Téngchōng wūlóngchá

Тэнчун Улунча (Téngchōng wūlóngchá, 腾冲乌龙茶) — улун гарадскога павета Тэнчун (腾冲市) гарадской акругі Баошань на захадзе правінцыі Юньнань, каля мяжы з М’янмай. Юньнань вядомая перш за ўсё пуэрам і чырвоным чаем; улун у Тэнчуне, паводле папулярных публікацый, робяць на горных садах з тайваньскага сорту, на вулканічных глебах. Імя — адзін з пяці геаграфічных знакаў, якія Тэнчун, паводле паведамлення мясцовых уладаў, зарэгістраваў у 2016 годзе адразу па пяці класах чаю. Даведачная зводка знака апісвае два тыпы гэтага ўлуна — «清香型» з лёгкім водарам і «浓香型» з насычаным.

1. Класіфікацыя і Паходжанне

Тып: Улун (乌龙茶, wūlóngchá; іншая назва класа — 青茶, qīngchá), напаўакіслены чай. Клас названы ў найменні, а апісанне знака кажа пра «砂绿» — «пясочна-зялёны» колер сухога ліста, тыповы для скручаных улунаў.
Катэгорыя: Юньнаньскі горны улун; геаграфічны знак з серыі «腾冲茶».
Паходжанне: Кітай, правінцыя Юньнань (云南, Yúnnán), гарадская акруга Баошань (保山, Bǎoshān), гарадскі павет Тэнчун (腾冲, Téngchōng).
Зона знака: Даведачная база геаграфічных указанняў дае фармулёўку «腾冲县腾越镇、固东镇、滇滩镇等乡镇» — пасёлкі Тэн’юэ, Гудун, Дзяньтань «і іншыя» ў межах Тэнчуна. Поўнага пераліку я не бачыў. У фармулёўцы Тэнчун названы яшчэ паветам (县), а не гарадскім паветам (市).
Геаграфічныя каардынаты: Каля 25,0° пн. ш. і 98,5° у. д.

2. Гісторыя і Культурнае Значэнне

Гісторыя:
- Пачатак улуна ў Тэнчуне. Паводле папулярнай публікацыі 2021 года, сорт Цынсінь Улун (青心乌龙, «软枝») прывезлі з Тайваня ў 2004 годзе і высадзілі ў гарах пасёлка Мінгуан (明光镇), а з 2005 года пачалі распаўсюджваць. Крыніца рэкламная, і я лічу гэтыя даты непацверджанымі.
- 2016 — пяць знакаў адразу. Паводле паведамлення ўрада Тэнчуна (старонка зараз не адкрываецца), у 2016 годзе павет зарэгістраваў пяць знакаў: 腾冲绿茶, 腾冲红茶, 腾冲乌龙茶, 腾冲黑茶 і 腾冲白茶. Даведачная база называе для «腾冲乌龙茶» нумар знака 17259261; трымальніка знака я не знайшоў.
- 2019. Знак унесены ў пералік геаграфічных таварных знакаў Юньнані, складзены Упраўленнем інтэлектуальнай уласнасці правінцыі на 28 снежня 2019 года (радок 65, побач з астатнімі чатырма знакамі серыі). Пералік пазначае толькі акругу і павет.
Назва: 腾冲 (Téngchōng) — імя гарадскога павета; 乌龙茶 (wūlóngchá) — улун.
Культурнае значэнне: Павет развівае «腾冲茶» як адну з шасці сваіх галіновых груп. Улунны сад каля горада стаў і месцам для турыстаў: паводле апісання ўрада Тэнчуна (2025), «极边高山乌龙茶景区» — маляўнічы раён дзяржаўнай катэгорыі 2A; публікацыя 2018 года пісала, што ў 2015 годзе яму далі катэгорыю AAA. Разыходжанне я не высветліў.

3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна

Сорт / Культывар: Патрабаванняў знака да сорту я не бачыў. Папулярная публікацыя 2021 года называе тайваньскі сорт Цынсінь Улун (青心乌龙), ён жа «软枝乌龙» — «улун з мяккімі галінамі»; пацверджання ў афіцыйных крыніцах я не знайшоў.
Сыравіна: Ліст з садоў Тэнчуна. Патрабаванняў да сыравіны я не бачыў; даведачнае апісанне называе «肥壮» — «мясістым, моцным» — ужо сухі чай.
Стандарт і час збору: Даных у знойдзеных крыніцах няма.

4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання

Рэгіён: Захад акругі Баошань. Паводле даных урада Тэнчуна, павет мяжуе на ўсходзе з раёнам Лун’ян, на поўдні — з паветамі Лунлін і Лянхэ, на захадзе — з паветам Інцзян і М’янмай; плошча — 5845 км², дзяржаўная мяжа — 150 км.
Сады: Паводле апісання ўрада Тэнчуна (2025), улунны маляўнічы раён ляжыць за 14 км ад горада, побач з дзяржаўным вулканічным і геатэрмальным маляўнічым раёнам; у ім больш за 3000 му суцэльных садоў (1 му — каля 667 м²), з іх больш за 800 му ў поўным плоданашэнні, а ў іншым месцы той жа старонкі гаворыцца пра віды на 3500 му садоў. Публікацыя 2018 года змяшчае сад у вёску Сінхуа воласці Мачжань (马站乡兴华村) і таксама называе больш за 3500 му.
Змешаныя пасадкі: Паміж чайнымі кустамі растуць алейная камелія (红花油茶), сакура і іншыя дрэвы; публікацыя 2018 года называе чатыры схемы пасадак, у тым ліку з гінкга.
Вышыня вырошчвання: Папулярная публікацыя 2021 года называе 1900–2500 м для садоў у воласцях Ухэ, Мачжань і пасёлку Мінгуан; афіцыйнага пацверджання гэтай лічбы я не знайшоў.
Глебы: Публікацыі 2018 і 2021 гадоў кажуць пра вулканічныя попельныя глебы, багатыя арганікай. Гэта апісанні з публікацый, а не патрабаванні знака.
Клімат: Паводле публікацыі 2018 года, сады высакагорныя, і ўзімку там бывае снег. Дакладных даных у знойдзеных крыніцах няма.

5. Тэхналогія Вытворчасці

Патрабаванняў знака да тэхналогіі я не бачыў. Публікацыя 2018 года пра тэнчунскі ўлунны сад пералічвае этапы: збор, падвяльванне, астыванне, страсанне, фіксацыя, згортванне ў шарык і сушка — і называе «рабленне зеляніны» (做青) галоўным крокам, ад якога залежаць водар і смак улуна. Параметраў няма.

Агульная схема скручанага ўлуна — не апісанне тэхналогіі менавіта Тэнчун Улунча:

Збор (采青, cǎiqīng).
Падвяльванне (晾青, liàngqīng): Ліст губляе вільгаць.
Страсанне (摇青, yáoqīng): Краі ліста траўмуюцца і часткова акісляюцца; разам з адпачынкам гэта «рабленне зеляніны» (做青, zuòqīng).
Фіксацыя (炒青, chǎoqīng): Нагрэў спыняе акісленне.
Згортванне ў шарык (包揉, bāoróu): Ліст у тканіне скочваюць у шчыльныя паўшар’і.
Сушка (烘干, hōnggān).

6. Арганалептычныя Характарыстыкі

Даведачная зводка знака апісвае два тыпы. Апісанне «浓香型» у ёй кажа пра «清香» водар і лёгкі агонь — так у крыніцы.

Знешні выгляд сухога ліста: «清香型» — мясісты, моцны, шчыльна згорнуты ў шарык, цяжкі, смарагдава-зялёны з бляскам, з ярка выражаным «пясочна-зялёным» тонам, роўны і чысты. «浓香型» — шчыльна згорнуты, цяжкі, пясочна-зялёны, смарагдавы з бляскам, роўны і чысты.
Водар сухога ліста: Апісанняў у знойдзеных крыніцах няма.
Водар настою: «清香型» — высокі, свежы і доўгі. «浓香型» — чысты, лёгкі.
Смак: «清香型» — свежы, мяккі і «высокі» (鲜醇、高爽). «浓香型» — чысты, мяккі, салодкі і асвяжальны, з лёгкім прысмакам агню (清醇甘爽、火候轻微).
Колер настою: «清香型» — зялёна-жоўты, яркі і празрысты. «浓香型» — залаціста-жоўты, празрысты і яркі.
Чайнае дно (завараны ліст): «清香型» — мясісты, бліскучы, роўны, з доўгім рэшткавым водарам. «浓香型» — тоўсты, мяккі, бліскучы і роўны.

7. Хімічны Склад

Даных у знойдзеных крыніцах няма.

8. Заварванне

Практыка класа для скручанага ўлуна.

Тэмпература вады: 95–100 °C; для лёгкага «清香型» можна 90–95 °C.
Колькасць чаю: 5–7 г на 100–110 мл.
Посуд: Гайвань або невялікі гліняны чайнік.
Працэс:
1. Прагрэць посуд.
2. Пакласці чай.
3. Хутка прамыць ліст гарачай вадой і зліць.
4. Першы настой — 20–30 секунд.
5. Разліць цалкам.
6. Шэсць-восем заліванняў, з кожным дадаючы час.

9. Захоўванне

Практыка класа. Герметычна, без святла, вільгаці і пахаў. Лёгкі зялёны ўлун звычайна трымаюць у халадзільніку і п’юць на працягу года; улун з прыкметным агнём можна захоўваць у сухім прахалодным месцы пры пакаёвай тэмпературы.

10. Кошт і Падробкі

Даных пра кошты ў знойдзеных крыніцах няма.

Як пазбегнуць падробак:
- Шукаць знак «腾冲乌龙茶».
- Правяраць, што вытворца з Тэнчуна.
- Не блытаць знак з чатырма суседнімі знакамі серыі: у кожнага класа свой знак.
- Памятаць, што скручаны ўлун робяць у многіх раёнах: паходжанне пацвярджае знак і вытворца, а не выгляд ліста.

11. Цікавыя Факты

Тэнчун зарэгістраваў пяць знакаў на чай адначасова — па адным на клас, і ў правінцыйным пераліку яны стаяць запар, радкі 63–67.
Улунны сад каля Тэнчуна — адначасова маляўнічы раён з шасцю кіламетрамі прагулачных сцежак і пяццю альтанкамі.
Сярод чайных кустоў там расце алейная камелія, у якой у тым жа правінцыйным пераліку свой знак — «腾冲红花油茶».

12. Параўнанне з іншымі ўлунамі

Дун Дзін Улун (冻顶乌龙): Тайваньскі скручаны ўлун з сорту Цынсінь Улун — таго ж сорту, які называюць для Тэнчуна.
Юньнань Цзінмай Улун (云南景迈乌龙): Яшчэ адзін юньнаньскі ўлун, зроблены па тайваньскай тэхналогіі ў садах гары Цзінмай.
Юньнань Яньча (云南岩茶): Юньнаньскае імя са словам «岩茶», да ўлуна дачынення не мае: так прапанавалі назваць чай воласці Баньдун, які нарысы апісваюць як пуэр.
Тэнчун Байча (腾冲白茶): Белы чай з той жа серыі пяці тэнчунскіх знакаў.

У заключэнне:

Тэнчун Улунча — улун з захаду Юньнані, з краю вулканаў каля мяжы з М’янмай. Знак зарэгістраваны разам з чатырма іншымі па класах чаю, а даведачнае апісанне ведае два яго тыпы — лёгкі зялёна-жоўты «清香型» і залацісты «浓香型». Сорт, вышыні і гісторыя пачатку трымаюцца пакуль на папулярных публікацыях, і да з’яўлення дакумента знака іх варта лічыць арыенцірам, а не фактам.