Shàngyú Juénóng cuìmíng chá

Шан’юй Цзюэнун Цуймін Ча (Shàngyú Juénóng cuìmíng chá, 上虞觉农翠茗茶) — зялёны чай раёна Шан’юй (上虞区) гарадской акругі Шаасін, правінцыя Чжэцзян, з лістом, скручаным «кветкавым рулецікам» (花卷形). Імя злучае назву раёна, імя ўраджэнца гэтых мясцін У Цзюэнуна (吴觉农), якога называюць «сучасным святым чаю» (当代茶圣), і слова «цуймін» — «смарагдавы чай». Са снежня 2020 года імя — сельскагаспадарчае геаграфічнае ўказанне, у 2025 годзе яно прызнана прадуктам з геаграфічным указаннем. Чай робяць толькі з вясновых парасткаў па «дзевяці аперацыях»: тройчы раскласці, тройчы абсмажыць, тройчы прасушыць.

1. Класіфікацыя і Паходжанне

Тып: Зялёны чай (绿茶, lǜchá). Так яго прама называе даведачны каталог; тэхналогія — раскладанне, абсмажванне, сушка. Даведачны артыкул і глава раённага ўпраўлення сельскай гаспадаркі называюць Шан’юй «традыцыйным раёнам зялёнага чаю», а ўпраўленне ставіць цуймін у шэраг з мясцовымі лунцзінам, ігольчатым шуньхаа (针形舜毫) і хуэйбаем (辉白).
Катэгорыя: Скручаны зялёны чай; сельскагаспадарчае геаграфічнае ўказанне (2020); прадукт з геаграфічным указаннем (2025).
Паходжанне: Кітай, правінцыя Чжэцзян (浙江, Zhèjiāng), гарадская акруга Шаасін (绍兴, Shàoxīng), раён Шан’юй (上虞, Shàngyú).
Зона аховы: Паводле даведачнага артыкула аб рэгістрацыі 2020 года — 20 валасцей, пасёлкаў і вулічных камітэтаў з 281 адміністрацыйнай вёскай: вулічныя камітэты Байгуань, Цааэ, Дунгуань, Даасюй, Сяаюэ, Лянху і Сунся; пасёлкі Чжанчжэнь, Фэнхуэй, Шанпу, Танпу, Юнхэ, Іцін, Сетан, Гайбэй, Чантан і Сягуань; воласці Ліньнань, Чэньсі і Дзінчжай. Каталог геаграфічных указанняў фармулюе карацей: цяперашняя адміністрацыйная тэрыторыя раёна Шан’юй.
Геаграфічныя каардынаты: 120°36′23″–121°06′09″ у. д., 29°43′38″–30°16′17″ пн. ш. — па той жа даведцы.

2. Гісторыя і Культурнае Значэнне

Гісторыя:
- Чай краю ў «Каноне чаю». Арганізатары адкрыцця збору 2026 года нагадваюць радок Лу Юя з «Канона чаю» (《茶经》): «浙东，以越州上» — лепшы чай Усходняга Чжэцзяна з вобласці Юэчжоу.
- Старыя чаі раёна. Прэса (2021) пералічвае знакамітыя чаі мінулага — 凤鸣茶, 后山茶, 覆卮山鹁鸪岩茶, 本色芽茶, 贡熙珠茶, — але не тлумачыць, як яны звязаны з цуймінам.
- 2019. Улады раёна запусцілі агульны раённы брэнд «觉农·翠茗» і кіраванне па «шасці адзіных правілах» (六统一): адзіныя выкарыстанне таварнага знака, тэхналогія, стандарт якасці, упакоўка, рэкамендаваны кошт і прасоўванне. Прэса (2021) называе месяцам запуску сакавік, даведачны артыкул — 25 красавіка.
- Красавік 2020. Па паведамленні Інстытута чаю Чжэцзянскага ўніверсітэта, 14 красавіка эксперты НДІ чаю Кітайскай акадэміі сельскагаспадарчых навук, Ханчжоўскага НДІ чаю Усекітайскага саюза кааператываў забеспячэння і збыту і правінцыйнага дэпартамента сельскай гаспадаркі аднагалосна ўхвалілі абгрунтаванне праекта інстытута па тэхналогіі апрацоўкі і стандартызацыі прадукцыі «觉农·翠茗»; 22 красавіка ў раёне ўвялі ў строй аўтаматызаваную лінію «觉农·翠茗».
- 25 снежня 2020. Міністэрства сельскай гаспадаркі і сельскіх спраў аб’яўленнем № 378 узяло «上虞觉农翠茗茶» пад ахову як сельскагаспадарчае геаграфічнае ўказанне — паводле даведачнага артыкула; даведачны каталог таксама называе снежань 2020 года, а прэса ў сакавіку 2021 года ўжо піша пра рэгістрацыю як пра атрыманую.
- 21 сакавіка 2021. На свяце адкрыцця збору раённая асацыяцыя чайнай галіны абвясціла цэнавы стандарт «觉农翠茗» на 2021 год.
- 28 лютага 2023. У Доме народных сходаў правінцыі Чжэцзян афіцыйна прадстаўлены новы раённы брэнд «上虞翠茗» з лагатыпам.
- 2024. Па паведамленні правінцыйнага ўпраўлення сельскай гаспадаркі, групавы стандарт 《上虞翠茗茶》 перагледжаны разам з Чжэцзянскім універсітэтам — удакладнены арганалептычныя патрабаванні да кожнага сорту, — а з Шаасінскай акадэміяй сельскагаспадарчых навук выпушчаны правілы кіравання брэндам, першы мясцовы стандарт па чаі ў Шаасіне.
- 2025. Дзяржаўнае ўпраўленне інтэлектуальнай уласнасці аб’яўленнем № 640 (падпісана 16 ліпеня, апублікавана 13 жніўня) прызнала прадуктамі з геаграфічным указаннем 1409 найменняў; па паведамленні правінцыйнай прэсы і па каталогу геаграфічных указанняў, гэты чай — адзін з чатырох прадуктаў Шан’юя ў пераліку.
- 2026. Адкрыццё вясновага збору прайшло 20 сакавіка ў пасёлку Фэнхуэй (丰惠镇), які арганізатары называюць радзімай У Цзюэнуна.
Назва: «Шан’юй» (上虞) — імя раёна; «Цзюэнун» (觉农) — паводле даведачнага артыкула, імя ўзята ў «сучаснага святога чаю» У Цзюэнуна; «цуймін» (翠茗) — «смарагдавы чай». Каталог геаграфічных указанняў зводзіць адметныя прыкметы ў формулу «花卷形，翡翠色，甘爽味»: «форма рулеціка, нефрытавы колер, салодка-свежы смак».
Культурнае значэнне: Шан’юй будуе вакол чаю вобраз радзімы У Цзюэнуна — паводле даведачнага артыкула, заснавальніка сучаснай чайнай галіны Кітая.

3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна

Сарты / Культывары: У знойдзеных крыніцах не названы.
Сыравіна: Толькі вясновы чай: ад адной пупышкі з адным лістом да адной пупышкі з трыма лістамі, парасткі цэлыя і роўныя (完整、匀净).
Час збору: Вясна; дакладных тэрмінаў у знойдзеных крыніцах няма. Адкрыццё вясновага збору 2026 года прайшло 20 сакавіка.

4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання

Рэгіён: Раён Шан’юй на ўсходзе гарадской акругі Шаасін, на паўднёвым беразе заліва Ханчжоувань (杭州湾) — паводле прэсы 2021 года.
Клімат: Даведачны артыкул называе яго цёплым і вільготным, з добрай экалогіяй. Даведачны каталог удакладняе: субтрапічны мусонны клімат, сярэднегадавая тэмпература 16,5 °C, ападкі каля 1400 мм у год; з першакрыніцай гэтыя лічбы не звераны.
Рэльеф і глебы: Па тым жа каталогу — у асноўным узгоркі і горы, жоўтыя і чырвоныя глебы; галоўныя сады, па тым жа каталогу, у паўднёвых валасцях раёна.
Вышыня: Даведачны артыкул і паведамленне раёна 2025 года гавораць пра рысы высакагорнага чаю (高山茶), але вышынь не прыводзяць.
Плошча: Лічбы — пра чай раёна ў цэлым і па гадах разыходзяцца: 45,3 тыс. му на канец 2020 года, каля 45 тыс. му ў 2023-м, 43,5 тыс. му і 2800 т чаю за 2025 год у паведамленні 2026 года. Для самога цуйміна паведамленне раёна 2025 года называе 1261 га садоў і каля 200 т чаю ў год. Паводле даных раённага ўпраўлення сельскай гаспадаркі (2023), чайных прадпрыемстваў каля ста, а цуйміна робяць і прадаюць больш за ўсе мясцовыя чаі. Вясновы ўраджай 2024 года па ўсім раёне, па паведамленні на сайце правінцыйнага дэпартамента сельскай гаспадаркі, — 1410 т чаю на 168 млн юаняў.

5. Тэхналогія Вытворчасці

Фірмовая тэхналогія — «дзевяць аперацый» (九制): тройчы раскласці, тройчы абсмажыць, тройчы прасушыць (三摊三炒三烘, sān tān sān chǎo sān hōng). Так парадак запісаны ў даведачным артыкуле і ў матэрыяле партала сельскай газеты (2024); газета палітычнага кансультатыўнага савета (2023) піша «三摊三烘三炒», гэта значыць ставіць сушку перад абсмажваннем. Тэмператур, працягласці этапаў і колькасці паўтораў унутры цыкла крыніцы не раскрываюць.

Над тэхналогіяй раён працуе з Акадэміяй навук Кітая, Чжэцзянскім універсітэтам і Чжэцзянскай акадэміяй сельскагаспадарчых навук; паводле даведачнага артыкула, пабудавана пяць аўтаматызаваных ліній. Па паведамленні Інстытута чаю Чжэцзянскага ўніверсітэта (2020), доследныя замеры для стандартызацыі вялі па аперацыях раскладкі свежага ліста (鲜叶摊放, xiānyè tānfàng), фіксацыі, астывання (摊凉, tānliáng), скручвання (揉捻, róuniǎn) і фармавання (做形, zuòxíng).

Па агульнай схеме зялёнага чаю (гэта схема класа, а не апісанне цуйміна) раскладанне (摊放, tānfàng) забірае ў ліста частку вільгаці, абсмажванне пачынаецца з фіксацыі (杀青, shāqīng), якая спыняе акісленне, а сушка (烘, hōng) замацоўвае форму.

6. Арганалептычныя Характарыстыкі

Апісанне супадае ў каталогу геаграфічных указанняў і ў даведачным артыкуле; на Пекінскай чайнай выставе 2023 года яго галоўныя рысы паўтарыў акадэмік Кітайскай інжынернай акадэміі.

Знешні выгляд сухога ліста: Форма «кветкавага рулеціка» (花卷形), смарагдава-зялёны, масляніста-бліскучы (色泽翠绿油润).
Аромат сухога ліста: Асобнага апісання няма; кароткая формула якасці ў прэсе 2024 года гаворыць пра «далікатны чысты аромат» (嫩清香), не ўдакладняючы, ліста ці настою.
Аромат настою: Чысты, высокі і ўстойлівы (香气清高持久).
Смак: Поўны, салодка-свежы (滋味醇厚甘爽).
Колер настою: Абрыкосава-зялёны, празрысты і яркі (汤色杏绿明亮).
Чайнае дно (завараны ліст): Далікатнае і роўнае, раскрываецца «кветкай», зялёнае і бліскучае (叶底嫩匀成朵绿亮).

7. Хімічны Склад

Фізіка-хімічных даных у знойдзеных крыніцах няма.

8. Заварванне

Практыка класа для зялёнага чаю.

Тэмпература вады: 80–85 °C.
Колькасць чаю: 3 г на 150 мл.
Посуда: Шкляная шклянка або белы гайвань.
Працэс:
1. Разагрэць посуду.
2. Пакласці чай і наліць ваду па сценцы.
3. Першы настой — праз 40–60 секунд.
4. Піць, пакідаючы частку настою.
5. Даліць ваду.
6. Два-тры паўторныя заліванні.

9. Захоўванне

Практыка класа. У герметычнай упакоўцы, у халадзільніку пры 0–5 °C, без святла, вільгаці і пахаў; выпіць на працягу года.

10. Кошт і Падробкі

Раённая асацыяцыя чайнай галіны абвясціла даведачныя цэны продажу на 2024 год: вышэйшы сорт (特级) — 3800 юаняў за цзінь (500 г), першы — 960, другі — 760, трэці — 360 юаняў за цзінь. На вясновым чайным фестывалі 2024 года 250 г чаю, які заняў першае месца ў чайным спаборніцтве, прадалі з таргоў за 2999 юаняў.

Як пазбегнуць падробак:
- Шукаць знак геаграфічнага ўказання і маркіроўку раённага брэнда «上虞翠茗»; карыстацца брэндам можна толькі па допуску.
- Упаковачныя серыі брэнда — «特选», «精选», «优选», «佳选» і сувенірная «伴手»; у 2024 годзе абнавілі ахоўны код на ўпакоўцы.
- Галоўная прыкмета аблічча — «кветкавы рулецік»: мясцовы лунцзін плоскі, шуньхаа ігольчаты.

11. Цікавыя Факты

Чай названы па імені чалавека: «Цзюэнун» у імені — ад У Цзюэнуна, ураджэнца Шан’юя.
У аднаго імені два брэнды: «觉农·翠茗» 2019 года і «上虞翠茗» 2023 года.
У 2024 годзе даведачны кошт вышэйшага сорту быў амаль учацвёра вышэйшым за кошт першага: 3800 юаняў за цзінь супраць 960.

12. Параўнанне з іншымі чаямі Шаасіна

Піншуй Чжуча (平水珠茶): Экспартны зялёны чай Шаасіна, скачаны ў шчыльныя шарыкі; у цуйміна іншая форма — «кветкавы рулецік».
Піншуй Жычжу Ча (平水日铸茶): Зялёны чай раёна Кэцяа той жа акругі ў форме скручаных бутонаў, з каштанавым ароматам.
Шэнчжоу Хуй Бай (嵊州辉白): Кругласкручаны зялёны чай Шэнчжоу, таксама з Шаасіна; хуэйбай робяць і ў самім Шан’юі.

На заканчэнне:

Шан’юй Цзюэнун Цуймін Ча — зялёны чай, названы ў гонар «сучаснага святога чаю» У Цзюэнуна і сабраны раёнам у адзіны брэнд. Яго пазнаюць па «кветкавым рулеціку» смарагдавага колеру, абрыкосава-зялёным настою і салодка-свежаму смаку, а робяць толькі з вясновых парасткаў па дзевяці аперацыях. Дакументы пра яго — сельскагаспадарчае ўказанне 2020 года, групавы стандарт з патрабаваннямі да кожнага сорту і прызнанне 2025 года.

Крыніцы

Геаграфічнае ўказанне

CNIPA 地理标志产品认定 №640

Поўны спіс — на старонцы «Крыніцы»