Pǔ'ān sìqiú chá

Пуань Сыцю Ча (Pǔ’ān sìqiú chá, 普安四球茶) — зялёны чай павета Пуань (普安县) Цяньсінань-Буі-Мяоскай аўтаномнай акругі на паўднёвым захадзе правінцыі Гуйчжоу, зроблены з ліста асаблівага віду чайнай расліны — чатырохгнёздавага чаю 四球茶 (Camellia tetracocca Zhang). Імя ахоўваецца двойчы: з 2016 года як прадукт з геаграфічным указаннем і з 2017 года — геаграфічным сертыфікацыйным знакам. Правінцыйны стандарт апісвае чай так: цяжкія роўныя «ніці» без варсінак, зялёныя з бляскам, светла-зялёны яркі настой, густы высокі водар, свежы мяккі смак з доўгім послесмакам. Паводле звестак улад правінцыі, у Пуані расце больш за 20 тысяч дрэў 四球茶.

1. Класіфікацыя і Паходжанне

Тып: Зялёны чай (绿茶, lǜchá), неферментаваны. Клас устаноўлены стандартам DB52/T 1163-2016: «普安四球茶» — гэта зялёны чай, зроблены са свежага ліста 四球茶 ў зоне аховы. Від названы ў імені, клас задае стандарт.
Катэгорыя: Зялёны чай Гуйчжоу; прадукт з геаграфічным указаннем (2016) і геаграфічны сертыфікацыйны знак (2017).
Паходжанне: Кітай, правінцыя Гуйчжоу (贵州, Guìzhōu), Цяньсінань-Буі-Мяоская аўтаномная акруга (黔西南, Qiánxīnán), павет Пуань (普安, Pǔ’ān).
Зона аховы: Паводле стандарту — дванаццаць адзінак павета Пуань у цяперашніх адміністрацыйных межах: пасёлкі Лоуся (楼下镇), Ціншань (青山镇), Сіньдзянь (新店镇), Лохань (罗汉镇), Дзігуа (地瓜镇), Цзянсіпо (江西坡镇), Лун’інь (龙吟镇) і Сінчжун (兴中镇), воласці Гаамянь (高棉乡) і Байша (白沙乡), кварталы Наньху (南湖街道) і Паньшуй (盘水街道).
Геаграфічныя каардынаты: Павятовы цэнтр — каля 25,8° пн. ш. і 105,0° у. д.

2. Гісторыя і Культурнае Значэнне

Гісторыя:
- Скамянелае насенне. Паводле звестак урада павета (2024), у 1980 годзе на мяжы паветаў Пуань і Цынлун, у гарах Юньтоушань (云头山), знайшлі скамянелае чайнае насенне; Нанкінскі інстытут геалогіі і палеанталогіі Акадэміі навук Кітая вызначыў яго як насенне 四球古茶. Узрост знаходкі крыніцы называюць па-рознаму: правінцыйны партал (2019) піша пра «некалькі мільёнаў гадоў», упраўленне культуры і турызму акругі (2021) адносіць яе да позняга трэцічнага і чацвярцічнага перыядаў, а ў артыкуле серыі пра Цынлун Люйча прыведзена ацэнка каля 1,64 млн гадоў. Разыходжанне я не вырашыў.
- Імя віду. Паводле публікацыі ўпраўлення культуры і турызму акругі (2021), назву 四球茶 даў прафесар Універсітэта імя Сунь Ятсена Чжан Хунда па прыкметах вялікіх чайных дрэў Пуаня; года публікацыя не называе.
- 2016 — геаграфічнае ўказанне. Галоўнае ўпраўленне па наглядзе за якасцю, інспекцыі і каранціне (AQSIQ) аб’яўленнем № 63 за 2016 год узяло Пуань Сыцю Ча пад ахову як прадукт з геаграфічным указаннем. Правінцыйны стандарт DB52/T 1163-2016 зацверджаны 22 снежня 2016 года і дзейнічае з 21 чэрвеня 2017 года.
- 2017 — знак. Паводле паведамлення без указання года, павет атрымаў паведамленні аб прыёме заявак на свае першыя геаграфічныя знакі — 普安红茶 і 普安四球茶. Паводле зводнай табліцы ўпраўлення інтэлектуальнай уласнасці Гуйчжоу (2022), знак «普安四球茶» ухвалены 28 снежня 2017 года, трымальнік — чайная асацыяцыя павета Пуань (普安县茶叶协会).
Назва: 普安 (Pǔ’ān) — імя павета; 四球 (sìqiú) — «чатыры шары», па чатырохгнёздавым плодзе віду; 茶 (chá) — чай.
Культурнае значэнне: Паводле звестак урада павета (2024), у ліпені 2017 года Кітайская міжнародная асацыяцыя па вывучэнні чайнай культуры надала Пуаню званне «Краю кітайскай чайнай культуры». Правінцыйны партал (2024) называе пуаньскі 四球古茶 «жывым выкапнем, які можна піць».

3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна

Від: 四球茶 — Camellia tetracocca Zhang, эндэмічны від з маладрэвападобнай формай росту і чатырохгнёздавым плодам. Стандарт патрабуе менавіта яго: сыравіна — свежы ліст гэтага віду.
Папуляцыя: Паводле паведамлення правінцыйнага радыё і тэлебачання (2023), старыя дрэвы 四球茶 растуць ва ўсіх чатырнаццаці пасёлках і кварталах павета, усяго іх больш за 20 тысяч, і некалькі тысяч з іх старэйшыя за тысячу гадоў; іншая публікацыя 2023 года называе больш за 3000 дрэў старэйшых за тысячу гадоў. Метаду ацэнкі публікацыі не называюць.
Размнажэнне: Паводле стандарту — вегетатыўнае, акрамя старых дрэў. Пасадка — з верасня па люты, не гусцей за 60 тысяч кустоў на гектар.
Час збору: З канца сакавіка да пачатку мая.
Стандарт збору: Пупышка з двума лістамі (一芽二叶) і пупышка з трыма лістамі (一芽三叶). Ліст павінен быць далікатным, роўным, свежым і чыстым.

4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання

Рэгіён: Паўднёвы захад Гуйчжоу, павет Пуань.
Вышыня вырошчвання: 1000–2000 м паводле стандарту.
Клімат: Паводле стандарту — вільготны клімат субтрапічных мусонаў: сярэдняя гадавая тэмпература 13,7 °C, ападкаў 1395,3 мм, сонечнага ззяння 1528,3 гадзіны ў год, бязмарозны перыяд — 290 дзён.
Глебы: Жоўтыя або жоўта-бурыя, pH 5,0–7,0, арганічнага рэчыва не менш за 1,0 %, магутнасць слоя не менш за 40 см.

5. Тэхналогія Вытворчасці

Стандарт задае кароткую схему з чатырох этапаў; параметры ніжэй — з яго дадатку.

Раскладка (摊放, tānfàng): Слой 3–6 см, 4–6 гадзін, далікатны ліст — даўжэй. Гатоўнасць — вільготнасць 65–70 %, ліст мяккі, злёгку пацямнелы, з лёгкім чыстым водарам.
Фіксацыя (杀青, shāqīng): 200–240 °C, 4–6 хвілін — пакуль ліст са свежазялёнага не стане цёмна-зялёным і мяккім, у жмені не збярэцца ў кім і не праявіцца чысты водар; падпалін быць не павінна.
Наданне формы (做形, zuòxíng): Параметраў стандарт не дае; паводле апісання аблічча ліст атрымлівае форму «ніцяў».
Сушка (干燥, gānzào): Да вільготнасці не вышэй за 7,0 % — пакуль ліст не расціраецца пальцамі ў парашок.

Гатовы чай дзеляць на тры гатункі: вышэйшы, першы і другі. Для кожнага гатунку трымаюць фізічны эталон, які мяняюць раз у два гады.

6. Арганалептычныя Характарыстыкі

Паводле стандарту DB52/T 1163-2016, для вышэйшага гатунку.

Знешні выгляд сухога ліста: «Ніці» цяжкія і шчыльныя, роўныя, зялёныя з бляскам, без варсінак (条索重实，匀整绿润，无毫); у другога гатунку — даволі роўныя і проста зялёныя.
Водар сухога ліста: Асобна стандартам не апісаны.
Водар настою: Густы, насычаны, высокі і доўгі (浓香馥郁高长); у другога гатунку — густы ўстойлівы.
Смак: Свежы і мяккі, асвяжальны, з доўгім послесмакам (鲜醇、爽口，回味悠长); у другога гатунку — мяккі і яшчэ свежы.
Колер настою: Светла-зялёны і яркі, чай вытрымлівае шмат заліванняў (淡绿明亮，耐泡).
Чайнае дно (завараны ліст): Пупышкі і лісты далікатныя і роўныя, зялёныя, бліскучыя і «жывыя» (芽叶嫩匀，绿亮、鲜活).

7. Хімічны Склад

Фізіка-хімічныя патрабаванні стандарту:

Паказчык	Патрабаванне
Водны экстракт	≥ 39,0 % (вышэйшы), ≥ 38,5 % (першы), ≥ 38,0 % (другі)
Катэхіны	≥ 6,5 %
Грубая клятчатка	≤ 14,0 %
Пыл	≤ 1,0 %
Вільготнасць	≤ 7,0 %
Агульная попел	≤ 6,0 %

Гэта парогі стандарту, а не замеры канкрэтных партый. Астатнія паказчыкі стандарт адсылае да агульнага стандарту зялёнага чаю GB/T 14456.1. Дадзеных пра кафеін, амінакіслоты і мінералы менавіта гэтага чаю ў знойдзеных крыніцах няма.

8. Заварванне

Практыка класа для зялёнага чаю.

Тэмпература вады: 80–85 °C.
Колькасць чаю: 3 г на 150 мл.
Посуд: Шкляная шклянка або белы гайвань — у іх бачны светла-зялёны настой.
Працэс:
1. Прагрэць посуд.
2. Пакласці чай і наліць ваду па сценцы.
3. Першы настой — праз 40–60 секунд.
4. Піць, пакідаючы частку настою.
5. Даліць ваду.
6. Два-тры паўторныя залівы; стандарт адзначае, што вышэйшы гатунак вытрымлівае шмат заліванняў.

9. Захоўванне

Практыка класа для зялёнага чаю. У герметычнай упакоўцы, у халадзільніку пры 0–5 °C, без святла, вільгаці і пахаў. Для вытворцы стандарт патрабуе захоўваць чай у спецыяльным халадзільным складзе і дае тэрмін прыдатнасці 24 месяцы.

10. Цана і Падробкі

Дадзеных пра цэны ў знойдзеных крыніцах няма.

Як пазбегнуць падробак:
- Шукаць афіцыйную адзнаку аб геаграфічным указанні і знак «普安四球茶».
- Правяраць, што вытворца з павета Пуань і што ліст з адной з дванаццаці адзінак зоны.
- Сухі ліст — цяжкія зялёныя «ніці» без варсінак, настой — светла-зялёны і яркі.
- Не блытаць з Пуань Хунча: гэта чырвоны чай з асобным знакам, хоць і яго робяць у тым ліку з 四球茶.

11. Цікавыя Факты

У імені ахоўванага чаю побач з месцам стаіць батанічны від — 四球茶.
Гатоўнасць чаю стандарт правярае рукамі: ліст павінен расцірацца ў парашок.

12. Параўнанне з іншымі чаямі Гуйчжоу

Пуань Хунча (普安红茶): Чырвоны чай таго ж павета з асобным знакам; яго робяць у тым ліку з ліста 四球茶.
Пуань Гушу Люй (普安古树绿): Зялёны чай павета са старых дрэў без прывязкі да знаку; у яго сыравіну ўваходзіць і 四球古茶.
Цынлун Люйча (晴隆绿茶): Зялёны чай суседняга павета, таксама з геаграфічным указаннем і той жа гісторыяй скамянелага насення.

У заключэнне:

Пуань Сыцю Ча — зялёны чай, які ахоўвае не толькі месца, але і від: яго робяць з ліста чатырохгнёздавага чаю Camellia tetracocca, які расце ў Пуані вялікімі старымі папуляцыямі. Стандарт 2016 года апісвае яго падрабязна — зона з дванаццаці пасёлкаў і кварталаў, вышыня 1000–2000 м, фіксацыя пры 200–240 °C, цяжкія зялёныя «ніці» без варсінак, светла-зялёны настой, густы водар і свежы мяккі смак. Аблічча і тэхналогію тут можна пераказаць паводле дакумента, а не паводле рэкламы.