Жуйань Цынмінцзао (Ruì’ān qīngmíngzǎo, 瑞安清明早) — чай з аднайменнага звышранняга сорту гарадскога павета Жуйань (瑞安市) гарадской акругі Вэньчжоу, правінцыя Чжэцзян. Імя належыць сорту: «清明早» — «ранні да Цынміна», парасткі гатовыя да збору яшчэ да свята Цынмін. З 2012 года «瑞安清明早» — геаграфічны сертыфікацыйны знак. Апісанні гавораць пра шчыльна скручаны ярка-зялёны ліст, а даведка пра сорт — пра смажаны зялёны чай, але дакумента, які замацоўваў бы клас прадукту пад знакам, я не знайшоў. Таму артыкул стаіць сярод катэгорый, а не ў папцы класа.
1. Класіфікацыя і Паходжанне
- Тып: Клас дакументам не ўстаноўлены. «清明早» — імя сорту, а не класа, а рэгістрацыя знака ў 30-м класе тавараў класа чаю не называе. Даведка пра сорт піша, што з яго штогод робяць больш за 30 т вэньчжоўскага смажанага зялёнага чаю (温炒青, wēn chǎoqīng), а апісанні вобліку — шчыльныя ярка-зялёныя палоскі, пяшчотна-зялёны настой — адпавядаюць зялёнаму чаю. Але ранні сорт класа не задае: з вэньчжоўскага сорту Уню Цзао робяць і зялёны, і чырвоны чай.
- Катэгорыя: Чай звышранняга клонавага сорту; геаграфічны сертыфікацыйны знак (2012). Мясцовая прэса адносіць яго да «чатырох знакамітых чаёў поўдня Чжэцзяна» (浙南四大名茶).
- Паходжанне: Кітай, правінцыя Чжэцзян (浙江, Zhèjiāng), гарадская акруга Вэньчжоу (温州, Wēnzhōu), гарадскі павет Жуйань (瑞安, Ruì’ān).
- Зона: Правінцыйная база знакаў паказвае гарадскі павет Жуйань як адміністрацыйную прыналежнасць трымальніка знака; юрыдычную мяжу зоны я не правяраў.
- Геаграфічныя каардынаты: Галоўны раён — пасёлак Гаолоў (高楼镇), каля 27° пн. ш., паводле паведамлення «Вэньчжоу жыбаа»; дакладных каардынат зоны ў знойдзеных крыніцах няма.
2. Гісторыя і Культурнае Значэнне
- Гісторыя:
- Паданне пра даніну. «Вэньчжоу жыбаа» (温州日报, 2025) піша, што пры дынастыі Мін «瑞安清明早» быў прызначаны данінай двару. Дакумента эпохі Мін, які гэта пацвярджаў бы, я не бачыў; сам клонавы сорт, паводле даведкі пра сорт, выведзены адборам мясцовых чаяводаў і прызнаны ў 1992 годзе.
- Сорт. Паводле даведкі пра сорт, яго вывелі мясцовыя чаяводы адборам асобнага куста ў воласці Паньдай (潘岱乡); у 1992 годзе камісія Чжэцзяна па сортах сельскагаспадарчых культур прызнала яго правінцыйным сортам.
- 2010–2012 — знак. Паводле правінцыйнай базы геаграфічных знакаў Чжэцзяна, заяўка пададзена 29 лістапада 2010 года, рэгістрацыя — 7 ліпеня 2012 года. Зарэгістраваны два знакі класа 30: № 8891327 — «瑞安清明早» з выявай, і № 8891328 — з піньінем. Трымальнік — Саюз фермерскіх кааператываў Жуйаня (瑞安市农民专业合作社联合会).
- 2019. На дату базы дапушчаных да знака кампаній было нуль. База вядзецца да 2019 года; падоўжаны ці знак і ці дзейнічае зараз, я не праверыў.
- 2025. 1 сакавіка ў пасёлку Гаолоў адкрылі сезон ранняга чаю: першую жменю свежага ліста сорту з саду Хундзі, паводле паведамлення газеты, даставілі на пляцоўку дронам.
- Назва: «Жуйань» (瑞安) — імя павета; «Цынмін» (清明) — веснавое свята памінання, каля 5 красавіка; «цзаа» (早) — «ранні».
- Культурнае значэнне: Мясцовая прэса называе чай адным з чатырох знакамітых чаёў поўдня Чжэцзяна, даведка пра сорт — адным з трох ранніх сартоў Вэньчжоу.
3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна
- Сорт: Жуйань Цынмінцзао (瑞安清明早). Паводле даведкі пра сорт: клонавы, кустовы, сярэднелісты, звышранні, дыплоід. Для пасадкі даведка раіць адна- або двухрадковыя пасадкі; у ліпені–верасні кусты пакутуюць ад кляшчоў, а восеньскі догляд за садам лепш пачынаць раней.
- Сыравіна: Самыя раннія веснавыя парасткі — менавіта дзеля іх сорт і цэняць.
- Стандарт збору: Дадзеных у знойдзеных крыніцах няма.
- Час збору: Да свята Цынмін, як кажа імя; у 2025 годзе сезон у Гаолоў адкрыўся 1 сакавіка.
4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання
- Дзе расце: Паводле даведкі пра сорт, яго вырошчваюць у нізкагор’і і на ўзгорках валасцей Тунсі (桐溪), Паньдай, Тунпу (桐浦) і Цзыаа (梓岙); як гэтыя назвы суадносяцца з цяперашнім падзелам павета, я не правяраў.
- Глебы: Жоўта-чырвоныя (黄红壤), паводле даведкі пра сорт.
- Вышыня і клімат: Дадзеных у знойдзеных крыніцах няма.
- Маштаб: Дадзеныя несупастаўныя. Даведка пра сорт называе больш за 500 му пад сортам і больш за 300 тыс. кустоў — і тут жа кажа пра кааператыўную базу ранняга чаю больш за 1000 му ў вёсцы Індун пасёлка Гаолоў. «Вэньчжоу жыбаа» піша пра 11 тыс. му чайных садоў у Гаолоў — 73 % садоў павета, 22 чайныя прадпрыемствы і кошт прадукцыі каля 50 млн юаняў за 2024 год, але гэта ўвесь ранні чай пасёлка, а не толькі сорт Цынмінцзао.
5. Тэхналогія Вытворчасці
Дакумента з тэхналогіяй прадукту пад знакам у знойдзеных крыніцах няма. Даведка пра сорт называе выпрацоўку вэньчжоўскага смажанага зялёнага чаю (温炒青); калі гэта і ёсць асноўная прадукцыя, то агульная схема такая:
- Раскладанне свежага ліста (摊放, tānfàng).
- Фіксацыя (杀青, shāqīng): Награванне спыняе акісленне.
- Скручванне (揉捻, róuniǎn).
- Сушка з абсмажваннем (炒干, chǎogān).
Гэта агульная схема смажанага зялёнага чаю, а не апісанне тэхналогіі Жуйань Цынмінцзао. Паводле паведамлення 2025 года, Гаолоў можа даваць у дзень больш за 4000 цзіняў свежага ліста і больш за 500 цзіняў сухога чаю.
6. Арганалептычныя Характарыстыкі
Апісанне ніжэй узята з даведкі пра сорт, а не з дакумента знака.
- Знешні выгляд сухога ліста: Палоскі шчыльна скручаны, колер свежы зялёны з бляскам (条索紧结，色泽鲜绿润泽).
- Арамат сухога ліста: Апісанняў у знойдзеных крыніцах няма.
- Арамат настою: Устойлівы, свежы, вытанчаны.
- Смак: Насычаны, свежы, з доўгім послесмакам.
- Колер настою: Пяшчотна-зялёны, яркі і празрысты.
- Чайнае дно (завараны ліст): Жоўта-зялёны, яркі; ліст шчыльны, мяккі, роўны і пяшчотны.
7. Хімічны Склад
Фізіка-хімічных дадзеных у знойдзеных крыніцах няма.
8. Заварванне
Практыка класа для зялёнага чаю — калі ў руках, як у большасці апісанняў, зялёны чай з гэтага сорту.
- Тэмпература вады: 80–85 °C.
- Колькасць чаю: 3 г на 150 мл.
- Посуд: Шкляная шклянка або белы гайвань.
- Працэс:
- Прагрэць посуд.
- Пакласці чай і наліць ваду па сценцы.
- Першы настой — праз 40–60 секунд.
- Піць, пакідаючы частку настою.
- Даліць ваду.
- Два-тры паўторныя залівы.
9. Захоўванне
Практыка класа для зялёнага чаю. У герметычнай упакоўцы, у халадзільніку пры 0–5 °C, без святла, вільгаці і пахаў. Ранні веснавы чай лепш выпіць на працягу года.
10. Кошт і Падробкі
Дадзеных пра кошт у знойдзеных крыніцах няма.
- Як пазбегнуць падробак:
- Знак «瑞安清明早» ёсць у двух варыянтах — з выявай і з піньінем. Паводле базы 2019 года дапушчаных да яго кампаній не было, таму знак на ўпакоўцы варта правяраць у трымальніка.
- «Цынмінцзао» на этыкетцы называе сорт; паводле даведкі, сорт расце і ў іншых раёнах Чжэцзяна, таму імя без месца паходжання нічога не гарантуе.
- Правяраць, што вытворца з гарадскога павета Жуйань.
11. Цікавыя Факты
- Імя чаю і імя сорту супадаюць: знак ахоўвае назву куста, выведзенага адборам у адной воласці.
- «Вэньчжоу жыбаа» піша, што ў 2025 годзе першую жменю ліста сорту даставілі на адкрыццё сезона дронам, а адзін з мясцовых кааператываў купіў два дроны — вазіць ліст, падкормліваць сады і змагацца са шкоднікамі.
- Паводле базы 2019 года ў знака, зарэгістраванага ў 2012-м, не было ніводнага дапушчанага карыстальніка.
12. Параўнанне з іншымі чаямі
- Уню Цзао (乌牛早): Іншы звышранні сорт Вэньчжоу; з яго робяць і зялёны чай, і чырвоны — Уню Цзао Хунча (乌牛早红茶). Прыклад таго, што ранні сорт класа не задае.
- Тайшунь Саньбэйсян (泰顺三杯香): Зялёны чай павета Тайшунь той самай акругі Вэньчжоу.
- Пін’ян Хуантан (平阳黄汤): Жоўты чай акругі Вэньчжоу; паводле артыкула пра яго ў гэтай энцыклапедыі, гістарычна яго рабілі і ў Жуйані.
- Вэньчэн Гунча (文成贡茶): Суседні вэньчжоўскі знак з «данінай» у імі, пад якім выпускаюць чаі розных класаў.
У заключэнне:
Жуйань Цынмінцзао — імя сорту, якое стала знакам: звышранні клонавы куст з воласці Паньдай, правінцыйны сорт з 1992 года, геаграфічны сертыфікацыйны знак з 2012-га. Апісанні малююць шчыльна скручаны ярка-зялёны ліст і пяшчотна-зялёны настой, але клас прадукту пад знакам ніводны знойдзены дакумент не называе, а ранні сорт падыходзіць і для іншых класаў. Даніна эпохі Мін застаецца паданнем, а колькасць дапушчаных да знака кампаній на 2019 год — нулём.