2014 года Дзяржсавет пагадзіўся скасаваць павет Юндын і стварыць на яго месцы раён Юндын горада Лун’янь; пераўтварэнне ўступіла ў сілу 9 лютага 2015 года. У старых тэкстах край завецца паветам.
- 2019. 28 верасня ў адзін дзень зарэгістраваныя два знакі аднаго ўладальніка: «永定山茶» (№ 20593062) і «永定乌龙茶» (№ 20730374). Абодва — на тавар «乌龙茶».
- 2024–2025. «Фуцзянь жыбаа» піша пра горныя гарбатныя сады раёна — у пасёлках Гаатоу і Цылін (падрабязнасці ў раздзеле 4). Сувязі гэтых садоў са знакам газета не згадвае.
- Назва: «Юндын» (永定) — імя раёна; «шань» (山) — «гара»; «ча» (茶) — «гарбата».
- Культурнае значэнне: Юндын вядомы хаккаскімі тулоу — глінабітнымі дамамі-крэпасцямі. Паводле даведкі пра раён, галоўныя групы тулоу — Хункэн (洪坑), Наньсі (南溪), Гаабэй (高北) і Чусі (初溪); у 2008 годзе «Фуцзяньскія тулоу» ўнесеныя ў Спіс сусветнай спадчыны. Там жа сказана, што мясцовы «永定万应茶» ўнесены ў дзяржаўны спіс нематэрыяльнай спадчыны, — але гэта лекавы збор, а не ўлун. З тулоу знойдзеныя крыніцы знак «永定山茶» не звязваюць.
3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна
- Гатункі / Культывары: Звестак у знойдзеных крыніцах няма. Правіл знака з пералікам дазволеных гатункаў я не бачыў.
- Сыравіна: Патрабаванняў да сыравіны ў знойдзеных крыніцах няма.
- Стандарт і час збору: Звестак для знака ў знойдзеных крыніцах няма.
4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання
- Рэгіён: Паўднёвы захад Фуцзяні. Паводле даведкі пра раён, Юндын мяжуе з паветамі Наньцзін, Пінхэ і Шанхан, раёнам Сіньло, а на паўднёвым захадзе — з гуандунскімі Дабу і Мэйсянем. Рэльеф — горы і ўзгоркі, найвышэйшы пункт — Чыянтоу (赤岩头), 1547 м.
- Пасёлак уладальніка: Асацыяцыя-ўладальнік зарэгістраваная ў вёсцы Ханьян (汉洋村) пасёлка Хуган (虎岗镇). Паводле даведкі ўрада раёна, пасёлак ляжыць у дзвюх катлавінах — Хуган і Гуаньян; вяршыня Чыянтоу — у Гуаньяне. Сярэдняя тэмпература года — каля 18 °C, ападкаў — каля 1643 мм, безмарозны перыяд — дзесяць месяцаў. Катлавіна Гуаньян ляжыць на вышыні 650–850 м, з вялікай розніцай дзённых і начных тэмператур. Высакагорная гарбата (高山茶) названая адной з чатырох галоўных сельскагаспадарчых галін пасёлка — разам са слівай фужун, пазасезоннай гароднінай і тытунём.
- Іншыя гарбатныя мясціны раёна:
- Гаатоу. Паводле «Фуцзянь жыбаа» (2024), у вёсцы Гаадун пасёлка Гаатоу (高头镇) закладзены экалагічны гарбатны сад на 2000 му; газета апісвае месца як высокае, з туманамі круглы год і багатымі дажджамі.
- Цылін. Паводле той жа газеты (2025), у вёсцы Нэйкэн пасёлка Цылін (岐岭镇) горны сад больш за 500 му ляжыць на сярэдняй вышыні 800 м, а ўвесь пасёлак засаджаны гарбатай больш чым на 1000 му.
- Глебы: Звестак у знойдзеных крыніцах няма.
5. Тэхналогія Вытворчасці
Правіл знака і патрабаванняў да тэхналогіі я не знайшоў. Газеты апісваюць вытворчасць у раёне, а не прадукт пад знакам, і апісваюць рознае:
- Гаатоу (2024) — паслядоўнасць улуна:
- Завяльванне на сонцы (晒青, shàiqīng).
- Страсанне (摇青, yáoqīng).
- Абсмажванне — фіксацыя (炒青, chǎoqīng).
- Скручванне (揉捻, róuniǎn).
- Першае сушэнне (初烘, chūhōng).
- Разбіванне камякоў (打散, dǎsàn).
- Канчатковае сушэнне (烘干, hōnggān).
- Цылін (2025) — завяльванне (萎凋, wěidiāo), скручванне, ферментацыя (发酵, fājiào) і сушэнне; паводле паведамлення газеты, ад свежага ліста да гатовай гарбаты праходзіць восем гадзін. Клас гарбаты газета не называе, але такі набор аперацый звычайны для чырвонай гарбаты.
Судзячы па гэтым, у раёне робяць не толькі ўлун. Якіх прыёмаў патрабуе знак «永定山茶», паводле знойдзеных крыніц не ўстанавіць.
6. Арганалептычныя Характарыстыкі
Дакумента з патрабаваннямі да выгляду я не бачыў.
- Вонкавы выгляд сухога ліста: Апісанняў у знойдзеных крыніцах няма.
- Водар сухога ліста: Апісанняў у знойдзеных крыніцах няма.
- Водар настою: Апісанняў у знойдзеных крыніцах няма.
- Смак: Апісанняў у знойдзеных крыніцах няма.
- Колер настою: Апісанняў у знойдзеных крыніцах няма.
- Гарбатнае дно (завараны ліст): Апісанняў у знойдзеных крыніцах няма.
7. Хімічны Склад
Фізіка-хімічных звестак у знойдзеных крыніцах няма.
8. Заварванне
Практыка класа для ўлуна; стыль гэтай гарбаты — свежы ці насычаны — невядомы.
- Тэмпература вады: 95–100 °C.
- Колькасць гарбаты: 7–8 г на гайвань 110 мл.
- Посуд: Гайвань або ісінскі чайнік.
- Працэс:
- Прагрэць посуд.
- Пакласці гарбату і хутка зліць першую ваду.
- Першыя настоі — 10–20 секунд.
- З кожным заліваннем час патроху павялічваць.
- Добры ўлун вытрымлівае шэсць-восем заліванняў.
9. Захоўванне
Практыка класа. У герметычнай упакоўцы, без святла, вільгаці і пабочных пахаў. Пражаны ўлун насычанага стылю захоўваюць пры пакаёвай тэмпературы; свежы, слаба пражаны — лепш у холадзе і выпіць на працягу года.
10. Цана і Падробкі
Звестак пра цэны ў знойдзеных крыніцах няма.
- Як пазбегнуць падробак:
- Шукаць геаграфічны сертыфікацыйны знак «永定山茶» № 20593062; уладальнік — раённая асацыяцыя экалагічнай сельскай гаспадаркі.
- Правяраць, што вытворца з раёна Юндын.
- Памятаць, што знак, паводле пераліку, ахоўвае толькі ўлун.
- Не блытаць з другім знакам таго ж уладальніка, «永定乌龙茶» (№ 20730374), з лекавым зборам «永定万应茶» і са знакам «永定茶油» — ён зарэгістраваны на харчовы алей.
11. Цікавыя Факты
- У раёна два гарбатныя знакі, зарэгістраваныя ў адзін дзень за адным уладальнікам і на адзін тавар — улун. Чым «горная гарбата» адрозніваецца ад «ўлуна Юндына», адкрытыя крыніцы не гавораць.
- Нумар знака «永定乌龙茶» стаіць у адным шэрагу з нумарамі раённых знакаў на тара, сушаную хурму, тытунь і памела (20730372–20730376), хоць у тых іншы ўладальнік. Нумар «永定山茶» ляжыць у баку — 20593062.
- Найвышэйшы пункт раёна, Чыянтоу (1547 м), — у пасёлку Хуган, дзе зарэгістраваны ўладальнік знака.
- Слова «гарбата» ёсць у назве яшчэ аднаго ахаванага прадукта раёна — «永定万应茶», але гэта лекавы збор з уласнай аховай (2012).
12. Параўнанне з іншымі гарбатамі акругі Лун’янь і суседзяў
- Юндын Улунча (永定乌龙茶): Другі знак раёна — той жа ўладальнік, тая ж дата, той жа тавар. Адрозненне прадуктаў у знойдзеных крыніцах не апісана.
- Чжанпін Шуй Сянь (漳平水仙): Прасаваны ўлун гарадскога павета Чжанпін той жа акругі Лун’янь.
- Наньцзін Тулоу Ча (南靖土楼茶): Улун суседняга павета Наньцзін — таксама край тулоу і таксама знак на ўлун (2022).
- Упін Люйча (武平绿茶): Зялёная гарбата павета Упін той жа акругі — для кантрасту.
- Фуцзянь Улунча (福建乌龙茶): Правінцыйнае парасонавае ўказанне; у пераліку яго зоны Юндын не названы.
Напрыканцы:
Юндын Шаньча — ахаваная назва горнага ўлуна з краю тулоу на стыку Фуцзяні і Гуандуна. Дакументы пацвярджаюць знак № 20593062 з 2019 года, уладальніка і тавар — улун; усё астатняе пакуль закрыта. Газеты пішуць пра горныя сады раёна — у Цыліне на сярэдняй вышыні 800 м — і пра розныя схемы перапрацоўкі: улунную ў Гаатоу і, мяркуючы па наборы аперацый, чырвоначайную ў Цыліне. Але выгляд гарбаты пад гэтым знакам і яго адрозненне ад суседняга «永定乌龙茶» яшчэ чакаюць дакумента.
Крыніцы
Геаграфічнае ўказанне
Поўны спіс — на старонцы «Крыніцы»