Гулінь Нюпі Ча (Gǔlìn niúpí chá, 古蔺牛皮茶) — чай павета Гулінь (古蔺县) гарадской акругі Лучжоу на поўдні правінцыі Сычуань і аднайменны мясцовы сорт чайнага куста. «Нюпі» (牛皮) значыць «валовая скура»: імя дадзена па буйным тоўстым лісце, а не па класе чаю. Сорт паходзіць з яра Цзяацзыгоу (椒子沟) каля вёскі Цзаалінь пасёлка Гулінь і ў 1985 годзе прызнаны правінцыйным мясцовым сортам. Імя ахоўваецца геаграфічным сертыфікацыйным знакам — у пераліку такіх знакаў Сычуані на сакавік 2018 года ён ужо ёсць. Клас знакам не названы.
1. Класіфікацыя і Паходжанне
- Тып: Не ўстаноўлены: дакумента знака з класам я не бачыў. Даведачнае апісанне сорта называе яго прыдатным для зялёнага і чырвонага чаю; улады Лучжоу называюць «牛皮茶» і сортам, і імем гатовага чаю, але класа не паказваюць.
- Катэгорыя: Чай мясцовага сорта паўднёвай Сычуані; геаграфічны сертыфікацыйны знак.
- Паходжанне: Кітай, правінцыя Сычуань (四川, Sìchuān), гарадская акруга Лучжоу (泸州, Lúzhōu), павет Гулінь (古蔺, Gǔlìn). Радзіма сорта — яр Цзяацзыгоу каля вёскі Цзаалінь (枣林村) пасёлка Гулінь (古蔺镇).
- Зона знака: Сычуаньскі пералік паказвае павет Гулінь як адміністрацыйную прыналежнасць уладальніка знака; юрыдычную мяжу зоны апісвае групавы стандарт, тэксту якога я не бачыў.
- Геаграфічныя каардынаты: Гулінь — каля 28,0° пн. ш. і 105,8° у. д.
2. Гісторыя і Культурнае Значэнне
- Гісторыя:
- Летапіс. Улады Лучжоу і рэгіянальная навіна 2017 года цытуюць павятовы летапіс «古蔺县志»: «牛皮茶，曾为贡茶» — гэты чай «калісьці быў даніцкім». Калі і каму яго падносілі, у цытаце не сказана.
- 1985. Правінцыйная камісія па сартах сельскагаспадарчых культур прызнала яго правінцыйным мясцовым сортам Сычуані.
- 2014. Каледж садаводства Сычуаньскага сельскагаспадарчага ўніверсітэта апублікаваў у часопісе «作物学报» (2014, № 12) даследаванне сорта: 76 раслін з сямі папуляцый, марфалогія, біяхімія, маркеры ISSR.
- Знак. У пераліку геаграфічных знакаў Сычуані на сакавік 2018 года Гулінь Нюпі Ча ўжо значыцца; даведачнае апісанне называе год рэгістрацыі — 2017-ы. Нумары знака і ўладальніка я не знайшоў.
- 2021. Па паведамленні ад 28 мая, павятовае ўпраўленне рынкавага нагляду правяло экспертызу групавых стандартаў на два знакі павета — «地理标志证明商标 古蔺面» (лапша) і «地理标志证明商标 古蔺牛皮茶». Стандарты апісваюць зону, патрабаванні да якасці, правілы кантролю, маркіроўку і ўпакоўку; уводзіць іх збіраліся пасля публікацыі на нацыянальнай платформе. Ці выйшаў стандарт, я не ўстанавіў.
- Назва: 古蔺 — імя павета, 牛皮 — «валовая скура», 茶 — чай.
- Культурнае значэнне: Артыкул 2014 года называе Гулінь Нюпі Ча асаблівым для Сычуані рэсурсам чайнага куста і папярэджвае, што арэал папуляцыі скарачаецца з-за засух і ўмяшання чалавека. Па рэгіянальнай навіне 2017 года, супрацоўнік павятовага ляснога ведамства знайшоў у некалькіх воласцях павета старыя дрэвы гэтага сорта і ацаніў узрост большасці ў некалькі сотняў гадоў; незалежнай праверкі я не знайшоў.
3. Батанічнае Апісанне і Сыравіна
Па даведачным артыкуле аб сорце, калі не пазначана іншае.
- Тып куста: Семевая папуляцыя (有性系), кустоўе, сярэднелісты, сярэдняга тэрміну, дыплоід. Артыкул 2014 года ўдакладняе: у папуляцыях Цзяацзыгоу пераважаюць кусты, але ў пяці папуляцыях з сямі ёсць і малыя дрэвы або дрэвы.
- Куст: Даволі высокі, крона раскідзістая, галінаванне рэдкае, лісце размешчана амаль гарызантальна.
- Ліст: Эліптычны або падоўжана-эліптычны, цёмна-зялёны, бліскучы, паверхня злёгку ўздута, зубцы глыбокія і рэдкія, ліст тоўсты — адсюль і імя.
- Парасткі: Апушэнне сярэдняе; сто парасткаў «пупышка і тры лісты» важаць каля 61,0 г. Вясновы збор пачынаецца на 7–10 дзён раней, чым у іншых мясцовых папуляцый; пупышкі буйныя.
- Кветка і семя: Вяночак каля 2,9 см, восем пялёсткаў, слупок трохраздзельны; семя каля 1,4 см.
- Устойлівасць: Даволі высокая засухаўстойлівасць, плоданашэнне сярэдняе.
- Распаўсюджанне: Па артыкуле 2014 года — толькі Цзяацзыгоу і навакольныя горы і ўзгоркі; расліны там у асноўным дзікія і паўдзікія.
- Стандарт збору: Дадзеных у знойдзеных крыніцах няма.
4. Тэруар і Асаблівасці Вырошчвання
- Рэгіён: Поўдзень Сычуані; па артыкуле 2014 года, павет ляжыць на пераходзе ад Сычуаньскай катлавіны да Гуйчжоўскага нагор’я.
- Вышыня вырошчвання: Артыкул 2014 года: ядро папуляцыі — лес Цзяацзыгоу на 900–1100 м, увесь арэал — каля 20 км² на 800–1200 м. Улады Лучжоу: база чаю — мясціны Байшапо (白沙坡), Цзяацзыгоу і Фэн’юаньпо (凤元坡) на 600–1200 м.
- Клімат: Па артыкуле 2014 года — лета гарачае, зіма мяккая, ападкаў параўнальна мала, летам частыя засухі. Улады Лучжоу, наадварот, пішуць пра багатыя дажджы.
- Глебы: Дадзеных аб складзе і кіслотнасці ў знойдзеных крыніцах няма.
- Тэрміны збору: Па словах мясцовага чайнага майстра ў навіне 2017 года, з-за вышыні гэты чай збіраюць на дзесяць з лішнім дзён пазней, чым у нізкагор’і; даведачнае «на 7–10 дзён раней» — параўнанне з суседнімі папуляцыямі.
5. Тэхналогія Вытворчасці
Дакумента з тэхналогіяй для знака я не бачыў; групавы стандарт 2021 года, па паведамленні павета, павінен упарадкаваць і перапрацоўку, але яго тэксту няма.
Агульная схема класаў, а не апісанне гэтага чаю: зялёны — фіксацыя, скручванне, сушка; чырвоны — завяльванне, скручванне, акісленне, сушка. Якую схему і з якімі рэжымамі ўжываюць да Гулінь Нюпі Ча, у знойдзеных крыніцах не сказана.
6. Арганалептычныя Характарыстыкі
Апісанні — з даведачнага артыкула і са слоў прадстаўніка мясцовай кампаніі ў навіне 2017 года; класа яны не называюць, патрабаваннем знака не з’яўляюцца.
- Вонкавы выгляд сухога ліста: Шчыльны, злёгку выгнуты, зялёны, з багатым белым ворсам (紧致微曲，白毫嵌绿).
- Арамат сухога ліста: Апісанняў у знойдзеных крыніцах няма.
- Арамат настою: З каштанавай нотай (栗香) — яе называюць усе знойдзеныя апісанні.
- Смак: Мяккі і поўны, з салодкім паслясмакам; чай вытрымлівае шмат заліванняў (醇厚回甘，耐冲泡).
- Колер настою: Па даведачным артыкуле — чысты і яркі; у навіне 2017 года — жоўты і яркі (汤色黄亮).
- Чайнае дно (завараны ліст): Па даведачным артыкуле — роўнае, жоўта-зялёнае, яркае; у навіне 2017 года — далікатна-зялёнае.
7. Хімічны Склад
Даведачны артыкул прыводзіць два наборы лічбаў, і яны не супадаюць:
| Паказчык | Вясновыя парасткі «пупышка і два лісты», сухі ўзор | «Свежы ліст», па кнізе «Сычуаньскі чай» (《四川茶叶》) |
|---|---|---|
| Поліфенолы | 25,1 % | 29,27 % |
| Кафеін | 4,5 % | 4,15 % |
| Амінакіслоты | каля 2,1 % | няма дадзеных |
| Экстрактыўныя рэчывы | няма дадзеных | 45,17 % |
Года і метаду аналізу ні адзін набор не называе. Артыкул 2014 года даў для сямі папуляцый разброс поліфенолаў у вясновых парастках 22,57–30,17 %. Гэта дадзеныя аб сыравіне сорта, а не аб гатовым чаі.
8. Заварванне
Практыка класа — параметры залежаць ад таго, які чай з гэтага сорта ў руках.
- Зялёны: 80–85 °C, 3 г на 150 мл, першы настой 40–60 секунд, шкляная шклянка або гайвань, два-тры паўторныя заліванні.
- Чырвоны: 90–95 °C, 3 г на 150 мл, першы настой каля хвіліны, гайвань або фарфоравы імбрычак, некалькі праліванняў з падаўжэннем.
9. Захоўванне
Практыка класа. Зялёны чай — у герметычнай упакоўцы, у халадзільніку пры 0–5 °C, без святла, вільгаці і пахаў, выпіць на працягу года. Чырвоны — у сухім цёмным месцы пры пакаёвай тэмпературы, у шчыльнай упакоўцы, удалечыні ад пахаў.
10. Кошт і Падробкі
Дадзеных аб коштах у знойдзеных крыніцах няма.
- Як пазбегнуць падробак:
- Шукаць геаграфічны сертыфікацыйны знак «古蔺牛皮茶».
- Правяраць, што вытворца з павета Гулінь.
- Памятаць, што «牛皮茶» — не ўнікальнае імя: у нарысе аб юньнаньскай воласці Баньдун (邦东乡) так названа адна з мясцовых дзікіх чайных форм. Гэта іншая расліна і іншы край.
11. Цікавыя Факты
- Імя чаю даў ліст: «валовая скура» — вобраз тоўстага, шчыльнага ліста.
- Па кнізе «Сычуаньскі чай», якую цытуюць улады Лучжоу, ураджайнасць гэтага сорта на 36,49 % вышэйшая, чым у іншых сартоў.
- Стандарт знака на чай разглядалі на адной экспертызе са стандартам на гуліньскую лапшу.
12. Параўнанне з іншымі чаямі
- Цзюньлянь Хунча (筠连红茶): Чырвоны чай акругі Ібінь на поўдні Сычуані, таксама заснаваны на мясцовым сорце — Цзаабайцзянь (早白尖).
- Ібінь Цзаа Ча (宜宾早茶): Ранні зялёны чай Ібіня на поўдні Сычуані.
- Бэйчуань Тайцзы Ча (北川苔子茶): Зялёны чай паўночнага захаду Сычуаньскай катлавіны, таксама названы па мясцовым чайным кусце.
У заключэнне:
Гулінь Нюпі Ча — перш за ўсё сорт: семевая папуляцыя з тоўстым цёмна-зялёным лістом, дзікая і паўдзікая ў яры Цзяацзыгоу, прызнаная правінцыяй у 1985 годзе. Пад яго імем зарэгістраваны геаграфічны знак, але які чай ён ахоўвае — зялёны, чырвоны або абодва, — у знойдзеных дакументах не сказана. Апісанні сыходзяцца на каштанавым арамаце, поўным смаку і ўстойлівасці да заліванняў; да тэксту групавога стандарту гэта лепшае, што ёсць.