Shítái xiāngyá

Шытай Сян’я (Shítái xiāngyá, 石台香芽) — «духмяныя пупышкі Шытая», зялёны чай павета Шытай (石台县) гарадской акругі Чычжоу на поўдні правінцыі Аньхой. Павет ляжыць у заходняй частцы горнага раёна Ваньнань, і Шытай Сян’я — яго грамадскі брэнд зялёнага чаю. Сыравіна — сарты чжуе, шуча цзао і Аньхой № 3; ліст пасля доўгага завяльвання выпростваюць і прасуюць машынамі. Імя ахоўваецца з 2011 года сельскагаспадарчым геаграфічным знакам, з 2025 года — як прадукт з геаграфічным указаннем.

1. Класіфікацыя і Паходжанне

• Тып: Зялёны чай (绿茶, lǜchá), неферментаваны. Апісанне сельскагаспадарчага знака наўпрост адносіць яго да імянных зялёных чаёў тыпу хунцын (烘青, hōngqīng) — з дасушваннем гарачым паветрам; схема 2025 года — зялёная: завяльванне, фіксацыя, фармаванне, сушка.
• Катэгорыя: Горны зялёны чай поўдня Аньхоя; прадукт з геаграфічным указаннем.
• Паходжанне: Кітай, правінцыя Аньхой (安徽, Ānhuī), гарадская акруга Чычжоу (池州, Chízhōu), павет Шытай (石台, Shítái).
• Зона аховы: 38 вёсак у шасці воласцях і пасёлках павета: Сяньюй (仙寓镇), Цыду (七都镇), Хэнду (横渡镇), Даянь (大演乡), Жэньлі (仁里镇) і Дынсян (丁香镇). Заяўнік — Чайная асацыяцыя павета Шытай.
• Геаграфічныя каардынаты: 117°12′–117°59′ у. д. і 29°59′–30°24′ пн. ш.

2. Гісторыя і Культурнае Значэнне

• Гісторыя:
  • Сун. Даведнік геаграфічных указанняў спасылаецца на «Вэньсянь тункао» (文献通考): з 26 знакамітых ліставых чаёў краіны два — «Сяньчжы» (仙芝) і «Нэньжуй» (嫩蕊) — паходзілі з павета Шыдай (石埭, ранейшае імя Шытая). Шытай Сян’я, па той жа даведцы, наследуе ўласцівасці сыравіны і якасць «Нэньжуй».
  • Мін. Па той жа даведцы, мінскі аўтар Чжан Сінхуань (张星焕) у «Ваньюй цзівэнь» (皖游记闻) пісаў, што мясцовыя жыхары лічылі чай гары Сяньюйшань (仙寓山) рэдкім і «дабравесным» (瑞茶), а паэт Сюй Вэй (徐渭) у вершах ставіў шыдайскі чай побач з Лунцзінам і Хуцю.
  • 13 верасня 2011 года. Міністэрства сельскай гаспадаркі КНР зарэгістравала «石台香芽» як сельскагаспадарчы прадукт з геаграфічным знакам. Апісанне знака называе плошчу пасадак 2400 га.
  • 2016. Па даведачным апісанні, павет прыняў для чаю два павятовыя стандарты — на свежы ліст і на апрацоўку; іх нумароў і тэкстаў у знойдзеных крыніцах няма.
  • 2024. Упраўленне рынкавага нагляду Чычжоу ў ліпеньскай даведцы лічыць Шытай Сян’я сярод сямі сельскагаспадарчых прадуктаў горада з геаграфічным знакам.
  • 2025. Дзяржаўнае ўпраўленне інтэлектуальнай уласнасці КНР (CNIPA) аб’яўленнем № 632 ад 9 чэрвеня 2025 года (апублікавана 27 чэрвеня) прызнала 224 прадукты з геаграфічным указаннем; Шытай Сян’я ў пераліку — пад нумарам 26. Па паведамленні адміністрацыі Чычжоу (18 чэрвеня 2025 года), у партыю ўвайшлі сем прадуктаў горада, і ўсяго іх у Чычжоу стала восем.
• Назва: 石台 — павет Шытай, літаральна «каменная тэраса»; 香芽 — «духмяныя пупышкі».
• Культурнае значэнне: Грамадскі брэнд зялёнага чаю павета, пад якім выступаюць мясцовыя вытворцы.

3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна

• Сорт / Культывар: Па патрабаваннях 2025 года — клонавыя сарты правінцыйнага ўзроўню і вышэй: чжуе (槠叶种, zhūyèzhǒng), шуча цзао (舒茶早, Shūchá zǎo), Аньхой № 3 (安徽3号) і іншыя.
• Пасадка: Аднарадная — міжраддзі 150 см, паміж кустамі 25–30 см; двухрадная шчыльная — шырокія міжраддзі 150 см, вузкія 30 см, паміж кустамі 30 см. Саджаюць позняй восенню і ранняй вясной.
• Догляд: Угнаенні — гной, мікробныя, арганічныя і аргана-мінеральныя; шкоднікаў, хваробы і пустазелле прыгнятаюць спалучэннем агратэхнічных, біялагічных, фізічных і хімічных мер.
• Збор: Па прынцыпе «спалучаць збор і пакіданне ліста, улічваць і колькасць, і якасць»: партыямі, у тэрмін, па стандарце. Тэрмінаў збору ў знойдзеных крыніцах няма.
• Стандарт збору: Дадзеных у знойдзеных крыніцах няма.

4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання

• Рэгіён: Заходняя частка горнага раёна Ваньнань (皖南山区) на поўдні Аньхоя.
• Вышыня вырошчвання: 300–1000 м, узгоркі і сярэдне- і нізкагор’і — па даведачных апісаннях. Патрабаванні 2025 года вышыні не называюць.
• Рэльеф і расліннасць: Па даведачных апісаннях, расліннасць пакрывае не менш за 80 % плошчы (адно з апісанняў называла лясістасць чайнага раёна 80,9 %), а асяроддзе павінна адпавядаць умовам для арганічных чайных садоў.
• Глебы: Па патрабаваннях 2025 года — эфектыўная магутнасць слоя большая за 70 см, без шчыльных праслоек у профілі, з высокай біялагічнай актыўнасцю і не ніжэйшым за сярэдні ўтрыманнем арганікі, азоту, фосфару і калію. Даведачныя апісанні ўдакладняюць: суглінкі, лёгкія суглінкі і супесі; чырвоныя і жоўтыя глебы, ад кіслых да слабакіслых, pH 5,5–6,8, з умераным утрыманнем арганікі.
• Клімат: Па даведачным апісанні — мусонны клімат паўночнай ускраіны субтропікаў: выразная змена сезонаў, багатыя ападкі, вялікая сутачная амплітуда тэмператур і кароткі сонечны дзень.

5. Тэхналогія Вытворчасці

Патрабаванні 2025 года задаюць схему з дзевяці аперацый; рэжымы названыя толькі для завяльвання і фармавання.

1. Свежы ліст (鲜叶, xiānyè).
2. Завяльванне (摊青, tānqīng): Ліст раскладваюць на 6–8 гадзін.
3. Фіксацыя (杀青, shāqīng).
4. Астыванне (摊凉, tānliáng).
5. Фармаванне (做形, zuòxíng): Машынамі — выпроствальнай (理条机) і даводкавай (辉干机); прыёмы — выпростванне (理条, lǐtiáo), прасаванне (加压, jiāyā) і даводка ў катле (辉锅, huīguō). Адсюль прамы шчыльны ліст.
6. Астыванне (摊凉, tānliáng).
7. Сушка (烘干, hōnggān).
8. Пераборка (拣剔, jiǎntī).
9. Упакоўка.

Тэмператур і працягласці фіксацыі і сушкі ў знойдзеных крыніцах няма.

6. Арганалептычныя Характарыстыкі

Апісанне — па патрабаваннях 2025 года.

• Вонкавы выгляд сухога ліста: Шчыльны, прамы і роўны; пупышкі моцныя, з прыкметным пушком; колер ізумрудна-зялёны (外形紧直匀整、芽壮显毫、色泽翠绿). Сельскагаспадарчы партал піша «шчыльны, тонкі, роўны» (紧细匀整) — замест «прамога» ў яго «тонкі».
• Водар сухога ліста: Асобнага апісання ў знойдзеных крыніцах няма.
• Водар настою: Далікатны, высокі і доўгі (嫩香高长).
• Смак: Мяккі, гарманічны, свежы і бадзёры (滋味醇和鲜爽).
• Колер настою: Далікатна-зялёны, празрысты (汤色嫩绿清澈).
• Чайнае дно (завараны ліст): Далікатна-зялёны, роўны і бліскучы (叶底嫩绿匀亮).

7. Хімічны Склад

Фізіка-хімічных патрабаванняў у тэксце 2025 года няма; іншых дадзеных у знойдзеных крыніцах таксама няма.

8. Заварванне

Практыка класа для зялёнага чаю; уласных рэкамендацый у знойдзеных крыніцах няма.

• Тэмпература вады: 80–85 °C.
• Колькасць чаю: 3 г на 150 мл.
• Посуд: Шкляная шклянка або белы гайвань.
• Працэс:
  1. Прагрэць посуд.
  2. Пакласці чай і наліць ваду па сценцы.
  3. Першы настой — праз 40–60 секунд.
  4. Піць, пакідаючы частку настою.
  5. Даліць ваду.
  6. Два-тры паўторныя залівы.

9. Захоўванне

Практыка класа. У герметычнай упакоўцы, у халадзільніку пры 0–5 °C, без святла, вільгаці і пахаў. Лепш выпіць на працягу года.

10. Кошт і Падробкі

Дадзеных пра кошты ў знойдзеных крыніцах няма.

• Як пазбегнуць падробак:
  • Шукаць спецыяльны знак геаграфічнага ўказання. Права на яго зацвярджае CNIPA па заяўцы праз ведамства інтэлектуальнай уласнасці Чычжоу і правінцыйнае ўпраўленне Аньхоя.
  • Правяраць, што чай з шасці названых воласцей і пасёлкаў павета Шытай.
  • Не блытаць з Шытай Фусі Ча (石台富硒茶) — селенавым чаем таго ж павета: гэта асобны прадукт з уласнай аховай, па даведцы 2024 года карыстацца яго знакам дапушчаныя тры прадпрыемствы. Патрабаванні да Шытай Сян’я селену не згадваюць.
  • Ліст — прамы, шчыльны, ізумрудны, з апушанымі пупышкамі; настой — далікатна-зялёны і празрысты. Цьмяны, ламаны або жаўтаваты ліст апісанню не адпавядае.

11. Цікавыя Факты

• У адным павеце жывуць два ахаваныя чайныя імёны — Шытай Сян’я і селенавы Шытай Фусі Ча.
• У партыі 2025 года побач з Шытай Сян’я аказаліся яшчэ два чаі той жа гарадской акругі — Сяокэн Люйча і Хуаншы Сі Маафэн.
• Па даведніку геаграфічных указанняў, мінскі аўтар Чжан Сінхуань пісаў, што чай гары Сяньюйшань за зялёны колер і прыкметны белы пушок звалі «белым чаем» (白茶) — мянушка па абліччы, а не клас.

12. Параўнанне з іншымі чаямі акругі Чычжоу

• Сяокэн Люйча (霄坑绿茶): Зялёны чай вёскі Сяокэн раёна Гуйчы; прызнаны той жа партыяй 2025 года.
• Хуаншы Сі Маафэн (黄石溪毛峰): Зялёны чай з масіву Цзюхуашань у павеце Цын’ян; таксама з партыі 2025 года.
• Цзюхуа Фу Ча (九华佛茶): Гістарычны зялёны чай гары Цзюхуашань той жа гарадской акругі.
• Дунчжы Юньцзянь (东至云尖): Зялёны чай суседняга павета Дунчжы.
• Цы Мэнь Хун Ча (祁门红茶): Чырвоны чай, да гістарычнай зоны якога адносяць і павет Шытай.

На заканчэнне:

Шытай Сян’я — зялёны чай поўдня Аньхоя: даведка сельскагаспадарчага знака ўзводзіць яго да сунскага «Нэньжуй», а ахова імя пачынаецца ў 2011 годзе. Патрабаванні 2025 года апісваюць яго дакладна — доўгае завяльванне, машыннае выпростванне і прасаванне, прамы ізумрудны ліст з апушанымі пупышкамі, далікатны высокі водар і празрысты далікатна-зялёны настой.

Крыніцы

Геаграфічнае ўказанне

• CNIPA 地理标志产品认定 №632

Поўны спіс — на старонцы «Крыніцы»