Gùshǐ Huánggūshān chá

Гушы Хуанхушань Ча (Gùshǐ Huánggūshān chá, 固始皇姑山茶) — «чай гары Хуанхушань з Гушы»: зялёны чай з гары Хуанхушань (皇姑山) каля паўночнага падножжа хрыбта Дабешань, у воласці Умяацзі павета Гушы (固始县) гарадской акругі Сіньян, правінцыя Хэнань. Імя гары — «гара імператарскай дачкі» — мясцовае паданне звязвае з імператарам Цяньлунам. З 2014 года чай ахоўваецца як сельскагаспадарчае геаграфічнае ўказанне, з 2025 года — як прадукт з геаграфічным указаннем, прызнаны CNIPA.

1. Класіфікацыя і Паходжанне

Тып: Зялёны чай (绿茶, lǜchá). Клас задае тэхналогія з патрабаванняў аховы 2025 года: пасля завяльвання ліст фіксуюць нагрэвам (杀青), этапу акіслення няма, колер сухога ліста — пяшчотна-зялёны.
Катэгорыя: Горны зялёны чай поўдня Хэнані; прадукт з геаграфічным указаннем (2025), з 2014 года — таксама сельскагаспадарчае геаграфічнае ўказанне.
Паходжанне: Кітай, правінцыя Хэнань (河南, Hénán), гарадская акруга Сіньян (信阳, Xìnyáng), павет Гушы (固始, Gùshǐ), воласць Умяацзі (武庙集乡, Wǔmiàojí xiāng).
Зона аховы: Тэрыторыя воласці Умяацзі, гара Хуанхушань; у асноўным вёскі Чанцзянхэ (长江河村), Сокоу (锁口村) і Хуантулін (黄土岭村). Заяўнік у 2025 годзе — народны ўрад павета Гушы.
Геаграфічныя каардынаты: Дакумент дае рамку 115°20′–115°56′ у. д. і 31°45′–32°35′ пн. ш. — амаль увесь павет, а не становішча садоў.

2. Гісторыя і Культурнае Значэнне

Гісторыя:
- Чай павета. Даведка да апісання ўказання 2014 года гаворыць пра 2300 гадоў чаяводства ў Гушы: у 1987 годзе чай знайшлі сярод інвентару старажытнага пахавання ў павятовым цэнтры. Датыроўка — Ваюючыя царствы, па іншай даведцы — Вёсны і Восені і Ваюючыя царствы.
- 1908–1914 — марка. Па газеце «Сіньян жыбаа» (2018), марка «Хуанхушань» вядзе адлік з 1908 года. У сакавіку 1912 года заснавальнік гаспадаркі Чжан Лянжун (张良荣) з сям’ёй расчысціў схілы пад сад, а ў маі 1914 года чай назвалі па імені гары.
- 1920–1930-я — тэхналогія. Сям’я пераймала прыёмы аньхойскіх Лю Ань Гуа Пяня і Хуаншань Маа Фэна; каля 1930 года склалася ланцужок «завяльванне — фіксацыя — скручванне — выпраўленне ліста» (摊放、杀青、揉捻、理条).
- 2010. Паданне пра чай Хуанхушань унесена ў другі спіс нематэрыяльнай культурнай спадчыны гарадской акругі Сіньян.
- 2013–2014. Заяўку падаў павятовы чайны кааператыў Сіньнун (固始县兴农茶叶专业合作社); у 2013 годзе яна прайшла экспертызу Цэнтра якасці і бяспекі сельгаспрадукцыі Мінсельгаса, а 22 мая 2014 года міністэрства зацвердзіла рэгістрацыю сельскагаспадарчага геаграфічнага ўказання.
- 2025. Дзяржаўнае ўпраўленне інтэлектуальнай уласнасці (CNIPA) аб’яўленнем № 625 (падпісана 1 красавіка, апублікавана 14 красавіка) прызнала 90 прадуктаў, сярод іх Гушы Хуанхушань Ча, прадуктамі з геаграфічным указаннем.
Назва: 固始 — павет Гушы; 皇姑山 — гара Хуанхушань, «гара імператарскай дачкі»; 茶 — чай.
Паданне: Па легендзе ў пераказе газеты і даведачных апісанняў, імператар Цяньлун, падарожнічаючы інкогніта, прастудзіўся ў гэтых гарах, і яго выхадзіла чаем з гары сямнаццацігадовая гаранянка Чжу Фэнгу (朱凤姑). Імператар нібыта назваў чай «Юйе сян» (玉叶香, yùyè xiāng — «водар яшмавага ліста») і ўзяў дзяўчыну ў названыя дачкі; па дарозе ў сталіцу яна памерла на паштовай станцыі ў Сіньяне, яе пахавалі на роднай гары, і гару сталі зваць Хуанхушань. Версіі разыходзяцца, напрыклад, у сезоне збору чаю для двара — гуюй (谷雨) або Цынмін (清明). Даведачнае апісанне спасылаецца на радаслоўную сям’і Чжу, але самога дакумента ў знойдзеных крыніцах няма.
Культурнае значэнне: Па газеце «Сіньян жыбаа», у 2011 годзе па матывах падання паставілі песенную пастаноўку «Вясна на гары Хуанхушань» (春满皇姑山), адзначаную прэміяй правінцыйнага тэатральнага конкурсу.

3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна

Сорт / Культывар: Па патрабаваннях 2025 года — мясцовыя сіньянскія сарты (信阳本地种). Апісанне 2014 года называе мясцовы сорт бэньшань (本山良种), ён жа сіньянскі (信阳种). Даведачнае апісанне: невысокі паўраскідзісты кустоўнік, ліст сярэдні, падоўжана-эліптычны, цёмна-зялёны; пупышка буйная, моцна апушаная. У народзе сорт завуць «вярбовым чаем» (柳叶茶, liǔyè chá).
Збор: З канца сакавіка да сярэдзіны мая.
Стандарт збору: Ад адзіночнай пупышкі да пупышкі з двума лістамі.

4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання

Рэгіён: Поўнач Дабешаня, басейн ракі Хуайхэ.
Вышыня вырошчвання: Патрабаванні аховы гавораць пра горную мясцовасць на вышыні 600 м. Газета «Сіньян жыбаа» называе вышыню самой гары — 768 м, адно даведачнае апісанне піша пра сады «вышэй за 800 м». Разыходжанне не вырашана.
Глебы: Жоўта-бурыя (黄棕壤), кіслыя, pH 4,0–6,5, арганічнага рэчыва больш за 1,0 %. Апісанне 2014 года дадае жаўтавата-карычневыя глебы (黄褐土).
Клімат павета (па апісанні 2014 года): пераход ад субтропікаў да цёплага ўмеранага пояса; сярэднегадавая тэмпература 15,3 °C, бязморазны перыяд 228 дзён, сонечнага ззяння 2150,6 гадзіны, ападкаў 1073,5 мм у год.
Плошча і выпуск: Апісанне 2014 года ўказвае 400 га прыдатных пад чай зямель і 240 т чаю ў год.

5. Тэхналогія Вытворчасці

Патрабаванні аховы 2025 года задаюць восем этапаў:

Сартаванне свежага ліста (鲜叶分级, xiānyè fēnjí): Прасяванне па пяшчоце і памеры.
Завяльванне (摊放, tānfàng): Слой 3 см, 6–8 гадзін, пераварочванне кожныя 2 гадзіны; страта масы каля 12 %.
Фіксацыя (杀青, shāqīng): 110–120 °C, 2,5–3 хвіліны — да страты бляску і травяністага паху; хвосцік гнецца, не ламаючыся.
Скручванне (揉捻, róuniǎn): Па правіле «лёгка — моцна — лёгка», 6–10 хвілін; скручана больш за 95 % ліста.
Выпраўленне ліста (理条, lǐtiáo): 90–100 °C, 5–6 хвілін, да шчыльнай простай чаінкі; вільготнасць каля 25 %.
Першая сушка (初烘, chūhōng): Слой 1 см, 110–120 °C, 10–12 хвілін, да вільготнасці 10–15 %.
Астыванне (摊晾, tānliàng): 4–6 гадзін, пакуль вільгаць не выраўнуецца.
Дасушка (复烘, fùhōng): 80 °C, 25–30 хвілін, да вільготнасці 5–6 %; пасля астывання чай запячатваюць.

Апісанне 2014 года давала іншую, ручную схему: «сыры» кацёл (生锅) пры 140–160 °C, «спелы» кацёл (熟锅) пры 80–100 °C з выпраўленнем чаінак рукой і тры прагрэвы да вільготнасці ніжэй за 6 %. Якая схема пераважае цяпер, крыніцы не гавораць.

6. Арганалептычныя Характарыстыкі

Па патрабаваннях аховы 2025 года:

Знешні выгляд сухога ліста: Чаінка шчыльная, зграбная, круглая і прамая (条索紧秀圆直), пупышка буйная і налітая, колер пяшчотна-зялёны.
Водар сухога ліста: Асобнага апісання ў знойдзеных крыніцах няма.
Водар настою: Архідэйны (兰花香气).
Смак: Свежы і бадзёры, з салодкім вяртаннем (鲜爽回甘).
Колер настою: «Колеру вярбовай пупышкі» (柳芽黄), празрысты і яркі.
Чайнае дно (завараны ліст): Пяшчотны і роўны, без разрываў і прымешак.

Даведачныя апісанні называюць настой смарагдавым (汤色碧绿); апорным лічыцца тэкст аховы.

7. Хімічны Склад

Нормы аднолькавыя ў апісанні 2014 года і ў патрабаваннях 2025 года:

Паказчык	Норма
Свабодныя амінакіслоты	не менш за 2 %
Чайныя поліфенолы	не менш за 18 %
Вітамін C	не менш за 130 мг/100 г
Селен	не менш за 0,1 мг/кг

Даведачны сайт прыводзіць лічбы вышэй — поліфенолы ад 19,6 %, селен ад 0,129 мг/кг — без крыніцы.

8. Карысныя Ўласцівасці

Правераных дадзеных пра дзеянне менавіта гэтага чаю няма. Селен у табліцы — норма ўтрымання, а не абяцанне карысці.

9. Заварванне

Практыка класа для зялёнага чаю. Вада 80–85 °C, 3 г на 150 мл, шкляная шклянка або белы гайвань. Ваду наліваць па сценцы, першы настой — праз 40–60 секунд; піць, пакідаючы частку настою, і даліваць — два-тры паўторныя залівы.

10. Захоўванне

Практыка класа. У герметычнай упакоўцы, у халадзільніку пры 0–5 °C, без святла, вільгаці і пахаў; лепш выпіць на працягу года.

11. Цана і Падробкі

Дадзеных пра цэны ў знойдзеных крыніцах няма.

Як пазбегнуць падробак:
- Шукаць спецыяльны знак геаграфічнага ўказання: права на яго вытворцу з зоны дае CNIPA па прадстаўленні павета і правінцыі.
- Не блытаць марку з указаннем: пад маркай «Хуанхушань» (皇姑山), па даведачных сайтах, прадаюць і Сіньян Маа Цзянь.
- Ліст — шчыльны, круглы і прамы, з буйной пупышкай; настой — колеру вярбовай пупышкі; водар — архідэйны.

12. Цікавыя Факты

Паданне, якое дало імя гары, само стала ахаванай спадчынай: з 2010 года яно ў спісе нематэрыяльнай спадчыны Сіньяна.
Газета змяшчае гару на стыку вёсак Сокоу, Чанцзянхэ і Хуанлін (黄岭); у дакументах аховы замест апошняй — Хуантулін (黄土岭).
Па газеце «Сіньян жыбаа», у 2017 годзе чай атрымаў сертыфікат арганічнага прадукта.

13. Параўнанне з суседнімі чаямі

Сіньян Маа Цзянь (信阳毛尖): Галоўны чай акругі; ручная схема 2014 года для Хуанхушань Ча — сіньянская, з «сырым» і «спелым» катламі.
Янцянь Сюэ Люй (仰天雪绿): Зялёны чай таго ж павета Гушы, але плоскі.
Гушы Юньу (固始云雾): Сертыфікацыйны знак таго ж павета; клас не ўказаны.
Лю Ань Гуа Пянь (六安瓜片): Аньхойскі чай, чые прыёмы, па газеце, пераймала сям’я заснавальніка.

У заключэнне:

Гушы Хуанхушань Ча — невялікі горны зялёны чай з адной гары на паўночным схіле Дабешаня: 400 га прыдатнай зямлі, мясцовы апушаны сорт, круглая прамая чаінка, настой колеру вярбовай пупышкі і архідэйны водар. За ім стаяць сямейная марка з 1908 года, паданне пра Цяньлуна і дзве аховы — 2014 і 2025 гадоў.

Крыніцы

Геаграфічнае ўказанне

CNIPA 地理标志产品认定 №625

Поўны спіс — на старонцы «Крыніцы»