Тунчэн Хаолюй (Tōngchéng háolǜ, 通城毫绿) — зялёная гарбата павета Тунчэн (通城县) гарадской акругі Сяньнін на паўднёвым усходзе правінцыі Хубэй, ля стыку Хубэя, Хунані і Цзянсі. Імя азначае «пушысты зялёны з Тунчэна». Паводле апісання павятовага інстытута дзікай гарбаты, так у народзе называюць мясцовую зялёную гарбату тыпу маацзянь, якую пачалі рабіць партыямі і назвалі ў 1960-я гады. Сыравіна — пупышка з адным-двума лістамі, сабраная да свята Гуюй; гарбату сушаць змешана — абсмажваннем і гарачым паветрам — і фармуюць прамымі скруткамі: шчыльнымі, густа апушонымі, зялёнымі. З 2021 года імя ахоўваецца геаграфічным сертыфікацыйным знакам.
1. Класіфікацыя і Паходжанне
- Тып: Зялёная гарбата (绿茶, lǜchá), паўсмажаная-паўсушаная (半炒半烘, bàn chǎo bàn hōng), прамая скручаная (条形, tiáoxíng). Клас называюць і ўрад Сяньніна (2021), і Упраўленне інтэлектуальнай уласнасці Хубэя (2019).
- Катэгорыя: Павятовая зялёная гарбата; геаграфічны сертыфікацыйны знак (证明商标, zhèngmíng shāngbiāo).
- Паходжанне: Кітай, правінцыя Хубэй (湖北, Húběi), гарадская акруга Сяньнін (咸宁, Xiánníng), павет Тунчэн (通城, Tōngchéng).
- Зона: Правінцыйны рэестр паказвае павет Тунчэн як адміністрацыйную прыналежнасць уладальніка знака; юрыдычную мяжу зоны я не правяраў.
- Знак: Геаграфічны сертыфікацыйны знак № 33153879; паводле бюлетэня Упраўлення інтэлектуальнай уласнасці Хубэя 2025 года, ён дзейнічае да 20 чэрвеня 2031 года. Уладальнік у знойдзеных дакументах прама не названы. Прасоўваннем знака займаецца Тунчэнскі павятовы навукова-даследчы інстытут дзікай гарбаты (通城县野生茶科学研究所): яго кіраўнік расказваў пра гарбату пры рэгістрацыі, а ў 2023 годзе інстытут абвясціў конкурс рэкламнага слогана для знака.
2. Гісторыя і Культурнае Значэнне
- Гісторыя:
- Сунскі летапіс. Інстытут дзікай гарбаты ў аб’яве 2023 года піша, што гарбату ў Тунчэне саджаюць больш за тысячу гадоў, і прыводзіць павятовы летапіс (《通城县志》): у пачатку праўлення сунскага імператара Чжэнь-цзуна падатак на гарбату быў такі цяжкі, што павятовы начальнік Чжан Юн (张詠) загадаў выкарчаваць гарбату і саджаць тутаўнік; да канца Мін сады сталі аднаўляцца, а пры Цын гарбатная справа адрадзілася.
- 1960-я. Паводле той жа аб’явы, «通城毫绿» — народнае імя мясцовай зялёнай гарбаты тыпу маацзянь (毛尖, máojiān); партыямі яе сталі рабіць і далі ёй імя ў 1960-я гады.
- 1980. Павет апрабаваў свабодную вытворчасць і продаж гарбаты самімі гаспадаркамі. Артыкул «Хубэй жыбаа» пад загалоўкам «一场茶叶风波» («гарбатны перапалох») выклікаў, паводле слоў інстытута, моцны водгук па ўсёй краіне, а вопыт павета спатрэбіўся рэформе сістэмы збыту гарбаты.
- 1980-я. Паводле дадзеных Упраўлення інтэлектуальнай уласнасці Хубэя (2019), аблічча гарбаты канчаткова склалася ў 1980-я гады.
- 1988–1994. У 1988 годзе гарбата прызнана якасным прадуктам правінцыі Хубэй. У 1991 годзе павет увайшоў у дзесяць правінцыйных паветаў — праектаў развіцця знакамітых гарбат, а Галоўная станцыя распаўсюджвання агратэхнікі Міністэрства сельскай гаспадаркі ўключыла Тунчэн Хаолюй у сем узорных пунктаў знакамітых гарбат Хубэя. У 1993 годзе ўрад правінцыі назваў Тунчэн адным з трох буйных гарбатных паветаў. У 1994 годзе, паводле дадзеных Упраўлення інтэлектуальнай уласнасці Хубэя, гарбата атрымала першую прэмію на конкурсе знакамітых гарбат «Лу Юй бэй» (陆羽杯).
- 2021. Знак зарэгістраваны. «Сяньнін жыбаа» паведаміла 28 ліпеня, што Бюро таварных знакаў CNIPA прысвоіла яго 22 ліпеня і што ў павета цяпер чатыры геаграфічныя сертыфікацыйныя знакі. Павет тады збіраўся дапрацаваць правілы карыстання знакам.
- 2023. Інстытут дзікай гарбаты абвясціў адкрыты конкурс рэкламнага слогана: чатыры знакі імя патрабавалася не разрываць, таму што гэта зарэгістраваны знак.
- 2025. Упраўленне інтэлектуальнай уласнасці Хубэя ў 47-м спісе карыстальнікаў спецыяльным знакам (27 мая) дапусціла да яго гарбатны кааператыў «Байчжантань» (百丈潭) і абнавіла запіс аднайменнай гарбатнай кампаніі; абодвум права дадзена да 20 чэрвеня 2031 года.
- Назва: «Тунчэн» (通城) — імя павета; «хаа» (毫) — ворс на пупышцы; «люй» (绿) — зялёны. Костра гарбату называюць «хаалюй».
- Культурнае значэнне: Упраўленне інтэлектуальнай уласнасці Хубэя (2019) называе Тунчэн Хаолюй традыцыйнай знакамітай гарбатай павета і яго галоўным гарбатным прадуктам.
3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна
- Сорт / Культывар: У знойдзеных крыніцах сарты не названыя.
- Сыравіна: Моцныя новыя парасткі — пупышка з адным лістом або пупышка з двума лістамі.
- Час збору: Кожны год да свята Гуюй (谷雨, Gǔyǔ), каля 20 красавіка.
4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання
- Рэгіён: Паўднёва-ўсходняя ўскраіна Хубэя, стык Хунані, Хубэя і Цзянсі, паўночнае падножжа гор Муфушань (幕阜山, Mùfù shān). Паводле апісання інстытута дзікай гарбаты, павет з усходу, захаду і поўдня акружаны гарамі, з поўначы мясцовасць раўнейшая; рэльеф узгорысты.
- Клімат: Паводле таго ж апісання — шмат сонца і дажджоў, клімат горнай катлавіны.
- Экалогія: Павет, паводле таго ж апісання, — дзяржаўны ўзорны раён экалагічнай цывілізацыі.
- Вышыня і глебы: Дадзеных у знойдзеных крыніцах няма.
- Маштаб: Дадзеных пра плошчу садоў і выпрацоўку ў знойдзеных крыніцах няма.
5. Тэхналогія Вытворчасці
Крыніцы называюць сыравіну — пупышку з адным-двума лістамі да Гуюя — і тып сушкі: змешаны, «паўсмажаны-паўсушаны» (半炒半烘). Частка вільгаці сыходзіць пры абсмажванні ў катле (炒, chǎo), частка — пры сушцы гарачым паветрам (烘, hōng). Параметраў у знойдзеных крыніцах няма.
Агульная схема такой зялёнай гарбаты:
- Раскладванне свежага ліста (摊放, tānfàng): Ліст аддае частку вільгаці.
- Фіксацыя (杀青, shāqīng): Награванне спыняе акісленне.
- Скручванне (揉捻, róuniǎn): Ліст прымае форму прамой скруткі.
- Сушка (干燥, gānzào): Часткай у катле, часткай гарачым паветрам.
Гэта агульная схема класа, а не апісанне тэхналогіі Тунчэн Хаолюй.
6. Арганалептычныя Характарыстыкі
Нарматыўнага апісання ў знойдзеных крыніцах няма. Ёсць кароткая формула аблічча, якую паўтараюць урад Сяньніна (2021) і Упраўленне інтэлектуальнай уласнасці Хубэя (2019).
- Вонкавы выгляд сухога ліста: Шчыльныя скруткі, шмат ворса, зялёны колер (条索紧、披毫多、色泽绿).
- Водар сухога ліста: Апісанняў у знойдзеных крыніцах няма.
- Водар настою: Чысты (香清) — паводле формулы Упраўлення інтэлектуальнай уласнасці Хубэя; асобна водар ліста і настою яна не разводзіць.
- Смак: Мяккі, поўны (味醇).
- Колер настою: Апісанняў у знойдзеных крыніцах няма.
- Гарбатнае дно (завараны ліст): Апісанняў у знойдзеных крыніцах няма.
Тая ж формула дадае, што гарбата вытрымлівае некалькі заліванняў (耐冲泡).
7. Хімічны Склад
Фізіка-хімічных дадзеных у знойдзеных крыніцах няма.
8. Заварванне
Практыка класа для зялёнай гарбаты.
- Тэмпература вады: 80–85 °C.
- Колькасць гарбаты: 3 г на 150 мл.
- Посуда: Шкляны кубак або белы гайвань.
- Працэс:
- Прагрэць посуду.
- Пакласці гарбату і наліць ваду па сценцы.
- Першы настой — праз 40–60 секунд.
- Піць, пакідаючы частку настою.
- Даліць ваду.
- Два-тры паўторныя залівы.
9. Захоўванне
Практыка класа. У герметычнай упакоўцы, у халадзільніку пры 0–5 °C, без святла, вільгаці і пахаў. Лепш выпіць на працягу года.
10. Кошт і Падробкі
Дадзеных пра кошты ў знойдзеных крыніцах няма.
- Як пазбегнуць падробак:
- Шукаць геаграфічны сертыфікацыйны знак № 33153879.
- Правяраць, што вытворца з павета Тунчэн і ёсць у спісах карыстальнікаў спецыяльным знакам, якія публікуе Упраўленне інтэлектуальнай уласнасці Хубэя.
- Ліст — шчыльныя прамыя зялёныя скруткі з багатым ворсам.
11. Цікавыя Факты
- Паводле павятовага летапісу, у пачатку Сун гарбату ў Тунчэне выкарчоўвалі з-за падатку — цяпер на ёй трымаецца гарбатная галіна павета.
- Імя з’явілася ў 1960-я, аблічча склалася ў 1980-я, а знакам імя абаронена толькі ў 2021 годзе — праз шэсць дзесяцігоддзяў.
12. Параўнанне з іншымі зялёнымі гарбатамі
- Сунфэн Люй Ча (松峰绿茶): Зялёная гарбата гарадскога павета Чыбі той жа акругі Сяньнін.
- Чун’ян Байча (崇阳白茶): Гарбата суседняга павета Чун’ян; клас дакументам не ўстаноўлены, апісанні адпавядаюць зялёнай гарбаце са светлаліставага сорту.
- Сіньян Маа Цзянь (信阳毛尖): Прамая скручаная зялёная гарбата Хэнані — той жа тып маацзянь.
- Эньшы Юй Лу (恩施玉露): Хубэйская зялёная гарбата з паравой фіксацыяй — для кантрасту.
На заканчэнне:
Тунчэн Хаолюй — варсістая прамая зялёная гарбата з вугла трох правінцый ля падножжа Муфушаня. Аблічча апісана кароткай формулай: шчыльныя скруткі, шмат ворса, зялёны колер, чысты водар і мяккі смак; гарбата вытрымлівае некалькі заліванняў. Гісторыя павета доўгая — ад сунскага ўказа выкарчаваць гарбату да «гарбатнага перапалоху» 1980 года, — а імя, дадзенае ў 1960-я, з 2021 года абаронена знакам.
Крыніцы
Геаграфічнае ўказанне
Поўны спіс — на старонцы «Крыніцы»