Wǔpíng lǜchá

Упін Люйча (Wǔpíng lǜchá, 武平绿茶) — зялёны чай павета Упін (武平县) гарадской акругі Лун’янь на захадзе правінцыі Фуцзянь, ля стыку з Цзянсі і Гуандунам. Фуцзянь славіцца ўлунамі, белымі і чырвонымі чаямі, а Упін — выключэнне: паводле звестак прэсы, гэта найбуйнейшы ў правінцыі павет смажанага зялёнага чаю па плошчы і выпрацоўцы. Пад адным знакам павет выпускае некалькі форм, названых па гары Лян’ешань: прамыя скруткі, плоскі ліст, спіраль, а паводле звестак прэсы 2019 года — і «жамчужыну». Знак «武平绿茶» зарэгістраваны ў 2009 годзе і стаў першым геаграфічным найменнем павета.

1. Класіфікацыя і Паходжанне

• Тып: Зялёны чай (绿茶, lǜchá), смажанай фіксацыі (炒青, chǎoqīng).
• Катэгорыя: Зялёны чай заходняй Фуцзяні; геаграфічны сертыфікацыйны знак (2009); усекітайскі каталог «名特优新» (нумар CAQS-MTYX-20240744).
• Паходжанне: Кітай, правінцыя Фуцзянь (福建, Fújiàn), гарадская акруга Лун’янь (龙岩, Lóngyán), павет Упін (武平县, Wǔpíng Xiàn).
• Зона: Правінцыйны пералік знакаў называе Упін як месца ўладальніка знака; дакладнай мяжы зоны ў знойдзеных крыніцах няма.
• Геаграфічныя каардынаты: Павет Упін — каля 25,1° пн. ш. і 116,1° у. д.

2. Гісторыя і Культурнае Значэнне

• Гісторыя:
  • Сун — Мін. Па павятовым летапісе (武平县志) у пераказе прэсы, ужо пры Сун ва Упіне збіралі дзікі чай — як лекі і як напой. З эпохі Юнлэ пры Мін да эпохі Кансі пры Цын чай саджалі каля дамоў і на межах, і вырошчванне, апрацоўка і піццё чаю сталі звычайнай справай. Мінская рэдакцыя летапісу называе лепшым чаем павета чай з гары Юньцішань (云梯山) і з Яньцяня (岩前).
  • Цын — даніна. Па павятовым летапісе ў пераказе правінцыйнай прэсы, пры Даагуане (1821–1850) упінскі зялёны чай славіўся «высокім водарам, насычаным і салодка-свежым смакам» (香高味浓甘爽) у хакскіх краях Чаочжоу, Мэйчжоу і Тынчжоу і нейкі час быў данінай двару.
  • 1983 і пазней. З 1983 года чай шмат разоў атрымліваў узнагароды правінцыйнага ўзроўню і вышэй; у 1991 годзе ён названы сярод васьмі знакамітых чаёў Фуцзяні, у 2007-м — сярод чатырнаццаці.
  • 2005. Павет стаў выпускаць чай пад адзіным імем «武平绿茶».
  • 2009. 13 ліпеня «武平绿茶» зарэгістраваны як геаграфічны сертыфікацыйны знак (№ 6524922, у рэгістрацыі — і англійскае «Wuping Green Tea»). Уладальнік — чайная асацыяцыя павета Упін. Гэта першае геаграфічнае найменне павета.
  • 2010 і пазней. Знак прызнаны вядомым у правінцыі, пазней — агульнакітайскім «вядомым знакам».
  • 2024. Чай унесены ва ўсекітайскі каталог «名特优新» з характарыстыкай «香气高锐，滋味鲜爽» — «водар высокі і востры, смак свежы».
• Назва:
  • «Упін» (武平) — імя павета.
  • «Люйча» (绿茶, lǜchá) — «зялёны чай».
• Культурнае значэнне: Упін — зялёны пункт на чайнай карце Фуцзяні, дзе пануюць улун, белы і чырвоны чай. Павет будуе на зялёным чаі сваю аграрную эканоміку і называе сваю лінейку па галоўнай гары — Лян’ешань.

3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна

• Сорт / Культывар: Якія сарты ідуць менавіта на Упін Люйча, у знойдзеных крыніцах не сказана. Па летапісе ў пераказе прэсы, мясцовыя сарты выведзены з дзікага чаю; паводле звестак прэсы, у павеце і цяпер растуць дзікія чайныя дрэвы, і месцамі захоўваецца звычай рабіць чай з іх ліста. Краязнаўчы нарыс (2023) называе ў павеце клонавыя сарты Мэйчжань (梅占), Фуюнь 6 (福云6号), Фудзін Дахаа (福鼎大毫), Уню цзао (乌牛早) і Цзіньгуаньінь (金观音), не ўдакладняючы, якія ідуць на зялёны чай.
• Збор: Паводле звестак правінцыйнай прэсы (2019), чай звычайна збіраюць вясной і восенню. Народная прымаўка, якую прыводзіць тая ж публікацыя, асабліва цэніць чай, сабраны да свята Цынмін (清明): «明前茶，贵如金» — «чай да Цынміна дарагі, як золата».
• Стандарт збору: Дадзеных у знойдзеных крыніцах няма; стандарту паводле дакумента знака таксама няма.
• Патрабаванні да сыравіны: Паходжанне з павета Упін.

4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання

• Рэгіён: Упін ляжыць на стыку Фуцзяні, Гуандуна і Цзянсі. Галоўная гара — Лян’ешань (梁野山); на ёй створаны нацыянальны запаведнік. Паводле даведачных дадзеных, павет ляжыць ля паўднёвага канца хрыбта Уішань, а вышыня Лян’ешаня — каля 1538 м.
• Вышыня вырошчвання: Дадзеных аб вышыні чайных садоў у знойдзеных крыніцах няма.
• Глебы: Паводле слоў павятовай чайнай асацыяцыі ў правінцыйнай прэсе (2019), глебы ўрадлівыя і глыбокія; тып глеб не названы.
• Клімат: Субтрапічны мусонны клімат заходняй Фуцзяні. Тая ж публікацыя адзначае вялікі перапад вышынь у павеце і высокую лясістасць.
• Асаблівасці: Паводле звестак прэсы (2014), павет — найбуйнейшы ў Фуцзяні раён смажанага зялёнага чаю па плошчы і выпрацоўцы; правінцыйная газета ў 2019 годзе фармулюе асцярожней — «адзін з найбуйнейшых».

5. Тэхналогія Вытворчасці

Упін Люйча — зялёны чай смажанай фіксацыі. Пакрокавага апісання тэхналогіі ў знойдзеных крыніцах няма; правінцыйная прэса (2019) згадвае на адной з фабрык павета машынную лінію з бесперапыннай фіксацыяй. Агульная схема зялёнага чаю такая: фіксацыя (杀青, shāqīng), скручванне (揉捻, róuniǎn), фармоўка і сушка (干燥, gānzào); гэта схема класа, а не апісанне тэхналогіі гэтага чаю. Формы адрозніваюцца фармоўкай:

• Лян’е Чаолюй (梁野炒绿, liángyě chǎolǜ) — прамыя скруткі (条形).
• Лян’е Цуйя (梁野翠芽, liángyě cuìyá) — плоскі ліст (扁形).
• Лян’е Сюэло (梁野雪螺, liángyě xuěluó) — спіраль (螺形).
• Лян’е Цуйчжу (梁野翠珠, liángyě cuìzhū) — «жамчужына» (珠形); яе называе прэса 2019 года, выгляд не апісаны.

6. Арганалептычныя Характарыстыкі

Па апісанні ў галіновай прэсе (2016) для трох форм; агульная формула ўсекітайскага каталога — «водар высокі і востры, смак свежы».

• Вонкавы выгляд сухога ліста: Чаолюй — тонкія шчыльныя алейныя скруткі серабрыста-шэра-зялёнага колеру (条索细紧油润呈银灰绿). Цуйя — плоскі цёмна-зялёны ліст у форме мяча (扁平墨绿呈剑状). Сюэло — тугія спіралі, суцэльна пакрытыя белым пушком (紧结如螺，满披白毫).
• Водар сухога ліста: Чаолюй — каштанавы або водар бобоў маша (栗香或绿豆香); Цуйя — далікатны водар маладога чаю (嫩茶香).
• Водар настою: Высокі, востры і ўстойлівы (香气高锐持久): у Чаолюя — з каштанавым тонам, у Цуйя — з кветкавым. У Сюэло — чысты і высокі, з водарам пушка (清高、毫香显露).
• Смак: Чаолюй — салодкі, мяккі, свежы, вытрымлівае шмат заліванняў (甘醇鲜爽耐冲泡). Цуйя — свежы і салодкі, водар адчуваецца ў смаку (鲜爽甘醇且味中透香). Сюэло — свежы, з водарам (鲜爽透香).
• Колер настою: Чаолюй — далікатна-зялёны або жоўта-зялёны, яркі (嫩绿或黄绿明亮); Цуйя — смарагдавы або далікатна-зялёны, празрысты (翠绿或嫩绿清澈明亮).
• Чайнае дно (завараны ліст): Чаолюй — далікатны жоўта-зялёны, роўны, «як зрэзаны нажом» (嫩黄绿、似刀切般匀称齐整). Цуйя — далікатна-зялёны, мясісты, роўны. Сюэло — далікатна-зялёны або жоўта-зялёны, почкі і лісце цэлыя.

7. Хімічны Склад

Фізіка-хімічных дадзеных у знойдзеных крыніцах няма.

8. Заварванне

Практыка класа для зялёнага чаю.

• Тэмпература вады: 80–85 °C для плоскага і спіральнага чаю; 85–90 °C для прамых скруткаў.
• Колькасць чаю: 3 г на 150 мл.
• Посуд: Шкляная шклянка або белы гайвань.
• Працэс:
  1. Прагрэць посуд.
  2. Пакласці чай.
  3. Наліць трохі вады, даць лісту раскрыцца 20–30 секунд.
  4. Даліць ваду; першы настой — 1–2 хвіліны.
  5. Піць, пакідаючы частку настою.
  6. Два-тры паўторныя заліванні.

9. Захоўванне

Практыка класа. У герметычнай упакоўцы, у халадзільніку пры 0–5 °C, без святла, вільгаці і пахаў. Зялёны чай п’юць свежым, вытрымка яму не патрэбна.

10. Кошт і Падробкі

Дадзеных аб коштах у знойдзеных крыніцах няма.

• Як пазбегнуць падробак:
  • Шукаць знак «武平绿茶».
  • Правяраць, што вытворца з павета Упін.
  • Некалькі форм пад адным знакам — нармальна: Чаолюй, Цуйя і Сюэло — розныя прадукты аднаго наймення.
  • Параўноўваць выгляд з апісаннем: у прамога чаю — тонкія серабрыста-шэра-зялёныя скруткі, у спіральнага — густы белы пушок.

11. Цікавыя Факты

• Паводле звестак прэсы, Упін — найбуйнейшы ў Фуцзяні раён смажанага зялёнага чаю.
• Ужо мінскі летапіс павета вылучаў лепшы чай — з гары Юньцішань і з Яньцяня.
• У павеце дагэтуль растуць дзікія чайныя дрэвы.
• Паводле звестак галіновай прэсы на 2016 год, з 2012 года чай атрымаў 17 залатых медалёў усекітайскага конкурсу зялёных чаёў «Чжун люй бэй» (中绿杯).
• Знак 2009 года стаў першым геаграфічным найменнем павета.

12. Параўнанне з іншымі зялёнымі чаямі

• Шыцін Люйча (石亭绿茶): Зялёны чай поўдня Фуцзяні з формулай «тры водары, тры зеляніны»; Упін — зялёны чай захаду правінцыі.
• Цяньшань Люйча (天山绿茶): Зялёны чай паўночнага ўсходу Фуцзяні, з гор Цяньшань акругі Ніндэ.
• Білочунь (碧螺春): Спіральны чай Цзянсу; бліжэйшы па форме сваяк Лян’е Сюэло.

У заключэнне:

Упін Люйча — зялёны чай у правінцыі ўлуна, і павет зрабіў з гэтага сваю асаблівасць: паводле звестак прэсы, найбуйнейшы раён смажанага зялёнага ў Фуцзяні, некалькі форм пад адным знакам, названых па гары Лян’ешань, і чайная гісторыя, якую летапіс вядзе з Сун. Высокі востры водар і свежы смак — формула, з якой чай увайшоў ва ўсекітайскі каталог асаблівых прадуктаў.

Крыніцы

Геаграфічнае ўказанне

• CNIPA 地理标志证明商标 №6524922

Поўны спіс — на старонцы «Крыніцы»